Biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân, tổ chức vi phạm nhằm bảo đảm thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính

Theo đó, khoản 2 Điều 86 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định về 04 biện pháp cưỡng chế khác nhau, và đáng lưu ý nhất là biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nh

ĐỖ HẰNG NGA

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2019

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Định hướng nghiên cứu

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sĩ Luật học với đề tài: “Biện pháp khấu trừ

một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm nhằm bảo đảm thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính” là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học

của TS Thái Thị Tuyết Dung Luận văn có sử dụng, trích dẫn các ý kiến và quan điểm khoa học của một số tác giả; các thông tin được sử dụng trong luận văn đều được trích dẫn từ nguồn cụ thể và chính xác; các số liệu, thông tin được sử dụng là hoàn toàn khách quan và trung thực

Tác giả

Đỗ Hằng Nga

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ BIỆN PHÁP KHẤU TRỪ MỘT PHẦN LƯƠNG HOẶC MỘT PHẦN THU NHẬP, KHẤU TRỪ TIỀN

TỪ TÀI KHOẢN CỦA CÁ NHÂN, TỔ CHỨC VI PHẠM 6 1.1 Khái niệm, đặc điểm, mục đích của biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 6

1.1.1 Khái niệm khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 6 1.1.2 Đặc điểm của biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 9 1.1.3 Mục đích áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 14

1.2 Quy định pháp luật về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 15

1.2.1 Quá trình phát triển của các quy định pháp luật về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 15 1.2.2 Đối tượng bị áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 19 1.2.3 Nguyên tắc áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 22 1.2.4 Tiền của cá nhân bị khấu trừ khi áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức

vi phạm 25 1.2.5 Thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 26

1.2.6 Thủ tục tổ chức thực hiện quyết định cưỡng chế áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 30 1.2.7 Chi phí thực hiện biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 34

Kết luận Chương 1 37 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT, ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VỀ BIỆN PHÁP KHẤU TRỪ MỘT PHẦN LƯƠNG HOẶC MỘT PHẦN THU NHẬP, KHẤU TRỪ TIỀN TỪ TÀI KHOẢN CỦA CÁ NHÂN, TỔ CHỨC VI PHẠM 39 2.1 Thực trạng pháp luật và áp dụng pháp luật về các nội dung cụ thể của biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền

từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 39

2.1.1 Về thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế và thẩm quyền thực hiện quyết định cưỡng chế áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 39 2.1.2 Về thời hạn ban hành và thời hiệu thi hành quyết định cưỡng chế áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 46 2.1.3 Về xác minh lương hoặc thu nhập của cá nhân, xác minh tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức 48 2.1.4 Về xử lý đối với các cá nhân, tổ chức có liên quan không thực hiện nghĩa

vụ phối hợp thực hiện quyết định cưỡng chế áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 51 2.1.5 Về biểu mẫu, nội dung của quyết định cưỡng chế và các biên bản phục vụ cho quá trình cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 56 2.1.6 Về báo cáo công tác, kết quả thực hiện quyết định cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 59

2.2 Một số giải pháp góp phần hoàn thiện biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 62

2.2.1 Bổ sung, sửa đổi một số quy định của pháp luật 62 2.2.2 Khắc phục tình trạng không xác định chính xác được lương hoặc thu nhập, tiền trong tài khoản của tổ chức, cá nhân vi phạm 68 2.2.3 Nâng cao năng lực áp dụng pháp luật cho các chủ thể có thẩm quyền áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm 70

Kết luận Chương 2 73 KẾT LUẬN 75 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Xử phạt vi phạm hành chính là một trong những hình thức pháp lý quan trọng trong công tác đấu tranh, phòng chống các hành vi vi phạm trật tự xã hội hiện nay

Để đảm bảo thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, pháp luật quy định về các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính Đây là những hoạt động cụ thể, chủ yếu nhằm tổ chức thi hành trên thực tế các hình thức trách nhiệm hành chính được áp dụng với cá nhân, tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính, Điều 86 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt hành chính trong trường hợp cá nhân, tổ chức bị xử phạt không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt Theo đó, khoản 2 Điều 86 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định về 04 biện pháp cưỡng chế khác nhau, và đáng lưu ý nhất là biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân, tổ chức vi phạm để đảm bảo thi

hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính

Nhằm chi tiết hóa Điều 86 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 166/2013/NĐ-CP ngày 12 tháng11 năm 2013 quy định về các biện pháp cưỡng chế nhằm bảo đảm thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính Và trong đó, quy định về biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần

lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân, tổ chức vi phạm

đã được quy định một cách khá đầy đủ; tuy nhiên trên thực tế, số lượng quyết định

xử phạt vi phạm hành chính bị trì hoãn hoặc không thể thi hành vẫn còn rất nhiều Điều này, một phần xuất phát từ những bất cập trong các quy định pháp luật của các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính nói chung và biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân, tổ chức vi phạm nói riêng Do đó, việc nghiên cứu, phân tích các quy định của pháp luật cũng như thực tiễn áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân, tổ chức

vi phạm nhằm chỉ ra những bất cập và đưa ra kiến nghị hoàn thiện đối với biện pháp cưỡng chế này là việc làm hết sức cần thiết Chính vì lý do đó, tác giả quyết định

lựa chọn đề tài: “Biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu

trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm nhằm bảo đảm thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính” để làm luận văn Thạc sĩ Luật học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Thông qua quá trình nghiên cứu, tác giả nhận thấy liên quan trực tiếp đến biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài

khoản cá nhân, tổ chức vi phạm đã có một số công trình nghiên cứu sau đây:

Thứ nhất, sách chuyên khảo Bình luận khoa học Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 tập 2 do PGS.TS Nguyễn Cảnh Hợp làm chủ biên, Nxb Đại học

Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh năm 2015;

Thứ hai, bài viết “Cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính”

của Tác giả Đỗ Văn Cương trên tạp chí Dân chủ và Pháp luật số 7 năm 2007;

Thứ ba, luận văn Thạc sỹ Luật học, Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh

“Thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng” của

tác giả Tế Ngọc Đức năm 2016;

Thứ tư, bài viết “Bảo đảm thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính – một số bất cập và hướng hoàn thiện” của Tác giả Thái Thị Tuyết Dung và Nguyễn

Nhật Khanh trên tạp chí Nhà nước và Pháp luật số 4 năm 2017;

Thứ năm, luận văn Thạc sỹ Luật học, ĐH Luật TP.HCM “Biện pháp kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá nhằm đảm bảo thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính” của tác giả Nguyễn Nhật Khanh năm 2017;

Thứ sáu, bài biết “Những nội dung cần sửa đổi trong Luật xử lý vi phạm

hành chính năm 2012” của tác giả Cao Vũ Minh trên tạp chí Nhà nước và Pháp luật

số 1 năm 2019;

Thứ bảy, bài viết “Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế - Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện” của tác giả Nguyễn Nhật Khanh trên tạp chí Nhà

nước và Pháp Luật số 2 năm 2019

Trên tinh thần tiếp thu các kết quả nghiên cứu về các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính ở trên, tác giả sẽ tiếp tục phát triển, mở rộng để phân tích, đánh giá một cách đầy đủ, chi tiết hơn các quy định của pháp luật

có liên quan về sự cần thiết, những vướng mắc bất cập của các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, mà cụ thể là biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân, tổ chức

vi phạm nhằm bảo đảm thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Phân tích, làm rõ những vấn đề mang tính chất lý luận về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân, tổ chức vi phạm

Làm rõ những vấn đề pháp lý về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân, tổ chức vi phạm

Đánh giá thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân, tổ chức vi phạm và chỉ ra những vấn đề còn tồn tại trong việc thực thi trên thực tế

Đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân, tổ chức vi phạm

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đối tượng nghiên cứu là pháp luật Việt Nam về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm, các vấn đề chính trong đó như: Những vấn đề lý luận cơ bản về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm; Thực trạng quy định và thực tiễn áp dụng pháp luật về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm

Phạm vi nghiên cứu: tập trung nghiên cứu biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm dưới góc độ là một biện pháp cưỡng chế nhằm mục đích thi hành quyết định

xử phạt vi phạm hành chính Đề tài sẽ tập trung nghiên cứu các quy định của Luật

xử lý vi phạm hành chính năm 2012 và Nghị định 166/2013/NĐ-CP của Chính phủ ngày 12 tháng 11 năm 2013 quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính Đồng tời có sự liên kết các văn bản pháp luật liên quan đến biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm qua các Luật, nghị định, thông tư, quyết định…

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài, tác giả sử dụng hai phương pháp, phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu cụ thể:

Thứ nhất, phương pháp luận là sử dụng phương pháp của chủ nghĩa duy vật

biện chứng và duy vật lịch sử để làm rõ các nội dung, vấn đề cần nghiên cứu về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhận, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm

Thứ hai, nhóm phương pháp nghiên cứu cụ thể gồm 4 phương pháp: phương

pháp phân tích - tổng hợp, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê, phương pháp phỏng vấn chuyên gia Chi tiết từng phương pháp được sử dụng như sau:

- Phương pháp phân tích và tổng hợp: là phương pháp chính để phân tích các

vấn đề lý luận và các quy định pháp luât có liên quan đến biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức

vi phạm; tổng hợp các vấn đề pháp lý có liên quan để phân tích chúng Phương pháp tổng hợp còn được dùng để tóm lại nội dung của mỗi chương và đưa ra kết luận sau mỗi vấn đề

- Phương pháp so sánh: được sử dụng để so sánh các quy định pháp luật về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân, tổ chức vi phạm qua các thời kỳ để thấy được sự thay đổi của nó theo sự phát triển của xã hội Ngoài ra, so sánh với các pháp luật của một số quốc gia có hệ thống pháp luật tương ứng liên quan đến biện pháp cưỡng chế này để rút

ra kinh nghiệm cho Việt Nam Từ đó có những đề xuất, kiến nghị đảm bảo sự phù hợp với phát triển của xã hội, sự thống nhất trong các quy định pháp luật ở các văn bản khác nhau

- Phương pháp thống kê: là phương pháp thông qua các số liệu, báo cáo, vụ việc cụ thể trong quá trình áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm để làm cơ sở phân tích tính hợp lý, khả năng áp dụng, hiệu quả của biện pháp trong việc đảm bảo quyết định xử phạt vi phạm hành chính được thi hành Qua đó đánh giá một cách toàn diện đối với vấn đề pháp lý và thực tiễn trong việc áp dụng biện pháp này

- Phương pháp phỏng vấn chuyên gia: được sử dụng để thu thập ý kiến đánh giá của các chuyên gia, đặc biệt là các chủ thể có thẩm quyền áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản cá nhân, tổ chức vi phạm để đánh giá hiệu quả của biện pháp, những thuận lợi, khó khăn và có đề xuất căn cứ từ bất cập trong thực tiễn, từ quá trình áp dụng

pháp luật đối với việc áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm trong thực tiễn

6 Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của đề tài

Những nội dung được nghiên cứu trong đề tài sẽ là tài liệu giá trị, cần thiết cho những ai nghiên cứu về các biện pháp cưỡng chế để đảm bảo thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính nói chung và sâu hơn là biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức

vi phạm nói riêng Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả sẽ phân tích và làm rõ các vấn đề về pháp lý; các bất cập của quy định pháp luật dẫn đến các bất cập trong thực tiễn áp dụng; chỉ ra các nguyên nhân dẫn đến bất cập và từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật, thực tiễn áp dụng pháp luật và một số vấn

đề khác về biện pháp cưỡng chế này

Vì vậy, nội dung của đề tài sẽ là một cơ sở tài liệu quan trọng, có giá trị cho các công trình nghiên cứu sau này tham khảo; góp phần làm đa dạng thêm về kiến thức pháp lý, về những đề xuất đóng góp hoàn thiện pháp luật đảm bảo thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính

7 Bố cục luận văn

Luận văn sẽ được trình bày theo thứ tự như sau: phần mở đầu, phần nội dung chính gồm các chương tìm hiểu vấn đề và giải quyết vấn đề, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo

Nội dung chính của luận văn được chia thành hai chương, cụ thể như sau:

- Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm

- Chương 2: Thực trạng pháp luật, áp dụng pháp luật và giải pháp hoàn thiện

về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm

chức vi phạm có 4 từ là mấu chốt, quyết định nội dung của biện pháp đó là “khấu

trừ”, “lương”, “thu nhập” và “tiền trong tài khoản” Cụm từ “tiền trong tài khoản” là một cụm từ rõ nghĩa, đối tượng vật chất bị tác động là tiền trong tài khoản, không

có sự nhầm lẫn hay có thể làm hiểu theo ý nào khác Vì vậy, sau đây tác giả sẽ chỉ phân tích về hành động “khấu trừ” và đối tượng vật chất bị tác động là “lương”,

“thu nhập” thông qua phân tích từng khái niệm “khấu trừ”, “lương” và “thu nhập” dựa trên các định nghĩa của ngôn ngữ học và quy định của pháp luật Việt Nam

- Thứ nhất, về lĩnh vực ngôn ngữ học:

+ Theo từ điển từ và ngữ Việt Nam của giáo sư Nguyên Lân thì “khấu trừ” (khấu: rút bớt; trừ: bỏ đi) là hành động trừ bớt đi1; “thu nhập” (thu: nhận vào; nhập: nhập vào) là một hành động nhận về phần mình2; từ ngữ “lương” là tiền công trả theo định kỳ cho người làm việc3

Theo cách giải thích của từ điển này, cum từ

“khấu trừ lương hoặc thu nhập” là một dạng hành động nhằm mục đích trừ bớt đi tiền công của người làm việc được trả định kỳ hoặc cái đã được nhận về của chủ thể

+ Theo từ điển tiếng Việt: “khấu trừ” là bớt đi một phần để trừ vào khoản nào

đó4; “thu nhập” là nhận được tiền bạc, của cải vật chất từ một hoạt động nào đó 5

,

“lương” là tiền công, trả định kỳ cho công nhân, viên chức6

Theo cách giải thích của từ điển này, cum từ “khấu trừ lương hoặc thu nhập” là một dạng hành động bớt đi một phần tiền bạc, của cải vật chất hoặc tiền công trả định kỳ cho công nhân, viên chức để trừ vào số tiền phải đóng phạt cho ngân sách vì hành vi vi phạm pháp luật hành chính

+ Theo Từ điển tiếng Việt phổ thông: “khấu trừ” là bớt đi một phần để trừ vào khoản nào đó7; “lương” là tiền công trả định kỳ cho công nhân, viên chức8; “thu nhập” là nhận được tiền bạc, của cải vật chất từ một hoạt động nào đó hoặc là các

+ Theo sách 3450 thuật ngữ pháp lý phổ thông, “thu nhập” gồm có thu nhập thường xuyên và thu nhập không thường xuyên: Thu nhập không thường xuyên là khoản thu nhập không ổn định, lúc có, lúc không, phát sinh đột xuất nhất thời Thu nhâp không thường xuyên gồm thu nhập về tiền thưởng, trúng thưởng, chuyển giao công nghệ, thiết kế kỹ thuật…; thu nhập thường xuyên là khoản thu nhập được lập

đi lập lại thường xuyên đều đặn và có tính ổn định trong một thời gian dài nhất

+ Theo cách giải thích của các từ điển nêu trên, chỉ thể hiện được bản chất của hành động dưới dạng ngôn ngữ học, chưa nêu ra được bản chất của hoạt động khấu trừ lương hoặc thu nhập, tiền trong tài khoản dưới góc độ pháp lý

- Thứ hai, trong lĩnh vực dân sự:

+ Tại khoản 1 Điều 71 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 sửa đổi, bổ sung năm 2014 quy định khấu trừ tiền trong tài khoản là biện pháp đầu tiên trong các biện pháp cưỡng chế thi hành án; khoản 1 Điều 78 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 sửa đổi, bổ sung năm 2014 quy định thu nhập của người phải thi hành án gồm tiền lương, tiền công, tiền lương hưu, tiền trợ cấp mất sức lao động và thu nhập hợp pháp khác;

+ Khoản 1 Điều 101 Bộ luật Lao động năm 2012 quy định người sử dụng lao động chỉ được khấu trừ tiền lương của người lao động để bồi thường thiệt hại do

làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị của người sử dụng lao động theo quy định; qua đó, khấu trừ tiền lương được coi là biện pháp để người sử dụng lao động bù đắp, khắc phục các thiệt hại do người lao động gây ra

+ Như vậy trong lĩnh vực dân sự, “khấu trừ” là một hành động dùng để làm biện pháp đảm bảo cho việc thi hành án dân sự, bù đắp và khắc phục các thiệt hại do đối tượng có hành vi vi phạm, gây thiệt hại về vật chất bị khấu trừ tiền đã gây ra; khái niệm

“thu nhập” bao gồm cả khái niệm “lương”, “lương” là một phần trong “thu nhập”

- Thứ ba, trong lĩnh vực hành chính: Khấu trừ một phần lương hoặc một

phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm là biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC được ưu tiên áp dụng đầu tiên dùng

để đảm bảo quyết định xử phạt VPHC đối với cá nhân, tổ chức vi phạm không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt VPHC Trong đó “khấu trừ” là một hành động hành động mang tính một chiều, bất lời từ cơ quan nhà nước vì tác động đến

“lương”, “thu nhập”, “tiền trong tài khoản” của cá nhân, tổ chức bị xử phạt VPHC

Từ những phân tích trên, tổng hợp giữa mặt ngôn ngữ học và quy định của

các lĩnh vực pháp luật tại Việt Nam, tác giả nhận thấy: “Khấu trừ” trong biện pháp

cưỡng chế này được hiểu là một hoạt động mang tính cưỡng chế của nhà nước đối với tài sản của cá nhân, tổ chức thông qua việc chủ thể có thẩm quyền xác định mức lương, thu nhập của cá nhân vi phạm bị cưỡng chế, xác định tiền trong tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm bị cưỡng chế để từ đó trích một phần tiền từ lương, thu nhập hoặc tiền trong tài khoản chuyển về kho bạc nhà nước để đảm bảo thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với hình phạt tiền Đối tượng để khấu

trừ phải là cái đã có hoặc sẽ có trong tương lai; “Lương” là một khoản tiền xác định được từ người sử dụng lao động trả định kỳ cho người lao động; “Thu nhập” là

việc nhận tiền hoặc vật chất có giá trị của người lao động có được từ thành quả lao động do mình tạo ra; thu nhập bao gồm tiền lương và vật chất có giá trị

Qua đó, tác giả đưa ra khái niệm về biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi

phạm như sau: “Khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ

tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm là một biện pháp cưỡng chế của cơ quan nhà nước đối với tiền của cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính; biện pháp được thực hiện bởi các chủ thể thực hiện quyền lực nhà nước; các cá nhân, tổ chức có thẩm quyền,

được luật quy định sẽ yêu cầu cá nhân, tổ chức giữ tiền của người vi phạm pháp luật hành chính định kỳ trừ tiền lương, thu nhập của cá nhân vi phạm cho đến khi trừ đủ số tiền để thực hiện quyết định xử phạt vi phạm hành chính, hoặc trừ một lần tiền có sẵn trong tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm để đảm bảo thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính”

1.1.2 Đặc điểm của biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm

Từ những phân tích được nêu tại Mục 1.1.1 ở trên, biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tải khoản của cá nhân, tổ chức

vi phạm để đảm bảo thi hành quyết định xử phạt VPHC có các đặc điểm sau:

- Thứ nhất, khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền

từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm là một biện pháp cưỡng chế hành chính

+ Cưỡng chế hành chính là tổng thể các biện pháp do pháp luật hành chính quy định, do cá nhân, tổ chức được trao quyền áp dụng theo thủ tục hành chính; có nội dung và mục đích hạn chế quyền tự do và quyền tài sản của cá nhân, tổ chức; buộc các chủ thể đó phải thực hiện các nghĩa vụ pháp lý nhằm mục đích phòng ngừa, ngăn chặn hoặc xử lý những hành vi vi phạm pháp luật, đảm bảo trật tự an toàn xã hội11

+ Trong các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC được liệt

kê tại Điều 86 Luật XLVPHC năm 2012, biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tải khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm là biện pháp cưỡng chế được liệt kê đầu tiên Biện pháp này được chủ thể có thẩm quyền ưu tiên áp dụng để cưỡng chế thu tiền từ lương, thu nhập, tiền từ tài khoản của cá nhân,

tổ chức để đảm bảo quyết định xử phạt vi phạm hành chính được thi hành

- Thứ hai, biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tải khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm là một biện pháp cưỡng chế dùng

để đảm bảo thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính

+ Nếu trên thực tế quyết định xử phạt VPHC do chủ thể có thẩm quyền ban hành luôn được thực thi một cách nghiêm túc, nhanh chóng, bình thường thì chắc chắn Nhà nước sẽ không cần phải quy định các biện pháp cưỡng chế nhằm đảm bảo thi hành quyết định xử phạt VPHC Tuy nhiên, đây là việc sử dụng những điều bất

11

Đại học luật TP.HCM (2010), Giáo trình Luật Hành chính Việt Nam, Nguyễn Cửu Việt (chủ biên), Nxb

Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam, tr.489

lời nhằm trừng phạt, răn đe những hành vi vi phạm pháp luật hành chính nên không

cá nhân tổ chức nào vui vẻ, tự nguyện, mong muốn thực hiện Trong thực tiễn áp dụng pháp luật, có rất nhiều trường hợp quyết định xử phạt VPHC được ban hành

do có hành vi vi phạm pháp luật hành chính nhưng không được thi hành, hoặc thi hành không triệt để, thi hành chậm trễ Tình hình trên làm cho quyền uy của nhà nước, hiệu quả quản lý xã hội, tinh thần thượng tôn pháp luật không được coi trọng, tạo tâm lý coi thường của một số đối tượng, gây mất trật tự xã hội Chính vì vậy, Luật XLVPHC năm 2012 đã quy định các biện pháp đảm bảo thi hành quyết định

xử phạt VPHC, và biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tải khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm là một trong các biện pháp cưỡng chế để bảo đảm thi hành các quyết định xử phạt VPHC đối với hình phạt tiền trên thực tế được thực thi một cách hiệu quả nhất

- Thứ ba, biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tải khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm là một biện pháp cưỡng chế chỉ được áp dụng đối với hình thức xử phạt VPHC là phạt tiền: Cách thức của biện

pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tải khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm là hành động tác động trực tiếp vào khoản tiền của cá nhân, tổ chức vi phạm để hạn chế quyền về tài sản của đối tượng vi phạm pháp luật hành chính Cơ quan nhà nước không thể dùng hành động khấu trừ tiền để thực hiện cưỡng chế cho hình phạt là tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính; trục xuất Vì vậy, biện pháp

cưỡng chế này chỉ áp dụng với hình thức xử phạt VPHC là phạt tiền

- Thứ tư, đối tượng bị khấu trừ là tiền có được từ lương, thu nhập của cá nhân

vi phạm pháp luật hành chính hoặc từ tiền trong tài khoản của tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật hành chính có Quyết định cưỡng chế để thi hành quyết định xử phạt

+ Tất cả các biện pháp cưỡng chế hành chính đều có nội dung hạn chế quyền tự

do hoặc quyền tài sản của cá nhân, tổ chức12, là biện pháp cưỡng chế hành chính được liệt kê đầu tiên, biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tải khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm tác động đến thu nhập sẽ hình thành trong tương lai của cá nhân hoặc số tiền hiện có của cá nhân, tổ chức VPHC khi các chủ thể vi phạm không chấp hành nghiêm túc quyết định xử phạt VPHC Cụ thể tại

12

Đại học Luật TP.HCM (2010), tlđd (11), tr 491

biện pháp cưỡng chế này, áp dụng đối với các cá nhân, tổ chức vi phạm bị xử phạt bằng hình thức phạt tiền Chủ thể có thẩm quyền sẽ tiến hành xác minh mức lương, thu nhập của cá nhân vi phạm hoặc số tiền trong tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm để thực hiện trích chuyển số tiền đó vào tài khoản của nhà nước, sau đó sử dụng số tiền khấu trừ được để thực hiện nội dung trong quyết định xử phạt VPHC

Lương hoặc thu nhập bị khấu trừ phải là của chính cá nhân vi phạm hành chính chứ không thể khấu trừ lương hoặc thu nhập của cá nhân khác, kể cả là người thân như cha, mẹ, anh, chị, em ruột Khấu trừ tiền trong tài khoản cũng vậy, tiền trong tài khoản phải là số tiền của cá nhân, tổ chức vi phạm, nếu là sở hữu chung thì cần xác định phần tiền của chủ thể vi phạm, và chỉ được khấu trừ số tiền nhỏ hơn hoặc bằng so với phần tiền của chủ thể vi phạm sở hữu

- Thứ năm, số tiền bị khấu trừ không được vượt quá số tiền cần phải thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính được xác định trong quyết định xử phạt hoặc quyết định cưỡng chế Để hạn chế tình trạng các chủ thể có thẩm quyền khấu trừ tiền

của cá nhân, tổ chức một cách tùy tiện, gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người vi phạm, đặc biệt là lòng tin của xã hội Nghị định số 166/2013/NĐ-CP đã quy định về các biện pháp cưỡng chế nhằm bảo đảm thi hành quyết định xử phạt VPHC Tại nghị định này quy định về biện pháp khấu trừ tiền từ tài khoản ngân hàng như sau: Trách nhiệm của tổ chức tín dụng nơi cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế mở tài khoản… giữ lại trong tài khoản của cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế số tiền tương đương với số tiền mà cá nhân, tổ chức đó phải nộp theo yêu cầu của người có thẩm

tránh sự lạm quyền từ phía chủ thể sử dụng quyền lực nhà nước vừa bảo vệ quyền lợi của chủ thể bị cưỡng chế Cụm từ “số tiền tương đương” thể hiện xự tương ứng hậu quả chủ thể phải chịu cho hành vi vi phạm đã được xác định trong quyết định xử phạt hoặc quyết định cưỡng chế Quy định này hợp lý ở chỗ, mục đích của việc áp dụng các biện pháp cưỡng chế là để đảm bảo quyết định xử phạt VPHC được thi hành, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, duy trì trật tự xã hội chứ không phải gây ra các

thiệt hại cho cá nhân, tổ chức vi phạm

- Thứ sáu, hoạt động khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tải khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm là một hoạt động áp dụng pháp luật, hoạt động này chỉ được thực hiện bởi các chủ thể có thẩm quyền được Luật quy định

13

Khoản 2, Điều 16, Nghị định số 166/2013/NĐ-CP

+ Các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC đều được thể hiện dưới dạng hành động Các hành động này nhằm mục đích thực thi và đảm bảo quyền lực nhà nước và mang tính bất lợi cho tổ chức, cá nhân vi phạm Khi áp dụng các biện pháp cưỡng chế được pháp luật quy định, chủ thể được trao quyền nhân danh nhà nước để ban hành các quyết định đơn phương, những hành động đơn phương buộc cá nhân, tổ chức vi phạm phải chấp hành Vì vậy biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm có bản chất là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước, biện pháp này chỉ được thực hiện bởi các chủ thể có thẩm quyền được Luật quy định

+ Theo đó, thẩm quyền thực hiện các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC nói chung và thẩm quyền quyết định cưỡng chế bằng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm nói riêng được quy định một cách chi tiết, cẩn thận bằng phương pháp liệt kê tại khoản 1 Điều 87 Luật XLVPHC năm 2012 Bên cạnh sự chi tiết, cẩn thận, pháp luật cũng rất linh động khi quy định người có thẩm quyền cưỡng chế quy định tại khoản 1 Điều 87 Luật XLVPHC năm 2012 có thể giao quyền cho cấp phó, nhưng việc giao quyền này đính kèm những điều kiện như: Việc giao quyền chỉ được thực hiện khi cấp trưởng vắng mặt và phải được thể hiện bằng văn bản, trong đó xác định rõ phạm vi, nội dung, thời hạn được giao quyền Cấp phó được giao quyền phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình trước cấp trưởng và trước pháp luật; người được giao quyền không được giao quyền, ủy quyền tiếp cho bất kì cá nhân nào khác14

- Thứ bảy, biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tải khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm được áp dụng theo thủ tục hành chính và chỉ thực hiện được khi có sự hợp tác của cá nhân, tổ chức trả lương, thu nhập hoặc giữ tiền của cá nhân, tổ chức vi phạm Biện pháp này không áp dụng với

cá nhân, tổ chức có tiền ở tài khoản tại các tổ chức ở nước ngoài

+ Biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt sẽ mang tính cưỡng chế đơn phương một bên và phải theo trình tự thủ tục nghiêm ngặt là đặc điểm để phân biệt các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt với các biện pháp theo các thủ tục tố tụng khác (như thủ tục trọng tài, thủ tục hòa giải) Chính vì vậy các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC và trong đó có biện pháp cưỡng chế thi hành

14

Khoản 2 Điều 87 Luật XLVPHC 2012

quyết định xử phạt VPHC phải được áp dụng theo các trình tự thủ tục quy định Chủ thể cưỡng chế nhân danh quyền lực nhà nước để thực hiện các chế tài được đặt ra đối với cá nhân, tổ chức vi phạm, đảm bảo chấp hành của nhân dân, chức năng điều hành của nhà nước và hoạt động quản lý nhà nước được diễn ra hiệu quả, công bằng

+ Không giống với các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC khác, biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm chỉ thực hiện được khi được sự hợp tác của các cá nhân, tổ chức trả lương, thu nhập: như hợp tác của bảo hiểm xã hội để xác minh được số tiền lương, thu nhập phải đóng bảo hiểm; hợp tác của người sử dụng lao động, vì để thực hiện khấu trừ lương, thu nhập sau khi đã xác minh được cần có hành động chuyển tiền lương của người sử dụng lao động từ số tiền lương sẽ trả cho người lao động vào kho bạc nhà nước; hợp tác của tổ chức tín dụng ở Việt Nam để xác định số tiền trong tài khoản và trích chuyển số tiền đó vào tài khoản của nhà nước

+ Luật XLVPHC năm 2012 quy định rõ, đối với biện pháp khấu trừ tiền từ tài khoản là tiền của tổ chức, cá nhân không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt, quyết định khắc phục hậu quả, không thanh toán hoặc thanh toán chưa đủ chi phí

Như vậy, biện pháp khấu trừ tiền từ tài khoản của tổ chức, cá nhân vi phạm không áp dụng đối với tổ chức, cá nhân có tiền gửi tại tổ chức tín dụng ở nước ngoài

- Thứ tám, chủ thể bị áp dụng của biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập và chủ thể bị áp dụng biện pháp khấu trừ tiền từ tài khoản không giống nhau

+ Mặc dù đều được ghi nhận tại điểm a khoản 1 Điều 86 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 thành một biện pháp cưỡng chế Tuy nhiên biện pháp khấu trừ một phần lương, một phần thu nhập và biện pháp khấu trừ tiền từ tài khoản ngân hàng lại là 2 hoạt động cưỡng chế tách biệt và có nhiều điểm không giống nhau

+ Điểm không giống nhau rõ rệt nhất là chủ thể bị áp dụng của biện pháp

, trong khi đó chủ thể bị áp dụng biện pháp khấu trừ tiền từ tài khoản có thể là cá nhân hoặc tổ chức17

+ Lý do nhà soạn luật đặt chung 2 biện pháp này trong một điểm của một điều khoản bởi vì đối tượng tác động đến ở đây đều là tiền (tiền lương, tiền thu nhập, tiền trong tài khoản) và ưu tiên áp dụng như nhau

1.1.3 Mục đích áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm

Xử phạt VPHC là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng các hình thức

xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi

quyết định xử phạt VPHC được thực thi trong trường hợp cá nhân, tổ chức vi phạm

bị xử phạt VPHC không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt Chủ thể có thẩm

được quy định tại Khoản 2, Điều 86 Luật XLVPHC để áp dụng Trong đó, biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân,

tổ chức vi phạm là biện pháp được ưu tiên áp dụng hàng đầu và biện pháp này có những mục đích quan trọng như sau:

Thứ nhất, biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm có mục đích đảm bảo thi hành quyết định xử phạt VPHC một cách triệt để Nhìn chung, các biện pháp

cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC đều có mục đích làm cho các Quyết định áp dụng pháp luật mang tính bất lợi, răn đe, trừng phạt đến chủ thể vi phạm được thực thi nghiêm túc, đặc biệt khi nước ta đang trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyển Việc quyết định xử phạt VPHC đều được thi hành trong thực tiễn, sẽ đảm bảo công bằng giữa các chủ thể bị xử phạt VPHC, ngăn ngừa những hành vi vi phạm tiếp theo Việc đảm bảo quyết định xử phạt VPHC được thi hành là một trong những cách thức bảo đảm quyền lực nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, góp phần ổn định trật tự xã hội

Thứ hai, biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm có mục đích tạo

nguồn thu cho ngân sách nhà nước từ hành vi vi phạm pháp luật hành chính gây ảnh hưởng đến trật tự xã hội Hành vi vi phạm pháp luật là những hành vi gây ảnh

hưởng không tốt đến xã hội, vì vậy nhà nước không hề mong muốn những hành vi này xảy ra để phải xử phạt, và trong đó có phạt tiền Dù mục đích chính của việc xử phạt VPHC bằng tiền là để răn đe, giáo dục Nhưng bên cạnh đó, để vừa trừng phạt các hành vi vi phạm đến trật tự xã hội, vừa tạo được nguồn thu từ hành vi vi phạm gây tổn hại cho xã hội, nhà nước quy định một trong các hình phạt là phạt tiền để sử dụng số tiền phạt dùng cho việc xây dựng xã hội tốt hơn Tại khoản 10 Điều 2 Nghị định số 163/2016/NĐ-CP ngày 21 tháng 12 năm 2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Ngân sách nhà nước quy định thu ngân sách nhà nước gồm “Tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính, phạt, tịch thu khác theo quy định của pháp luật” Như vậy, tiền thu được từ xử phạt VPHC là một nguồn thu của ngân sách nhà nước, góp phần bảo đảm nguồn vốn để nhà nước thực hiện các nhu cầu chi tiêu, các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội Theo báo cáo số 09/BC-BTP ngày 08 tháng 01 năm 2018 của Bộ Tư pháp về tổng kết thi hành Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 , tổng số tiền phạt thu được từ xử phạt VPHC nộp vào ngân sách nhà nước trong năm 2016 là 12.674.747.484.808 đồng và 6 tháng đầu năm 2017 là 5.468.823.353.797 đồng Đây là một số tiền không nhỏ đóng góp cho ngân sách nhà nước

Thứ ba, biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm để đảm bảo thi hành quyết định xử phạt VPHC và có mục đích tăng cường ý thức tuân thủ pháp luật của nhân dân Quyết định xử phạt VPHC ban hành được thực thi là một trong những

tiêu chí đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước của các cơ quan hành chính nhà nước, khi đó đảm bảo sự uy quyền, tính răn đe và góp phần tăng cưỡng ý thức tuân thủ pháp luật của nhân dân

1.2 Quy định pháp luật về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm

1.2.1 Quá trình phát triển của các quy định pháp luật về biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm

Pháp lệnh XPVPHC 1989 là văn bản pháp luật đầu tiên quy định về biện pháp cưỡng chế này với tên “Khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập;

khấu trừ tiền từ tài khoản tại ngân hàng;”20 Mặc dù có quy định về đối tượng tác động đến là lương, thu nhập, tiền từ tài khoản ngân hàng, nhưng Pháp lệnh XPVPHC 1989 chỉ quy định chung về đối tượng bị áp dụng cho tất cả các biện pháp cưỡng chế, không có quy định cụ thể về đối tượng là cá nhân hay tổ chức sẽ bị áp dụng cho riêng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập hoặc biện pháp khấu trừ tiền từ tài khoản tại ngân hàng Về thủ tục áp dụng, tại khoản 3 Điều 32 Pháp lệnh XPVPHC 1989 có nêu “thủ tục áp dụng các biện pháp cưỡng chế hành chính quy định tại khoản 1 Điều này do Hội đồng bộ trưởng quy định”, tuy nhiên qua tra cứu tại các hệ thống văn bản pháp luật, tác giả không tìm thấy quy định nào do Hội đồng bộ trưởng xây dựng ban hành để hướng dẫn thủ tục áp dụng các biện pháp cưỡng chế nói chung và biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản tại ngân hàng nói riêng

Tiếp theo, tại Pháp lệnh XLVPHC 1995, biện pháp cưỡng chế này tiếp tục được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 55 như sau “Khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản tại ngân hàng” Cũng như Pháp lệnh XPVPHC 1989, Pháp lệnh XLVPHC 1995 chưa có quy định cụ thể đối tượng bị áp dụng của từng biện pháp cưỡng chế và cũng không có văn bản hướng dẫn chi tiết ban hành kèm theo

Sau đó, Pháp lệnh XLVPHC 2002 được ban hành, thay thế các quy định về

xử lý VPHC trước đây Tại điểm a khoản 1 Điều 66 Pháp lệnh số UBTVQH10 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 02 tháng 7 năm 2002 về xử lý VPHC, sửa đổi, bổ sung năm 2007, 2008 quy định biện pháp cưỡng chế như sau

44/2002/PL-“Khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản tại ngân hàng;” Tại giai đoạn này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 37/2005/NĐ-

CP của Chính phủ ngày 18 tháng 3 năm 2005 quy định thủ tục áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC (Nghị định số 37/2005/NĐ-CP), đây là một điểm khác biệt so với các giai đoạn của Pháp lệnh XPVPHC 1989 và Pháp lệnh XLVPHC 1995 trước đây, sự khác biệt thể hiện ở chỗ vấn đề xử phạt VPHC đã được quan tâm hơn, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ngày càng được hoàn thiện hơn Nghị định số 37/2005/NĐ-CP chi tiết hóa các quy định của Pháp lệnh XLVPHC 2002, hướng dẫn chi tiết thủ tục áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản tại

20

Điểm a Khoản 1 Điều 32 Pháp lệnh XPVPHC 1989

ngân hàng Tại đây, lần đầu tiên biện pháp cưỡng chế được nêu trong Pháp lệnh được tách riêng thành 2 mục trong 1 chương tại Nghị định số 37/2005/NĐ-CP Biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập được quy định tại Mục A Chương 2, từ Điều 10 đến Điều 13 Biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản ngân hàng được quy định tại Mục B Chương 2, từ Điều 14 đến Điều 18 Đây

là những quy định rất cần thiết, đặc biệt trong việc đã xác định cụ thể đối tượng bị

áp dụng, một nội dung rất cần xác định mà các pháp lệnh trước đây không đề cập đến Lần đầu tiên, pháp luật về xử phạt VPHC quy định đối tượng bị áp dụng của biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập chỉ là cá nhân, đối tượng bị áp dụng của biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản ngân hàng có thể là cá nhân hoặc tổ chức21

Hiện nay, các hành vi vi phạm pháp luật hành chính đang được điều chỉnh bởi Luật XLVPHC 2012 và các văn bản hướng dẫn kèm theo Chính phủ cũng ban hành Nghị định số 166/2013/NĐ-CP trên tinh thần hướng dẫn chi tiết hóa các nội dung về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC trong Luật XLVPHC 2012

và tiếp thu, kế thừa các quy định của Nghị định số 37/2005/NĐ-CP Biện pháp cưỡng chế này được ghi nhận tại điểm a khoản 2 Điều 86 Luật số 15 ngày 20 ngày 6 tháng 2012 của Quốc hội về xử lý vi phạm hành chính như sau “Khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm” So với 3 Pháp lệnh trước đây, Luật xử XLVPHC 2012 đã thay đổi cụm từ

“tiền từ tài khoản tại ngân hàng” thành “tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm” Việc Luật XLVPHC 2012 thay thế cụm từ “tiền từ tài khoản tại ngân hàng” thành “tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm” để phù hợp với sự thay đổi của Luật các tổ chức tín dụng tại từng thời điểm Tại thời điểm này, Luật các tổ

số tiền bị khấu trừ không chỉ tại ngân hàng mà còn có thể khấu trừ tại các mô hình kinh doanh tiền tệ mới hình thành theo xu thế của phát triển kinh tế, và các mô hình

ấy được gọi chung là tổ chức tín dụng Theo định nghĩa của Luật các tổ chức tín dụng, tổ chức tín dụng là doanh nghiệp thực hiện một, một số hoặc tất cả các hoạt động ngân hàng Tổ chức tín dụng bao gồm ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô và quỹ tín dụng nhân dân23

Trong suốt quá trình phát triển của pháp luật, biện pháp này đã được nhiều lần sửa đổi, bổ sung với các tên gọi khác nhau và sự khác biệt giữa những lần sửa đổi, bổ sung như sau:

- Pháp lệnh XPVPHC 1989 có sự khác biệt so với Pháp lệnh XLVPHC 1995

và Pháp lệnh XLVPHC 2008 về dấu câu Tại Pháp lệnh XPVPHC 1989, giữa hai cụm “Khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập” và “khấu trừ tiền từ tài khoản tại ngân hàng” đươc liên kết bằng dấu chấm phẩy (;), còn ở Pháp lệnh XLVPHC 1995 và Pháp lệnh XLVPHC 2008 giữa hai cụm được liên kết bằng dấu phẩy (,) Tìm hiểu về mục đích, chức năng của dấu câu tác giả nhận thấy, dấu câu là phương tiện dùng để phân biệt các ý nghĩa, đơn vị ngữ pháp trong một câu văn, nó được dùng để chỉ ranh giới giữa các thành phần trong câu: dấu phẩy dùng để tách các thành phần cùng loại của câu, được dùng ở các trường hợp như chỉ ranh giới bộ phận nòng cốt với thành phần ngoài nòng cốt của câu đơn và câu ghép, chỉ ranh giới

phức hoặc câu đơn mở rộng, để phân chia các thành phần tương đối độc lập25, thường dùng để chỉ ranh giới giữa các vế trong câu ghép song song, nhất là khi có

sự đối xứng giữa nghĩa và hình thức hoặc dùng để chỉ ranh giới giữa các yếu tố

về dấu câu, nhưng theo tác giả sự khác biệt này không làm thay đổi về nội dung, mục đích, ý nghĩa của biện pháp Có chăng, chỉ là thể hiện sự tách bạch hơn của 2 biện pháp sử dụng dấu chấm phẩy, so với sử dụng dấu phẩy

- So với 03 pháp lệnh trước đây, Luật XLVPHC 2012 có 02 sự sửa đổi khác biệt rất quan trọng

+ Thứ nhất, thay đổi cụm từ “tiền từ tài khoản tại ngân hàng” thành “tiền từ

tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm”, đây là sự thay đổi mở rộng về đối tượng bị

áp dụng biện pháp, đối tượng bị áp dụng theo quy định cũ chỉ là cá nhân, tổ chức có tiền gửi tại ngân hàng, đối tượng bị áp dụng theo Luật XLVPHC 2012 có thể là cá nhân, tổ chức có tiền gửi tại ngân hàng và có thể là cá nhân, tổ chức có tiền gửi tại các quỹ tín dụng, các mô hình tổ chức tín dụng được pháp luật công nhận

+ Thứ hai, đối tượng bị áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một

phần thu nhập đã được xác định rõ là cá nhân; đối tượng bị áp dụng biện pháp

cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản là tổ chức, cá nhân27

tại Điều 8, 13 Nghị định

số 166/2013/NĐ-CP

Tính từ thời điểm sau khi Quốc hội thông qua Luật XLVPHC 2012, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Kế hoạch triển khai và Danh mục nghị định quy định chi tiết thi hành Luật XLVPHC năm 2012 ban hành kèm theo Quyết định số 1473/QĐ-TTg ngày 05 tháng 10 năm 2012 Với mục đích để Luật XLVPHC 2012 được thực thi đảm bảo, Chính phủ cũng đã ban hành các nghị định quy định chi tiết thi hành Luật XLVPHC 2012, đặc biệt là hệ thống các nghị định xử phạt vi phạm hành chính cụ thể trong các lĩnh vực quản lý nhà nước như: Nghị định số 127/2013/NĐ-CP ngày 15 tháng 10 năm 2015 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực hải quan; Nghị định số 129/2013/NĐ-CP ngày 16 tháng 10 năm 2015 của Chính phủ Quy định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế… Tính đến ngày 30 tháng 9 năm 2017, đã có tổng cộng 92 Nghị định quy định chi tiết thi

Như vậy, pháp luật xử lý VPHC nói chung và quy định về biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của

cá nhân, tổ chức vi phạm nói riêng đang ngày được hoàn thiện Qua thời gian, pháp luật quy định khá rõ ràng, điều này giúp đảm bảo quyết định xử phạt VPHC được thực thi tốt hơn, tăng sự thượng tôn của pháp luật trong việc thi hành các quyết định

cả đều quy định các biện pháp cưỡng chế được áp dụng trong trường hợp cá nhân,

tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính không tự nguyện chấp hành quyết định xử

27

- Điều 8 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP quy định “Đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập: Cá nhân bị cưỡng chế là cán bộ, công chức hoặc cá nhân đang làm việc được hưởng tiền lương hoặc thu nhập tại một cơ quan, đơn vị, tổ chức; Cá nhân bị cưỡng chế đang được hưởng bảo hiểm xã hội”

- Điều 13 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP quy định “Đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản là tổ chức, cá nhân không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt, quyết định khắc phục hậu quả, không thanh toán hoặc thanh toán chưa đủ chi phí cưỡng chế mà có tiền gửi tại tổ chức tín dụng ở Việt Nam”

28

Báo cáo số 09/BC-BTP ngày 08/01/2018 của Bộ Tư pháp về tổng kết thi hành Luật XLVPHC

phạt theo quy định Vì Pháp lệnh và Luật chưa quy định, cho nên tại Nghị định số 37/2005/NĐ-CP trước đây và hiện tại là Nghị định số 166/2013/NĐ-CP đã có quy định khá chi tiết về đối tượng bị áp dụng trong từng biện pháp cưỡng chế Đối tượng bị áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm” được quy định cụ thể trong 2 Nghị định trên như sau:

- Nghị định số 37/2005/NĐ-CP quy định đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập gồm29: cá nhân bị cưỡng chế là cán bộ, công chức hoặc cá nhân đang làm việc được hưởng tiền lương hoặc thu nhập tại một cơ quan, tổ chức theo hợp đồng có thời hạn từ 6 tháng trở lên hoặc hợp đồng không xác định thời hạn; cá nhân bị cưỡng chế đang được hưởng trợ cấp hưu trí hoặc mất sức hàng tháng

- Nghị định số 166/2013/NĐ-CP quy định đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập gồm30: cá nhân bị cưỡng chế là cán bộ, công chức hoặc cá nhân đang làm việc được hưởng tiền lương hoặc thu nhập tại một cơ quan, đơn vị, tổ chức; cá nhân bị cưỡng chế đang được hưởng bảo hiểm xã hội

- Nghị định số 37/2005/NĐ-CP quy định đối tượng bị áp dụng biện pháp

hàng ở Việt Nam (trừ trường hợp đang bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập); tổ chức có tiền gửi tại ngân hàng ở Việt Nam

- Nghị định số 166/2013/NĐ-CP quy định đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm gồm: đối tượng

bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản là tổ chức, cá nhân không

tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt, quyết định khắc phục hậu quả, không thanh toán hoặc thanh toán chưa đủ chi phí cưỡng chế mà có tiền gửi tại tổ chức tín

So sánh giữa Nghị định số 166/2013/NĐ-CP với Nghị định số 37/2005/NĐ-CP đã ban hành trước đó, tác giả nhận thấy có những điểm thay đổi hợp lý và không hợp lý

- Đối với biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập có 01 thay đổi hợp lý và 01 thay đổi không hợp lý như sau:

+ Về quy định đối tượng bị áp dụng là “Cá nhân bị cưỡng chế đang được hưởng trợ cấp hưu trí hoặc mất sức hàng tháng” của Nghị định số 37/2005/NĐ-CP được Nghị định số 166/2013/NĐ-CP thay thế bằng “Cá nhân bị cưỡng chế đang được hưởng bảo hiểm xã hội” Đây là một sửa đổi phù hợp vì nó giúp mở rộng đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế này hơn

+ Theo quan điểm của tác giả, việc chỉ xác định đối tượng có lương để khấu trừ

mà không căn theo thời gian hợp đồng lao động đối với người vi phạm hành chính đang lao động hưởng lương, tại Nghị định số 166/2013/NĐ-CP là không hợp lý Nghị định số 166/2013/NĐ-CP quy định, chỉ cần cá nhân bị xử phạt vi phạm hành chính không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt theo quy định được hưởng tiền lương sẽ trở thành đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế chứ không cần phải kèm theo điều kiện theo hợp đồng có thời hạn từ 6 tháng trở lên hoặc hợp đồng không xác định thời hạn như Nghị định số 37/2005/NĐ-CP Sự thay đổi này không hợp lý, thiếu chặt chẽ, gây lãng phí thời gian và công sức cho quá trình xác định mức lương Bởi vì, nếu xác định mức lương mà không căn cứ vào thời gian ký kết hợp đồng lao động của cá nhân bị áp dụng biện pháp cưỡng chế, thì sau khi xác minh xong, vừa thực hiện khấu trừ được một phần nhỏ số tiền theo quyết định xử phạt mà cá nhân nghỉ việc, chuyển công tác sẽ phải thực hiện xác minh lại hoặc xem xét các biện pháp cưỡng chế tiếp theo

- Đối với biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản có 02 thay đổi hợp

lý như sau:

+ Nghị định số 166/2013/NĐ-CP bỏ cụm từ “trừ trường hợp đang bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập” tại khoản 3 Điều 3 là hoàn toàn hợp lý Khoản 3 Điều 3 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP có quy định người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế quyết định áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo thứ tự quy định tại khoản 2 Điều 86 Luật XLVPHC 2012, chỉ

áp dụng các biện pháp tiếp theo khi không thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế đó hoặc đã áp dụng nhưng chưa thu đủ số tiền cưỡng chế theo quyết định cưỡng chế Đây là một trong những nguyên tắc áp dụng các biện pháp cưỡng chế lần đầu được

33

Nguyễn Nhật Khanh (2017), Biện pháp kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá

nhằm bảo đảm thi hành Quyết định xử phạt VPHC, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Đại học Luật TP.HCM, tr15

vì theo thứ tự câu chữ, biện pháp khấu trừ tiền từ tài khoản xếp sau biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập Như vậy, đương nhiên biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập sẽ được ưu tiên áp dụng trước, không cần phải quy định trừ trường hợp đang bị áp dụng Tuy nhiên, vẫn có một số Nghị định hưỡng dẫn chuyên ngành quy định áp dụng khấu trừ tiền trong tài khoản trước khấu trừ lương hoặc thu nhập Ví dụ như Nghị định 127/2013/NĐ-CP ngày 15 tháng 10 năm 2013 của Chính Phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực hải quan

+ Thay đổi phù hợp tiếp theo là sự thay đổi cụm từ “tiền gửi tại ngân hàng ở Việt Nam” thành “tiền gửi tại tổ chức tín dụng ở Việt Nam” Đây là thay đổi để phù hợp với Luật các tổ chức tín dụng tại từng thời điểm đã được phân tích ở trên

1.2.3 Nguyên tắc áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm

Căn cứ theo từ điển tiếng Việt phổ thông của Viện ngôn ngữ học, từ ghép

“nguyên tắc” được định nghĩa như sau: là những điều cơ bản định ra, nhất thiết phải

tuân theo trong một loạt các việc làm34

Trong bất kỳ lĩnh vực nào, nguyên tắc đặt ra

để đảm bảo sự thực hiện thống nhất, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý nhà nước, nguyên tắc áp dụng của một nội dung mà đã được pháp luật quy định thì phải được tuân thủ một cách tuyệt đối Nguyên tắc áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm là những quan điểm pháp lý đã được chỉ đạo, làm cơ sở cho việc cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền phải tuân theo khi áp dụng biện pháp này Sau khi nghiên cứu Luật XLVPHC 2012 và Nghị định số 166/2013/NĐ-CP cùng các văn bản liên quan

có thể thấy việc áp dụng viện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một

phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm cần phải tuân

thủ những nguyên tắc sau:

- Thứ nhất, việc thực hiện cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần

thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm chỉ được thực hiện khi có quyết định cưỡng chế bằng văn bản của người có thẩm quyền35

+ Tại mục 1.1.2 đã trình bày ở trên, biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm có đặc

điểm là một hoạt động cưỡng chế hành chính đối với tiền từ lương, thu nhập hoặc từ tài khoản của cá nhân, tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt Đây là một hoạt động không chỉ đảm bảo quyền lực nhà nước mà còn thực thi quyền lực nhà nước và nó chỉ được thực hiện bởi chủ thể có thẩm quyền theo quy định của pháp luật

+ Tất cả các biện pháp cưỡng chế đều có đặc điểm là biện pháp pháp lý bất lợi, mang tính chất áp đặt buộc chủ thể bị xử phạt phải tuân theo Việc áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm sẽ gây ra một số thiệt hại nhất định đến đối tượng

bị áp dụng Chính vì vậy, việc áp dụng biện pháp cưỡng chế nào đi chăng nữa cũng cần phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về cả nội dung và trình tự thủ tục quy định của pháp luật Do đó, không chỉ biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm, đối với các biện pháp cưỡng chế khác, để hạn chế những sai sót, lạm quyền trong quá trình áp dụng pháp luật và đảm bảo tính hợp pháp của việc cưỡng chế, pháp luật quy định chỉ được thực hiện khi có quyết định cưỡng chế bằng văn bản của người có thẩm quyền

- Thứ hai, việc quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần

lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm phải căn cứ vào nội dung, tính chất, mức độ, điều kiện thi hành quyết định cưỡng chế và tình hình thực tế ở địa phương36 Mục đích của việc áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm là để đảm bảo thu đủ số tiền phạt trong quyết định xử phạt VPHC Tuy nhiên khi áp dụng biện pháp này, chủ thể có thẩm quyền phải căn cứ vào nội dung, tính chất, mức độ, điều kiện thi hành để có thể nhận diện đa chiều về vụ việc, áp dụng biện pháp cưỡng chế nào là phù hợp, hiệu quả nhất Căn cứ vào tình hình thực tế ở địa phương còn để việc cưỡng chế được thực hiện một cách khách quan, hợp pháp, hợp tình những vẫn đạt được mục đích đảm bảo thi hành quyết định xử phạt VPHC

- Thứ ba, biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu

trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm phải là biện pháp cưỡng chế đầu tiên được xem xét áp dụng Chỉ khi không thể áp dụng biện pháp này, hoặc đã áp

36

Khoản 2 Điều 3 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP

dụng nhưng chưa thu đủ số tiền bị cưỡng chế theo quyết định xử phạt vi phạm hành chính, quyết định cưỡng chế thì mới áp dụng các biện pháp cưỡng chế tiếp theo

+ Nguyên tắc thứ ba được ghi nhận tại Nghị định 166/2013/NĐ-CP như sau: Người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế quyết định áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo thứ tự quy định tại khoản 2 Điều 86 Luật XLVPHC năm 2012; chỉ áp dụng các biện pháp tiếp theo khi không thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế đó hoặc

+ Theo quy định này, và quy định tại khoản 2 Điều 86 Luật XLVPHC năm

2012 có thể thấy rằng, các biện pháp cưỡng chế đối với chủ thể bị xử phạt VPHC không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt sẽ được áp dụng theo thứ tự sau: Đầu tiên là khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm; tiếp theo là kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá; tiếp theo nữa là thu tiền, tài sản khác của đối tượng

bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính do cá nhân, tổ chức khác đang giữ trong trường hợp cá nhân, tổ chức sau khi vi phạm cố tình tẩu tán tài sản; và cuối cùng là buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản

1 Điều 28 của Luật XLVPHC 2012

- Thứ tư, đối với khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập của cá nhân vi phạm bị cưỡng chế, chủ thể có thẩm quyền phải tiến hành khấu trừ thành nhiều lần và chỉ được khấu trừ số tiền theo tỷ lệ mà pháp luật quy định

+ Theo đó, việc khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập có thể tiến hành nhiều lần, tỷ lệ như sau: Đối với tiền lương, bảo hiểm xã hội tỷ lệ khấu trừ mỗi lần không quá 30% tổng số tiền lương, bảo hiểm xã hội được hưởng; đối với những

+ Đây là một nguyên tắc mang tính nhân đạo, nhân văn của luật pháp Tính nhân đạo, nhân văn thể hiện ở chỗ, việc cưỡng chế chắc chắn gây thiệt hại về vật chất, làm giảm số tiền thu nhập định kỳ để chi trả cho hoạt động sinh hoạt hằng ngày của chủ thể bị cưỡng chế, nhưng vẫn phải thực hiện để đảm bảo sự thượng tôn pháp luật, vì vậy để đảm bảo nguồn thu nhập đủ để cá nhân duy trì cuộc sống, nhà nước không cưỡng chế khấu trừ toàn bộ lương, thu nhập mà cưỡng chế khấu trừ thành nhiều lần và theo tỷ lệ thích hợp để sau khi bị khấu trừ, cá nhân đó vẫn có đủ số tiền

sử dụng cho các nhu cầu tối thiểu trong cuộc sống Tuy nhiên, trong quy định của pháp luật có sự khác nhau về tỷ lệ khấu trừ giữa tiền lương, tiền bảo hiểm xã hội được hưởng và tổng thu nhập, sự khác nhau này dựa trên đặc điểm của 3 loại tiền từ tiền lương, tiền bảo hiểm và tiền từ thu nhập tác động đến cuộc sống hằng ngày

- Thứ năm, đối với biện pháp khấu trừ tiền từ tài khoản được thực hiện khấu trừ 01 lần và cần có sự hợp tác của tổ chức tín dụng nơi cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế mở tài khoản Khi cá nhân, tổ chức nhận được quyết định cưỡng chế, dù có tự

nguyện thực hiện hay không thì tổ chức tín dụng cũng phải giữ lại trong tài khoản của cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế số tiền tương đương với số tiền mà cá nhân, tổ chức đó phải nộp theo yêu cầu của người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế và thực hiện việc trích chuyển từ tài khoản tiền gửi của cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế vào ngân sách nhà nước qua tài khoản mở tại Kho bạc Nhà nước số tiền mà cá nhân,

bị khấu trừ, đặc biệt đối với thu nhập hợp pháp và thu nhập không hợp pháp Vì vậy

để xác định được thu nhập sẽ bị khấu trừ, tác giả dựa vào các quy định tại Luật thi hành án dân sự và Luật hôn nhân gia đình như sau:

- Tại Điều 78 Luật Thi hành án dân sự 2008 quy định: Thu nhập của người phải thi hành án bao gồm tiền lương, tiền công, tiền lương hưu, tiền trợ cấp mất sức lao động và thu nhập hợp pháp khác Như vậy, cụm từ “thu nhập hợp pháp khác” lại một lần nữa chưa rõ ràng trong việc xác định nguồn thu nhập để khấu trừ thực hiện đảm bảo biện pháp cưỡng chế

39

Khoản 2, 3 Điều 16 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP

- Tại quy định của lĩnh vực hôn nhân và gia đình tác giả nhận thấy hiện nay, theo quy định tại Điều 9 Nghị 126/2014/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2014 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Hôn nhân và gia đình có quy định thu nhập hợp pháp khác của vợ chồng là: khoản tiền thưởng, tiền trúng thưởng

xổ số, tiền trợ cấp (trừ khoản trợ cấp, ưu đãi mà vợ, chồng được nhận theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng; quyền tài sản khác gắn liền với nhân thân của vợ, chồng); tài sản mà vợ, chồng được xác lập quyền sở hữu theo quy định của Bộ luật Dân sự đối với vật vô chủ, vật bị chôn giấu, bị chìm đắm, vật

bị đánh rơi, bị bỏ quên, gia súc, gia cầm bị thất lạc, vật nuôi dưới nước; thu nhập hợp pháp khác theo quy định của pháp luật…

Như vậy, ta có thể hiểu thu nhập sẽ bị khấu trừ để đảm bảo thi hành quyết định xử phạt VPHC theo một cách liệt kê cụ thể sẽ bao gồm: tiền lương do lao động theo chế độ hợp đồng hoặc biên chế của một cơ quan, tổ chức, công ty; tiền bảo hiểm xã hội; tiền công; tiền lương hưu; tiền trợ cấp mất sức lao động; tiền thưởng; tiền trúng thưởng xổ số; tiền trợ cấp (trừ khoản trợ cấp, ưu đãi mà được nhận theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng; quyền tài sản khác gắn liền với nhân thân); tiền thu được từ các loại tài sản được xác lập quyền sở hữu theo quy định của Bộ luật Dân sự đối với vật vô chủ, vật bị chôn giấu, bị chìm đắm, vật bị đánh rơi, bị bỏ quên, gia súc, gia cầm bị thất lạc, vật nuôi dưới nước; thu nhập hợp pháp khác theo quy định của pháp luật…

Từ những loại thu nhập liệt kê ở trên, sẽ có những loại thu nhập không thể xác định trước được, không thể tiên đoán được tại thời điểm ra quyết định cưỡng chế và áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương, một phần thu nhập Cho nên để xác định được những khoản thu nhập sẽ bị khấu trừ với mỗi lần không quá 50% tổng số thu nhập như khoản 2 Điều 11 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP một cách đầy

đủ nhất nhằm rút ngắn thời gian áp dụng biện pháp khấu trừ là một điều rất khó

1.2.5 Thẩm quyền ra quyết định áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm

Khấu trừ tiền là lương, một phần thu nhập hoặc tiền trong tài khoản là một hoạt động áp dụng pháp luật cụ thể, vì vậy việc áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân,

tổ chức vi phạm phải được thực hiện bởi các chủ thể có thẩm quyền theo quy định

của pháp luật Khoản 1 Điều 87 Luật XLVPHC 2012 đã liệt kê 10740

chức danh có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương, một phần thu nhập, tiền từ tài khoản của cá nhân tổ chức vi phạm để đảm bảo thi hành quyết định xử phạt VPHC

40

Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các cấp;Trưởng đồn Công an; Trưởng Công an cấp huyện; Giám đốc Sở Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy; Giám đốc Công an cấp tỉnh; Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ; Cục trưởng Cục An ninh kinh tế; Cục trưởng Cục An ninh văn hóa, tư tưởng; Cục trưởng Cục An ninh thông tin; Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội; Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội; Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ; Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý; Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt; Cục trưởng Cục Cảnh sát đường thủy; Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu hộ, cứu nạn; Cục trưởng Cục Quản lý xuất nhập cảnh; Cục trưởng Cục Cảnh sát bảo vệ và hỗ trợ tư pháp; Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường; Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao; Trưởng Đồn biên phòng; Chỉ huy trưởng Bộ đội biên phòng Cửa khẩu cảng, Chỉ huy trưởng

Bộ đội biên phòng cấp tỉnh, Chỉ huy trưởng Hải đoàn biên phòng trực thuộc Bộ Tư lệnh Bộ đội biên phòng; Chỉ huy trưởng Vùng Cảnh sát biển; Cục trưởng Cục Cảnh sát biển; Chi cục trưởng Chi cục Hải quan; Cục trưởng Cục Hải quan tỉnh, liên tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Cục trưởng Cục Kiểm tra sau thông quan; Cục trưởng Cục Điều tra chống buôn lậu thuộc Tổng cục Hải quan; Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan; Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm; Cục trưởng Cục Kiểm lâm; Chi cục trưởng Chi cục Thuế, Cục trưởng Cục Thuế; Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế; Chi Cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường; Cục trưởng Cục Quản lý thị trường; Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước; người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan khác được ủy quyền thực hiện chức năng lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài; Chánh Thanh tra sở; Chánh Thanh tra Cục Hàng không; Chánh Thanh tra Cục Hàng hải; Chánh thanh tra Cục An toàn bức xạ và hạt nhân; Chánh thanh tra Ủy ban chứng khoán Nhà nước; Chi cục trưởng Chi cục

An toàn vệ sinh thực phẩm; Chi cục trưởng Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình thuộc Sở Y tế; Chi cục trưởng Chi cục về bảo vệ thực vật, thú y, thủy sản, quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản, thủy lợi, đê điều, lâm nghiệp, phát triển nông thôn thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Giám đốc Trung tâm Tần số khu vực và các chức danh tương đương được Chính phủ giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành; Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước khu vực; Cục trưởng Cục Thống kê; Cục trưởng Cục kiểm soát ô nhiễm; Giám đốc Kho bạc Nhà nước tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Chánh Thanh tra bộ, cơ quan ngang bộ; Tổng cục trưởng Tổng cục Đường bộ Việt Nam; Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê; Tổng cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng; Tổng cục trưởng Tổng cục Dạy nghề; Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy lợi; Tổng cục trưởng Tổng cục Lâm nghiệp; Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản; Tổng cục trưởng Tổng cục Địa chất và Khoáng sản; Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường; Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý đất đai; Giám đốc Kho bạc Nhà nước; Chủ tịch Ủy ban chứng khoán Nhà nước; Tổng cục trưởng Tổng cục Dự trữ Nhà nước; Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình; Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài; Trưởng Ban Thi đua - Khen thưởng Trung ương; Trưởng Ban Tôn giáo Chính phủ; Cục trưởng Cục Hóa chất; Cục trưởng Cục Kỹ thuật an toàn và môi trường công nghiệp, Cục trưởng Cục Đường sắt Việt Nam, Cục trưởng Cục Đường thủy nội địa Việt Nam; Cục trưởng Cục Hàng hải Việt Nam; Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam; Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân; Cục trưởng Cục Thú y; Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật; Cục trưởng Cục Trồng trọt; Cục trưởng Cục Chăn nuôi; Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản; Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác

và phát triển nông thôn; Cục trưởng Cục Chế biến, thương mại nông lâm thủy sản và nghề muối; Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm; Cục trưởng Cục Tần số vô tuyến điện; Cục trưởng Cục Viễn thông; Cục trưởng Cục Quản lý phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử; Cục trưởng Cục Báo chí; Cục trưởng Cục Xuất bản; Cục trưởng Cục Quản lý dược; Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh; Cục trưởng Cục Quản

lý môi trường y tế; Cục trưởng Cục Y tế dự phòng; Cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm; Giám đốc Cảng vụ hàng hải, Giám đốc Cảng vụ đường thuỷ nội địa, Giám đốc Cảng vụ hàng không; Chánh án Tòa án nhân dân cấp huyện, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh, Chánh án Tòa án quân sự khu vực, Chánh án Tòa

án quân sự quân khu và tương đương, Chánh toà chuyên trách Tòa án nhân dân tối cao; Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự, Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự, Trưởng phòng Phòng Thi hành án cấp quân khu, Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự

Đối với 107 chức danh có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương, một phần thu nhập, tiền từ tài khoản của cá nhân tổ chức vi phạm để đảm bảo thi hành quyết định xử phạt VPHC được liệt kê tại khoản

1 Điều 87 Luật XLVPHC 2012 hiện nay đã có sự thay đổi Có một số chức danh không còn nữa, do bộ máy cơ quan nhà nước đã sắp xếp, đổi tên Có thể kể đến đó

là chức danh Chi cục trưởng Chi cục quản lý thị trường hiện nay đã không còn do

cơ cấu, tổ chức Quản lý thị trường ở địa phương hiện nay chỉ còn Cục Quản lý thị

Khi so sánh với các quy định pháp luật, tại Điều 67 Pháp lệnh XLVPHC

2002 và Điều 4 Nghị định số 37/2005/NĐ-CP, tác giả nhận thấy pháp luật ngày càng quy định nhiều chức danh hơn có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế Cụ thể

chức danh có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế

Từ những liệt kê, phân tích ở trên, tác giả đã rút ra 3 đặc điểm nổi bật của thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm như sau:

- Thứ nhất, những chức danh có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế áp dụng

biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm đều là những chức danh có thẩm quyền ra quyết định xử phạt VPHC Nhưng ngược lại, không phải tất cả những chức danh có thẩm quyền ra quyết định xử phạt VPHC sẽ có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế

áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền

41

Khoản 2 Điều 3 Quyết định số 34/2018/QĐ-TTg ngày 10 tháng 8 năm 2018 của Thủ tướng Chính phủ về quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổng cục Quản lý thị trường trực thuộc Bộ Công thương

42

Trưởng đồn Công an; Giám đốc Sở Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy; Cục trưởng Cục An ninh chính trị nội bộ; Cục trưởng Cục an ninh kinh tế; Cục trưởng Cục An ninh văn hóa, tư tưởng; Cục trưởng Cục An ninh thông tin; Cục trưởng Cục cảnh sát bảo vệ và hỗ trợ tư pháp; Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường; Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao; Chỉ huy trưởng Bộ đội biên phòng Cửa khẩu cảng; Chỉ huy trưởng Hải đoàn biên phòng trực thuộc Bộ Tư lệnh Bộ đội biên phòng; Chỉ huy trưởng Vùng Cảnh sát biển; Chi cục trưởng Chi cục Hải quan; Cục trưởng Cục Kiểm tra sau thông quan; Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan; Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế; Cục trưởng Cục quản

lý lao động ngoài nước; người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự, cơ quan khác được ủy quyền thực hiện chức năng lãnh sự của Việt Nam ở nước ngoài; một số chức danh quy định tại các khoản 2,3

và 4 Điều 46 của Luật XLVPHC; Giám đốc Cảng vụ hàng hải; Giám đốc Cảng vụ đường thủy nội địa; Giám đốc Cảng vụ hàng không; Chánh án Tòa án nhân dân cấp huyện; Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh; Chánh

án Tòa án quân sự khu vực; Chánh án Tòa án quân sự quân khu và tương đương; Chánh án Tòa chuyên trách Tòa án nhân dân tối cao; Chi cục trưởng Chi cục Thi hành án dân sự; Cục trưởng Cục Thi hành án dân sự; Tổng cục trưởng Tổng cục Thi hành án dân sự

từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm Ví dụ như: Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp vừa có thẩm quyền ra quyết định xử phạt VPHC, vừa có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế; Chiến sĩ Công an nhân dân đang thi hành công vụ có thẩm quyền xử phạt VPHC nhưng không có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế

- Thứ hai, thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế áp dụng biện pháp khấu trừ

một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm được Luật XLVPHC 2012 xác định bằng phương pháp liệt kê Có nghĩa là chỉ những chủ thể được Luật XLVPHC 2012 quy định mới có thẩm quyền

ra quyết định cưỡng chế Vì quyết định cưỡng chế là một dạng áp dụng pháp luật có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích của cá nhân và tổ chức bị cưỡng chế Do đó, Luật XLVPHC 2012 đã dùng phương pháp liệt kê từng chức danh cụ thể, chứ không chỉ kể ra một số chức danh và quy định được áp dụng với các chức danh tương đương Chỉ có một số ít chức danh quản lý được liệt kê có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế bởi vì hoạt động này đòi hỏi chủ thể có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế phải có vị trí và chức vụ nhất định để đảm bảo được “sức nặng” của mỗi quyết định cưỡng chế ban hành sẽ được thực hiện nghiệm túc, đầy đủ, có tính hợp pháp, hợp lý cao và hạn chế khiếu nại, khởi kiện Hơn thế nữa, lý do mà chỉ có một số ít chức danh quản lý có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế vì đây là một quyết định trong quá trình áp dụng, thực thi cần có sự phối hợp, hỗ trợ của nhiều cơ quan chức năng, chính vì vậy buộc người ra quyết định cưỡng chế cần phải cân nhắc kỹ lưỡng, và có vị trí pháp lý, quyền lực nhất định

- Thứ ba, những người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế được liệt kê

tại khoản 1 Điều 87 Luật XLVPHC 2012 có thể giao quyền ra quyết định cưỡng chế cho cấp phó Đặc điểm này được quy định tại khoản 2 Điều 87 Luật XLVPHC 2012 như sau: “việc giao quyền chỉ được thực hiện khi cấp trưởng vắng mặt và phải được thể hiện bằng văn bản, trong đó xác định rõ phạm vi, nội dung, thời hạn được giao quyền Cấp phó được giao quyền phải chịu trách nhiệm về quyết định của mình trước cấp trưởng và trước pháp luật Người được giao quyền không được giao quyền, ủy quyền tiếp cho bất kì cá nhân nào khác” Như vậy, để khắc phục cho trường hợp cần thiết, cấp bách phải ra quyết định cưỡng chế, nhưng cấp trưởng vắng mặt và không thể trực tiếp ra quyết định cưỡng chế Luật XLVPHC 2012 đã

có quy định mở, cho phép cấp trưởng làm văn bản giao quyền ra quyết định cưỡng chế cho cấp phó với những điều kiện kèm theo

- Thứ tư, những chức danh có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế được liệt

kê tại khoản 1 Điều 87 Luật XLVPHC 2012 có thể sẽ không còn, do thay đổi về tên gọi, chức năng, hoặc giải thể, chia tách, sáp nhập đơn vị có chức danh đã được liệt

kê khi nhà nước sắp xếp lại bộ máy theo thời gian

1.2.6 Thủ tục tổ chức thực hiện quyết định cưỡng chế áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm

Thứ nhất, xác minh thông tin về lương, thu nhập, tài khoản của cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế

- Xác minh thông tin về tiền lương và thu nhập được quy định tại Điều 9

Nghị định số 166/2013/NĐ-CP như sau: Người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế phải có trách nhiệm tổ chức xác minh thông tin về tiền lương, thu nhập, mức bảo hiểm xã hội được hưởng của cá nhân bị cưỡng chế để làm căn cứ ra quyết định cưỡng chế; cá nhân bị cưỡng chế, tổ chức, cá nhân đang quản lý tiền lương hoặc thu nhập và các tổ chức, cá nhân liên quan phải cung cấp thông tin về tiền lương, thu nhập, mức bảo hiểm xã hội của cá nhân bị cưỡng chế trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được yêu cầu và chịu trách nhiệm trước pháp luật về thông tin

đã cung cấp

- Xác minh thông tin tài khoản của cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế được quy định tại Điều 9 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP như sau: Người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản có quyền yêu cầu tổ chức tín dụng cung cấp thông tin về tài khoản của cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế theo quy định của pháp luật; trường hợp người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế không có thẩm quyền yêu cầu cung cấp thông tin về tài khoản thì đề nghị người có thẩm quyền yêu cầu tổ chức tín dụng cung cấp thông tin; người được cung cấp thông tin có trách nhiệm bảo mật những thông tin được cung cấp Cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế có trách nhiệm thông báo cho người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản về tên tổ chức tín dụng, nơi mở tài khoản, số tài khoản của mình tại

tổ chức tín dụng khi có yêu cầu

- Để đảm bảo nguyên tắc phải áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo thứ tự quy định tại khoản 2 Điều 86 Luật Xử lý vi phạm hành chính và chỉ áp dụng các biện pháp tiếp theo khi không thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế đó hoặc đã áp

dụng nhưng chưa thu đủ số tiền bị cưỡng chế theo quyết định cưỡng chế43 Vì vậy, người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế phải có trách nhiệm xác minh thông tin về lương, thu nhập, tiền trong tài khoản của tổ chức, cá nhân bị cưỡng chế làm căn cứ để ra quyết định áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền hay chuyển sang các biện pháp cưỡng chế tiếp theo như biện pháp kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá hoặc biện pháp thu tiền, tài sản khác của đối tượng

bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC do cá nhân, tổ chức khác đang giữ trong trường hợp cá nhân, tổ chức sau khi vi phạm cố tình tẩu tán tài sản

- Đối với mỗi lĩnh vực khác nhau, sẽ có quy định, hướng dẫn về cách thức xác minh lương, thu nhập, tiền trong tài khoản cụ thể và chi tiết phù hợp với từng lĩnh vực đó Ví dụ trong lĩnh vực hải quan, xác minh điều kiện thi hành quyết định cưỡng chế có thể thực hiện bằng cách kiểm tra cơ sở dữ liệu thông tin hiện có về tổ chức, cá nhân bị cưỡng chế Đặc biệt, đối với đối tượng bị cưỡng chế là các cơ quan hoặc tổ chức, người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế xác minh điều kiện về tiền, tài sản của các cơ quan, tổ chức này bằng việc kiểm tra tài sản, hệ thống sổ sách và xác minh tại các cơ quan quản lý vốn, tài sản, cơ quan đăng ký kinh doanh, đăng ký tài sản, ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc cá nhân, tổ chức liên quan khác Việc xác minh những thông tin về tài khoản, tài sản, điều kiện thi hành quyết định cưỡng chế của đối

Thứ hai, gửi quyết định cưỡng chế đến cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế, tổ chức, cá nhân có liên quan

- Thời gian gửi quyết định cưỡng chế đến cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế và

cá nhân, tổ chức liên quan được quy định tại Điều 5 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP như sau: Ngay sau khi ra quyết định cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản, người có thẩm quyền quyết định cưỡng chế phải tổ chức gửi quyết định cưỡng chế cho cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế, tổ chức, cá nhân có liên quan

- Quyết định cưỡng chế được gửi bằng hai hình thức là: giao trực tiếp hoặc gửi qua bưu điện bằng hình thức bảo đảm, đồng thời thông báo cho cá nhân, tổ chức

bị cưỡng chế biết Đối với trường hợp quyết định được giao trực tiếp mà cá nhân, tổ

chức bị cưỡng chế cố tình không nhận thì người có thẩm quyền lập biên bản về việc không nhận quyết định có xác nhận của chính quyền địa phương và được coi là quyết định đã được giao Đối với trường hợp gửi qua bưu điện bằng hình thức bảo đảm, nếu sau thời hạn 10 ngày, kể từ ngày quyết định cưỡng chế đã được gửi qua đường bưu điện đến lần thứ ba mà bị trả lại do cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế cố tình không nhận; quyết định cưỡng chế đã được niêm yết tại nơi cư trú của cá nhân, trụ

sở của tổ chức bị cưỡng chế hoặc có căn cứ cho rằng người bị cưỡng chế trốn tránh không nhận quyết định cưỡng chế thì được coi là quyết định đã được giao

Thứ ba, thực hiện quyết định cưỡng chế

- Việc cưỡng chế chỉ được thực hiện khi có quyết định cưỡng chế bằng văn

Sau khi người ra quyết định cưỡng chế gửi quyết định cưỡng chế cho các cá nhân, tổ chức liên quan và tổ chức, cá nhân thực hiện việc cưỡng chế Cá nhân, tổ chức nhận được quyết định cưỡng chế phải nghiêm chỉnh chấp hành quyết định cưỡng chế, đồng thời tổ chức, cá nhân vị phạm pháp luật hành chính, bị cưỡng chế thực hiện Quyết định xử phạt VPHC sẽ phải chịu mọi chi phí cho việc tổ chức thực hiện biện pháp cưỡng chế Cá nhân, tổ chức liên quan

có nghĩa vụ phối hợp với người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế triển khai các biện pháp nhằm thực hiện quyết định cưỡng chế Về thời hạn thi hành quyết định cưỡng chế, tại khoản 3 Điều 5 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP quy định thời hạn thi hành quyết định cưỡng chế là 15 ngày, kể từ ngày nhận quyết định cưỡng chế Trường hợp quyết định cưỡng chế có ghi thời hạn thi hành nhiều hơn 15 ngày thì thực hiện theo thời hạn đó

- Đối với biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập: Điều

11, 12 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP quy định cơ quan, đơn vị, tổ chức, người sử dụng lao động đang quản lý tiền lương hoặc thu nhập của cá nhân bị áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập có trách nhiệm chấp hành nghiêm chỉnh quyết định cưỡng chế của cơ quan có thẩm quyền Cụ thể, đến kỳ lĩnh tiền lương hoặc thu nhập gần nhất, cơ quan, đơn vị, tổ chức, người sử dụng lao động đang quản lý tiền lương hoặc thu nhập của cá nhân bị cưỡng chế có trách nhiệm khấu trừ một phần lương hoặc thu nhập của cá nhân bị cưỡng chế và chuyển

số tiền đã khấu trừ đến tài khoản tại Kho bạc Nhà nước theo nội dung ghi trong quyết định cưỡng chế, đồng thời thông báo cho cơ quan có thẩm quyền ra quyết

45

Khoản 1, Điều 3 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP

định cưỡng chế biết Trường hợp chưa khấu trừ đủ số tiền theo quyết định cưỡng chế mà cá nhân bị cưỡng chế đã chấm dứt hợp đồng có hưởng lương hoặc thu nhập thì cơ quan, đơn vị, tổ chức, người sử dụng lao động phải thông báo ngay cho cơ quan có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế biết Nếu cơ quan, đơn vị, tổ chức, người sử dụng lao động đang quản lý tiền lương hoặc thu nhập của cá nhân bị áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập cố tình không thực hiện quyết định cưỡng chế khấu trừ của cơ quan có thẩm quyền thì bị xử lý theo quy định của pháp luật Tỷ lệ khấu trừ đối với tiền lương, bảo hiểm xã hội mỗi lần không quá 30% trên tổng số được hưởng, đối với những khoản thu nhập khác khấu trừ mỗi lần không quá 50% tổng số thu nhập

- Đối với biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản46: Khi nhận được quyết định cưỡng chế, cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế có trách nhiệm yêu cầu tổ chức tín dụng nơi mình mở tài khoản chuyển tiền từ tài khoản của mình sang tài khoản của Kho bạc Nhà nước ghi trong quyết định cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản Trường hợp cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế không tự nguyện thực hiện, trong thời hạn 05 ngày làm việc tổ chức tín dụng thông báo cho cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế biết việc trích chuyển, và thực hiện việc trích chuyển không cần sự đồng ý của

cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế Trường hợp trong tài khoản không còn số dư hoặc còn nhưng không đủ để khấu trừ thì tổ chức tín dụng sau khi khấu trừ số tiền hiện

có phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan đã ra quyết định cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản tại tổ chức tín dụng biết để áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên tài sản theo quy định tại Mục 3 Chương II Nghị định số 166/2013/NĐ-CP Tổ chức tín dụng có trách nhiệm phải giữ lại trong tài khoản của cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế số tiền tương đương với số tiền mà cá nhân, tổ chức đó phải nộp theo yêu cầu của người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế và trích chuyển sang tài khoản của Kho bạc Nhà nước, nếu trong tài khoản của cá nhân, tổ chức còn số dư mà tổ chức tín dụng không thực hiện việc trích chuyển tiền của cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế theo quyết định cưỡng chế khấu trừ của người có thẩm quyền thì tổ chức tín dụng bị xử lý theo quy định của pháp luật

- Việc khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản tại tổ chức tín dụng của cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế được thực hiện trên cơ

sở các chứng từ thu theo quy định hiện hành Chứng từ thu sử dụng để khấu trừ tiền

46

Điểm c khoản 3 Điều 88 Luật XLVPHC 2012; Điều 15, 16 Nghị định số 166/2013/NĐ-CP