Thi hành án hành chính ở việt nam

Quan điểm thứ nhất, cho rằng thi hành án không phải là giai đoạn tố tụng mà là hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước, quan điểm này xuất phát từ các căn cứ sau: Một là, cho rằng th

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP.HCM KHOA LUẬT HÀNH CHÍNH

HUỲNH THỊ KHÁNH NGÂN MSSV: 0955040047

THI HÀNH ÁN HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP CỬ NHÂN

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

- Luật TTHC: Luật Tố tụng hành chính

- Pháp lệnh TTGQCVAHC: Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính

- UBND: Uỷ ban nhân dân

- TAND: Tòa án nhân dân

- Luật THADS: Luật Thi hành án dân sự

MỤC LỤC

Trang

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THI HÀNH ÁN HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM 5

1.1 Khái niệm và đặc điểm của thi hành án hành chính 5

1.1.1 Khái niệm thi hành án hành chính 5

1.1.2 Đặc điểm của thi hành án hành chính 9

1.2 Ý nghĩa của thi hành án hành chính 13

1.3 Lược sử hình thành và phát triển của thi hành án hành chính ở Việt Nam 15

1.4 Những quy định của pháp luật về thi hành án hành chính 18

1.4.1 Đối tượng của thi hành án hành chính 19

1.4.2 Thủ tục thi hành án hành chính 20

1.4.3 Trách nhiệm thi hành án hành chính và các cơ quan quản lý Nhà nước về thi hành án hành chính 23

1.4.4 Kiểm tra, giám sát hoạt động thi hành án hành chính 31

1.4.5 Xử lý vi phạm trong thi hành án hành chính 33

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN THI HÀNH ÁN HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM 36 2.1 Thực trạng về thi hành án hành chính ở Việt Nam 36

2.1.1 Thực trạng thi hành bản án, quyết định của Tòa án về quyết định hành chính, hành vi hành chính 36

2.1.2 Thực trạng thi hành phần tài sản, quyền tài sản trong án hành chính 43

2.2 Những bất cập về thi hành án hành chính ở Việt Nam 47

2.2.1 Về pháp luật 47

2.2.2 Về thực tiễn 51

2.3 Những kiến nghị hoàn thiện thi hành án hành chính ở Việt Nam 56

2.3.1 Về mặt pháp lý 56

2.3.2 Về mặt thực tiễn 63

KẾT LUẬN 67 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài:

Thi hành án là hoạt động đưa bản án, quyết định có hiệu lực vào trong thực tế mang tính quyền lực Nhà nước thể hiện tính nghiêm minh của pháp luật, tính nghiêm chỉnh của Nhà nước, tác động trực tiếp đến lòng tin của nhân dân đến pháp luật đồng thời tăng cường pháp chế và trật tự xã hội, chính vì vậy mà thi hành án đóng một vai trò hết sức quan trọng

Nhận thức được tầm quan trọng này Đảng và Nhà nước ta đã đề ra mục tiêu cho những năm tới được quy định tại Nghị quyết 08/NQ-TW ngày 02 tháng 01 năm 2002 về một số nhiệm vụ trọng tâm của công tác tư pháp trong thời gian tới: “Tiếp tục tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong công tác thi hành án hành chính, nâng cao hiệu quả công tác thi hành án, giải quyết căn bản tình trạng án đọng Đổi mới tổ chức và hoạt động của cơ quan thi hành án, nâng cao vai trò trách nhiệm của các cơ quan thi hành án” Vì vậy mà nhiều năm qua Nhà nước ta đã xác định thi hành án hành chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và đã có nhiều biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thi hành

án hành chính cho nên những năm qua công tác thi hành án đã có những chuyển biến tích cực hơn đặc biệt là sau khi Luật Tố tụng hành chính được ban hành và có hiệu lực pháp luật, với việc trao thẩm quyền giải quyết các vụ án hành chính cho Tòa án nhân dân các cấp tạo điều kiện cho các vụ án hành chính được giải quyết một cách nhanh chóng, kịp thời đáp ứng được nhu cầu của người dân so với thời kì trước đây, bước đầu theo sát yêu cầu cải cách tư pháp Tuy nhiên, vẫn còn quá nhiều bất cập xoay quanh vấn

đề thi hành án hành chính đặc biệt là khi rơi vào trường hợp chủ thể có trách nhiệm thi hành án là cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước, bên cạnh đó án tuyên không rõ ràng, không khả thi, không quy định quyền và nghĩa của các bên có liên quan cũng là nguyên nhân dẫn đến án tuyên nhưng khó thi hành trên thực tế làm cho hiệu quả công tác thi hành án hành chính vẫn chưa cao vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ, sự quan tâm, mong mỏi của Đảng, Nhà nước và nhân dân, tình trạng

án hành chính vẫn còn tồn đọng kéo dài và ngày càng tăng quá nhiều gây bức xúc trong

dư luận, quyền và lợi ích của các chủ thể có liên quan không được bảo đảm xâm phạm đến quyền con người một cách nghiêm trọng, chưa bảo đảm được tính công bằng và

nghiêm minh của pháp luật Chưa có sự phối hợp, đồng bộ giữa các cơ quan bảo vệ pháp luật, cơ sở pháp lý về công tác tổ chức và hoạt động thi hành án hành chính vẫn chưa cụ thể, chặt chẽ, cơ chế quản lý và thi hành hiện nay không hợp lý gây khó khăn cho việc áp dụng và làm giảm hiệu quả công tác thi hành án hành chính

Chính vì vậy muốn giải quyết tình trạng án tồn đọng nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hành chính, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan, trật

tự xã hội được bảo đảm thì cần phải nghiên cứu tìm ra các giải pháp đồng bộ về nhiều mặt: Kinh tế, pháp luật, chính sách xã hội, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ v.v Nhưng trong khuôn khổ của luận văn tốt nghiệp, chúng tôi chỉ đi sâu vào nghiên cứu những vấn

đề liên quan đến pháp luật Với tất cả những lý do trên, việc chọn đề tài “Thi hành án

hành chính ở Việt Nam” làm luận văn tốt nghiệp là cấp thiết và có ý nghĩa thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu đề tài:

Thi hành án hàn chính là đề tài mới được đặt ra từ năm 1995 từ khi Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật tổ chức Tòa án nhân dân năm 1992, trao thẩm quyền xét xử các vụ án hành chính cho cho Tòa án nhân dân các cấp Chính vì đây

là vấn đề mới cho nên có rất ít đề tài nghiên cứu về thi hành án hành chính ở nước ta, nếu có cũng chỉ là một phần nhỏ khi tác giả nghiên cứu về Tố tụng hành chính, cùng với

sự phát triển của xã hội đồng thời thi hành án hành chính càng ngày càng trở thành vấn

đề nóng gây dư luận trong quần chúng nhân dân cho nên trong giai đoạn gần đây cũng

có một số đề tài nghiên cứu về thi hành án hành chính ở Việt Nam, có thể kể đến đó là:

Luật gia Đinh Văn Minh: Tài phán hành chính so sánh - Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 1995; Luật gia Nguyễn Thanh Bình: Tìm hiểu pháp luật tố tụng hành chính - Nhà xuất bản thành phố Hồ Chí Minh, 1997; Tìm hiểu xét xử hành chính ở một số nước và

lãnh thổ trên thế giới, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia,1995; Phạm Xuân Nam: Thi hành án hành chính ở Việt Nam- thực trạng và phương hướng hoàn thiện, Luận văn thạc

sĩ Luật học, 2012; Nguyễn Thị Thương Huyền: Bảo đảm quyền con người trong thi

hành án hành chính ở Việt Nam, đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường, 2012

Luật Tố tụng hành chính đã được đưa vào giảng dạy tại một số trường đại học đào tạo Luật thế nhưng chương riêng về thi hành án hành chính vẫn không được chú ý đúng mức Bên cạnh các đề tài nghiên cứu còn có các tạp chí, bài viết liên quan đến đề tài thi hành án hành chính như: Lê Việt Sơn: Thi hành án hành chính theo luật Tố tụng hành

chính, Tạp chí Tòa án nhân dân, số (11), (12), 2013; Kim Chi - Lệ Hoa: Nâng cao hiệu quả thi hành Luật Tố tụng hành chính, Tạp chí nghề Luật, số (4), 2011, tuy nhiên trong

quá trình nghiên cứu nguồn tài liệu để chúng tôi nghiên cứu vẫn rất ít

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài:

3.1 Mục đích

Mục tiêu tổng quát của đề tài là tìm ra các luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hành chính ở nước ta hiện nay Để đạt được mục tiêu lớn đó cần phải thực hiện các nhiệm vụ cụ thể sau

3.2 Nhiệm vụ

Làm rõ cơ sở lý luận về thi hành án và thi hành án hành chính; đánh giá đúng đắn và toàn diện về thực trạng pháp luật về thi hành án hành chính và thực tiễn thi hành án hành chính; phân tích nguyên nhân của thực trạng đó; đưa ra những giải pháp trước mắt và lâu dài nhằm nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hành chính

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

“Thi hành án hành chính ở Việt Nam” là đề tài khá rộng và phức tạp cho nên trong

đề tài luận văn tốt nghiệp này chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu về vấn đề lý luận và thực tiễn về thi hành án và thi hành án hành chinh; đánh giá thực trạng về thi hành án hành chính và từ đó đưa ra giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật thi hành án hành chính nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án hành chính trong điều kiện mới của đất nước

ta

5 Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp luận của việc nghiên cứu đề tài là chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và phép biện chứng của chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật; các phương pháp được sử dụng kết hợp, đó là : Phương pháp nghiên cứu lịch sử, phương pháp phân tích, phương pháp so sánh, phương pháp thống kê, tổng hợp

6 Ý nghĩa và những điểm mới của luận văn:

Luận văn đã đưa ra và luận giải một số quan điểm cơ bản về khái niệm thi hành án

và thi hành án hành chính, tìm hiểu đặc điểm, ý nghĩa của thi hành án hành chính góp phần bổ sung, làm phong phú thêm vào hoạt động nghiên cứu khoa học về pháp luật thi hành án; từ việc đánh giá thực trạng pháp luật thi hành án, chúng tôi đã đưa ra những

điểm bất cập cần sửa đổi, bổ sung nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật thi hành án hành chính; từ việc đánh giá thực tiễn thi hành án hành chính, chúng tôi đã phân tích nguyên nhân và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hành chính

7 Kết cấu của luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo thì luận văn gồm 2 chương:

Chương 1: Những vấn đề chung về thi hành án hành chính ở Việt Nam

Chương 2: Thực trạng và kiến nghị hoàn thiện thi hành án hành chính ở Việt Nam

Tác giả xin chân thành cảm ơn Thầy giáo hướng dẫn - Thạc sĩ Lê Việt Sơn - Giảng viên Khoa Luật Hành Chính cùng quý Thầy, cô trong khoa đã tận tình hướng dẫn và động viên khích lệ để tác giả hoàn thành khóa luận này

9

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THI HÀNH ÁN HÀNH CHÍNH Ở VIỆT NAM

1.1 Khái niệm và đặc điểm của thi hành án hành chính

1.1.1 Khái niệm thi hành án hành án hành chính

Tòa án nhân danh Nhà nước để ra một bản án, quyết định nhằm giải quyết một cách tổng thể về nội dung của vụ án nhằm xác định rõ sự thật khách quan của

vụ án và quy định quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia, chính vì vậy mà các bản

án, quyết định này mang tính quyền lực Nhà nước và chỉ dừng lại ở mặt lý thuyết trên cơ sở áp dụng các quy định pháp luật có liên quan, đồng thời lúc này bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án vẫn chưa được thi hành vì vậy quyền

và lợi ích của đương sự thắng kiện trong vụ án vẫn chưa được bảo đảm Chính vì lẽ

đó mà thi hành án đóng một vai trò hết sức quan trọng đối với giá trị của bản án, quyết định cho nên việc thi hành án một cách nghiêm chỉnh bản án trở thành quy định mang tính hiến định đồng thời trở thành nguyên tắc cơ bản của hoạt động xét

xử nói chung và thi hành án nói riêng được thể hiện tại Điều 136 Hiến pháp nước

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 1992: “Các bản án và các quyết định của tòa

án nhân dân đã có hiệu lực pháp luật phải được các cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, các đơn vị vũ trang nhân dân và mọi công dân tôn trọng; những người và đơn vị hữu quan phải nghiêm chỉnh chấp hành”

Tuy nhiên, cho đến hiện nay trong các văn bản quy phạm pháp luật nói chung và Luật Tố tụng hành chính (Luật TTHC) nói riêng vẫn chưa có khái niệm cụ thể nào về thi hành án hành chính có chăng cũng chỉ là các công trình nghiên cứu của một số các nhà khoa học pháp lý, chính lẽ đó mà khi bàn về khái niệm thi hành

án hành chính gặp không ít những khó khăn

Theo từ điển tiếng Việt, “thi hành án” có nghĩa là “thực hiện theo các điều

đã được chính thức quyết định” 1 , vậy có thể khái niệm thi hành án hành chính là

việc đưa các bản án, quyết định có hiệu lực của Tòa án ra thi hành tuy nhiên đây

1 Trung tâm Từ điển học (1994), Từ điển tiếng Việt, NXB Giáo dục, Hà Nội, tr 903

trình Luật Tố tụng hành chính của Đại học luật Hà Nội “thi hành án hành chính là

một giai đoạn tố tụng độc lập, nó kết thúc và đánh giá kết quả Tòa án giải quyết tranh chấp ”2 và Giáo trình Luật Tố tụng hành chính của Đại học luật thành phố Hồ

Chí Minh “thi hành án hành chính là giai đoạn tố tụng độc lập, kết thúc quá trình

tố tụng hành chính” 3

, nhìn chung cả hai giáo trình này đều có điểm giống nhau khi

cùng cho rằng thi hành án hành chính là một giai đoạn độc lập, kết thúc quá trình tố tụng hành chính tuy nhiên theo chúng tôi với khái niệm này vẫn chưa lột tả được bản chất của thi hành án hành chính

Chính vì khái niệm thi hành án không rõ ràng đã dẫn đến rất nhiều quan điểm tranh cãi khác nhau giữa các nhà khoa học pháp lý, có quan điểm cho rằng thi hành án đơn thuần chỉ là hoạt động hành chính, số khác thì lại cho rằng thi hành án

là hoạt động tư pháp đơn thuần, bên cạnh đó còn có quan điểm cho rằng thi hành án

là hoạt động mang tính hành chính - tư pháp

Quan điểm thứ nhất, cho rằng thi hành án không phải là giai đoạn tố tụng mà

là hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước, quan điểm này xuất phát từ các căn

cứ sau:

Một là, cho rằng thi hành án là hoạt động nhằm thực hiện các bản án, quyết

định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật và do chính cơ quan hành chính Nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính Nhà nước thi hành theo trình

tự, thủ tục hành chính, nếu trường hợp đối tượng phải thi hành liên quan đến tài sản thì sẽ do cơ quan thi hành án dân sự triển khai thực hiện trong khi đó cơ quan thi hành án dân sự lại là cơ quan hành chính Nhà nước và một số hoạt động cưỡng chế thi hành cũng theo thủ tục hành chính

2

Trường Đại học Luật Hà Nội (2006), Giáo trình Luật Tố tụng hành chính Việt Nam, NXB Công an nhân

dân, tr.193

3 Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh (2012), Giáo trình Luật Tố tụng hành chính Việt Nam, NXB

Hồng Đức-Hội Luật gia Việt Nam, tr.400

11

Hai là, cho rằng xét xử là giai đoạn cuối cùng của quá trình xét xử khi mà sự

thật đã được khẳng định và việc áp dụng pháp luật đã hoàn thành thì quá trình tố tụng kết thúc, ngoài ra các tác giả ủng hộ quan điểm này còn viện dẫn “quá trình tố tụng là quá trình giải quyết các vụ án theo quy định của pháp luật, quá trình này trải

qua nhiều giai đoạn khác nhau nhưng các giai đoạn có liên quan mật thiết với nhau

trong thể thống nhất và xét xử là giai đoạn cuối cùng của quá trình tố tụng cho nên bản án , quyết định của Tòa án là kết quả cuối cùng đánh giá sự kết thúc của quá trình tố tụng”4

Theo chúng tôi cho rằng thi hành án hành chính không chỉ đơn thuần là hoạt động hành chính với đặc trưng là phương pháp mệnh lệnh- phục tùng “sẽ không thể giải thích được vì sao trong thi hành án dân sự chủ yếu được thực hiện bởi yêu cầu của người được thi hành án, trong trường hợp này không thể áp dụng phương pháp

Quan điểm thứ hai cho rằng thi hành án là một giai đoạn của hoạt động tố

tụng

Thi hành án là giai đoạn của tố tụng vì nó là giai đoạn kế tiếp của xét xử

nhằm mục đích đưa kết quả xét xử vào thực tế “Có xét xử thì phải có thi hành án,

thi hành án dựa trên cơ sở của công tác xét xử Xét xử và thi hành án là hai mặt

, nếu tách giai đoạn thi hành

án ra khỏi hoạt động tố tụng thì sẽ không thực hiện được mục tiêu chung của hoạt động tố tụng đó là mục tiêu khôi phục lại trật tự pháp luật bị xâm hại và đưa nó về với trạng thái như pháp luật đã quy định nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của

cá nhân, tổ chức, Nhà nước

Các quan điểm xem thi hành án là hoạt động hành chính thì cho rằng thi hành án không thể là giai đoạn của tố tụng, bởi vì thi hành án có mục đích khác với mục đích của tố tụng Bởi vì mục đích của tố tụng là quá trình đi tìm sự thật của các

vụ việc đã diễn ra để trên cơ sở đó đưa ra cách giải quyết vụ việc theo đúng các quy

12

định của pháp luật vì vậy mà toàn bộ quá trình tố tụng diễn ra theo quy trình hết sức chặt chẽ và phải bảo đảm các nguyên tắc như bình đẳng, công khai, dân chủ, tôn trọng quyền và lợi ích của người tham gia tố tụng và khi có phán quyết của toà án thì quá trình tố tụng kết thúc7 Trong khi đó, thi hành án là quá trình tiến hành các hoạt động nhằm thực hiện các bản án và quyết định của toà án đã có hiệu lực pháp luật

Quan điểm thứ ba, cho rằng thi hành án được xem là hoạt động hành chính -

tư pháp, đây là một quan điểm được sự đồng thuận cao của các nhà khoa học pháp

lý và riêng đối với chúng tôi thì chúng tôi cũng nghiên về quan điểm này và cho rằng thi hành án không chỉ đơn thuần là hoạt động tư pháp hay đơn thuần là hoạt động hành chính dựa vào các căn cứ sau:

Một là, thi hành án hành chính mang bản chất của hoạt động tư pháp bởi vì

đối tượng thi hành án là các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án trong đó cơ quan tư pháp cũng tham gia vào quá trình thi hành án, tuy nhiên chúng

ta cần phải hiểu cơ quan tư pháp theo nghĩa rộng Trong suy nghĩ của đa số kể cả những người có kiến thức về pháp luật và không có kiến thức về pháp luật đều cho rằng cơ quan tư pháp gồm Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, cơ quan điều tra, cơ quan thi hành án, nhưng về mặt lý luận thì quyền tư pháp là quyền xem xét

và đưa ra phán quyết cho nên chỉ có Tòa án là cơ quan tư pháp độc lập duy nhất còn Viện kiểm sát chỉ là cơ quan tham gia vào hoạt động tư pháp mà thôi, chính lẽ đó

mà không thể nói rằng thi hành án là hoạt động tư pháp được

Hai là, thi hành án hành chính là hoạt động mang tính hành chính và đặc

trưng của hành chính là phương pháp mệnh lệnh- phục tụng thế nhưng nó lại không đúng trong trường hợp thi hành án dân sự, bởi vì trong thi hành án dân sự một trong những nguyên tắc cơ bản xuyên suốt nhất đó là nguyên tắc tự nguyện, phương pháp thuyết phục, giáo dục có ý nghĩa quan trọng hơn, chỉ khi nào bên có nghĩa vụ không

tự nguyện thi hành mới áp dụng các biện pháp cần thiết buộc thi hành án, còn trong thi hành án hình sự thì phương pháp mệnh lệnh, bắt buộc có tính đặc thù Tính chấp hành trong thi hành án hành chính phản ánh một đặc trưng chứng tỏ nó không đơn

7 Nguyễn Thanh Thủy (2008), Hoàn thiện thi hành án dân sư ở Việt Nam hiện nay, Luận án Tiến sĩ Luật học,

Học viện Chính trị Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội, tr.31

13

thuần là hoạt động tố tụng thuần tuý Vì vậy có thể dùng “cái gạch ngang" giữa hành chính và tư pháp để phản ánh bản chất của thi hành án Vấn đề đặt ra là có thể xác định được mức độ (liều lượng) của tính hành chính và tính tư pháp trong thi

Qua phân tích ở phần trên chúng ta có thể nhận định được rằng: Thi hành án hành chính là hoạt động hành chính- tư pháp mang tính quyền lực Nhà nước, do các

cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định nhằm buộc người kết án phải chịu các hình phạt hoặc buộc những cá nhân, tổ chức phải thực hiện các nghĩa vụ theo bản án, quyết định của Tòa án

Qua đây chúng tôi xin phép được rút ra khái niệm chung mang tính lý luận

về thi hành án hành chính như sau : “Thi hành án hành chính là hoạt động do các

chủ thể có thẩm quyền tiến hành nhằm thực hiện các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án về vụ án hành chính theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định

1.1.2 Đặc điểm của thi hành án hành chính

Thi hành án hành chính cũng có những đặc điểm nói chung như thi hành án hình sự, thi hành án dân sự, đó là : Về nguyên tắc thi hành án hành chính cũng là hoạt động diễn ra sau quá trình xét xử của Tòa án trong đó các bản án, quyết định

đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án là cơ sở để tiến hành thi hành án tuy nhiên, đối với quyết định áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời thì người có nghĩa vụ phải thi hành ngay sau khi quyết định này có hiệu lực, bên cạnh đó dù thi hành án hành chính, thi hành án dân sự, thi hành án hình sự thì việc thi hành án cũng đòi hỏi cũng phải tuân theo các nguyên tắc, trình tự, thủ tục chặt chẽ của pháp luật

Bên cạnh những đặc điểm chung thi hành án hành chính còn có những đặc điểm riêng để phân biệt giữa thi hành án hành chính với các loại thi hành án khác như:

Thứ nhất, thi hành án hành chính không có cơ quan chuyên trách thi hành

án mà chủ yếu được thực hiện bằng thủ tục hành chính

8 Lê Minh Tâm (2001), “ Thử bàn mấy vấn đề lý luận về thi hành án”, Tạp chí Luật học ,(2), tr 23-24

14

Thi hành án hành chính được thực hiện chủ yếu bởi các cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước tức là chủ thể đã ban hành ra quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu kiện Nếu người khởi kiện có nghĩa vụ thi hành nhưng không tự nguyện thi hành cơ quan nhà nước sẽ tổ chức thi hành và trong trường hợp này cơ quan nhà nước có thẩm quyền có quyền ban hành các quyết định hành chính, thực hiện hành vi hành chính nhằm bảo đảm cho bản án, quyết định được bảo đảm thực thi trên thực tế

Đây là một trong những đặc điểm để có thể phân biệt với thi hành án hình sự

và thi hành án dân sư, đối với hoạt động thi hành án hình sự và thi hành án dân sự đều có cơ quan chuyên trách để thi hành án đó là cơ quan thi hành án hình sự và cơ quan thi hành án dân sự tuy nhiên, thi hành án hành chính lại không có bất kì cơ quan nào điều này xuất phát từ tính đặc thù của việc giải quyết vụ án hành chính, bởi chủ thể bị khởi kiện trong vụ án hành chính luôn là cơ quan Nhà nước hoặc cán

bộ, công chức có thẩm quyền trong cơ quan Nhà nước khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình

Chúng ta đều biết các quyết định hành chính, hành vi hành chính là những công cụ đắc lực cho hoạt động quản lý hành chính của các cơ quan Nhà nước vì vậy

mà các quyết định hành chính, hành vi hành chính này mang tính quyền lực Nhà nước có giá trị thi hành đối với các đối tượng chịu sự quản lý, tuy nhiên, trong quá trình quản lý của mình vô hình những quyết định hành chính, hành vi hành chính này lại trở thành đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính làm cho quá trình quản

lý của các cơ quan hành chính nhà nước bị gián đoạn Trong quá trình xét xử nếu Tòa án bác yêu cầu khởi kiện, công nhận tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính thì người khởi kiện phải có nghĩa vụ tiếp tục thi hành quyết định hành chính, hành vi hành chính là điều đương nhiên, nếu không thi hành thì cơ quan Nhà nước sẽ sử dụng các bộ phận, đội ngũ có thẩm quyền để buộc thi hành án và đây là hoạt động mang tính chuyên biệt của chủ thể quản lý Nhà nước nên không một cơ quan nào có thể tổ chức cưỡng chế thi hành, ngoài ra hoạt động này cũng được thực hiện theo thủ tục hành chính

15

Trong trường hợp Tòa án tuyên hủy một phần hoặc toàn bộ quyết định hành chính, hành vi hành chính thì Tòa án không có quyền tuyên một quyết định hành chính, hành vi hành chính mới để thay thế, sửa đổi mà trách nhiệm này sẽ thuộc về

cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước Trong trường hợp này cơ quan nhà nước hay người có thẩm quyền trong cơ quan Nhà nước sẽ tiếp tục thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình trong hoạt động quản lý hành chính Nhà nước bằng cách ban hành một quyết định hành chính, hành vi hành chính đúng pháp luật Vì vậy mà pháp luật của nước ta và hầu hết các nước trên thế giới không đặt ra vấn đề tổ chức thi hành án hành chính bằng cơ quan thi hành án chuyên trách9

Đối với các quyết định về phần tài sản trong bản án, quyết định vụ án hành

chính thì được thực hiện bởi cơ quan thi hành án dân sự và theo pháp luật thi hành

án dân sự bởi vì phán quyết này mang tính “dân sự” Cơ quan thi hành án dân sự sẽ tiến hành tổ chức thi hành án về phần tài sản trong bản án, quyết định của vụ án hành chính với các trình tự, thủ tục như đối với các bản án, quyết định về vụ án dân

sự Trong khoảng thời gian luật định người thi hành án, người phải thi hành án có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền ra quyết định thi hành án, trong thời hạn nhất định theo quy định của pháp luật người phải thi hành án nhận được thông báo hợp lệ về quyết định thi hành án người có trách nhiệm phải tự nguyện thi hành nếu hết thời hạn mà không thi hành thì sẽ bị cưỡng chế bằng các biện pháp mà pháp luật Thi hành án dân sự quy định

Thứ hai, thi hành án hành chính vừa mang tính bắt buộc vừa mang tính tự nguyện

Đây cũng là đặc điểm khác biệt so với thi hành án hình sự và thi hành án dân

sự Thi hành án hình sự mang tính bắt buộc, cưỡng chế nhà nước trong đó hình phạt

là biện pháp cưỡng chế được quy định trong luật hình sự do Tòa án quyết định nhằm tước bỏ hoặc hạn chế một số quyền và lợi ích của người bị kết án thậm chí là tước đi mạng sống của con người chính vì vậy mang tính cưỡng chế là điều tất yếu Còn đối với thi hành án dân sự mang tính tự nguyện cao vì bản chất của dân sự là

9 Lê Bình Vọng (1994), Một số vấn đề về tài phán hành chính ở Việt Nam, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội,

tr.96

16

sự tự do thỏa thuận tất cả những vấn đề có liên quan chỉ cần sự thỏa thuận đó không trái pháp luật và đạo đức xã hội Đối với thi hành án hành chính vừa mang tính bắt buộc vừa mang tính tự nguyện, tính bắt buộc thể hiện rõ nét khi quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật sẽ xâm phạm nghiêm trọng đến quyền và lợi ích của các chủ thể thuộc đối tượng bị quản lý, sau khi có bản án, quyết định của Tòa án tuyên hủy một phần hoặc toàn bộ quyết định hành chính, hành vi hành chính thì trách nhiệm sửa sai của chủ thể quản lý là một nghĩa vụ do pháp luật quy định bằng cách ban hành một quyết định hành chính mới, hành vi hành chính mới hoặc sửa một phần quyết định hành chính trái pháp luật và đồng thời đây cũng là cách thức thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan quản lý nhà nước Mặt khác thi hành án hành chính còn thể hiện tính tự nguyện nếu đó là thi hành phần tài sản trong bản án hành chính, bởi vì bản án, quyết định có liên quan đến phần tài sản sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật thi hành án dân sự, như

đã phân tích ở phần trên nguyên tắc cơ bản liên quan đến tính chất dân sự đó là tôn trọng sự tự nguyện thi hành án của các chủ thể có liên quan, chỉ khi nào các chủ thể

có trách nhiệm không tự nguyện thi hành mới áp dụng các biện pháp cần thiết để bảo đảm thi hành án được thực thi trên thực tế

Thứ ba, thi hành án hành chính là một hoạt động mang tính hành chính - tư pháp trong đó hành chính chiếm ưu thế hơn

Như đã phân tích ở phần khái niệm thi hành án các nhà khoa học pháp lý đều

nghiên về quan điểm cho rằng thi hành án là hoạt động hành chính - tư pháp Thực

tiễn cũng đã cho thấy rằng, đặc điểm của mỗi loại hình thi hành án cũng như của mỗi nhóm vụ việc trong từng loại hình thi hành án quy định mức độ của tính hành chính và tính tư pháp Theo chúng tôi, trong thi hành án, tính tư pháp luôn thể hiện

ở mức độ hạn chế hơn so với tính hành chính 10 Trong khi đó thi hành án hành chính mang tính đặc thù riêng về đối tượng phải thi hành bản án, quyết định của Toà án cho nên chúng ta có thể thấy tính hành chính nổi trội hơn tính tư pháp Tính hành chính trong vụ án hành chính thể hiện một cách rõ nét bởi vì án hành chính mang tính chất đặc thù riêng đó là bên bị kiện luôn là cơ quan nhà nước hoặc người

10 Lê Minh Tâm (2001), “Thử bàn mấy vấn đề lý luận vê thi hành án”, Tạp chí Luật học, (2), tr.23-24

17

có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước nên khi xét xử Tòa án không có quyền đưa

ra bản án, quyết định để giải quyết nội dung mà đơn thuần chỉ là xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính, của cơ quan Nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan Nhà nước Nếu Tòa án bác yêu cầu khởi kiện giữ nguyên quyết định hành chính, hành vi hành chính thì việc tổ chức thi hành án trong trường hợp này thực chất là việc thi hành các quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước Nếu Tòa chấp nhận yêu cầu khởi kiện hủy bỏ một phần hoặc toàn bộ các quyết định hành chính, hành vi hành chính đó thì cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước sẽ ban hành quyết định mới mang tính chất thay thế, thực chất đây là việc thực hiện mang tính chất quản lý của cơ quan hành chính nhà nước và mang trình tự, thủ tục hành chính Bản chất của vụ án hành chính vốn dĩ đã tồn tại mối quan hệ bất bình đẳng giữa một bên là cơ quan Nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính Nhà nước với một bên là người dân,

cơ quan, tổ chức cho nên dù là người thắng kiện hay thua kiện đi chăng nữa thì cũng phải thực hiện mệnh lệnh có tính bắt buộc trên nguyên tắc quyền uy- phục tùng trong quá trình quản lý của cơ quan nhà nước Nếu thắng kiện cũng phải thực hiện quyết định hành chính, hành vi hành chính mới mang tính chất thay thế một phần hoặc toàn bộ quyết định hành chính, hành vi hành chính cũ bị khởi kiện, nếu thua kiện thì phải tiếp tục thực hiện quyết định hành chính, hành vi hành chính ban đầu

Thứ tư, đối tượng thi hành án hành chính có khác biệt với thi hành án hình

sự và thi hành án dân sự

Trong thi hành án hình sự và dân sự không bao gồm việc thi hành quyết định hành chính, hành vi hành chính của chủ thể quản lý hành chính Trong thi hành án dân sự đối tượng thi hành là các quyết định dân sự mang tính chất tài sản, nhân thân, còn trong thi hành án hình sự đối tượng thi hành đó là hình phạt và các biện pháp tư pháp khác Trong khi đó thi hành án hành chính có đối tượng thi hành là các quyết định liên quan đến các cơ quan nhà nước, chủ yếu là các cơ quan hành chính nhà nước

Trong trường hợp bản án, quyết định của Tòa án tuyên bác yêu cầu khởi kiện thì trách nhiệm thi hành sẽ thuộc về chủ thể khởi kiện vụ án hành chính và việc thi hành bản án, quyết định sẽ do cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước đã ban hành quyết định hành chính, hành vi hành chính tổ chức thi hành án theo thủ tục hành chính, thật ra đây là việc tổ chức thực hiện các quyết định hành chính, hành vi hành chính trong hoạt động quản lý nhà nước Còn trong trường hợp bản án, quyết định của Tòa án hủy một phần hoặc toàn bộ quyết định hành chính, hành vi hành chính thì trách nhiệm thi hành án sẽ thuộc về chính cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước đồng thời chính cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước sẽ tổ chức thi hành án,

cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước sẽ ban hành một quyết định hành chính mới, hành vi hành chính mới hoặc sửa một phần quyết định hành chính, hành vi hành chính

1.2 Ý nghĩa của thi hành án hành chính

Vụ án hành chính được giải quyết phải trải qua các quá trình tố tụng chặt chẽ và theo quy định của pháp luật, mỗi giai đoạn đều đóng vai trò quan trọng và có

ý nghĩa nhất định trong việc giải quyết vụ án thể hiện qua những khía cạnh sau:

Thứ nhất, đối với cá nhân, tổ chức được thi hành án

Việc thi hành các bản án, quyết định trên thực tế sẽ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trước nhà nước lúc đó cũng là lúc công lý được thực

Thứ hai, về mặt chính trị - xã hội

11 Giáo trình Luật Tố tụng hành chính, Trường Đại học Luật Hồ Chí Minh, NXB Hồng Đức- Hội Luật gia

Việt Nam, tr.403

19

Một là, thi hành án còn thể hiện sự công bằng của xã hội qua đó quyền dân

chủ của người dân được bảo đảm đồng thời lúc này sẽ tạo cho người dân niềm tin tưởng vào pháp luật vào Đảng, nâng cao uy tín của bộ máy nhà nước mà đại diện là Tòa án và các cơ quan bảo vệ pháp luật Bởi vì quyền con người không chỉ bị xâm phạm từ phía cá nhân trong xã hội mà còn từ phía các cơ quan công quyền, các cơ quan Nhà nước khi thực hiện chức năng quản lý của mình thường ra các quyết định hành chính, hành vi hành chính nếu như người dân không được pháp luật bảo vệ thì đồng nghĩa với việc pháp luật bị xem nhẹ trật tự kỉ cương bị xáo trộn, quyền lực nhà nước bị xem thường và lợi ích của công dân không được bảo vệ vì vậy thi hành án đóng vai trò hết sức quan trọng

Hai là, việc thi hành án hành chính một cách nghiêm túc là sự thể hiện của

pháp chế xã hội chủ nghĩa Trong đó giai đoạn thi hành có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi vì việc thực thi các bản án, quyết định của tòa án bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa được quy định trong hiến pháp mang tính hiến định và cũng trở thành nguyên tắc cơ bản trong hoạt động xét xử nói chung và hoạt động thi hành án nói riêng, ở đâu pháp luật không được thực hiện nghiêm chỉnh ở đó pháp chế xã hội chủ nghĩa bị xâm phạm Bản án, quyết định của Tòa án được thi hành là trách nhiệm của các chủ thể có liên quan và cơ quan nhà nước có thẩm quyền cũng là thể hiện của pháp chế xã hội chủ nghĩa và hiện nay công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân đang là một nhiệm vụ thường xuyên và cấp bách không chỉ của nhà nước mà của toàn xã hội thì thi hành án càng đóng vai trò quan trọng hơn bao giờ hết12

Ba là, việc thi hành án đồng thời còn tăng cường trách nhiệm của cơ quan

hành chính nhà nước, là nhân tố góp phần nâng cao hiệu quả của quản lý nhà nước nói chung, quản lý hành chính nhà nước nói riêng, nâng cao được trách nhiệm thi

trọng hơn khi ra các quyết định hành chính, hành vi hành chính với nguyên tắc “chỉ được làm những điều pháp luật cho phép” Thông qua việc giải quyết vụ án hành

20

chính phán quyết của Tòa án về tính hợp pháp hay bất hợp pháp của một quyết định hành chính, hành vi hành chính có giá trị định hướng cho cơ quan, cá nhân có thẩm quyền khi thực hiện nhiệm vụ được giao và lúc này những sai lầm trong quản lý nhà nước được ngăn lại, sửa chữa

Thứ ba, về hoạt động tố tụng

Thi hành án có ý nghĩa hết sức quan trọng là giai đoạn cuối cùng sau khi đã trải qua các giai đoạn tố tụng khác nhau theo một thủ tục tố tụng nghiêm ngặt nhằm bảo đảm cho kết quả giải quyết vụ án hành chính được chính xác, vì vậy mà thi hành án hay không nó có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng của các giai đoạn trước

đó nếu thi hành án không được thực thi trên thực tế thì đồng nghĩa với việc giải quyết vụ án trở nên vô nghĩa Thi hành bản án hoặc quyết định của tòa án là sự thể hiện trên thực tế, có tính bắt buộc phải thi hành với các chủ thể có liên quan, góp phần bảo đảm giá trị của các giai đoạn xét xử trước đó, thể hiện bản chất nghiêm minh, khách quan của pháp luật và của hoạt động áp dụng pháp luật

1.3 Lƣợc sử hình thành và phát triển của thi hành án hành chính ở Việt Nam

Sau hơn hai mươi năm tiến hành sự nghiệp đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung và đặc biệt là hoàn thiện về pháp luật tố tụng hành chính nói riêng đã đạt được những tiến bộ hết sức quan trọng bảo đảm được quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ

chức, bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa

Tuy nhiên, so với thi hành án hình sự và thi hành án dân sự thì thi hành án hành chính vẫn còn là vấn đề pháp lý mới mẻ, vẫn chưa được quan tâm một cách đúng mức trong những giai đoạn trước, nhưng với chính sách mở cửa, hội nhập quốc tế như hiện nay thì vấn đề pháp điển hóa các quy định của pháp luật để giải quyết các khiếu kiện hành chính và đặc biệt là thi hành án các bản án, quyết định hành chính càng được quan tâm và chú trọng một cách đúng mức hơn, điều này thể hiện một cách rõ ràng qua quá trình hình thành và phát triển của thi hành án hành

chính ở Việt Nam

21

Giai đoạn 1945-1995: giai đoạn này được tính từ sau cách mạng tháng Tám

1945 với sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cho đến trước khi ban hành Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính được Uỷ ban Thường vụ

Quốc hội khóa IX thông qua ngày 21/5/1996 (gọi tắt là pháp lệnh năm 1996)

Trong giai đoạn này chế định thi hành án hành chính ở nước ta vẫn chưa được hình thành vì chủ yếu các tranh chấp hành chính chủ yếu được giải quyết bằng con đường khiếu nại hoặc là dựa vào cơ chế dân chủ khác như giám sát xã hội, giám sát các cơ quan quyền lực nhà nước, chính vì vậy mà khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân và trong giai đoạn này, Nhà nước cũng đã ban hành pháp lệnh (năm 1981 và năm 1991) để quy định về lĩnh vực này, tuy nhiên đây cũng chỉ là thẩm quyền thủ tục giải quyết theo cấp hành chính, theo lối cơ quan hành chính vừa là người bị kiện lại vừa là người phán quyết vẫn chưa thành lập các Tòa án độc lập hay tòa hành chính trong tòa án chung, điều này xuất phát từ mô

Có thể thấy một đặc điểm trong giai đoạn này đó là một số vụ án có tính chất hành chính lại được giải quyết theo trình tự thủ tục tố tụng dân sự, theo Điều

11 Pháp lệnh giải quyết các vụ án dân sự năm 1989 cho phép Tòa án nhân dân được quyền giải quyết những khiếu kiện về hành chính như: những việc khiếu nại cơ quan hộ tịch về việc từ chối đăng kí hoặc không chấp nhận yêu cầu sửa đổi những điều ghi trong giấy tờ về hộ tịch; những việc khiếu nại về danh sách cử tri Chính đặc điểm này đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải quyết các vụ án hành chính nói chung và thi hành án hành chính nói riêng có những bước thay đổi đáng kể Tuy nhiên, việc Tòa án vừa là cơ quan xét xử một số vụ án có tính chất hành chính lại vừa là cơ quan chỉ đạo thi hành các phán quyết dẫn đến sự quá tải về công việc, chưa đảm bảo được khách quan, công bằng cho hoạt động thi hành án Thế nhưng

14 Vũ Thư (1998), „‟Hai con đường giải quyết khiếu nại hành chính- giải pháp lựa chọn và triển vọng”, Tạp chí Tòa án nhân dân, (6), tr.13

án nói riêng để giải quyết có hiệu quả khiếu nại của công dân đối với cơ quan Nhà nước

Giai đoạn 1995- đến nay: giai đoạn này được tính từ khi Pháp lệnh năm

1996 có hiệu lực kể từ ngày 01/7/1996 cho đến khi ban hành Luật TTHC có hiệu lực năm 2011

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật tổ chức Tòa án nhân dân được ban hành năm 1992 đã trao cho Tòa án chức năng xét xử những vụ án hành chính,

và thiết lập một Tòa hành chính trong Tòa án nhân dân tối cao và các Tòa án nhân dân cấp tỉnh bên cạnh các tòa hình sự, dân sự, kinh tế, lao động để thực hiện chức năng xét xử những vụ án hành chính và với Pháp lệnh năm 1996 và sau đó là Pháp lệnh 1998 và 2006 sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh 1996 đã trao thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện hành chính cho Tòa án, điều này đã tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân bảo vệ lợi ích của Nhà nước, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa cũng như là sự chủ động hơn cho Tòa án trong việc giải quyết các vụ án

khi khởi kiện ra Tòa án, công dân phải thực hiện việc khiếu nại đến người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại và phải nhận được văn bản trả lời của người có thẩm quyền mà không đồng ý (thủ tục này gọi là thủ tục tiền tố tụng) và đây cũng là giai đoạn mà chế định thi hành án hành chính đã được ghi nhận và được thực hiện trên thực tế Thế nhưng, thực tiễn áp dụng để giải quyết các vụ án hành chính vẫn còn bộc lộ những hạn chế và bất cập nhất định như có những quy định chưa đầy đủ, rõ

15 Ngô Văn Thạc (2009), “Sự cần thiết hoàn thiện pháp luật tố tụng hành chính trong giai đoạn hiện nay”,

Tạp chí Tòa án nhân dân, số 1/2009, tr 1-5

23

ràng, có những quy định mâu thuẫn với các văn bản quy phạm pháp luật khác, đặc biệt là điều chỉnh hoạt động thi hành án còn quá ít các quy định trực tiếp, do vậy mà vấn đề tổ chức thi hành cũng như công tác quản lý thi hành án hành chính vẫn còn gặp những khó khăn nhất định Ngay cả Pháp lệnh 1996 được sửa đổi, bổ sung qua các năm 1998 và 2006 cũng không hề quy định cụ thể về đối tượng thi hành án hành chính; chưa quy định về trách nhiệm thi hành án hành chính của cá nhân, cơ quan

và tổ chức có liên quan; chưa quy định cụ thể về trình tự, thủ tục thi hành án hành chính và chưa quy định các biện pháp xử lý cụ thể đối với cơ quan ban hành quyết định hành chính bị thua kiện nhưng cố tình trì hoãn, không chấp hành bản án để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân

Do đó mà việc xây dựng và hoàn thiện Luật TTHC nói chung cũng như chế định thi hành án hành chính nói riêng thay thế Pháp lệnh TTGQCVAHC hiện hành

là một trong những yêu cầu cấp thiết, nhằm bảo đảm tính thống nhất giữa các quy định pháp luật Ngày 24/11/2010, Quốc hội đã ban hành Luật TTHC, có hiệu lực từ ngày 01/7/2011, thay thế cho Pháp lệnh TTGQCVAHC Luật TTHC đã theo hướng

quy định cụ thể và chặt chẽ hơn quy định về chế định thi hành án hành chính, đã góp phần to lớn cho quá trình khiếu kiện hành chính bằng con đường tư pháp hiệu quả hơn nâng cao lòng tin của nhân dân vào sự nghiêm minh và công bằng của cơ quan xét xử, tạo điều kiện thuận lợi cho công cuộc đổi mới, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Những quy định cụ thể về chế định thi hành án hành chính được quy định trong Luật TTHC sẽ được chúng tôi trình bày chi tiết hơn trong phần sau của luận văn

1.4 Những quy định của pháp luật về thi hành án hành chính

Ngày 24/11/2010, Quốc hội đã ban hành Luật TTHC, có hiệu lực thi hành

từ ngày 01/7/2011 thay thế cho Pháp lệnh TTGQCVAHC So với Pháp lệnh TTGQCVAHC, Luật TTHC không những có sửa đổi quan trọng mà còn quy định thêm nhiều nội dung mới đặc biệt là các quy định cụ thể hơn về chế định thi hành

án hành chính và dành nguyên chương XVI để quy định về thi hành án hành chính,

16 Lê Việt Sơn (2010), “ Những điểm mới về thẩm quyền giải quyết khiếu kiện hành chính của Tòa án nhân

dân”, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 13/2011, tr 12-16

24

tạo điều kiện cho các bản án, quyết định có cơ sở được thực thi trên thực tế nhằm bảo đảm hiệu quả của hoạt động xét xử, ngoài ra với những sửa đổi, bổ sung quan trọng về thi hành án còn là cơ sở pháp lý quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước bằng Hiến pháp và pháp luật và sẽ tạo nên một diện mạo hoàn toàn mới cho thi hành án hành chính ở Việt nam vốn dĩ bị mờ nhạt hơn so với thi hành án hình sự, thi hành án dân sự, điều này cũng là hiển nhiên phù hợp với chính sách mở cửa, hội nhập quốc tế phục vụ cho công cuộc đổi mới của đất nước

ta Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu các quy định hiện hành về thi hành án hành chính để

thấy được sự thay đổi vượt bật so với Pháp lệnh TTGQCVAHC

1.4.1 Đối tượng của thi hành án hành chính

Trong quá trình giải quyết vụ án hành chính Tòa án có thể ban hành rất nhiều phán quyết khác nhau tuy nhiên không phải tất cả các phán quyết đó đều là đối tượng của thi hành án hành án hành chính Xác định chính xác đối tượng thi hành án hành chính sẽ là cơ sở quan trọng bảo đảm hiệu quả của hoạt động thi hành

án Đối tượng của thi hành án hành chính được quy định trong Luật TTHC là các bản án, quyết định giải quyết các khiếu kiện hành chính đã có hiệu lực pháp luật, còn các bản án, quyết định trong các lĩnh vực khác như thương mại, dân sự, hình sự

không phải là đối tượng của thi hành án hành chính

Theo Điều 241 Luật TTHC thì những bản án, quyết định của Tòa án về vụ

án hành chính được thi hành gồm: bản án, quyết định hoặc phần bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm đã

có hiệu lực pháp luật; bản án, quyết định của Tòa án cấp phúc thẩm; quyết đinh giám đốc thẩm hoặc tái thẩm của Tòa án; quyết định theo thủ tục đặc biệt của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao quy định tại Điều 240 của Luật TTHC; quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Tòa án mặc dù có khiếu nại,

kiến nghị

Pháp lệnh TTGQCVAHC trước đây vẫn chưa tạo cơ sở vững chắc cho việc thi hành án vì chưa có quy định cụ thể về đối tượng thi hành án hành chính đã tạo nên những khó khăn nhất định cho các chủ thể có liên quan khi áp dụng trên thực tế

25

làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các cá nhân, cơ quan, tổ chức và điều này đã được

Luật TTHC không những khắc phục được mà còn hoàn thiện tốt hơn thể hiện qua:

Thứ nhất, mở rộng đối tượng thi hành án không chỉ dừng lại ở các bản án,

quyết định đã có hiệu lực pháp luật của Tòa án cấp sơ thẩm và của Tòa án cấp phúc thẩm mà cả các quyết định theo thủ tục đặc biệt của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, điều này tạo điều kiện cho mọi khiếu kiện đều được giải quyết một cách thỏa đáng thấu tình đạt lý đáp ứng được nguyện vọng của người dân và mọi quyết định mang tính chất giải quyết vụ án hành chính đều được thi hành trên

thực tế bảo đảm được quyền và lợi ích của cá nhân, cơ quan, tổ chức

Thứ hai, Luật TTHC đã có sự xác định đối tượng một cách rõ ràng, cụ thể

hơn so với Pháp lệnh TTGQCVAHC làm giảm bớt sự lúng túng của cá nhân, tổ chức khi thi hành điều đó được thể hiện qua việc Luật TTHC không có quy định quyết định đình chỉ giải quyết vụ án hành chính thuộc đối tượng thi hành án hành chính như trong Pháp lệnh TTGQCVAHC và theo chúng tôi thì quy định như trong Luật TTHC là chính xác hơn, bởi vì quyết định đình chỉ việc giải quyết vụ án không xác định nội dung giải quyết liên quan đến khiếu kiện, do đó trách nhiệm thi hành không thể hiện rõ trong quyết định đình chỉ, ngoài ra thì quyết định đình chỉ là quyết định chấm dứt việc xét xử các bên trở lại quan hệ hành chính ban đầu vì vậy đây không thể là đối tượng của thi hành án hành chính được

1.4.2 Trách nhiệm thi hành án hành chính và các cơ quan quản lý Nhà nước

về thi hành án hành chính

Điều quan trọng nhất khi giải quyết vụ án không chỉ đơn giản là dừng lại ở việc ra một bản án, quyết định mà là những phán quyết đó có được thực thi trên thực tế hay không, vì vậy mà việc quy định trách nhiệm thi hành án hành chính và

cơ quan quản lý về thi hành án hành chính đóng một vai trò hết sức là quan trọng bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa cũng đồng thời bảo vệ quyền con người So với Pháp lệnh TTGQCVAHC thì Luật TTHC đã có những quy định cụ thể về trách nhiệm thi hành án hành chính và cơ quan quản lý nhà nước về thi hành án hành chính, đây chính là cơ sở quan trọng để thực hiện việc kiểm tra, đôn đốc và chịu trách nhiệm của các cơ quan có nghĩa vụ thi hành án

26

Khi bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật thì nó sẽ có tính bắt buộc thi hành đối với mọi cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan và điều này cũng được quy định tại Điều 21 Luật TTHC Các đương sự có liên quan là người đóng vai trò quan trọng nhất và cũng là người chịu trách nhiệm trong thi hành án hành chính tuy nhiên, còn phụ thuộc vào nội dung của bản án, quyết định mà trách nhiệm thi hành

án hành chính của các đương sự là khác nhau Về nguyên tắc thì các bản án, quyết định chủ yếu được thực hiện trên tinh thần tự nguyện tuy nhiên, trong trường hợp

mà các bên không tự nguyện thi hành thì lúc này cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành tổ chức thi hành án, chính cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước đã ban hành ra quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu kiện sẽ là người tổ chức thực hiện hoặc thi hành bản án, quyết định hành chính của Tòa án, nhưng tại sao hoạt động tổ chức thi hành án hành chính lại không được thực hiện bởi cơ quan chuyên trách mà lại được tổ chức bởi chính cơ quan đã ra quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu kiện và đấy cũng là một trong những đặc điểm tạo ra sự khác biệt giữa thi hành án hành chính và thi hành án hình sự, thi hành án dân sự, thẩm quyền của hội đồng xét xử trong tố tụng hành chính khác thẩm quyền của hội đồng xét xử tố tụng hình sự và tố tụng dân sự bởi vì trong tố tụng hành chính Tòa án chỉ có quyền tuyên hủy bỏ đối tượng khởi kiện trái pháp luật buộc cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện đúng công vụ, nhiệm vụ được giao mà không được quyền thay mặt cơ quan nhà nước ban hành ra quyết định hành chính mới, hành vi hành chính mới, đây cũng có thể được coi là sự phân định rõ ràng về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng cơ quan trong bộ máy Nhà nước

- Nếu như quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan Nhà nước, cá nhân trong cơ quan Nhà nước được Tòa án tuyên trong bản án, quyết định

là hợp pháp thì đồng nghĩa trách nhiệm thi hành án lúc này sẽ thuộc về cá nhân, cơ quan, tổ chức đã khởi kiện, nếu không thi hành thì cơ quan nhà nước ra quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu kiện sẽ tiến hành tổ chức thi hành án, trong trường hợp đã tổ chức thi hành án mà bên có nghĩa vụ thi hành án vẫn không thi hành sẽ bị ra quyết định cưỡng chế để bảo đảm thi hành án, nếu vẫn cố tình không thực hiện thì tùy vào tính chất, mức độ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

27

- Nếu như quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan Nhà nước, cá nhân trong cơ quan Nhà nước bị Tòa án hủy thì trách nhiệm thi hành án lúc này thuộc về chính cơ quan đã ban hành quyết định hành chính, hành vi hành chính bị hủy đó bởi vì quyết định hành chính, hành vi hành chính liên quan trực tiếp đến hoạt động quản lý nhà nước của chủ thể quản lý nhà nước, việc thi hành án được thể hiện bằng việc phải ban hành lại quyết định hành chính đúng pháp luật hoặc chấm dứt hành vi hành chính trái pháp luật đồng thời khôi phục lại quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức nếu có gây ra thiệt hại thì phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại Đây là một trong những nội dung quan trọng cần phải được quy định cụ thể nhằm phân định chính xác thẩm quyền thi hành án hành chính từ đó bảo đảm bản án, quyết định được thực thi

- Đối với bản án, quyết định có liên quan đến phần tài sản thì sẽ do cơ quan thi hành án dân sự tiến hành theo quy định của pháp luật Thi hành án dân sự bởi vì đây là phán quyết mang tính chất dân sự, trong thi hành án dân sự chủ yếu dựa vào

sự tôn trọng của các chủ thể có liên quan nhưng nếu các bên không tự nguyện thi hành thì cơ quan thi hành án dân sự sẽ áp dụng các biện pháp bảo đảm được pháp luật Thi hành án dân sự quy định để buộc các chủ thể phải thực hiện Với sự chủ động của cơ quan thi hành án dân sự sẽ bảo đảm cho công tác thi hành án hành chính liên quan đến phần tài sản được thực hiện một cách nghiêm túc Nhằm bảo đảm cho việc thi hành bản án, quyết định về vụ án hành chính hiệu quả, thẩm quyền này nhất thiết phải được pháp luật thi hành án quy định cụ thể

Cơ quan quản lý thi hành án hành chính đóng vai trò hết sức quan trọng trong giai đoạn thi hành án bởi vì hoạt động thi hành án có được thực hiện nghiêm chỉnh trên thực tế hay không không chỉ phụ thuộc vào sự tự nguyện hay việc tổ chức thi hành án mà còn phụ thuộc phần lớn vào công tác quản lý thi hành án hành chính, tuy nhiên trong một thời gian dài trước khi có Luật TTHC hầu như không có quy định nào cụ thể về việc thực hiện công tác quản lý nhà nước của Chính phủ đối với công tác thi hành án hành chính, việc quản lý chỉ được thực hiện đối với việc thi hành án các nội dung liên quan đến phần tài sản do cơ quan thi hành án dân sự thi hành Chính vì không có bất cứ cơ quan nào giúp Chính phủ thống nhất quản lý nên

28

việc theo dõi, thống kê, báo cáo về tình hình thi hành án trong phạm vi cả nước gặp rất nhiều khó làm cho kết quả thi hành án thấp, nắm bắt được tầm quan trọng của công tác quản lý Luật TTHC đã có những quy định cụ thể về vấn đề này và được quy định tại Điều 246 như sau: Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về công tác thi hành án hành chính trong phạm vi cả nước, phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao trong công tác quản lý nhà nước về thi hành án hành chính, định kì hàng năm báo cáo Quốc hội về công tác thi hành án hành chính;

bộ Tư pháp chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về thi hành án hành chính và có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: Ban hành hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về thi hành án hành chính, bảo đảm cơ chế cơ sở vật chất, phương tiện cho công tác quản lý nhà nước về thi hành án hành chính, hướng dẫn, chỉ đạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về quản lý hành chính; phổ biến giáo dục pháp luật về thi hành án hành chính, kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo về quản lý thi hành án hành chính, báo cáo chính phủ về công tác thi hành án hành chính, xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch thống kê, theo dõi tổng kết công tác thi hành án hành chính Cơ quan quản lý thi hành án dân

sự, cơ quan thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp giúp Bộ trưởng Bộ Tư pháp quản

lý nhà nước về công tác thi hành án hành chính, thực hiện nhiệm vụ theo quy định của Chính phủ

Đối với phần quyết định liên quan đến tính hợp pháp của quyết định hành chính, hành vi hành chính thì chủ thể quản lý sẽ thuộc về chính cơ quan nhà nước

đã ra quyết định hành chính, hành vi hành chính do tính đặc thù của chủ thể tổ chức thi hành án trong vụ án hành chính, chính vì vậy mà vai trò của cơ quan cấp trên của

cơ quan cấp dưới có trách nhiệm thi hành đóng vai trò hết sức quan trọng trong công tác quản lý vì đây cũng là cách thức thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan cấp trên đồng thời với tính chất hành chính mệnh lệnh trong công tác quản lý hành chính thì cơ quan cấp dưới luôn chịu sự quản lý, điều hành của cơ quan cấp trên cho nên nếu có sự can thiệp mang tính chỉ đạo từ cơ quan cấp trên trực tiếp sẽ giúp cho hoạt động thi hành án sẽ được thực thi trên thực tế, cơ quan cấp trên sẽ tiến hành chỉ đạo, theo dõi, đôn đốc, quản lý cơ quan cấp dưới từ đó sẽ nắm được thông

29

tin nhanh nhất và chính xác nhất về tình hình thi hành án từ đó sẽ có cơ chế tác động hữu hiệu thúc đẩy công tác thi hành án được thực thi trên thực tế, vậy nên nội dung quản lý về thi hành án hành chính nên quy định cụ thể về chủ thể có thẩm quyền quản lý thống nhất thi hành án hành chính; cơ quan chịu trách nhiệm thi hành

án hành chính đặc biệt là cần quy định cơ chế để bảo đảm chế độ thông tin, báo cáo giúp cơ quan quản lý nhà nước về công tác thi hành án hành chính trong phạm vi cả nước Chính phủ đóng vai trò là cơ quan thống nhất quản lý về công tác thi hành án hành chính trong phạm vi cả nước việc quy định công tác quản lý quy về một đầu mối đã góp phần làm cho công tác thi hành án hành chính trở nên hiệu quả, nhanh chóng hơn rất nhiều, Chính phủ với sự giúp đỡ của các cơ quan hữu quan như Tòa

án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân đặc biệt là vai trò của Bộ Tư pháp vì đây là cơ quan chuyên môn chịu trách nhiệm trước Chính phủ về công tác thi hành án nhằm nhận định đánh giá tính khả thi và chất lượng của các văn bản pháp luật nhanh chóng nắm được tình hình thi hành án trong cả nước một cách kịp thời góp phần giải quyết các bất cập trong khi thi hành án và từ đó Chính phủ sẽ có những định hướng mang tính chất chỉ đạo khắc phục những khó khăn

Tóm lại, Pháp lệnh TTGQCVAHC chỉ quy định chung về việc Chính phủ thống nhất quản lý, thủ trưởng cơ quan cấp trên có trách nhiệm theo dõi, giám sát chứ không hề quy định chi tiết chủ thể nào có quyền quản lý hay là phối hợp với Chính phủ quản lý nên đã làm cho công tác thi hành án không được hiệu quả thế nhưng Luật TTHC đã quy định cụ thể và chặt chẽ về sự phối hợp của Tòa án, Viện kiểm sát, Bộ Tư pháp và cơ quan thi hành án dân sự, chính đặc điểm này đã tạo nên một diện mạo mới cho công tác thi hành án hành án hành chính ở Việt Nam, tạo tiền đề quan trọng cho việc bảo đảm thi hành án hành chính và bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa đồng thời bảo đảm được hiệu quả của giai đoạn xét xử

30

Không chỉ đến khi Luật TTHC có hiệu lực mới quy định về vấn đề cấp, gửi, trích lục bản án, quyết định mà điều này cũng đã được quy định trong Pháp lệnh TTGQCVAHC, thể hiện được tầm quan trọng đối với giải quyết vụ án hành chính đồng thời bảo đảm sự rõ ràng, khách quan và minh bạch cho hoạt động xét xử của Tòa án, giúp người thi hành án biết được nhiệm vụ cũng như phạm vi thi hành của

mình để thực hiện nghiêm chỉnh

Bản án, quyết định do tòa án ban hành đại diện cho quyền lực của Nhà nước nên có giá trị bắt buộc thi hành đối với các chủ thể có liên quan, nếu một vụ án hành chính đã được Tòa án giải quyết nhưng các đương sự lại không được Tòa án cấp cho bất cứ bản án, quyết định hay trích lục của bản án thì sẽ không có bất cứ căn cứ nào để các đương sự có liên quan biết để chấp hành án Chính vì vậy mà việc cấp, gửi, trích lục bản án, quyết định của Tòa án là cơ sở pháp lý để các đương sự căn cứ vào đó thi hành hoặc yêu cầu thi hành án đồng thời là cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền tổ chức thi hành và với giai đoạn sơ thẩm thì việc cấp bản án là cần thiết hơn nữa để đương sự thực hiện quyền kháng cáo và trách nhiệm cấp, gửi trích lục bản

án, quyết định này thuộc về Tòa án đã giải quyết vụ án hành chính đó thực hiện, Luật Tố TTHC cũng đã quy định rất chặt chẽ về cơ quan có trách nhiệm cũng như thời hạn chuyển giao bản án, quyết định để bảo đảm cho hoạt động thi hành án diễn

ra một cách thuận lợi không tạo nên sự lúng túng cho cá nhân, cơ quan, tổ chức khi

thực hiện

Điều 166 Luật TTHC về cấp, gửi trích lục bản án của Tòa án cấp sơ thẩm

như sau “Trong thời hạn 3 ngày làm việc, kể từ ngày kết thúc phiên tòa, các đương

sự được Tòa án cấp trích lục bản án; trong thời hạn 7 ngày, kể từ ngày tuyên án, Tòa án phải cấp, gửi bản án cho đương sự và Viện kiểm sát cùng cấp; trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị mà không có kháng cáo, kháng nghị, Tòa án cấp, gửi bản án đã có hiệu lực pháp luật cho các đương

sự, Viện kiểm sát cùng cấp, cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp, cơ quan cấp trên

trực tiếp của người bị kiện”

Điều 208 Luật TTHC cũng quy định về gửi bản án, quyết định phúc thẩm

như sau “Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày ra bản án, quyết định phúc thẩm, Tòa

31

án cấp phúc thẩm phải gửi bản án, quyết định cho các đương sự, Tòa án và Viện kiểm sát đã giải quyết vụ án ở cấp sở thẩm, Viện kiểm sát cùng cấp, cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền và cơ quan cấp trên trực tiếp của người bị kiện”

Đối với các quyết định áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời thì Tòa án phải có nghĩa vụ cấp hoặc gửi ngay quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời cho đương sự Còn đối với quyết định giám đốc thẩm và tái thẩm thì trong thời hạn 30 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định, Hội đồng giám đốc thẩm phải gửi quyết định giám đốc thẩm cho các cá nhân cơ quan, tổ chức sau đây: đương sự; Tòa án ra bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật bị kháng nghị, bị hủy; Viện kiểm sát cùng cấp và Viện kiểm sát có thẩm quyền kiểm sát thi hành án;

cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền; cơ quan cấp trên trực tiếp của người bị kiện

Theo pháp lệnh TTGQCVAHC thì ngay sau khi phiên tòa kết thúc, các đương sự được Tòa án cấp trích lục bản án, quyết định về vụ án Chậm nhất là 7 ngày, kể từ ngày ra bản án, quyết định, Tòa án phải cấp cho đương sự bản sao bản

án, quyết định theo yêu cầu của họ, đồng thời gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp Bản sao bản án, quyết định phúc thẩm phải được gửi cho đương sự và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến kháng cáo, kháng nghị trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày

ra bản án, quyết định

So với Pháp lệnh TTGQCVAHC thì Luật TTHC quy định một cách chi tiết hơn về vấn đề cấp, gửi trích lục bản án từ giai đoạn sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm, các quyết định áp dụng các biện pháp khẩn cấp, tạm thời cũng như thời gian được ấn định cụ thể hơn cho từng chủ thể khác nhau ở các giai đoạn tố tụng khác nhau cũng được quy định rất chi tiết bảo đảm cho việc thực thi đúng với quy định của pháp luật góp phần tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa và quyền lợi của bên được thi hành án cũng được bảo đảm

Tuy nhiên, quy định về cấp, gửi trích lục bản án cho đương sự theo chúng tôi vẫn còn những hạn chế nhất định mà ngay cả Luật TTHC cũng không có quy định nhằm khắc phục những thiếu sót này, đó là đối tượng được cấp, gửi trích lục bản án còn quá hẹp chỉ có đương sự mới được cấp, gửi trích lục trong khi đó thì các đối

32

tượng khác cũng có liên quan và ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án hành chính lại không được đề cập đến như người bảo vệ quyền và lợi của đương sự và người đại diện của đương sự, theo chúng tôi thì việc cấp, gửi trích lục bản án cho người bảo

vệ quyền và lợi ích hợp pháp và đại diện theo pháp luật sẽ góp phần bảo đảm cho việc giải quyết vụ án được chính xác hơn, minh bạch hơn có thể bảo vệ được lợi ích chính đáng của các đương sự

Để việc thi hành án hành chính có hiệu quả và đúng pháp luật thì Tòa án cũng có nghĩa vụ giải thích rõ quyền và nghĩa vụ phải thi hành cho các đối tượng

có liên quan, bởi vì bản án, quyết định đôi lúc có những thuật ngữ pháp lý về chuyên môn mà người dân với kiến thức hạn hẹp về pháp luật khó lòng hiểu được điều này sẽ gây khó khăn trong quá trình áp dụng và tạo điều kiện cho người khởi kiện biết được trách nhiệm của chủ thể thi hành bản án, quyết định để họ có cơ sở

để yêu cầu thi hành sau này và cũng xuất phát từ tầm quan trọng cũng như vị trí của việc giải thích bản án, quyết định đối với vấn đề thi hành Luật TTHC đã quy định tại Điều 242 như sau: “Người được thi hành án, người phải thi hành án, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến việc thi hành bản án, quyết định của Tòa án và cơ quan thi hành án dân sự có quyền yêu cầu bằng văn bản với Tòa án đã ra bản án, quyết định quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 4 Điều 241 của Luật TTHC giải thích những điểm chưa rõ trong bản án, quyết định để thi hành Thẩm phán là Chủ tọa phiên tòa, phiên họp có trách nhiệm giải thích bản án, quyết định của Tòa án Việc giải thích bản án, quyết định của Tòa án phải căn cứ vào bản án, quyết định, biên bản phiên tòa, phiên họp và biên bản nghị án Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được văn bản yêu cầu, Tòa án phải có văn bản giải thích và gửi cho các cá nhân, cơ quan, tổ chức đã được cấp, gửi bản án, quyết định trước đó

Việc quy định một cách chi tiết về cấp, gửi, trích lục bản án và giải thích bản

án tạo điều kiện cho việc bảo đảm quyền con người trong thi hành án đồng thời kỉ cương pháp luật được giữ vững, pháp chế xã hội chủ nghĩa được đề cao

Thứ hai, yêu cầu thi hành và trách nhiệm thực hiện yêu cầu thi hành án

Bản án, quyết định của Tòa án chỉ có giá trị thật sự khi được thực hiện trên thực tế Tòa án chỉ xét xử và giải quyết vụ án thông qua việc đưa ra phán quyết còn

33

việc thi hành hay không lại phụ thuộc phần lớn vào cơ quan có trách nhiệm thi hành Nếu như người có nghĩa vụ thi hành thực hiện thì quyền lợi của người được thi hành sẽ được bảo đảm và giai đoạn thi hành án được xem là đã hoàn thành, bảo đảm được quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức Tuy nhiên, không phải lúc nào ý thức tôn trọng pháp luật cũng được đề cao, vì vậy sẽ có trường hợp mà cơ quan hoặc người có trách nhiệm thi hành án lại không tự nguyện thực hiện thì lúc này mục đích của việc giải quyết vụ án hành chính cũng như quyền lợi của các bên sẽ không được bảo đảm, chính vì vậy mà pháp luật đã có quy định về thủ tục yêu cầu thi hành án để chủ thể được thi hành án có thể thực hiện quyền yêu cầu của mình để tự bảo vệ lợi ích của bản thân đồng thời tăng cường kỉ cương pháp luật Bên cạnh đó thì mối quan hệ trong hoạt động thi hành án hành chính có những nét rất đặc thù làm cho việc thi hành án diễn ra khó khăn hơn so với mối quan hệ dân sự bình thường, vì đây là mối quan hệ giữa một bên là cơ quan quản lý nhà nước mang tính quyền lực với một bên là chủ thể bị quản lý chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý cho nên mối quan hệ này có thể nói rằng không được bình đẳng, nên việc quy định quyền yêu cầu thi hành án là điều cần thiết

Mặc dù pháp luật tạo điều kiện thuận lợi cho người được thi hành trong việc chủ động yêu cầu thi hành án nhưng không đồng nghĩa với việc có thể tùy tiện yêu cầu mà phải tuân theo quy định chặt chẽ của pháp luật và chỉ đặt ra việc yêu cầu khi người phải thi hành không tự nguyện thực hiên và được quy định tại Điều 244 Luật TTHC như sau: trường hợp người phải thi hành án không thi hành án thì người được thi hành án có quyền yêu cầu người phải thi hành án thi hành ngay bản án, quyết định của Tòa án quy định tại điểm e và g khoản 1 Điều 243 Luật TTHC; trường hợp hết 30 ngày, kể từ ngày nhận được bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án hoặc hết thời hạn thi hành án theo bản án, quyết định của Tòa án mà người phải thi hành án không thi hành thì người được thi hành án có quyền yêu cầu bằng văn bản đối với người phải thi hành bản án, quyết định của Tòa án theo quy định tại các điểm b, c, d và đ khoản 1 Điều 243 Luật TTHC; trường hợp người phải thi hành án không thi hành bản án, quyết định của Tòa án thì trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày có yêu cầu bằng văn bản quy định tại khoản 2 Điều này, người

34

được thi hành án có quyền gửi đơn đề nghị cơ quan thi hành án dân sự nơi Tòa án xét xử sơ thẩm đôn đốc việc thi hành bản án, quyết định của Tòa án Khi nhận được đơn đề nghị đôn đốc của người được thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự đôn đốc người phải thi hành án thi hành án và thông báo bằng văn bản cho cơ quan cấp trên trực tiếp của người phải thi hành án để chỉ đạo việc thi hành án và Viện kiểm sát cùng cấp để thực hiện việc kiểm sát thi hành án Khi nhận được đơn đề nghị đôn đốc của người được thi hành án quy định tại khoản 3 Điều này, cơ quan thi hành án dân sự có trách nhiệm mở sổ theo dõi, quản lý việc thi hành án của người được thi hành án Người được thi hành án có trách nhiệm cung cấp cho cơ quan thi hành án dân sự bản sao bản án, quyết định của Tòa án và các tài liệu khác có liên quan để chứng minh đã có đơn đề nghị hợp lệ nhưng người phải thi hành án cố tình không thi hành án Trong thời hạn 5 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đơn đề nghị đôn đốc của người được thi hành án, cơ quan thi hành án dân sự phải có văn bản đôn đốc người phải thi hành án thực hiện việc thi hành án theo đúng nội dung của bản

án, quyết định của Tòa án

Đối với trường hợp đặc biệt thì người được thi hành án có quyền yêu cầu thi hành ngay lập tức để hạn chế những thiệt hại có thể xảy ra cho cá nhân, cơ quan, tổ chức và bảo đảm thi hành án, bên cạnh đó thì các vụ việc này có tính chất đặc thù hơn nên nếu không thực hiện ngay thì hiệu quả của việc giải quyết vụ án hành chính

sẽ không đạt được đó là vụ việc liên quan đến việc lập danh sách cử tri sửa đổi, bổ sung danh sách cử tri hay là việc áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời Còn các trường hợp khác thì phải hết thời hạn theo quy đinh của pháp luật mà người có trách nhiệm thi hành không thi hành thì người được thi hành mới có quyền yêu cầu bằng văn bản nhưng mặc dù đã có văn bản yêu cầu thi hành trong thời hạn pháp luật quy định nhưng người phải thi hành vẫn không thi hành thi người được thi hành có quyền gửi đơn đến cơ quan thi hành án dân sự để cơ quan này nhắc nhở việc thi hành và phải thông báo cho cấp trên trực tiếp của người phải thi hành để chỉ đạo việc thi hành đồng thời gửi cả thông báo cho Viện kiểm sát để kiểm sát hoạt động thi hành án

35

Pháp lệnh TTGQCVAHC chỉ quy định người được thi hành sau khi đã căn

cứ vào bản án, quyết định có quyền yêu cầu cơ quan, cá nhân có nhiệm vụ phải thi hành, người yêu cầu thi hành phải có đơn yêu cầu thi hành hoặc trực tiếp đến cơ quan thi hành án nêu rõ nội dung yêu cầu và thông tin liên quan đến việc thi hành

án kèm theo bản án, quyết định

Luật TTHC đã nâng cao vai trò của cơ quan thi hành án dân sự với việc cho

cơ quan thi hành án dân sự tham gia vào việc đôn đốc yêu cầu thi hành án kể cả đối với vụ án hành chính không liên quan đến phần tài sản,chính điều này đã tạo sự

“tích cực và chủ động hơn” vào việc thi hành án, bởi vì cơ quan thi hành án dân sự đại diện cho quyền lực của Nhà nước cho nên tiếng nói và hành động của cơ quan thi hành án dân sự tác động vào chủ thể phải thi hành án sẽ có trọng lượng và giá trị hơn nhiều lần so với yêu cầu thi hành án của người dân, đồng thời sẽ nâng cao được trách nhiệm thi hành án bảo đảm hoạt động thi hành án hành chính đạt được hiệu quả cao nhất bảo vệ được quyền lợi ích chính đáng của các chủ thể có liên quan

Sau khi nhận được đơn yêu cầu thi hành án trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận được văn bản của cơ quan thi hành án dân sự về việc đôn đốc thi hành bản án, quyết định của Tòa án, người phải thi hành án có trách nhiệm thông báo bằng văn bản kết quả thi hành án cho cơ quan thi hành án dân sự Hết thời hạn theo quy định này nhưng người phải thi hành án không thi hành án, không thông báo kết quả thi hành án thì cơ quan thi hành án dân sự phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan cấp trên trực tiếp của người phải thi hành án biết để xem xét, chỉ đạo việc thi hành án và xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật, đồng thời gửi cho cơ quan thi hành án dân sự hoặc cơ quan quản lý thi hành án dân sự cấp trên trực tiếp

để theo dõi, giúp cơ quan cấp trên trực tiếp của người phải thi hành án chỉ đạo việc thi hành án Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận được văn bản thông báo của

cơ quan thi hành án cơ quan cấp trên trực tiếp của người phải thi hành án phải xem xét, chỉ đạo việc thi hành án theo quy định của pháp luật và thông báo kết quả cho

cơ quan thi hành án biết

So với Pháp lệnh TTGQCVAHC thì Luật TTHC đã có rất nhiều quy định mới hoàn thiện hơn và đã khắc phục được những khó khăn về những quy định mang

36

tính chất tượng trưng khó lòng mà có thể áp dụng vào thực tế được, có thể đơn cử ở đây quy định về yêu cầu thi hành án hành chính đã có sự xác định một cách rõ ràng các chủ thể đại diện cho quyền lực của Nhà nước như Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án dân sự, cơ quan cấp trên của người phải thi hành án có trách nhiệm đôn đốc, theo dõi, quản lý điều này sẽ dễ dàng quy trách nhiệm khi hiệu quả của hoạt động thi hành án không đạt được tránh tình trạng chối bỏ và đùn đẩy trách nhiệm cho nhau Một đặc điểm nổi bật nữa của Luật TTHC đó là quy định rất rõ thời hạn yêu cầu thi hành án được quy định tại Điều 244 Luật TTHC, trong khi đó Pháp lệnh TTGQCVAHC lại hoàn toàn không đề cập đến vấn đề nay, vì vậy mà việc quy định

rõ vấn đề này có ý nghĩa hết sức quan trọng Với việc quy định thời hạn cụ thể sẽ làm căn cứ pháp lý để yêu cầu thi hành, nếu hết thời hạn theo quy định mà chủ thể

có nghĩa vụ thi hành không thực hiện sẽ yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền vào cuộc, đồng thời quy định thời hạn sẽ giúp cho việc thi hành án diễn ra nhanh chóng hiệu lực của bản án không bị kéo dài ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác xét xử cũng như giảm sút lòng tin của nhân dân vào pháp luật

Thứ ba, thực hiện việc thi hành bản án, quyết định của Tòa án

Việc thi hành bản án, quyết định của Tòa án về vụ án hành chính tại Điều

241 của Luật TTHC được quy định như sau: trường hợp bản án, quyết định của Tòa

án về việc không chấp nhận yêu cầu khởi kiện quyết định hành chính, quyết định kỉ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, danh sách cử tri thì các bên đương sự phải tiếp tục thi hành quyết định hành chính, quyết định kỉ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, danh sách cử tri theo quy định của pháp luật; trường hợp bản án, quyết định của Tòa án đã hủy toàn bộ hoặc một phần quyết định hành chính, quyết định về giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh thì quyết định hoặc phần quyết định bị hủy không còn hiệu lực Các bên đương sự căn

cứ vào quyền và nghĩa vụ đã được xác định trong bản án, quyết định của Tòa án để thi hành; trường hợp bản án, quyết định của Tòa án đã hủy quyết định kỉ luật buộc thôi việc thì quyết định kỉ luật buộc thôi việc bị hủy không còn hiệu lực Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được bản án, quyết định của Tòa án, người đứng đầu

37

cơ quan tổ chức đã ra quyết định kỉ luật buộc thôi việc phải thực hiện bản án, quyết định của Tòa án Trường hợp bản án, quyết định của Tòa án đã tuyên bố hành vi hành chính đã thực hiện là trái pháp luật thì người phải thi hành án phải đình chỉ thực hiện hành vi hành chính đó, kể từ ngày nhận được bản án, quyết định của Tòa án; trường hợp bản án, quyết định của Tòa án tuyên bố hành vi không thực hiện nhiệm vụ, công vụ là trái pháp luật thì người phải thi hành án phải thực hiện nhiệm

vụ, công vụ theo quy định của pháp luật, kể từ ngày nhận được bản án, quyết định của Tòa án; trường hợp bản án, quyết định của Tòa án buộc cơ quan lập danh sách

cử tri sửa đổi, bổ sung danh sách, cử tri thì người phải thi hành án phải thực hiện ngay việc sửa đổi, bổ sung đó khi nhận được bản án, quyết định của Tòa án; trường hợp Tòa án ra quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời thì người bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời phải thi hành ngay khi nhận được quyết định Các quyết định về phần tài sản trong bản án, quyết định của Tòa án được thi hành theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự Người phải thi hành án phải thông báo bằng văn bản kết quả thi hành án cho cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp với Tòa án đã xét xử sơ thẩm vụ án đó

Đối với thi hành bản án, quyết định của Tòa án có liên quan đến tài sản cần phải chú ý bởi vì trình tự, thủ tục sẽ áp dụng theo Luật THADS năm 2008 từ việc cấp bản án, quyết định; chuyển giao bản án, quyết định, đơn yêu cầu thi hành án, thời hiệu yêu cầu thi hành án, ra quyết định thi hành, thẩm quyền ra quyết định thi hành cho đến giải quyết khiếu nại trong thi hành án Về nguyên tắc tôn trọng sự tự nguyện thi hành của các bên tuy nhiên trong trường hợp bên có trách nhiệm phải thi hành không tự nguyện thực hiện sau khi đã có quyết định thi hành của cơ quan thi hành án dân sự thì cơ quan có thẩm quyền có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo quy định của Luật THADS, các biện pháp cưỡng chế theo quy định của pháp luật có thể áp dụng gồm: khấu trừ tiền trong tài khoản, thu hồi, xử lý tiền, giấy

tờ có giá của người phải thi hành án; trừ vào thu nhập của người phải thi hành án;

kê biên, xử lý tài sản của người phải thi hành án, kể cả tài sản đang do người thứ ba giữ; khai thác tài sản của người thi hành án; buộc chuyển giao vật, chuyển giao

để thực thi các quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỉ luật buộc thôi, bởi vì công tác thi hành án liên quan đến tài sản do luật chuyên ngành điều chỉnh đó là Luật THADS nên quy định của pháp luật rất chặt chẽ, cụ thể, áp dụng vào thực tế hiệu quả cao hơn nhiều, trong khi đó thì bản án, quyết định hành chính không liên quan đến tài sản phải áp dụng Luật TTHC, mà Luật TTHC hầu như không có điều nào quy định cụ thể sẽ áp dụng biện pháp gì nếu người có trách nhiệm thi hành án không thực hiện, chỉ dừng lại ở việc yêu cầu thi hành án nếu đã

có đơn yêu cầu thi hành án mà vẫn không thực hiện thì bước tiếp theo sẽ yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền đôn đốc, nhắc nhở, quản lý Đồng thời quy định về việc thông báo kết quả thi hành án bằng văn bản cho cơ quan thi hành án dân sự cùng cấp với Tòa án đã xét xử đối với tất cả bản án, quyết định giải quyết vụ án hành chính chứ không riêng gì các bản án, quyết định liên quan đến phần tài sản, là quy định mới tạo điều kiện cho công tác thi hành án diễn ra dưới sự giám sát quản lý của

cơ quan có thẩm quyền bảo đảm được quyền lợi của cá nhân, cơ quan, tổ chức

1.4.4 Kiểm sát việc thi hành án hành chính

Kiểm sát đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn thi hành án bởi vì quan hệ hành chính như phân tích ở phần trên là quan hệ mang tính đặc thù hơn cho nên nếu

cơ quan quản lý Nhà nước phải thi hành án không thực hiện nghĩa vụ theo bản án, quyết định thì cũng khó lòng có những biện pháp can thiệp vào trong công tác quản

lý kể cả Tòa án, chính vì vậy kiểm sát sẽ là hành lang pháp lý có vai trò bảo đảm hiệu quả của giai đoạn thi hành án được thực thi trên thực tế cũng đồng nghĩa với quyền con người được bảo đảm

Pháp lệnh TTGQCVAHC không hề có bất cứ quy định nào cụ thể về kiểm sát việc thi hành án hành chính cho nên trong một khoảng thời gian dài trước khi Luật TTHC chưa được ban hành công tác thi hành án hành chính trên thực tiễn đã

39

gặp không ít khó khăn nhất định đặc biệt là khi đối tượng có trách nhiệm thi hành

án là các cơ quan hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan Nhà nước, các chủ thể này thường có tâm lý né trách, cố tình trì hoãn kéo dài việc thi hành án, thậm chí một số trường hợp không tiến hành bồi thường cho người dân khi các chủ thể này

có nghĩa vụ phải bồi thường điều này đã tạo một tâm lý hoang mang cho người dân khi tiến hành khởi kiện và dần dần mất niềm tin vào Tòa án vào các cơ quan quản lý Nhà nước Chính vì vậy mà việc quy định hoạt động kiểm sát là điều cần thiết không chỉ cho hoạt động thi hành án nói chung mà cả hoạt động thi hành án hành chính nói riêng Nắm bắt được tầm quan trọng này năm 2006 Chính phủ đã giao cho Thanh tra Chính phủ nghiên cứu xây dựng “Đề án xây dựng cơ quan tài phán hành chính” nhằm bảo đảm tính thống nhất, thông suốt trong hệ thống hành chính nhà nước, bảo đảm thi hành các phán quyết của cơ quan tài phán hành chính Tuy nhiên tại phiên họp ngày 22 tháng 2 năm 2010, Thường trực Chính phủ đã có ý kiến theo

đó căn cứ vào kết quả nghiên cứu và tình hình thực tiễn của Việt Nam không thành lập cơ quan tài phán hành chính trực thuộc hệ thống cơ quan hành pháp17.Việc không thành lập cơ quan tài phán hành chính trực thuộc cơ quan hành chính càng làm cho công tác thi hành án hành chính ở nước ta tiếp tục rơi vào tình trạng tồn đọng án, bản án, quyết định của Tòa án không được thực thi trên thực tế vì vậy muốn bảo đảm cho công tác thi hành án hành chính phát huy được vai trò của mình thì việc kiểm sát càng đóng vai trò to lớn hơn bao giờ hết

Pháp lệnh TTGQCVAHC không hề có bất cứ quy định nào về việc kiểm sát hoạt động thi hành án của Viện kiểm sát tuy nhiên Luật TTHC đã quy định vai trò của Viện kiểm sát đây là một trong những bước tiến quan trọng của Luật TTHC tạo điều kiện cho hoạt động thi hành án phát huy được vai trò của nó trong tương lai đồng thời tăng cường ý thức chấp hành pháp luật của chủ thể là cơ quan quản lý nhà nước trong việc thi hành án hành chính Tại Điều 248 Luật TTHC đã quy định về cơ chế kiểm sát của Viện kiểm sát như sau: Viện kiểm sát trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình kiểm sát việc tuân theo pháp luật của đương sự, cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan đến việc thi hành bản án, quyết định của Tòa án nhằm

17 Thông báo số 52 ngày 27/02/2010 của Văn phòng Chính phủ

40

bảo đảm việc thi hành bản án, quyết định kịp thời, đầy đủ, đúng pháp luật Viện kiểm sát có quyền kiến nghị với cá nhân, cơ quan, tổ chức có nghĩa vụ thi hành án hành chính và cơ quan, tổ chức cấp trên trực tiếp của cơ quan tổ chức phải chấp hành bản án, quyết định của Tòa án để có biện pháp tổ chức thi hành nghiêm chỉnh bản án, quyết định của Tòa án

Vai trò của Viện kiểm sát cũng được đề cập trong giai đoạn thi hành án đóng vai trò quan trọng là cơ quan kiểm sát sự tuân thủ pháp luật của các đương sự, cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan trong hoạt động thi hành án chứ Viện kiểm sát không thực hiện việc kiểm tra và đây cũng là đặc điểm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát Trong quá trình kiểm sát nếu phát hiện ra việc chủ thể có nghĩa vụ thi hành không thi hành án xâm phạm đến quyền lợi của các chủ thể có liên quan, cản trở thi hành án thì cũng không có quyền yêu cầu thi hành mà chỉ được quyền kiến nghị với cá nhân, cơ quan, tổ chức có nghĩa vụ thi hành án hành chính và cơ quan, tổ chức cấp trên trực tiếp của cơ quan, tổ chức phải chấp hành bản án, quyết định của Tòa án, điều này không tạo ra sự chủ động cho Viện kiểm sát, bên cạnh đó pháp luật không quy định rõ nhiệm vụ cụ thể về đối tượng được kiến nghị; thẩm quyền trả lời kiến nghị; thủ tục giải quyết kiến nghị của Viện kiểm sát mà đơn thuần chỉ là những quy định mang tính chất khung nền gây khó khăn cho Viện kiểm sát trong khi thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, chính vì vậy mà sự cần thiết phải quy định cụ thể hơn về cơ chế kiểm sát của Viện kiểm sát nhằm mục đích tạo thêm sự chủ động cho Viện kiểm sát

1.4.5 Xử lý vi phạm trong thi hành án hành chính

Án hành chính mang tính đặc thù cho nên thi hành án cũng có những đặc trưng riêng đó là, chủ thể vừa có trách nhiệm thi hành án vừa có trách nhiệm tổ chức thi hành án chỉ một chủ thể duy nhất đó là cơ quan nhà nước trong trường hợp

cơ quan hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước là người có trách nhiệm thi hành bản án, quyết định của Tòa, ngoài ra mối quan hệ trong vụ án hành chính bản chất đã mang tính bất bình đẳng giữa một bên là cơ quan nhà nước- chủ thể quản lý còn một bên là người dân- chủ thể chịu sự quản lý, chính vì lẽ đó mà việc thi hành án có thể dẫn đến những bất cập như trì hoãn việc thi hành án, cản trở thi