Đề bài viết đoạn văn nghị luận xã hội yêu cầu bàn luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí hay một hiện tượng đời sống xã hội được rút ra từ văn bản Đọc hiểu.. Makarenko, Đừng mong đợi thấy [r]
Trang 1TRƯỜNG THPT SỐ 2 TUY PHƯỚC CÁCH VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI TRONG BÀI THI NGỮ VĂN, THI THPT QUỐC GIA
I KHÁI QUÁT VỀ PHẦN YÊU CẦU VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI TRONG ĐỀ THI THPT
THPT QUỐC GIA MÔN NGỮ VĂN
Đề bài viết đoạn văn nghị luận xã hội yêu cầu bàn luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí hay một hiện tượng đời sống xã hội được rút ra từ văn bản Đọc hiểu
1.Về nội dung đề bài: chủ yếu yêu cầu bàn luận về 2 phạm vi đề tài sau:
- Bàn về tư tưởng, đạo lí :
+ Nhận thức, tư tưởng, quan niệm (lí tưởng, ước mơ, ý chí,…): Lao động bao giờ cũng là cơ sở cho cuộc sống con người và cho văn hóa - A Makarenko, Đừng mong đợi thấy thế giới sáng sủa, nếu bạn không thay đôi kính đen - T Eliot…
+ Phẩm chất đạo đức, tính cách: lòng nhân ái, vị tha, dũng cảm, sự khiêm tốn
+ Lối sống của con người: “Uống nước nhớ nguồn”; “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” ; tình mẫu tử; tình thầy trò, lối sống vị tha; lối sống vô cảm;…
- Bàn về hiện tượng trong đời sống xã hội
+ Đó là những hiện tượng thực tế trong đời sống xã hội, liên quan đến cộng đồng; có thể là hiện tượng tích cực hay tiêu cực, hoặc vừa tích cực vừa tiêu cực…
+ Ví dụ như: phong trào hiến máu nhân đạo; phong trào tiếp sức mùa thi; nạn bạo hành; tai nạn giao thông; thanh niên với mạng xã hội;…
(Ngoài ra, có khi, đề yêu cầu bàn về vấn đề có sự kết hợp giữa tư tưởng đạo lí với hiện tượng đời sống)
2.Về hình thức đề bài
- Có khi đề trích dẫn một câu quan trọng trong văn bản ngữ liệu của phần Đọc hiểu Ví dụ:
+ Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến được nêu ở phần Đọc
hiểu: “Thế mới biết vàng có giá mà thời gian là vô giá”
+ Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa câu nói của tiến
sĩ Norman Vincent Peale: “Hãy kì vọng, chứ đừng hoài nghi Vì sự kì vọng sẽ giúp bạn vượt qua bất kì khó khăn, trở ngại nào Còn sự hoài nghi sẽ chỉ ngăn trở bạn mà thôi” được dãn ở phần Đọc hiểu
- Có khi là một cụm từ hay một câu (thể hiện vấn đề cần bàn bạc) do người viết rút ra từ văn bản ngữ liệu của phần Đọc hiểu Ví dụ:
Trang 2+ Văn bản phần Đọc hiểu gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về tính tự lập của con người, nhất là tuổi trẻ? Hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ đó
+ Từ nội dung của đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/ chị hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của mình về vấn đề: Nếu không có tiền…
+ Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày
suy nghĩ về sứ mệnh đánh thức tièm lực đất nước của mỗi cá nhân trong cuộc sống hiện nay
II CÁCH VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
1.Yêu cầu chung của đoạn văn
-Về hình thức: Đề bài yêu cầu viết đoạn văn 200 chữ, học sinh cần trình bày trong một đoạn văn
(không được ngắt xuống dòng ), dung lượng khoảng 2/3 tờ giấy thi (khoảng trên dưới 20 dòng viết tay), có thể viết lên tới 250 chữ; diễn đạt mạch lạc, không mắc nhiều lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp
-Về nội dung: Dù dài hay ngắn thì đoạn văn cũng phải đầy đủ các ý chính, bao gồm: nêu vấn đề/hiện
tượng giải thích – trình bày - phân tích - bàn luận về vấn đề/hiện tượng rút ra bài học
-Về bỗ cục và cấu trúc
+ Bố cục : đoạn văn gồm 3 phần (mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn )
+Cấu trúc: đoạn văn diển ý có thể theo 1 trong 5 cấu trúc (quy nạp, diễn dịch, tổng phân hợp, song hành, móc xích); tuy nhiên cấu trúc tối ưu nhất là tổng phân hợp
1.Cách viết đoạn văn
2.1 Đọc kĩ đề
Trong đề thi môn Ngữ văn, phần nghị luận xã hội sẽ lấy một ý nhỏ trong văn bản Đọc hiểu để làm đề thi viết đoạn văn 200 chữ Vì thế HS phải đọc kĩ văn bản ở phần Đọc hiểu để thực hiện tốt 4 câu hỏi đọc hiểu, đồng thời để có cơ sở thực hiện viết đoạn văn nghị luận xã hội HS phải đọc kĩ văn bản ngữ liệu và đọc kĩ đề bài để nắm được cốt lõi nội dung, từ đó xem đề nghị luận yêu cầu mình bàn về vấn
đề gì? Nhất là phải xác định được vấn đề đó thuộc về tư tưởng đạo lí hay hiện tượng đời sống
2.2 Viết đoạn văn
*Viết mở đoạn
- Có thể dùng 1-2 câu để mở đoạn (nêu vấn đề/hiện tượng cần bàn bạc)
- Cụ thể:
+ Nêu xuất xứ của vấn đề/hiện tượng (vấn đề/hiện tượng được rút ra từ văn bản nào, của ai?) và sau
đó nêu vân đề/hiện tượng cần bàn bạc (là từ ngữ hoặc câu nêu vấn đề/hiện tượng trong đề bài)
Hoặc người viết có thể viết một câu dẫn dắt; từ đó nêu đó nêu vân đề/hiện tượng cần bàn bạc + Nêu nhận xét, đánh giá chung về vấn đề/hiện tượng
* Viết thân đoạn
- Thân đoạn khoảng 15 – 18 dòng, nhằm trình bày, phân tích, bàn luận về vấn đề/hiện tượng
Trang 3- Để tạo nội dung cho thân đoạn, người viết tự đặt và trả lời các câu hỏi xoay quanh về vấn đề/hiện tượng cần bàn luận
+ Vấn đề/ Sự việc, hiện tượng đó có nghĩa như thế nào?
+ Vấn đề/ Sự việc, hiện tượng đó đúng hay sai/tốt hay xấu? Biểu hiện cụ thể như thế nào?
+ Vấn đề/ Sự việc, hiện tượng đó có ý nghĩa, tác dụng như thế nào? Hay có tác hại như thế nào?
+ Nguyên nhân là gì? Làm thế nào để phát huy hoặc khắc phục?
*Viết kết đoạn: Kết đoạn thường là vài ba câu đánh giá khái quát về vấn đề, hiện tượng (đúng/sai;
tốt/xấu; lợi/hại; tích cực/tiêu cực;…) và nêu bài học của bản thân (Trả lời câu hỏi: Vấn đề/ Sự việc, hiện tượng đó đúng hay sai/tốt hay xấu? Rút ra bài học gì từ Vấn đề/ Sự việc, hiện tượng đó?)
2.3 Lưu ý:
- Đoạn văn nghị luận xã hội chỉ là một đoạn văn, các câu trong đoạn nối tiếp nhau, không sang dòng Chữ đầu đoạn viết lùi vào trong, cuối đoạn là dấu câu kết thúc đoạn
- Cách làm nghị luận xã hội mỗi dạng sẽ khác nhau nhưng nhìn chung đều có các bước: Giới thiệu
- Giải thích
- Trình bày, phân tích, bàn luận
- Rút ra bài học nhận thức và hành động
- Dành không quá 25 phút để làm phần này
- Bám sát đề bài, tránh lan man vượt quá số chữ quá nhiều
- Dẫn chứng đưa vào bài phải có thực ngoài đời, càng mới càng tốt, không lấy dẫn chứng mơ hồ trong một tác phẩm văn học hoặc một dẫn chứng đã quá cũ thường được nhiều người sử dụng đi sử dụng lại trong nghị luận xã hội
- Quan điểm phải được nêu rõ ràng, lập luận chặt chẽ
III VÍ DỤ MINH HỌA
*VÍ DỤ 1: Hãy viết 1 đoạn văn trình bày suy nghĩ của anh/ chị về vai trò của tình bạn trong cuộc sống
của mỗi con người
Đoạn văn
Rất nhiều người bước vào và ra đi khỏi cuộc đời bạn, nhưng chỉ có người bạn thật sự mới có thể để lại dấu chân trong tim bạn Thật vậy, tình bạn giúp chúng ta nhận ra cuộc sống thật đẹp, thật đáng yêu Tình bạn là một thuật ngữ được dùng biểu thị sự hợp tác và hành vi nhiệt tình giữa hai hoặc nhiều con người Đặc biệt là mối quan hệ cá nhân với nhau, bao hàm một mối quan hệ về kiến thức,
sự quý trọng và ảnh hưởng lẫn nhau, nhu cầu hay cơn khủng hoảng Nhưng tình bạn không đơn thuần
là như vậy, cuộc sống không thể thiếu vắng tình bạn Một tình bạn chân thành sẽ mang cho ta nhiều niềm vui và động lực cho cuộc sống Nhiều lúc cảm thấy trống vắng và chẳng muốn những chuyện nhỏ nhặt làm ảnh hưởng đến gia đình, khi đó một cái nắm tay siết chặt của tình bạn cũng làm ta vơi
Trang 4đi phần nào nỗi khổ tâm trong lòng Thật may mắn cho ai có được người bạn thật sự của mình ở trong
cái xã hội mà hiện nay chỉ toàn giẫm đạp lên nhau mà sống Và điều cần thiết cho một tình bạn đẹp
đẽ là ta phải sống thật, sống chân tình, biết yêu thương người bạn của mình.Có như vậy ta mới được
tình bạn thật sự cho riêng mình
*VÍ DỤ 2 : Viết đoạn văn bàn về lòng vị tha trong cuộc sống
Đoạn văn
Trong cuộc sống luôn có những điều mà ta chẳng bao giờ hài lòng, có những lời nói khiến ta bị tổn
thương, có những cách đối xử làm ta buồn rười rượi…Nhưng điều quan trọng là sau tất cả những điều
đó,ta vẫn có lòng vị tha Ngạn ngữ có câu: “Hãy tha thứ và hãy quên!”, nhưng phần lớn chúng ta thường
cảm thấy quên dễ hơn nhiều so với việc tha thứ cho một người nào đó đã làm ta đau lòng,việc tha thứ
đòi hỏi một người phải có tấm lòng nhân hậu sâu sắc, biết yêu thương mọi người và bỏ qua tất cả tội
lỗi mà họ đã làm Nhưng so với thực tế, chẳng mấy ai có thể làm được như vậy.Song nếu nhìn lại,việc
tha thứ cho một người nào đó có thể khiến ta cảm thấy thật sự thanh thản, nhẹ nhõm Nếu cứ gặm
nhấm những nỗi đau và âm ỉ sự phục thù, ta sẽ bị hao mòn cả về thể xác lẫn tinh thần Tha thứ sẽ là
một liều thuốc giải độc mạnh mẽ Tha thứ được thể hiện qua nhiều hành động trong cuộc sống hằng
ngày,vui vẻ nở nụ cười khi có ai đó vô tình giẫm phải chân mình,hay chẳng chấp người bạn ngồi cùng
bàn hay có tính mượn đồ của mình trong giờ học…Những việc làm đó sẽ khiến cho mình đáng yêu
hơn trong mắt của mọi người Vì vậy,hãy học cách sống mà có lòng vị tha vì nó là đức tính quý báu
của mỗi con người chúng ta
IV CÁC YÊU CẦU VỀ NĂNG LỰC VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
1 Các yêu cầu
Đoạn văn nghị luận xã hội trong bài thi THPT quốc gia được đánh giá và được giám khảo chấm điểm
dựa trên 5 yêu cầu về năng lực tạo lập một đoạn văn nghị luận xã hội Các em học sinh cần luyện tập
viết (đoạn văn nghị luận xã hội) hướng đến đáp ứng 5 yêu cầu sau đây:
a) Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận :Đoạn văn có câu mở đoạn, các câu thân đoạn và câu kết
đoạn Các câu này có sự liên kết chặt chẽ
b) Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
c) Triển khai vấn đề nghị luận: Vận dụng các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề trong
một đoạn văn khoảng 200 chữ
d) Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ
e) Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuản chính tả, từ ngữ và ngữ pháp tiếng Việt
Trang 5Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các
trường chuyên danh tiếng
dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II.Khoá Học Nâng Cao và HSG
THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi
HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí