Tội mua bán trái phép ma tuý tại thành phố hồ chí minh tình hình nguyên nhân và các biện pháp phòng ngừa

Trước tình hình đó, cần có những công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc, khách quan, trang bị đầy đủ lý luận để làm rõ thực trạng, nguyên nhân cũng như đề xuất các biện pháp phòng ngừ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LUẬT HÌNH SỰ

NGUYỄN NGỌC SƠN MSSV: 1253801010654

TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH: TÌNH HÌNH – NGUYÊN NHÂN VÀ

CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN LUẬT

NIÊN KHÓA: 2012 – 2016

GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN: TS NGUYỄN HUỲNH BẢO KHÁNH

Giảng viên khoa Luật Hình sự

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2016

LỜI CẢM ƠN

Để có thể hoàn thành đề khóa luận này, trước hết em xin chân thành cám ơn đến

tất cả các thầy cô giáo đã tận tình hướng dẫn, giảng dạy cho em những kiến thức bổ ích

và cần thiết trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và rèn luyện tại trường Đại học Luật TP.HCM, góp phần giúp em có thể hoàn thành tốt đề tài cũng như làm hành trang cho những công việc trong tương lai

Đặc biệt, em xin chân thành gửi lời cám ơn đến cô Tiến sĩ Nguyễn Huỳnh Bảo Khánh đã tận tình, chu đáo hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện khóa luận Những góp ý cũng như kiến thức cô bổ sung cho em góp phần không nhỏ để em có thể hoàn thành đề tài tốt nhất

Mặc dù đã có nhiều cố gắng để thực hiện đề tài một cách hoàn chỉnh nhất Nhưng

do đây là lần đầu làm quen với công tác nghiên cứu khoa học cũng như còn hạn chế về mặt lý luận và kinh nghiệm nên không thể tránh khỏi những sai sót trong quá trình phân tích, đánh giá mà bản thân không chưa thấy được Do đó, em rất mong nhận được

sự đóng góp của quý thầy, cô để khóa luận của em có thể được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cám ơn!

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 16 tháng 7 năm 2016

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Ngọc Sơn

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TÌNH HÌNH TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY 6

1.1 Khái niệm tội mua bán trái phép chất ma túy và đặc điểm pháp lý của tội mua bán trái phép chất ma túy theo quy định của BLHS năm 1999 (sửa đổi, sổ bung 2009) 6

1.2Tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn TP.HCM 9

1.2.1 Thực trạng của tình hình tội phạm 9

1.2.2 Cơ cấu của tình hình tội phạm 15

1.2.3 Diễn biến (động thái) của tình hình tội phạm 35

1.2.4 Tính chất nguy hiểm của tình hình tội phạm 44

CHƯƠNG 2: NGUYÊN NHÂN, ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA 58

2.1 Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn TP.HCM 58

2.1.1 Nguyên nhân, điều kiện của tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn TP.HCM dưới góc độ nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm nói chung 58

2.1.2 Nguyên nhân và điều kiện của tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn TP.HCM dưới góc độ nguyên nhân và điều kiện của tội phạm cụ thể 66

2.2 Biện pháp phòng ngừa tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn TP.HCM 74

2.2.1 Dự báo tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn TP.HCM trong thời gian tới 74

2.2.2 Biện pháp phòng ngừa tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn TP.HCM 77

KẾT LUẬN 92

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 1: Số vụ phạm tội, số bị cáo mà Tòa án phải giải quyết về các tội Điều 194 tại

TP.HCM giai đoạn 2011 đến tháng 6/2016

Bảng 2: Tỷ lệ số vụ phạm các tội Điều 194 trong tổng số vụ phạm tội về ma túy tại

TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015

Bảng 3: Tỷ lệ giữa số vụ phạm tội, số bị cáo của các tội tại Điều 194 trong tổng số

vụ phạm tội, tổng số bị cáo trên địa bàn TP.HCM năm từ năm 2011 – 2015

Bảng 4: Tỷ lệ số vụ phạm tội, số bị cáo phải bị xét xử theo Điều 194 trong giai đoạn

2011 – 2015 của 24 quận, huyện tại TP.HCM

Bảng 5: Cơ cấu hình phạt đối với bị cáo đã bị xét xử sơ thẩm tại TP.HCM giai đoạn

Bảng 8: Cơ cấu số bị cáo là người dân tộc thiểu số, người nước ngoài đã bị xét xử tại

TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015 về các Điều 194

Bảng 9: Tỷ lệ số bị cáo phạm tội Điều 194 là đối tượng nghiện ma túy bị xét xử tại

DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1: Cơ cấu về tội mua bán trái phép chất ma túy trong nhóm tội phạm tàng trữ,

vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy bị xét xử tại TP.HCM

Biểu đồ 2: Cơ cấu số vụ phạm tội Điều 194 trong tổng sổ vụ phạm tội về ma túy phải

bị xét xử tại TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015

Biểu đồ 3: Cơ cấu số vụ phạm tội Điều 194 phải bị xét xử trong tổng số vụ phạm tội

tại TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015

Biểu đồ 4: Cơ cấu về độ tuổi của bị cáo phạm các tội Điều 194 đã bị xét xử tại

TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015

Biểu đồ 5: Cơ cấu theo giới tính của bị cáo phạm các tội Điều 194 đã bị Tòa án xét xử

giai đoạn 2011 – 2015 tại TP.HCM

Biểu đồ 6: Diễn biến về số vụ phạm tội, số bị cáo của các tội Điều 194 tại TP.HCM

giai đoạn 2011 – 2015

Biểu đồ 7: Diễn biến về cơ cấu các tội Điều trong tổng số tội phạm về ma túy tại

TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015

Biểu đồ 8: Diễn biến cơ cấu về số vụ phạm tội, số bị cáo của các Điều 194 so với tổng

số vụ phạm tội, tổng số bị cáo tại TP.HCM năm 2011 – 2015

Biểu đồ 9: Diễn biến cơ cấu các Điều 194 tại TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015 theo tiêu

chí giới tính của bị cáo

Biểu đồ 10: Diễn biến cơ cấu các tội Điều 194 tại TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015 theo

tiêu chí người chưa thành niên

Biểu đồ 11: Diễn biến các Điều 194 tại TP.HCM giai đoạn 2011 – 6/2016 theo tiêu chí

bị cáo là người dân tộc thiểu số, người nước ngoài

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ma túy đã và đang trở thành mối đe dọa cho toàn nhân loại Nó không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, giống nòi của dân tộc mà còn ảnh hưởng đến tình hình trật tự an ninh, kinh tế của mỗi quốc gia Hằng năm, Cơ quan Phòng chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) đều có những chương trình với nhiều chủ đề khác nhau nhằm giảm thiểu số lượng người nghiện ma túy cũng như tình hình tội phạm ma túy trên toàn cầu Tại Việt Nam, Đảng và Nhà nước ta cũng luôn quan tâm vấn đề phòng, chống tội phạm ma túy Chính phủ đã thành lập Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS

và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm theo Quyết định số 61/2000/QĐ-TTg ngày 05 tháng 6 năm 2000; Ban chấp hành Trung Đảng đã ban hành Chỉ thị số 06-CT/TW ngày

31 tháng 11 năm 1996 về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống ma túy

và Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 26 tháng 3 năm 2008 của Bộ Chính trị về tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy trong tình hình mới Đặc biệt, năm 2000 Luật phòng, chống ma túy ra đời với những quy định cụ thể, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong công cuộc đấu tranh phòng, chống ma túy ở nước ta

Tuy nhiên, tình hình mua bán trái phép chất ma túy ở nước ta vẫn còn nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt là trên các tuyến biên giới phía Bắc, Tây Bắc, Bắc Miền Trung, Tây Nam - nơi trình độ dân trí còn thấp và một số thành phố, đô thị lớn, khu du lịch, khu kinh tế lớn trong đó có Thành phố Hồ Chí Minh - một đô thị phát triển bậc nhất về văn hóa, kinh tế và chính trị Thành phố Hồ Chí Minh là nơi thu hút nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước nên cùng với xu thế phát triển và hội nhập chung của cả nước, thành phố phải gánh chịu nhiều sức ép từ các mặt trái của xã hội Tình hình tội phạm mua bán trái phép chất ma túy tại Thành phố Hồ Chí Minh đang ngày càng gia tăng cả

về số lượng lẫn về mức độ nguy hiểm, biểu hiện là thành phần tội phạm ngày càng đa dạng với nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, ma túy được nhập vào Thành phố Hồ Chí

Minh từ nhiều nguồn khác nhau với nhiều chủng loại khiến cơ quan chức năng khó phát hiện Từ những biểu hiện trên cho thấy Thành phố Hồ Chí Minh đang dần trở thành thị trường tiêu thụ ma túy lớn của cả nước và cũng là địa điểm trung chuyển ma túy sang các quốc gia thứ ba Sự gia tăng này xuất phát chủ yếu từ ba nguyên nhân cơ bản, thứ nhất là do mặt trái của sự phát triển kinh tế, thứ hai là do công tác quản lý xã hội, quản lý con người của cơ chức năng chưa đạt được hiệu quả cao, thứ ba là do các

cơ quan chưa chủ động cũng như phối hợp với nhau dẫn đến còn nhiều hạn chế trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm

Trước tình hình đó, cần có những công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc, khách quan, trang bị đầy đủ lý luận để làm rõ thực trạng, nguyên nhân cũng như đề xuất các biện pháp phòng ngừa phục vụ cho công tác đấu tranh phòng, chống tội mua

bán trái phép chất ma túy trong thực tiễn và việc chọn đề tài “Tội mua bán trái phép

chất ma túy tại Thành phố Hồ Chí Minh: Tình hình - Nguyên nhân và các biện pháp phòng ngừa” của tác giả cũng nhằm đáp ứng yêu cầu cấp thiết đó

2 Tình hình nghiên cứu

Trong những năm gần đây đã có một số công trình nghiên cứu về tội phạm ma túy nói chung và tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng trên địa bàn Thành phố

Hồ Chí Minh dưới nhiều góc độ khác nhau :

- Nguyễn Huỳnh Bảo Khánh (2015), Luận án tiến sĩ Luật học, Phòng ngừa các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoạt chiếm đoạt chất ma túy trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, Học viện khoa học xã hội

- Lê Ngọc Phú (2015), Luận văn thạc sĩ Luật học, Phòng ngừa các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy có tổ chức trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh

- Võ Thị Kim Trang (2013), Luận văn thạc sĩ luật học, Phòng ngừa tội phạm mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy do người nước ngoài thực hiện trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh

- Nguyễn Văn Tấn (2007), Luận văn thạc sĩ luật học, Hoạt động kiểm sát điều tra các tội phạm về ma túy tại Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh

- Đoàn Thị Ngọc Hà (2007), Luận văn thạc sĩ luật học, Đấu tranh phòng, chống tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh

Bên cạnh đó còn có các công trình nghiên cứu khoa học, các bài viết trên các báo, tạp chí khoa học pháp lý của nhiều tác giả khác nhau đề cập, nghiên cứu đến vấn đề này và đã đưa ra những giải pháp ở phương diện cả lý luận lẫn thực tiễn Tuy nhiên, do

sự thay đổi về điều kiện kinh tế, xã hội cũng như các nguyên nhân, điều kiện liên quan khác nên đã dẫn đến tình hình tội phạm về ma túy nói chung và tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng trên địa bàn thành phố ngày càng diễn ra phức tạp Thế nên, tác giả mong muốn cung cấp thêm thông tin về tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay, cũng như đề xuất thêm một số giải pháp trong công tác đấu tranh phòng, chống tội mua bán trái phép chất ma túy trong giai

đoạn hiện tại và tương lai

3 Mục đích, phạm vi nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài “Tội mua bán trái phép chất ma túy tại Thành phố Hồ Chí

Minh: Tình hình - Nguyên nhân và các biện pháp phòng ngừa”, mục đích của tác giả là

làm rõ thực trạng, cơ cấu, động tái và tính chất nguy hiểm của tình hình tội phạm mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố trong giai đoạn này Bên cạnh đó, cũng nghiên cứu tìm hiểu nguyên nhân, điều kiện làm phát sinh tình hình tội phạm, từ

đó đề xuất những giải pháp mới để tiếp tục nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Thứ nhất, về không gian nghiên cứu: Tác giả tập trung trên địa bản Thành phố

Hồ Chí Minh

- Thứ hai, về thời gian nghiên cứu: để khảo sát tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy, tác giả giới hạn số liệu thống kê trong giai đoạn 5 năm (từ năm 2011 đến năm 2015) Giai đoạn này thích hợp để nghiên cứu đề tài vì số liệu thống kê đảm bảo tính cập nhật và tình hình kinh tế - xã hội hiện nay, tạo điều kiện thuận lợi để tìm hiểu nguyên nhân, điều kiện phạm tội để từ đó đề xuất những biện pháp đấu tranh thích hợp

- Thứ ba, khóa luận này nghiên cứu dưới góc độ tội phạm học, tức sẽ tập trung vào việc phân tích tình hình tội phạm, nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm

để từ đó đề xuất các giải pháp cho công tác phòng ngừa tội phạm

4 Phương pháp nghiên cứu

- Đề tài nghiên cứu dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, quan điểm, đường lối, chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước trong đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung và tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng

- Đồng thời, tác giả còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: phương pháp thu thập, thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh, đánh giá số liệu

5 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

- Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần hoàn thiện hệ thống lý luận cũng như thực tiễn về công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh

- Khóa luận đóng góp vào việc lý giải, làm sáng tỏ nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Từ đó đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội mua bán trái phép chất ma túy

- Kết quả nghiên cứu của đề tài được dùng làm tài liệu phục vụ cho quá trình nghiên cứu, tham khảo trong giảng dạy và học tập môn Tội phạm học

6 Bố cục của đề tài:

Chương 1: Tội mua bán trái phép chất ma túy theo quy định của Bộ luật Hình sự và tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay

Chương 2: Nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội mua bán trái phép chất

ma túy trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và các biện pháp phòng ngừa

CHƯƠNG 1: TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY THEO QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VÀ TÌNH HÌNH TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT

MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY 1.1 Khái niệm tội mua bán trái phép chất ma túy và đặc điểm pháp lý của tội mua bán trái phép chất ma túy theo quy định của BLHS năm 1999 (sửa đổi, sổ bung 2009)

Khái niệm chất ma túy:

Theo từ điển tiếng Việt phổ thông thì “Ma túy là tên gọi chung các chất có tác

dụng gây trạng thái ngây ngất, đờ đẫn, dùng quen thành nghiện”1 hoặc trong cuốn Từ

điển từ và ngữ Việt Nam thì “Ma túy là chất có tác dụng làm cho người ta tê mê, dùng

quen thành nghiện”2

Theo pháp luật Việt Nam thì chất ma túy được định nghĩa tại Khoản 1 Điều 2 Luật phòng, chống ma túy năm 2000 (sửa đổi, bổ sung năm 2008), “Chất ma tuý là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành” Bên cạnh đó, tại Khoản 2 và Khoản 3 của điều này cũng quy định về các chất gây nghiện và các chất hướng thần như sau: “Chất gây nghiện” là chất kích thích hoặc

ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng, “Chất hướng thần” là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng

Tại Nghị định số 82/2013/NĐ-CP ngày 19 tháng 7 năm 2013 của Chính phủ về Ban hành các danh mục chất ma túy và tiền chất và Nghị định 126/2015/NĐ-CP ngày

09 tháng 12 năm 2015 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung danh mục các chất ma túy và tiền chất ban hành kèm theo nghị định số 82/2013/NĐ-CP nói trên thì tại Danh mục I

có 45 chất ma túy và những chất được quy định tại danh mục này tuyệt đối cấm sử dụng trong y học và đời sống xã hội, việc sử dụng các chất này trong phân tích, kiểm

nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm theo quy định đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền; Danh mục II thì có 136 chất bị hạn chế dùng trong phân tích, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm hoặc trong lĩnh vực y tế theo quy định của cơ quan có thẩm quyền

Tại Điều 194 BLHS 1999 có đề cập đến một số chất ma túy như: Nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa hoặc cao côca; Lá, rễ, thân, cành, hoa, quả cây cần sa hoặc lá cây côca; Quả thuốc phiện khô, quả thuốc phiện; hoặc các chất ma túy ở thể rắn, thể lỏng Trên thực tế, để biết được một chất nào đó có phải là chất ma túy hay không thì phải trưng cầu giám định và đối chiếu với danh mục được Chính phủ quy định

Khái niệm tội mua bán trái phép chất ma túy:

Trên cơ sở quy định tại Điều 194 BLHS 1999 và Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP ngày 24 tháng 12 năm 2007, cùng với các quan điểm khoa học được ghi nhận tại Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam của Trường Đại học Luật Hà Nội và Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm

– Quyển 1) thì khái niệm tội mua bán trái phép chất ma túy được hiểu như sau : “Mua

bán trái phép chất ma túy là một trong các hành vi sau đây: Bán trái phép chất ma túy cho người khác (không phụ thuộc vào nguồn gốc chất ma túy do đâu mà có) bao gồm

cả việc bán hộ chất ma túy cho người khác để hưởng tiền công hoặc các lợi ích khác; Mua chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác; Xin chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác; Dùng chất ma túy nhằm trao đổi thanh toán trái phép (không phụ thuộc vào nguồn gốc chất ma túy do đâu mà có); Dùng tài sản không phải là tiền đem trao đổi, thanh toán… lấy chất ma túy nhằm bán lại trái phép cho người khác; Tàng trữ chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác; Vận chuyển chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác

Người tổ chức, người xúi giục, người giúp sức cho người thực hiện một trong các hành vi mua bán trái phép chất ma túy này đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy”3

Đặc điểm pháp lý của Tội mua bán trái phép chất ma túy theo quy định của BLHS 1999 (sửa đổi, bổ sung 2009)

Tội mua bán trái phép chất ma túy theo Điều 194 BLHS 1999 có những đặc điểm pháp lý như sau:

- Khách thể của tội mua bán trái phép chất ma túy: Tội phạm này xâm phạm đến chế độ độc quyền của Nhà nước về quản lý chất ma túy Đối tượng tác động của tội phạm này là các chất ma túy4 Xác định ma túy là một chất gây nghiện nên Nhà nước độc quyền quản lý, nghiêm cấm mọi hành vi mua bán trái phép chất ma túy

- Mặt khách quan của tội mua bán trái phép chất ma túy: Mặt khách quan của tội mua bán trái phép chất ma túy bao gồm các hành vi đã nêu ở khái niệm mua bán trái phép chất ma túy, như sau:

+ Bán trái phép chất ma túy cho người khác (không phụ thuộc vào nguồn gốc chất ma túy do đâu mà có) bao gồm cả việc bán hộ chất ma túy cho người khác để hưởng tiền công hoặc các lợi ích khác;

+ Mua chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác;

+ Xin chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác;

+ Dùng chất ma túy nhằm trao đổi thanh toán trái phép (không phụ thuộc vào nguồn gốc chất ma túy do đâu mà có);

+ Dùng tài sản không phải là tiền đem trao đổi, thanh toán… lấy chất ma túy nhằm bán lại trái phép cho người khác;

+ Tàng trữ chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác;

+ Vận chuyển chất ma túy nhằm bán trái phép cho người khác

+ Người tổ chức, người xúi giục, người giúp sức cho người thực hiện một trong các hành vi mua bán trái phép chất ma túy được hướng dẫn từ điểm a đến điểm g tiểu mục 3.3 này đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy5

- Mặt chủ quan của tội mua bán trái phép chất ma túy: Tội phạm được thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp

- Mặt chủ thể của tội mua bán trái phép chất ma túy: Chủ thể của tội phạm này

là người có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi luật định Cụ thể: người từ đủ

16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự trong mọi trường hợp, người từ đủ 14 tuổi, nhưng chưa đủ 16 tuổi thì phải chịu trách nhiệm hình sự tại khoản 2, khoản 3 và khoản 4 Điều 194 BLHS 1999

1.2 Tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn TP.HCM

1.2.1 Thực trạng của tình hình tội phạm

Thực trạng của tình hình tội phạm là thông số phản ánh tổng số tội phạm, tổng số người phạm tội trong một không gian, thời gian xác định Thực trạng của tình hình tội phạm bao gồm hai bộ phận: số người phạm tội, số tội phạm đã xảy ra và đã bị phát hiện và xử lý (tội phạm rõ) và số người phạm tội, tội phạm đã xảy ra nhưng chưa bị phát hiện xử lý6 Việc xác định thực trạng có ý nghĩa to lớn trong việc đánh giá hiệu quả hoạt động phòng ngừa tội phạm, bên cạnh đó cũng cho thấy tình hình tội phạm trên thực tế như thế nào để có biện pháp phòng ngừa phù hợp

Để có cái nhìn khách quan và tương đối toàn diện về thực trạng của tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2011 đến 2015, trước hết cần

5

Xem: Thông tư liên tịch số 17/2007/TTLT-BCA-VKSNDTC-TANDTC-BTP ngày 24/12/2007 của

Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp đã ban hành hướng dẫn áp dụng một số quy định tại Chương XVIII “Các tội phạm về ma túy” của BLHS 1999

6

Xem: Đại học Luật TP.HCM, Giáo trình Tội phạm học, NXB Hồng Đức, TP.HCM, 2015, tr 235

phải dựa vào số liệu về tội phạm rõ của tội mua bán trái phép chất ma túy, đồng thời chúng ta cũng cần phải tìm hiểu về tội phạm ẩn của tội mua bán trái phép chất ma túy

- Tội phạm rõ:

TP.HCM là đầu tàu kinh tế và cũng là một trong những trung tâm văn hóa, giáo dục quan trọng của cả nước Mỗi năm thành phố thu hút số lượng lớn nhà đầu tư nước ngoài, các nhà nghiên cứu, khách tham quan du lịch đứng nhất nhì cả nước, cùng với

đó số dân nhập cư từ các địa phương khác vào thành phố ngày càng tăng Chính vì thế

đã tạo nên những mặt trái của sự phát triển tại TP.HCM, một trong số đó là tình hình tội phạm ngày càng gia tăng, đặc biệt các tội phạm về ma túy, cướp giật, giết người,… Phó Giám đốc Công an TP.HCM cho biết trong từ năm 2010 đến năm 2014, thành phố

đã phát hiện 8.034 vụ mua bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng trái phép các chất ma túy, tăng 2.123 vụ (36,14%) so với thời gian cùng kỳ; xử lý 16.140 đối tượng (tăng 19,70% so với cùng thời gian trước đó); trong đó số lượng ma túy tổng hợp thu giữ hơn

142 kg (tăng hơn 22 lần), heroin thu giữ 123 kg (tăng hơn 2,5 lần)7 Cũng theo thống

kê của TAND TP.HCM từ năm 2011 đến năm 2015 có tổng cộng 7.722 vụ về các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy, chiếm 21,35% tổng số vụ án hình sự tại TP.HCM8

Do số liệu thống kê của TAND TP.HCM chỉ thống kê số vụ phạm tội và số bị cáo theo điều luật, tức theo Điều 194 bao gồm các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy, chứ không thống kê riêng về tội mua bán trái phép chất ma túy nên tác giả cũng không thể có số liệu cụ thể về tội mua bán trái phép chất

ma túy Để đảm bảo tính khách quan nên tác giả đã sử dụng số liệu từ kết quả khảo sát

500 bản án có hiệu lực từ 2001 đến năm 2014 của TAND TP.HCM do TS Nguyễn Huỳnh Bảo Khánh thực hiện và kết quả cho thấy rằng số vụ phạm tội mua bán trái phép chất ma túy chiếm 77,4%, vận chuyển trái phép chất ma túy chiếm 19,2% và tàng

trữ trái phép chất ma túy chiếm 3,4%9 Từ phân tích trên cho thấy tội mua bán trái phép chất ma túy luôn chiếm tỷ lệ lớn so với các tội phạm về ma túy khác trong cũng một

điều luật

Bảng 1: Số vụ phạm tội, số bị cáo mà Tòa án phải giải quyết về các tội Điều 194

tại TP.HCM giai đoạn 2011 đến tháng 6/2016

Năm Số vụ phạm tội

Điều 194 (vụ)

Số bị cáo phạm tội Điều 194 (người)

Tỷ lệ bị cáo/vụ

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND TP.HCM)

Số liệu thống kê tại Bảng 1 cho thấy qua 05 năm (2011 – 2015) và sáu tháng đầu

năm 2016, TAND cấp huyện và TAND TP.HCM phải giải quyết 8.542 vụ án HSST với 11.1986 bị cáo về các tội tại Điều 194 nói chung và tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng Từ bảng số liệu cũng cho thấy số vụ phạm tội và số bị cáo có sự tăng giảm qua các năm Trong đó, năm 2015 xảy ra nhiều nhất về cả số vụ lẫn bị cáo với 2.550 vụ và 3.715 bị cáo, thấp nhất về số vụ là năm 2012 với 1.196 vụ, về số bị cáo thấp nhất là năm 2011 với 1.573 bị báo Tỷ lệ số bị cáo trên số vụ án dao động từ 1,1 đến 1,5 cho thấy đa số các vụ án đều mang tính đồng phạm, tính tổ chức Bên cạnh đó,

số liệu trên cũng cho thấy năm 2015 cả số vụ phạm tội và số bị cáo đều cao gấp 2 lần

so với năm 2014 Thời điểm này tội phạm ma túy nói chung và tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng đang là một vấn nạn của toàn thành phố, đặt ra những vấn đề cấp bách cho chính quyền thành phố và các cơ quan chức năng cần phải giải quyết ngay các tội phạm về ma túy Sang sáu tháng đầu năm 2016, tình hình các tội phạm Điều

194 nói chung và tội mua bán chất ma túy nói riêng vẫn còn đang ở mức báo động, cụ thể số vụ phạm tội Điều 194 có tới 1.034 vụ với 1.525 bị cáo

Nguồn ma túy nhập vào TP.HCM rất đa dạng từ các tỉnh phía Tây Nam, các tỉnh miền Trung như Nghệ An, Thanh Hóa hoặc các tỉnh, thành phía Bắc như Quảng Ninh, Hải Phòng, Lạng Sơn, Sơn La, Lai Châu Các tỉnh thành này thường có đặc điểm chung là đều giáp với các nước láng giềng Bên cạnh đó, ma túy còn có thể được nhập trực tiếp vào TP.HCM bởi các quốc gia ở khu vực “Tam giác vàng” như Myanma, Thái Lan và Lào hoặc từ khu vực “Trăng lưỡi liềm vàng” ở các nước Afghanistan, Iran và Pakistan Các chất ma túy trên địa bàn TP.HCM ngày càng đa dạng, nhiều chủng loại như ma túy tổng hợp ATS, thuốc phiện, cần sa, heroin và đặc biệt gần đây xuất hiện những loại ma túy mới như ma túy đá, cỏ mỹ, tiền chất ma túy “KHAT” Năm 2011, Công an thành phố đã phát hiện khám phá 02 chuyên án (611A, 107E) bắt 08 đối tượng thu 15 bánh heroin, 3kg Ice, 3kg Ketamin, 30 ngàn viên thuốc lắc từ biên giới Tây Nam và phía Bắc vào thành phố tiêu thụ Trong 02 chuyên án này thu cùng lúc 06 loại

ma túy (heroin, cần sa, Ice, kêtamin, thuốc lắc, ma túy Five của Nhật loại mới)10 Do có nhiều nguồn du nhập và đa dạng về chủng loại ma túy cùng với những thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, các đối tượng mua bán trái phép chất ma túy đã gây không ít khó khăn cho

cơ quan chức năng trong quá trình đấu tranh, khám phá, truy tố và xét xử tội phạm Các đối tượng thường cất giấu ma túy ở những nơi khó tìm thấy, ví dụ dưới đế giày, đáy va

ly, các vùng kín trên cơ thể Đặc biệt, thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn khi chúng vận

10

Xem: UNBD TP.HCM, Báo cáo Tình hình, kết quả phòng, chống ma túy năm 2011 và sáu tháng đầu năm 2012, năm 2012

chuyển ma túy qua đường hàng không, đường bưu điện, trao đổi mua bán trực tiếp qua internet hoặc dưới danh nghĩa là viện trợ nhân đạo rồi âm thầm đưa ma túy qua các quốc gia, khu vực nhận được viện trợ

tội phạm ẩn Tội phạm ẩn do nhiều lý do khác nhau, có thể là ẩn tự nhiên tức là tội

phạm đã xảy ra nhưng cơ quan chức năng hoàn toàn không có thông tin về tội phạm, cho nên tội phạm không chỉ xử lý và không đưa vào thống kê tội phạm (tội phạm ẩn khách quan) hoặc tội phạm ẩn nhân tạo, tức tội phạm đã xảy ra trên thực tế, đã bị các

cơ quan chức năng phát hiện nhưng không bị xử lý hoặc tội phạm ẩn thống kê, tức tội phạm đã xảy ra trên thực tế, đã bị các cơ quan chức năng phát hiện, xử lý nhưng lại không đưa vào thống kê hình sự

Xét về cấp độ ẩn của tội phạm thì chia thành 4 cấp độ, trong đó có cấp độ I là cấp các tội phạm có độ ẩn thấp nhất và cấp độ IV là cấp độ của các tội phạm có độ ẩn cao nhất Tuy nhiên, tiêu chí cụ thể để xác định một tội phạm đang ẩn cấp độ nào chưa được thống nhất cho nên việc xác định cấp độ ẩn của tội phạm còn mang tính chủ quan cao Qua nghiên cứu tình hình tội phạm mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn TP.HCM, cũng như những nguồn tài liệu có được từ các chuyên gia về Tội phạm học, chúng tôi nhận thấy rằng phần ẩn tình hình tội phạm ma túy nói chung và tội mua bán trái phép chất ma túy nối riêng tại TP.HCM hiện nay đang tồn tại ở cấp độ IV, tức là cấp độ cao nhất với những lý do sau đây:

+ Thứ nhất, các tội phạm về ma túy có khả năng tồn tại cả ba loại ẩn: ẩn khách quan, ẩn nhân tạo và ẩn thống kê, chính vì vậy khả năng các tội phạm này đang bị che giấu rất nhiều dưới các hình thức ẩn khác nhau11

+ Thứ hai, không có sự tố giác tội phạm của quần chúng nhân dân với nhiều lý

do khác nhau như: tội phạm này không có nạn nhân trực tiếp, một phần là do tính chất nguy hiểm của tội phạm làm ảnh hưởng đến tâm lý của người dân, họ sợ bị trả thù nên không dám báo tin về hoạt động của bọn tội phạm cho cơ quan chức năng, nhất là các đối tượng hình sự nguy hiểm, sử dụng vũ khí có tính sát thương cao

+ Thứ ba, thực hiện hành vi phạm tội bằng phương thức, thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt như vận chuyển qua đương bưu điện, đường hàng không, cất giấu ở những nơi kín đáo mà cơ quan chức năng không ngờ tới hoặc có sự giúp đỡ từ người có chức vụ quyền hạn

+ Thứ tư, các bị cáo không khai ra đối tượng có liên quan, khi được hỏi thì các

bị cáo chỉ nói biết tên hoặc biết mặt chứ không biết rõ về đối tượng trao đổi, mua bán

ma túy với mình Từ đó dẫn đến không xử lý triệt để các đối tượng phạm tội mua bán trái phép chất ma túy và những tội về ma túy khác có liên quan

+ Thứ năm, xuất phát từ các cá nhân, cơ quan tổ chức có thẩm quyền, như các

cá nhân nhận hối lộ, có mối quan hệ bất chính với các đối tượng phạm tội hoặc trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ còn hạn chế, dễ bị tội phạm qua mắt hoặc sự phối hợp giữa các cơ quan chưa thật sự đạt được hiệu quả

+ Thứ sáu, trong một số công trình nghiên cứu, các tác giả cũng cho rằng các tội phạm về ma túy (trong đó có các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy) chỉ được phát hiện, xử lý từ 5 – 10% số vụ phạm tội trên thực

tế, ví dụ như quan điểm của tác giả Nguyễn Xuân Yêm, Trần Văn Luyện trong quyển Hiểm họa ma túy và cuộc chiến mới, NXB CAND, Hà Nội, năm 2002 (trang 539), tác

11

Xem: Đại học Luật TP.HCM, Tài liệu Tọa đàm Phòng ngừa các tội phạm về ma túy trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay và vấn đề bảo vệ quyền con người, 2014, tr 32

giả Nguyễn Tuyết Mai với Luận án Tiến sĩ Luật học – Trường Đại học Luật Hà Nội cũng đồng tình với quan điểm cho rằng các tội phạm về ma túy hiện nay ở Việt Nam ẩn với cấp độ IV (trang 60), từ đó cho thấy các tội phạm về ma túy hiện nay cũng được một số nhà nghiên cứu đánh giá là nhóm tội phạm có cấp độ ẩn cao nhất12

+ Thứ bảy, tội phạm ẩn do thống kê Việc tội phạm ẩn do thống kê xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau có cả chủ quan lẫn khách quan, nên đã dẫn đến số liệu thống kê không phản ánh đúng thực tế tình hình tội phạm đã và đang diễn ra trên địa bàn thành phố

Thực trạng tội mua bán trái phép chất ma túy diễn ra ngày càng phức tạp trên địa bàn TP.HCM Tuy nhiên bằng sự cố gắng, các cơ quan bảo vệ pháp luật đã làm tốt vai trò của mình trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tội mua bán trái phép chất ma túy Song, ngoài việc các đối tượng đã bị bắt thì còn rất nhiều đối tượng chưa bị cơ quan chức năng phát hiện, chúng sẽ thay đổi phương thức, thủ đoạn phạm tội tinh vi hơn, lợi dụng triệt để các thành tựu khoa học công nghệ vào việc thực hiện hành vi phạm tội của mình Vì thế, đây là một bài toán khó được đặt ra cho cơ quan chức năng phải cố gắng hơn nữa, bằng nghiệp vụ của mình để triệt phá các băng nhóm về tội phạm ma túy nói chung, tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng

1.2.2 Cơ cấu của tình hình tội phạm

Cơ cấu của tình hình tội phạm là thành phần, tỷ trọng và sự tương quan giữa các tội phạm, loại tội phạm trong một chỉnh thể tình hình tội phạm13 Các tiêu chí thường được sử dụng làm căn cứ xác định cơ cấu của tình tội phạm như: Tính nghiêm trọng của tội phạm, dựa theo Điều 8 BLHS 1999; căn cứ vào các tội phạm cụ thể, các nhóm tội phạm được quy định trong BLHS để xác định cơ cấu tình hình tội phạm theo từng tội phạm cụ thể hay nhóm tội phạm trong tổng thể tình hình tội phạm nói chung; căn cứ vào tái phạm Điều 49 BLHS 1999; căn cứ vào giới tính người phạm tội; căn cứ vào độ

tuổi người phạm tội hoặc căn cứ vào tính có tổ chức của tội phạm Xác định cơ cấu của tình hình phạm tội sẽ có vai trò quan trọng trong việc đáng giá mức độ, tính chất nguy hiểm của tình hình tội phạm, cũng đánh giá hiệu quả của hoạt động phòng ngừa tội phạm, cơ cấu còn biểu hiện quy luật tồn tại, phát triển của tội phạm, biểu hiện của tội phạm nguy hiểm, phổ biến nhất để làm cơ sở để các chủ thể hoạch định các kế hoạch phòng chống tội phạm

Trong phạm vi nghiên cứu của khóa luận, tác giả căn cứ vào các tội phạm cụ thể, các nhóm tội phạm được quy định trong BLHS để xác định cơ cấu tình hình tội phạm theo từng tội phạm cụ thể hay nhóm tội phạm trong tổng thể tình hình tội phạm nói chung, các đặc điểm nhân thân người phạm tội, mức hình phạt,… để xác định cơ cấu của tình hình tội phạm

1.2.2.1 Cơ cấu cơ bản

- Cơ cấu về tội mua bán trái phép chất ma túy trong nhóm tội tàng trữ, vận

chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy được quy định tại Điều 194

Như đã trình bày ở phần thực trạng, số liệu thống kê của TAND TP.HCM không

có sự phân chia theo từng loại tội danh đối với các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy mà chỉ thống kê theo điều luật, tức Điều 194 Thế nên, các số liệu thống kê được sử dụng trong khóa luận đa phần là số liệu thống kê theo Điều 194, tác giả không thể tách các tội ra để phân tích vì không đảm bảo tính khách quan Tuy nhiên, để biết được tội mua bán trái phép chất ma túy chiếm tỷ lệ bao nhiêu trong tổng số các tội phạm Điều 194 thì tác giả có sử dụng số liệu từ Luận án tiến

sĩ Luật học của TS Nguyễn Huỳnh Bảo Khánh khi khảo sát 500 bản án có hiệu lực của TAND TP.HCM từ năm 2001 đến năm 2014 thì tội mua bán trái phép chất ma túy chiếm 77,4%, vận chuyển trái phép chất ma túy chiếm 19,2% và tàng trữ trái phép chất

ma túy Tội tàng trữ trái phép chất ma túy

ma túy chiếm 3,4%14 Chúng ta thấy tội mua bán trái phép chất ma túy luôn chiếm tỷ

lệ cao trong số các tội được quy định tại Điều 194 vì những đối tượng mua bán thường

thiết lập thành một đường dây chặt chẽ, khó bị phát hiện

Biểu đồ 1: Cơ cấu về tội mua bán trái phép chất ma túy trong nhóm tội phạm tàng

trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy bị xét xử tại TP.HCM

(Nguồn: Khảo sát 500 bản án có hiệu lực của TAND TP.HCM giai đoạn 2001 – 2014)

- Cơ cấu các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất

ma túy trong nhóm tội phạm về ma túy tại TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015

Bảng 2: Tỷ lệ số vụ phạm tội Điều 194 trong tổng số vụ phạm tội về ma túy tại

TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015

Năm

Số vụ phạm tội Điều 194 (vụ) (1)

Số vụ phạm tội

về ma túy (vụ) (2)

Tỷ lệ (1) so với (2) (%)

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND TP.HCM)

Biểu đồ 2: Cơ cấu số vụ phạm tội Điều 194 trong tổng sổ vụ phạm tội về ma túy

phải bị xét xử tại TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND TP.HCM)

Số liệu thống kê trong Bảng 2 và Biểu đồ 2, cho thấy từ năm 2011 đến năm

2015 có 7.747 vụ phạm tội về ma túy, trong đó có 7.722 vụ về các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy (chiếm 97,7%) và chỉ có 25 vụ

về các tội phạm ma túy khác (chiếm 0,3%) Như vậy, trong nhóm tội phạm về ma túy

99.70%

0.30%

Số vụ phạm tội Điều 194

Số vụ phạm tội

ma túy khác

thì các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy chiếm

đa số, các tội phạm về ma túy còn lại chỉ chiếm tỷ lệ rất thấp, đặc biệt năm 2012 cả thành phố không có bất kì một vụ nào về các tội phạm ma túy khác, ngoại trừ các tội tại Điều 194

- Cơ cấu số vụ các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy và tổng các tội phạm phải xét xử tại TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015

Bảng 3: Tỷ lệ giữa số vụ phạm tội, số bị cáo của các tội tại Điều 194 trong tổng

số vụ phạm tội, tổng số bị cáo trên địa bàn TP.HCM năm từ năm 2011 – 2015

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND TP.HCM)

Năm

Số vụ phạm tội Điều

194 (vụ) (1)

Tổng số

vụ phạm tội tại TP.HCM (vụ) (2)

Số bị cáo phạm tội Điều 194 (người) (3)

Tổng số

bị cáo tại TP.HCM (người) (4)

Tỷ lệ (1) so với (2) (%)

Tỷ lệ (3) so với (4) (%)

Biểu đồ 3: Cơ cấu số vụ phạm tội Điều 194 phải bị xét xử trong tổng số vụ phạm

tội tại TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND TP.HCM)

Qua Bảng 3 và Biểu đồ 3 cho thấy tỷ lệ số vụ án về tội tàng trữ, vận chuyển, mua

bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy chiếm tỷ lệ khá cao so với các nhóm tội phạm khác Theo biểu đồ thì tỷ lệ số vụ án theo Điều 194 chiếm 21% trong tổng số vụ

án các tội khác trong BLHS Bên cạnh đó, qua các năm có thể thấy tỷ lệ số bị cáo phạm tội Điều 194 cũng chiếm tỷ lệ dao động từ 14% đến 34%, tỷ lệ trung bình từ năm 2011 đến năm 2015 số bị cáo phạm tội Điều 194 chiếm 18% trong tổng số bị cáo phạm tội trong giai đoạn nói trên Số lượng bị cáo phạm tội Điều 194 cũng chiếm tỷ lệ khá cao,

do số vụ phạm tội về tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy tăng hoặc do tính đồng phạm, có tổ chức trong các vụ án tăng nên số lượng bị cáo mới có sự dao động mạnh như thế

21%

79%

Số vụ phạm tội Điều 194

Số vụ phạm tội khác theo BLHS

- Cơ cấu theo đơn vị hành chính:

Bảng 4: Tỷ lệ số vụ phạm tội, số bị cáo phải bị xét xử theo Điều 194 trong giai

đoạn 2011 – 2015 của 24 quận, huyện tại TP.HCM

STT Quận, huyện

Tổng số vụ phạm tội Điều 194

Tổng số bị cáo theo Điều 194 Tổng số

vụ (vụ)

Tỷ lệ (%)

Tổng số bị cáo (người)

Tỷ lệ (%)

(Nguồn: Số liệu thống kê TAND TP.HCM)

Do đây là một công trình nghiên cứu ở cấp độ khóa luận cử nhân, với khả năng nghiên cứu của mình, tác giả chỉ có thể đánh giá được tình hình tội phạm tại 24 quận, huyện của TP.HCM thông qua số vụ phạm tội và số bị cáo Tác giả khó có thể đưa ra nhận định chính xác về tính chất nguy hiểm của các tội Điều 194 nói chung và tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng tại 24 quận, huyện nếu chỉ dựa vào các số liệu trên

Qua Bảng 4 cho thấy số vụ phạm tội cũng như số bị cáo giữa các quận, huyện thành

phố có sự chênh lệch rõ rệt Địa bàn có số vụ và số bị cáo phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy cao nhất là Quận 8 với 728 vụ (chiếm 10,2%) và 962 bị cáo (chiếm 10,3%), địa bàn có số vụ và số bị cáo thấp nhất là huyện Cần Giờ với 28 vụ (chiếm 0,4%) và 31 bị cáo (chiếm 0,3%) Tại TP.HCM có rất nhiều địa điểm nóng về tệ nạn và tội phạm ma túy, các đối tượng thường thực hiện hành vi phạm tội của mình ở một số địa điểm như Công viên 23 – 9 (Quận 1), công viên Hòa Bình Quận 5, khu vực cầu Chà Và đường Bình Đông – hướng Quận 8, cầu Hiệp Ân nối phường 10 và phường 12 Quận 8, khu vực cầu vượt An Sương,… Các đối tượng còn có phương thức mua bán trái phép chất ma túy tại các khu vực sông như khu vực sông Sài Gòn Quận 1, Quận 4 (bến Bạch Đằng, khu vực gần Cảng Sài Gòn, càng Khánh Hội), tuyến Kênh Tẻ (Quận 4, Quận 7), kênh Bến Nghé – Tàu Hủ (thuộc Quận

1, Quận 3, Quận 4, Quận 5, Quận 6, Quận 8 và Quận 10)15, các đối tượng thực hiện hành vi trên ghe thuyền gây khó khăn cho việc phát hiện của cơ quan chức năng và khi

bị phát hiện, các đối tượng vứt ma túy xuống sông và cơ quan chức năng không có

chứng cứ để bắt giữ, bên cạnh đó, các đối tượng có thể nhảy xuống nước để tẩu thoát

Bên cạnh đó, tại các địa điểm kinh doanh nhạy cảm như vũ trường, nhà nghỉ, khách sạn, quán karaoke hoặc các quán mát xa cũng là một trong những địa điểm thuận lợi để các đối tượng thực hiện hành vi phạm tội của mình Địa điểm hoạt động của các đối tượng ngày càng được mở rộng, tinh vi hơn nhằm trốn tránh các cơ quan chức năng

1.2.2.2 Cơ cấu chuyên biệt

- Cơ cấu tình hình các tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy xét theo hình phạt

Theo số liệu thống kê của TAND TP.HCM thì số bị cáo bị tuyên phạt tù có thời hạn dưới 7 năm tù chiếm tỷ lệ cao nhất với 5.068 bị cáo (chiếm 72,5%), tiếp đến là mức hình phạt tù từ trên 7 năm đến 15 năm với 1.658 bị cáo (chiếm 23,4%), thấp nhất

là số bị cáo bị tuyên với hình phạt tù từ trên 20 năm đến 30 năm với 8 bị cáo (chiếm 0,1%) trong giai đoạn năm 2011 – 2015 Tuy số bị cáo bị tuyên mức hình phạt tù từ 7 năm trở xuống chiếm tỷ lệ cao nhất, nhưng nếu so mặt bằng chung hình phạt của các tội Điều 194 với những tội danh khác trong BLHS thì có thể thấy rằng số bị cáo bị phạt

tù từ trên 7 năm đến chung thân, tử hình chiếm tỷ lệ cũng khá cao, như số bị cáo bị tuyên án chung thân là 55 bị cáo (chiếm 0,7%), tử hình 9 bị cáo (chiếm 0,5%) Từ kết quả phân tích trên cho thấy các tội Điều 194 nói chung và tội mua bán trái phép chất

ma túy nói riêng được Nhà nước quy định với những chế tài rất nghiêm khắc

15

Xem: Nguyễn Huỳnh Bảo Khánh, Các tình huống phạm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy tại thành phố Hồ Chí Minh hiện nay và một số kiến nghị về phòng ngừa tội phạm, Tạp chí khoa học pháp lý, Đại học Luật TP.HCM, số 02, 2015, tr 48

Bảng 5: Cơ cấu hình phạt đối với bị cáo đã bị xét xử sơ thẩm tại TP.HCM giai

đoạn 2011 – 2015 theo Điều 194

Năm

Án treo

Tù từ 7 năm trở xuống

Phạt tù từ trên 7 năm

tù đến 15 năm tù

Phạt tù

từ trên

15 năm

tù đến 20 năm tù

Tù chung thân Tử hình

Tổng hợp hình phạt

tù từ trên

20 năm đến

Tỷ

lệ

Bị cáo

Tỷ

lệ

Bị cáo

Tỷ

lệ

Bị cáo

Tỷ

lệ

Bị cáo

Tỷ

lệ

Bị cáo

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND TP.HCM)

- Cơ cấu theo hình thức phạm tội:

Qua nghiên cứu về tội mua bán trái phép chất ma túy, tác giả thấy rằng tội phạm

về ma túy nói chung và tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng được thực hiện chủ yếu theo phương thức đồng phạm Bởi lẽ những đối tượng phạm tội phải liên kết với nhau, tạo thành một đường dây chặt chẽ, khép kín nhằm thực hiện hành vi phạm tội của

mình và qua mặt cơ quan chức năng “Xem xét tội phạm ma túy dưới góc độ tội phạm

học cho thấy, bọn tội phạm ma túy hoạt động theo đường dây, ổ, nhóm có tổ chức chặt chẽ từ việc tổ chức nguồn hàng, chế biết, cất giấu, vận chuyển và tiêu thụ hoạt động với nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt Đường dây tổ chức trên cơ sở thân tộc, họ hàng nhằm tạo long tin và sự ràng buộc cao để không dễ dàng khai báo đồng bọn khi bị bắt”16 Ví dụ như vụ án ma túy của ông trùm ma túy Phan Anh Tuấn (sinh năm 1977, quê Hà Nội) đã bị cơ quan chức năng triệt phá vào ngày 15 tháng 3 năm 2016, thu giữ được 10,3 kg ma túy đá, 2 khẩu súng và một lượng lớn tiền mặt Trong vụ án này 7 đối tượng: Phan Anh Tuấn (sinh năm 1977, quê Hà Nội), Nguyễn Diệu Linh (sinh năm

1992, ngụ Hà Nội), Nguyễn Thanh Cường (sinh năm 1972, ngụ Phú Yên), Lê Thị Hồng Nhung (sinh năm 1994, ngụ Bà Rịa-Vũng Tàu), Nguyễn Minh Tùng (sinh năm

1977, ngụ Hà Nội), Lê Viết Cường (sinh năm 1973, ngụ Hà Nội) và Phạm Trung Nghĩa (sinh năm 1984, ngụ quận Bình Thạnh, TP HCM)17 Các đối tượng phạm tội có

sự phân công, phối hợp, sử dụng phương tiện di chuyển là ô tô nhằm qua mặt các cơ quan chức năng

Tội mua bán trái phép chất ma túy do tội phạm thực hiện đơn lẻ diễn ra ít hơn so với hình thức đồng phạm, những đối tượng mua bán đơn lẻ chủ yếu là những giao dịch nhỏ, mua đi bán lại phục vụ nhu cầu nghiện ma túy của mình

- Cơ cấu theo phương thức, thủ đoạn phạm tội:

Qua quá tình tìm hiểu về tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy, tác giả thấy rằng phương thức, thủ đoạn của bọn tội phạm rất đa dạng Chúng thực hiện chủ yếu những phương thức, thủ đoạn như: Liên lạc qua giao dịch điện thoại, qua đường bưu điện, chuyển phát nhanh dưới nhiều hình thức che giấu khác nhau, ma túy được giấu trong hàng hóa vận chuyển qua các cảng biển, cảng hàng không, được giấu trong người, trong va ly, tóc giả,… và các phương thức, thủ đoạn khác

http://www.baomoi.com/pha-duong-day-buon-ban-10kg-ma-tuy-da-thu-giu-nhieu-sung-va Cơ cấu theo các chất ma túy do cơ quan chức năng thu giữ được tại TP.HCM: Theo Báo cáo tại Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện chỉ thị số 21-CT/TW ngày 26/3/2008 của Bộ Chính trị về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy trong tình hình mới và triển khai kết luận số 95-KL/TW ngày 2/4/2014 của Ban bí thư về tiếp tục thực hiện chỉ thị số 21-CT/TW của Bộ Chính trị thì khối lượng ma túy thu giữ được tại TP.HCM gồm ma túy tổng hợp chiếm 45% và ma túy có nguồn gốc tự nhiên chiếm 55%18

- Cơ cấu về nhân thân người phạm tội:

+ Cơ cấu về độ tuổi:

Theo số liệu thống kê của TAND TP.HCM trong giai đoạn 2011 – 2015, cho thấy đối tượng phạm các tội Điều 194 nói chung và tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng có sự đa dạng về độ tuổi Nhóm bị cáo bị xét xử về các tội Điều 194 có độ tuổi dưới 18 tuổi là 44 bị cáo (chiếm 0,6%), nhóm bị cáo từ đủ 18 tuổi đến 30 tuổi có 1.384

bị cáo (chiếm 19,7%), nhóm bị cáo trên 30 tuổi có 5.618 bị cáo (chiếm 79,7%) Tuy tỷ

lệ người phạm tội ở độ tuổi dưới 18 tuổi có sự tăng, giảm qua các năm, nhưng chúng ta cũng cần phải lưu ý với tình hình tội phạm mua bán trái phép chất ma túy đang diễn ra phức tạp như hiện nay thì các những người phạm tội là người chưa thành niên có thể gia tăng do bị các đối tượng khác các lôi kéo, lợi dụng vào đường dây mua bán trái phép chất ma túy để tránh sự chú ý của cơ quan điều tra

18

Xem : UBND TP.HCM, Tài liệu Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 26/3/2008 của Bộ Chính trị về tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy ma túy trong tình hình mới và triển khai kết luận số 95-KL/TW của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 21-CT/TW của Bộ Chính trị, năm 2014

Bảng 6: Cơ cấu về độ tuổi của bị cáo đã bị Tòa án xét xử về các tội Điều 194

tại TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015

Năm

Dưới 18 tuổi Từ đủ 18 tuổi

đến 30 tuổi Trên 30 tuổi

Bị cáo (người)

Tỷ lệ (%)

Bị cáo (người)

Tỷ lệ (%)

Bị cáo (người)

Tỷ lệ (%)

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND TP.HCM)

Biểu đồ 4: Cơ cấu về độ tuổi của bị cáo phạm các tội Điều 194 đã bị xét xử tại

- Cơ cấu theo giới tính:

Bảng 7: Tỷ lệ giới tính của bị cáo đã bị xét xử theo các Điều 194 tại TP.HCM

giai đoạn 2011 – 2015

Năm

Bị cáo là nữ Bị cáo là nam

Bị cáo (người) Tỷ lệ (%)

Bị cáo (người) Tỷ lệ (%)

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND TP.HCM)

Biểu đồ 5: Cơ cấu theo giới tính của bị cáo phạm các tội Điều 194 đã bị Tòa

án xét xử giai đoạn 2011 – 2015 tại TP.HCM

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND TP.HCM)

7.90%

92.10%

Tỉ lệ bị cáo là nữ

Tỉ lệ bị cáo là nam

Qua Bảng 7 và Biểu đồ 5, cho thấy trong giai đoạn 2011 – 2015, số bị cáo là nữ

giới chiếm 7,9% với 568 bị cáo, bị cáo là nam giới chiếm 92,1% với 6.475 bị cáo Tỷ

lệ bị cáo là nữ giới bị xét xử tại TP.HCM về các tội Điều 194 có sự tăng giảm qua các năm, cao nhất là năm 2015 với 10%, thấp nhất là năm 2015 với 6,2% Tuy chiếm tỷ lệ thấp hơn so với nam giới trong nhóm tội này, nhưng so với tình hình tội phạm chung thì số bị cáo là nữ ở nhóm tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy chiếm tỷ cũng tương đối cao Ví dụ như vụ án Nguyễn Thị Thanh T chủ mưu cùng 5 đồng phạm khác thực hiện hành vi mua bán 1.534,9063 gram ma túy tổng hợp từ Campuchia mang về TP.HCM tiêu thụ19; hoặc trong vụ án 3 bị cáo Vũ Thị Thu Thủy, Lê Tuyết Nhung và Nguyễn Hữu Hiền Thủy ra tận Lạng Sơn lấy hàng về TP.HCM để bán, Nhung là người môi giới cũng là người giúp Thủy giao hàng trong những lần mua bán Trong một lần giao hàng giùm Thủy thì Nhung bị bắt quả tang, Thủy và Nhung bị TAND TP.HCM tuyên phạt về tội mua bán trái phép chất ma túy, còn Nguyễn Hữu Hiền là người sống chung như vợ chồng với Thủy, bị xét xử về tội tàng trữ trái phép chất ma túy20

Nhóm bị cáo nữ phạm tội có thể là do họ tự nguyện tự hiện hành vi phạm tội như các ví dụ trên hoặc cũng có thể vì những lý do khác như vì lợi ích vật chất, vì muốn có chồng là người nước ngoài nên bị những kẻ phạm tội lôi kéo, dụ dỗ vào những đường dây mua bán ma túy

Ví dụ điển hình là vụ ngày 18/7/2012 các lực lượng chức năng đã kiểm tra hành

lý phát hiện, bắt giữ Trần Hạ Tiên, SN 1991, tỉnh Lâm Đồng là sinh viên năm thứ 3, trường đại học Văn Lang, TP.HCM và thu giữ 4,1 kg ma túy tổng hợp Qua đấu tranh

cơ quan điều tra đã bắt giữ tiếp Trần Hà Duy là chị ruột của Tiên, sinh viên năm cuối Trường Đại học Hồng Bàng; Huỳnh Thị Phương Minh, Huỳnh Ngọc Lợi đều là sinh viên ở TP.HCM đã rơi vào bẫy của tội phạm ma túy

Kết quả điều tra Trần Hà Duy có quen biết với một người nước ngoài tên là Francis, quốc tịch Kenya trên chuyến xe từ miền tây về TP.HCM Hai người quen nhau, sau đó Francis đã dụ dỗ, động viên Duy đi nước ngoài vận chuyển hàng mẫu (quần áo) từ nước ngoài về Việt Nam và ngược lại, mọi chi phí do Francis chịu trách nhiệm, mỗi chuyến trả công 500 – 1.500 USD Hai chuyến đầu Duy được trả công 2.000 USD (trong các chuyến hàng này đều có dấu ma túy nhưng Duy không biết) Sau

đó Francis cần người vận chuyển “hàng” nhờ Duy tìm giúp Thấy công việc làm ăn dễ dàng thu lợi lớn, Duy đã giới thiệu em gái là Trần Hạ Tiên và hai người bạn là Huỳnh Thị Phương Minh và Huỳnh Ngọc Lợi tham gia vận chuyển “hàng” cho Francis Những chuyến sau, Duy phát hiện thấy “hàng mẫu” có chứa ma túy, Duy phản ứng, không vận chuyển cho Francis nhưng bị đối tượng này khống chế, dọa giết… nên hai chị em Duy và Tiên tiếp tục vận chuyển ma túy cho Francis cho đến ngày bị bắt

Kết quả xét xử phúc thẩm, Tòa án nhân dân tối cao tại TP.HCM tuyên Trần Hà Duy tử hình, Trần Hạ Tiên chung thân Những người thân và bạn bè của Duy dự phiên tòa, khi nghe Tòa tuyên án tử hình với Trần Hà Duy đều ngỡ ngàng bật khóc nức nở, các bạn không thể nào tin được người bạn xinh đẹp, hiền lành, học giỏi lại có thể đi vận chuyển ma túy21

- Cơ cấu về đối tượng phạm tội là Đảng viên, Cán bộ, công chức:

Trong những năm gần đây cũng có trường hợp đối tượng thực hiện hành vi phạm tội mua bán trái phép chất ma túy là Đảng viên, cán bộ, công chức Tuy chiếm tỷ lệ không cao nhưng cơ quan chức năng cũng cần phải cảnh giác và giám sát chặt chẽ những đối tượng này Bên cạnh đó, cần phải nâng cao ý thức pháp luật cũng như đạo đức nghề nghiệp cho những đối tượng dễ bị bọn tội phạm mua chuộc như Đảng viên, cán bộ, công chức Mỗi người Đảng viên, cán bộ, công chức cũng cần phải ngày càng nâng cao chuyên môn nghiệp vụ, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao và rèn luyện nâng cao phẩm chất, đạo đức, tránh bị dụ dỗ bởi sức mạnh đồng tiền của bọn tội phạm

21

Xem: http://tiengchuong.vn/Utilities/PrintView.aspx?id=12277

- Cơ cấu về số bị cáo bị xét xử là người dân tộc thiểu số, người nước ngoài

Bảng 8: Cơ cấu số bị cáo là người dân tộc thiểu số, người nước ngoài đã bị xét xử

tại TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015 về các Điều 194

Năm

Bị cáo là người dân tộc thiểu

số (người) (1)

Bị cáo là người nước ngoài (người) (2)

Tổng số bị cáo

đã bị xét xử Điều 194 (người) (3)

Tỷ lệ (1) so với (3) (%)

Tỷ lệ (2)

so với (3) (%)

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND TP.HCM)

Qua bảng trên cho thấy trong giai đoạn 2011 – 2015 tại TP.HCM đã xét xử 61 bị cáo là người dân tộc thiểu số trong tổng số 7.043 bị cáo bị xét xử về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy, chiếm 0,8% và trong thời gian

đó cũng đã xét xử 49 bị cáo là người nước ngoài trong tổng số bị cáo như trên, chiếm 0,7% Tuy chiếm tỷ lệ không cao, nhưng với số lượng dân nhập cư từ các địa phương khác vào TP.HCM cũng như số lượng người nước ngoài vào TP.HCM để làm ăn, sinh sống, nghiên cứu, du lịch như hiện nay thì tình hình tội phạm nói chung và tội mua bán trái phép chất ma túy nói riêng có khả năng gia tăng Các đối tượng lợi dụng sơ hở của lực lượng Hải quan, Bộ đội biên phòng để thực hiện hành vi phạm tội của mình Đặc

biệt các đối tượng là người nước ngoài vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy qua đường hàng không, đường biển đang ở mức báo động Điển hình là sáng ngày 12/6/2016, Chi cục Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (TP.HCM) phối hợp với Cục Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan), Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an), Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy TP.HCM phá đường dây buôn bán, vận chuyển cocain xuyên quốc gia, bắt giữ 1 nam thanh niên

32 tuổi, quốc tịch Nam Phi tại sân bay Tân Sơn Nhất, trên chuyến bay đến từ Doha Nam thanh niên này đã cất giữ 1,7kg cocain trong các túi ni lông, để lẫn trong hành lý, thực phẩm và đồ dùng cá nhân Tuy nhiên, các cơ quan chức năng đã theo dõi đường dây buôn bán ma túy này nhiều tháng qua nên đã nhanh chóng phát hiện được ngay khi hàng cấm được vận chuyển đến TP.HCM Qua lời khai ban đầu, do hoàn cảnh túng quẫn, thiếu nợ, đối tượng đã nhận vận chuyển số cocain trên để lấy tiền công 3.500USD Số cocain này dự kiến vận chuyển trót lọt sang Mỹ với trị giá ước tính khoảng 300.000USD22; hoặc trường hợp đối tượng Li Chun Ying, 26 tuổi, quốc tịch Trung Quốc Đối tượng này bị chi cục Hải quan sân bay Tân Sơn Nhất tóm gọn vào ngày 14/10/2013 Qua kiểm tra, phát hiện dưới đáy va ly lớn của hắn có chứa 2,3 kg

ma túy đá23

- Cơ cấu theo nghề nghiệp của người phạm tội:

Qua nghiên cứu tội mua bán trái phép chất ma túy, cho thấy tỷ lệ bị cáo không có nghề nghiệp cũng như bị cáo đang thất nghiệp chiếm tỷ lệ khá cao so với của số bị cáo đang có việc làm Tỷ lệ bị cáo có việc làm nhưng cũng chỉ chủ yếu là những công việc

mà tính lao động chân tay, nặng nhọc, không đòi hỏi trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao như lái xe, thợ hồ, thợ hàn, làm móng Hầu hết các đối tượng mua bán trái phép chất

ma túy là những người không giữ vai trò quan trọng trong xã hội hoặc bất kì một lĩnh vực kinh tế - xã hội nào

- Cơ cấu theo số bị cáo là người nghiện ma túy theo thống kê TAND TP.HCM

Bảng 9: Tỷ lệ số bị cáo phạm tội Điều 194 là đối tượng nghiện ma túy bị xét xử

tại TP.HCM giai đoạn 2011 – 2015

Năm

Số bị cáo phạm tội Điều 194 (người)

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND TP.HCM)

Qua số liệu thống kê của TAND TP.HCM thì số bị cáo mà nghiện ma túy chiếm 5,04% với 385 bị cáo trong tổ số 7.043 bị cáo bị xét xử về tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy Năm 2012 chiếm tỷ lệ cao nhất với 7,6%, năm 2015 chiếm tỷ lệ thấp nhất với 0,8% Các đối tượng phạm tội có thể đã bị nghiện trước đó, do hết tiền để thỏa mãn nhu cầu của mình nên tham gia vào đường dây mua bán ma túy để có “hàng” xài hoặc các đối tượng trước đó không bị nghiện nhưng do mua bán ma túy, có tiền nhiều, muốn hưởng lạc nên đã sử dụng ma túy và bị nghiện

- Cơ cấu theo trình độ học vấn của người phạm tội:

Bảng 10: Cơ cấu trình độ học vấn của bị cáo phạm tội Điều 194 bị Tòa án xét xử

giai đoạn 2001-2014

Trình độ học

vấn

Không biết chữ Cấp I Cấp II Cấp III

có hiểu biết xã hội, pháp luật, có khả năng kiếm được việc làm với thu nhập ổn định nhưng vẫn bất chấp pháp luật để lao vào con được phạm tội bởi vì những đối tượng này

có thể khai thác mọi kẽ hở của pháp luật và trốn tránh pháp luật để thực hiện hành vi phạm tội

- Động cơ, mục đích phạm tội:

Qua nghiên cứu cho thấy số bị cáo thực hiện hành vi phạm tộ có thể vì các nhu cầu sau: nhu cầu vật chất bản thân, nhu cầu sử dụng ma túy và nhu cầu vật chất gia đình Các đối tượng mua bán trái phép chất ma túy kiếm tiền để làm giàu bất chính, nhưng cũng có không ít đối tượng mua bán trái phép chất ma túy để chỉ với mục đích