Bài viết tập trung vào kinh doanh “xanh”, giải quyết vấn đề về cách tổ chức lại chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp, để làm cho nó hiệu quả hơn về chi phí và năng lượng, tập trung vào khách hàng nhiều hơn, chất thải ít hơn, sản xuất nhiều hơn, phát triển bền vững hơn và thân thiện với môi trường.
Trang 11 Quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh trong doanh
nghiïơp nhùìm sûê duơng hiïơu quaê chi phñ vađ thín
thiïơn vúâi möi trûúđng
Theo David Blanchard: “Chuöîi cung ûâng ặúơc ắnh
nghôa möơt caâch cú baên nhíịt, chuöîi cung ûâng lađ chuöîi
liïn kïịt tíịt caê caâc hoaơt ăöơng vađ quaâ trònh liïn quan
ăïịn vođng ăúđi möơt saên phíím tûđ luâc ra ăúđi ăïịn khi
kïịt thuâc” [1; tr.11]. Theo Michael H.Hugos: “Quaên
lyâ chuöîi cung ûâng lađ sûơ kïịt húơp cuêa saên xuíịt, hađng
töìn kho, ắa ăiïím vađ víơn taêi giûôa caâc bïn tham gia
trong möơt chuöîi cung ûâng ăïí ăaơt ặúơc sûơ kïịt húơp töịt nhíịt giûôa sûơ phaên ûâng vúâi thõ trûúđng vađ hiïơu quaê kinh doanh ăïí phuơc vuơ thõ trûúđng” [2; tr.14]
Víơy, quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh cuêa doanh nghiïơp lađ sûơ kïịt húơp ýịu töị möi trûúđng vađo quaên lyâ chuöîi cung ûâng, ăoâ lađ sûơ kïịt húơp cuêa saên xuíịt, hađng töìn kho, ắa ăiïím vađ víơn taêi vúâi muơc tiïu giaêm thiïíu chi phñ kinh doanh, thín thiïơn vúâi möi trûúđng
QUAÊN LYÂ CHUÖÎI CUNG ÛÂNG XANH - KINH NGHIÏƠM TÛĐ MÖƠT SÖỊ DOANH NGHIÏƠP TRÏN THÏỊ GIÚÂI VAĐ BAĐI HOƠC ĂÖỊI VÚÂI CAÂC DOANH NGHIÏƠP VIÏƠT NAM
LÏ THÕ THU TRANG - NGUÝÎN AN GIANG*
Ngađy nhíơn:3/3/2020
Ngađy phaên biïơn:14/3/2020
Ngađy duýơt ăùng:28/3/2020
Toâm tùưt: Chuöîi cung ûâng xanh (green supply chain) vađ quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh (green supply chain management) lađ hai xu hûúâng
phaât triïín maơnh meô trong thúđi gian gíìn ăíy trïn phaơm vi toađn thïị giúâi, trong ăoâ coâ Viïơt Nam. Nhûông víịn ăïì nhû sûơ noâng lïn cuêa traâi ăíịt,
hiïơu ûâng nhađ kñnh, thiïn tai, ö nhiïîm khöng khñ vađ nûúâc, dõch bïơnh lađ möịi quan tím khöng chó cuêa caâc quöịc gia vađ töí chûâc toađn cíìu mađ
vúâi caê caâc doanh nghiïơp hay möîi cöng dín. Bađi viïịt tíơp trung vađo kinh doanh “xanh”, giaêi quýịt víịn ăïì lađm thïị nađo töí chûâc laơi chuöîi cung
ûâng cuêa doanh nghiïơp trúê nïn hiïơu quaê trong viïơc sûê duơng chi phñ vađ nùng lûúơng, tíơp trung vađo khaâch hađng, ñt laông phñ, saên xuíịt nhiïìu, tùng
trûúêng bïìn vûông vađ thín thiïơn vúâi möi trûúđng. Bađi viïịt ặúơc nghiïn cûâu dûúâi goâc ăöơ doanh nghiïơp, tòm hiïíu vïì quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh
cuêa doanh nghiïơp noâi chung vađ nghiïn cûâu kinh nghiïơm tûđ möơt söị doanh nghiïơp trïn thïị giúâi, nhû tíơp ăoađn IBM, tíơp ăoađn Wal-Mart vađ cöng
ty SC Johnson & Son vöịn nöíi tiïịng trong quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh. Dûô liïơu cuêa bađi viïịt ặúơc töíng húơp tûđ caâc thöng tin cöng böị trïn baâo
chñ, trang thöng tin ăiïơn tûê cuêa caâc doanh nghiïơp nghiïn cûâu vađ tûđ kïịt quaê nghiïn cûâu cuêa caâc nhađ khoa hoơc nöíi tiïịng trong lônh vûơc quaên lyâ
chuöîi cung ûâng nhû David Blanchard, Michael H.hugos
Tûđ khoâa: Chuöîi cung ûâng xanh, quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh, doanh nghiïơp, hiïơu quaê chi phñ, thín thiïơn vúâi möi trûúđng, kinh nghiïơm
GREEN SUPPLY CHAIN MANAGEMENT - EXPERIENCE FROM SOME ENTERPRISES IN THE WORLD AND LESSONS FOR
VIETNAMESE ENTERPRISES Abstract: Green supply chain and green supply chain management are two strong development trends recently in the world, including
Vietnam. The problems of global warming, greenhouse, effects, natural disasters, air and water pollution, epidemics, etc. are of interest not
only for States and global organizations but also for enterprise and every citizen. The article focuses on “green” business, solve the problem
of how to reorganize enterpries’s supply chain, to make it more cost effective and energy efficient, focus on customers more, waste less,
produce more, grow more sustainably and be environmentally friendly. The article is researched from an enterprise perspective, learn about
green supply chain management in general, and experience from some world enterprises such as IBM, Wal-Mart and SC Johnson & Son are
well known in green supply chain management. The data of the article is aggregated from information in the press releases, websites of
research enterprises, and from the research results of famous scientists in supply chain management such as David Blanchard, Michael
H. Hugos
Keywords: Green supply chain, green supply chain management, enterprises, cost effective, environmentally friendly, lessons
experience
* Trûúđng Ăaơi hoơc Cöng ăoađn
Trang 2cung ûâng xanh hiïơu quaê, baên thín doanh nghiïơp
phaêi ăùơt ra cho mònh baêng cíu hoêi vađ cíơp nhíơt noâ
möơt caâch thûúđng xuýn, luön tòm tođi ăïí traê lúđi cho
nhûông cíu hoêi mònh ăùơt ra. Vñ duơ, baêng cíu hoêi taâc
giaê töíng húơp nhû sau:
Baêng 1: Baêng cíu hoêi quaên lyâ chuöîi
cung ûâng xanh
Khi nhûông cíu hoêi trïn ặúơc doanh nghiïơp thûúđng
xuýn quan tím vađ traê lúđi coâ nghôa lađ doanh nghiïơp
luön hoaơt ăöơng kinh doanh hûúâng túâi muơc tiïu tùng
trûúêng bïìn vûông, quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh hiïơu
quaê. ÚÊ goâc ăöơ doanh nghiïơp, chuöîi cung ûâng xanh
lađ chuöîi cung ûâng hoaơt ăöơng hiïơu quaê nhùìm tíơp trung
vađo hai víịn ăïì lađ giaêm thiïíu chi phñ vađ thín thiïơn
hún vúâi möi trûúđng
Thûâ nhíịt: Hiïơu quaê chi phñ
Víịn ăïì hiïơu quaê sûê duơng chi phñ hay chi phñ húơp
lyâ vûđa lađ cöng cuơ vûđa lađ muơc tiïu trong quaên lyâ chuöîi
cung ûâng xanh cuêa doanh nghiïơp. Trong bíịt kyđ trûúđng
húơp nađo chi phñ luön lađ tiïu chuíín ăiïìu khiïín vađ chi
phöịi moơi thađnh phíìn thuöơc vïì möi trûúđng. Caâc doanh
nghiïơp cíìn ăaânh giaâ lûúơng khñ thaêi möơt caâch toađn
diïơn, phaêi tñnh toaân tíịt caê quaâ trònh saên xuíịt, nùng
lûúơng sûê duơng vađ cú súê haơ tíìng giao thöng víơn taêi
Trong quaâ trònh ăo lûúơng khñ thaêi phaât sinh, caâc doanh
nghiïơp seô nhíơn ra caâc cú höơi ăïí níng cao hiïơu suíịt
vađ tòm ra caâch tiïịt kiïơm chi phñ ăaâng kïí, ăiïìu ăoâ taâc
ăöơng giaêm nùng lûúơng sûê duơng vađ giaêm thiïíu phaât
sinh khñ thaêi, qua ăoâ giaêm aâp lûơc ăïịn möi trûúđng
Hònh 1: Hiïơu quaê sûê duơng chi phñ
Nhû víơy, hiïơu quaê sûê duơng chi phñ seô thuâc ăííy quaâ trònh taâi chïị, taâi sûê duơng víơt liïơu, chi phñ hoaơt ăöơng cuêa doanh nghiïơp giaêm xuöịng ăöìng thúđi hiïơu quaê cuêa quaâ trònh sûê duơng tađi nguýn cuông níng cao. Chòa khoâa ăïí thađnh cöng cho quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh hay víịn ăïì giaêm chi phñ chñnh lađ víịn ăïì cam kïịt tûđ laônh ăaơo cuêa doanh nghiïơp. Laônh ăaơo doanh nghiïơp cíìn lađm cho toađn thïí nhín viïn hiïíu roô tñnh bïìn vûông lađ möơt phíìn quýịt ắnh giaâ trõ cöịt loôi cuêa doanh nghiïơp, muơc tiïu giaêm lûúơng khñ thaêi luön ặúơc ăùơt ra trong quaâ trònh tûơ do saâng taơo cuêa nhín viïn
Thûâ hai: Thín thiïơn vúâi möi trûúđng
Noâi ăïịn quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh lađ noâi ăïịn víịn ăïì thín thiïơn vúâi möi trûúđng trong moơi ýịu töị cuêa chuöîi cung ûâng göìm: saên xuíịt, töìn kho, ắa ăiïím vađ víơn taêi
Trong saên xuíịt caâc doanh nghiïơp hûúâng túâi caâc saên phíím thín thiïơn vúâi möi trûúđng, ăùơc biïơt lađ nhûông saên phíím ặúơc sûê duơng trong hïơ thöịng nùng lûúơng, taâi taơo, thûơc phíím hûôu cú vađ caâc thiïịt bõ cöng nghïơ xanh. Saên phíím cuêa doanh nghiïơp ặúơc saên xuíịt theo möơt quy trònh an toađn cho möi trûúđng vađ ăaêm baêo sûâc khoêe cho nhín viïn. Doanh nghiïơp cíìn chuâ troơng ăïịn caâc giaêi phaâp baêo vïơ möi trûúđng, tûđ chöịi sûê duơng nhûông saên phíím, nguýn víơt liïơu coâ hoâa chíịt ăöơc haơi, caâc loaơi göî khai thaâc tûđ rûđng nhiïơt ăúâi
bõ xím haơi. Doanh nghiïơp cíìn ặa ra ýu cíìu cho nhađ cung cíịp vïì chíịt lûúơng dõch vuơ vađ traâch nhiïơm vúâi möi trûúđng, cuđng hoơ giaêi quýịt caâc víịn ăïì liïn quan ăïịn möi trûúđng
Trong töìn kho, ắa ăiïím vađ víơn taêi caâc dõch vuơ ăoâng goâi, víơn taêi vađ phín phöịi thöng minh seô goâp phíìn giaêm thiïíu raâc thaêi, khñ thaêi, baêo vïơ möi trûúđng vađ sûâc khoêe con ngûúđi. Muöịn víơy, caâc doanh nghiïơp cíìn chuâ yâ töịi ûu hoâa quaâ trònh ăùơt hađng, ăoâng goâi
1 Nhûông nguýn liïơ u ặúơc sûê duơng coâ bïìn vûông khö ng?
2 Saên phíịm coâ chûâa víơt liïơu nguy hiïím vađ ăöơc haơi khöng?
3 Víơt liïơu ăoâng goâi saên phíím coâ thïí taâi sûê duơng hoùơc taâi chïị khöng?
4 Saên phíím coâ chûâa thađnh phíìn taâi chïị khöng?
5 Bao nhiïu % thađnh phíìn saên phíím coâ thïí taâi chïị?
6 Saên phíím coâ ặúơc saên xuíịt vúâi tiïu chuíín lao ăöơng ăaêm baêo an
toađn vađ sûâc khoêe nhín viïn khöng?
7 Saên phíím coâ ặúơc theo d oôi qua díịu vïịt: maô vaơch, RFID, hoùơc
nhaôn khaâc khöng?
8 Saên phíím coâ ặúơc saên xuíịt vúâi n ùng lûúơng taâi taơo khöng?
9 Viïơc xïịp hađng lï n phûúng tiïơn víơn chuýín coâ ặúơc töịi ûu hoâa
khöng?
10 Saên phíím coâ ặúơc víơn chuýín nùng lûúơng hiïơu quaê khöng?
11 Cöng nghïơ quaên lyâ nguöìn nhín lûơc, cöng nghïơ ăïí sùưp xïịp húơp lyâ
hoâa vađ caêi thiïơn chñnh xaâc mûâc hađng töìn kho coâ ặúơc sûê duơng vađ
cíơp nhíơt thûúđng x uýn khöng?
12 Hïơ thöịng quaên lyâ víơn taêi coâ ặúơc tûơ ăöơng hoâa khöng?
13 Tyê lïơ saên phíím bõ traê laơi lađ bao nhiïu %?
14 Cöng ty coâ thûúđng xuý n quan tím giaêm khñ thaêi carbon khöng?
15 Saên phíím coâ thïí taâi chïị vađo cuöịi vođng ăúđi khöng?
Giảm chi phí nguyín vật liệu
Giảm chi phí vận chuyển
Giảm chi phí tồn kho
Giảm âp lực đến môi trường
Giảm khí thải
Hiệu quả chi phí
Trang 3söị líìn víơn chuýín. Doanh nghiïơp tñch húơp khaê nùng
hiïín thõ hađng töìn kho theo thúđi gian thûơc trong nhađ
kho ăïí giaêm caâc chuýịn hađng khöng cíìn thiïịt vađ
traânh laông phñ hađng löîi thúđi töìn kho. Doanh nghiïơp
phöịi húơp vúâi nhađ cung cíịp giao hađng ăïí húơp nhíịt
caâc chi phñ víơn chuýín vađ tiïịn hađnh tûơ ăöơng hoâa caâc
hïơ thöịng quaên lyâ víơn taêi. Ngoađi ra, doanh nghiïơp
tùng cûúđng ăađo taơo laâi xe, vúâi caâc khoâa hoơc ăïí caêi
thiïơn kyô nùng laâi xe, vađ ăađo taơo caâc laâi xe nhûông kyô
thuíơt ăún giaên, ăïí giaêm tiïu thuơ nhiïn liïơu
2 Kinh nghiïơm quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh
tûđ möơt söị doanh nghiïơp trïn thïị giúâi
2.1. Taơi tíơp ăoađn IBM (International Business
Machines) - Tíơp ăoađn cöng nghïơ maây tñnh ăa
quöịc gia
IBM, viïịt tùưt cuêa International Business Machines,
lađ möơt tíơp ăoađn cöng nghïơ, maây tñnh ăa quöịc gia
ặúơc thađnh líơp nùm 1911 taơi New York, Myô. IBM
ban ăíìu coâ tïn lađ Computing Tabulating Recording
(CTR) vađ ăöíi thađnh International Business Machines
vađo nùm 1924. IBM lađ nhađ saên xuíịt vađ baân caê phíìn
cûâng vađ phíìn mïìm, cú súê haơ tíìng, dõch vuơ maây chuê
vađ tû víịn trong lônh vûơc maây tñnh vađ cöng nghïơ. Vúâi
hún 350.000 nhín viïn, IBM lađ cöng ty tin hoơc lúân
nhíịt thïị giúâi. Trong lõch sûê hònh thađnh vađ phaât triïín
cuêa IBM, ăïí trúê thađnh möơt tíơp ăoađn lúân maơnh, uy
tñn trïn toađn cíìu, IBM coâ nhiïìu bñ quýịt trong kinh
doanh. Möơt trong nhûông bađi hoơc vûún túâi thađnh cöng
mađ nhiïìu doanh nghiïơp trïn thïị giúâi coâ thïí hoơc hoêi
tûđ IBM chñnh lađ kinh nghiïơm trong viïơc quaên lyâ chuöîi
cung ûâng xanh
- Thûâ nhíịt: IBM tíơp trung ăöíi múâi saên phíím
vađ dõch vuơ, ăùơc biïơt lađ dođng saên phíím tiïịt kiïơm
nùng lûúơng.
Thaâng 5/2008, IBM lađ tíơp ăoađn tiïn phong giúâi
thiïơu ra thõ trûúđng phíìn mïìm quaên lyâ nùng lûúơng
múâi ăïí giuâp ngûúđi sûê duơng thiïịt líơp caâc muơc tiïu vïì
sûê duơng nùng lûúơng, töịi ăa hoâa hiïơu quaê sûê duơng
nùng lûúơng vađ ăo lûúđng, kiïím tra tiïịn trònh tiïịt kiïơm
nùng lûúơng trong hïơ thöịng IT (cöng nghïơ thöng tin)
cuêa hoơ. Trong thúđi gian nađy IBM cuông cho ra mùưt
möơt söị maây chuê ặúơc trang bõ vi xûê lyâ tiïu thuơ ñt
nùng lûúơng vađ sûê duơng chip böơ nhúâ cöng nghïơ flash
coâ khaê nùng ăoơc ghi dûô liïơu khöng cíìn nguöìn ăiïơn
thay thïị cho öí ẵa. Nhûông saâng kiïịn vò möi trûúđng
xanh do IBM phaât ăöơng vađ thûơc hiïơn ăaô giuâp caâc
doanh nghiïơp sûê duơng giaêm chi phñ nùng lûúơng ăïịn
gíìn 50%
- Thûâ hai: Sûơ tñch húơp xuýn suöịt chuöîi cung
ûâng giuâp töịi ûu hoâa chûâc nùng
Taơi tíơp ăoađn IBM viïơc tñch húơp khöng chó lađ
phûúng chím hoaơt ăöơng quan troơng mađ cođn ặúơc thïí hiïơn úê tïn goơi töí chûâc chuöîi cung ûâng cuêa haông
- Chuöîi cung ûâng tñch húơp (ISC - the Intergrated Supply Chain). Nùm 2003 IBM hoađn thađnh dûơ aân tñch húơp xuýn suöịt kïịt nöịi moơi quy trònh hoaơt ăöơng vađ moơi hïơ thöịng höî trúơ, taơo nïn ISC - möơt töí chûâc coâ 19.000 nhín viïn taơi hún 50 ăiïím trïn toađn cíìu Hoaơt ăöơng cuêa ISC liïn quan ăïịn moơi hoaơt ăöơng taơo nïn chuöîi cung ûâng - saên xuíịt, thu mua, logistics, phín phöịi, xûê lyâ ăún hađng, hoaơch ắnh vađ lïn löơ trònh thûơc hiïơn. Tònh hònh töíng thïí cuêa ISC ặúơc baâo caâo ắnh kyđ möơt thaâng 2 líìn cho Giaâm ăöịc ăiïìu hađnh (CEO) cuêa IBM. ISC giuâp tíơp ăoađn xaâc ắnh ặúơc quaâ trònh nađo cuêa chuöîi cung ûâng göìm: thiïịt kïị saên phíím, ăaâp ûâng ýu cíìu khaâch hađng, vađ logistics ngûúơc, coâ khaê nùng giaêm lûúơng khñ thaêi
- Thûâ ba: Chuíín ăoaân, ăaânh giaâ vađ quaên lyâ tađi saên carbon
IBM sûê duơng möơt chuíín ăoaân carbon ăoâ lađ ăaânh giaâ möîi thađnh phíìn chuöîi cung ûâng cíịp cao theo möơt böơ caâc baâo caâo carbon vađ caâc chó díîn quan troơng ăïí thûơc hiïơn. Ăiïìu nađy giuâp IBM xaâc ắnh ặúơc mûâc ăöơ phaêi thûơc hiïơn, nhíơn ra caâc thiïịu soât vađ thiïịt líơp caâc muơc tiïu cíìn ăaơt ặúơc. IBM cuông ăíìu tû cú súê víơt chíịt (kho baôi, maây moâc, trung tím dûô liïơu) vađ thiïịt bõ tiïịt kiïơm nùng lûúơng vađ lûúơng khñ thaêi ra thíịp
- Thûâ tû: Tíơp trung vađo giaâo duơc, ắnh hûúâng nhín viïn vađ ăöịi taâc
IBM ăaô tíơp trung giaâo duơc, phöí biïịn cho toađn böơ nhín viïn chiïịn lûúơc phaât triïín kinh doanh thín thiïơn vúâi möi trûúđng: vò möi trûúđng xanh. IBM ýu cíìu nhín viïn nùưm vûông cöng viïơc quaên lyâ carbon, sûê duơng chuöîi cung ûâng tñch húơp ăïí kiïím soaât sûơ phaât thaêi khñ carbon. Ngoađi ra, nhûông saâng kiïịn Vò möi trûúđng xanh cuêa nhín viïn tíơp ăoađn luön ặúơc khuýịn khñch bùìng caê tinh thíìn vađ víơt chíịt. IBM luön chuê ăöơng vađ kiïn ắnh rùìng caâc ăöịi taâc chuöîi cung ûâng cuêa tíơp ăoađn tham gia ăíìy ăuê caâc yâ tûúêng xanh. Böơ phíơn Liïn kïịt Chuöîi cung ûâng cuêa IBM (ISC) nhíơn ắnh nïịu IBM khöng nhíơn thíịy sûơ caêi thiïơn cíìn thiïịt, caâc thöng tin thu thíơp seô lađ cú súê ăïí haông quýịt ắnh cùưt ặât húơp taâc vúâi möơt ăöịi taâc
- Thûâ nùm: Liïn tuơc caêi tiïịn cöng nghïơ
Lađ tíơp ăoađn cöng nghïơ hađng ăíìu thïị giúâi, IBM luön ăi ăíìu trong caâc xu hûúâng cöng nghïơ chuöîi cung ûâng hûúâng túâi möi trûúđng sinh thaâi. Ăoâ lađ cú súê ăïí IBM trong nùm 2018, 2019 liïn tuơc tung ra nhûông saên phíím cöng nghïơ quaên lyâ chuöîi cung ûâng trïn nïìn taêng Blockchain. Ngađy 25/6/2018, Wal-Mart vađ
9 Cöng ty khaâc (Nestleâ SA, Dole Food Co, Driscoll ’s Inc, Golden State Foods, Kroger Co, McCormick anh
Trang 4ăaô húơp taâc vúâi IBM cho ra mùưt möơt Blockchain ăïí
theo doôi thûơc phíím trïn toađn cíìu thöng qua chuöîi
cung ûâng. Giaêi phaâp kïịt húơp nađy giuâp xaâc ắnh
nhûông víịn ăïì liïn quan ăïịn thûâc ùn nhû truy tòm
sûơ buđng phaât dõch bïơnh, thûơc phíím nhiïîm ăöơc
nhanh hún nhùìm haơn chïị ruêi ro cuêa khaâch hađng
vađ hûúâng túâi sûơ thín thiïơn vúâi möi trûúđng. Ngađy
12/8/2019, IBM vađ Cöng
ty tû víịn Blockchain -Chainyard ăaô húơp taâc ăïí taơo ra möơt maơng Blockchain
múâi ặúơc thiïịt kïị ăïí ăún giaên hoâa viïơc quaên lyâ
chuöîi cung ûâng cho caâc doanh nghiïơp, giuâp caâc
cöng ty trong nhiïìu ngađnh cöng nghiïơp tiïịt kiïơm
ặúơc thúđi gian, chi phñ vađ nguöìn lûơc [8]
2.2. Taơi tíơp ăoađn Wal-Mart - Tíơp ăoađn baân leê
hađng ăíìu thïị giúâi
Wal-Mart ặúơc thađnh líơp búêi Sam Walton nùm
1962 vúâi cûêa hađng ăíìu tiïn taơi Rogers, Arkansass,
Myô. Nùm 1969 cöng ty chñnh thûâc trúê thađnh tíơp ăoađn
mang tïn Wal-Mart Stores Inc. Sau hún 50 nùm hoaơt
ăöơng, Wal-Mart ăaô díìn vûún lïn thađnh nhađ baân leê
söị 1 thïị giúâi (theo taơp chñ Fortune). Hiïơn nay,
Wal-Mart sûê duơng gíìn 3 triïơu nhín sûơ trïn toađn thïị
giúâi, coâ trïn 10.000 cûêa hađng vađ phuơc vuơ 20 triïơu
khaâch hađng bònh quín möîi ngađy. Bñ quýịt thađnh cöng
cuêa Wal-Mart lađ cíu chuýơn cuêa möơt doanh nghiïơp
ăíìy saâng taơo trong kinh doanh, ăùơc biïơt ăi ăíìu trong
quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh: ặa ýịu töị möi trûúđng
gùưn liïìn vúâi ýịu töị saên xuíịt, töìn kho, ắa ăiïím vađ
víơn taêi. Tíịt caê caâc ýịu töị ặúơc kïịt nöịi búêi hïơ thöịng
cöng nghïơ thöng tin hiïơn ăaơi:
- Thûâ nhíịt: Quaên lyâ nguöìn hađng vađ möịi quan hïơ
vúâi caâc nhađ cung cíịp
Wal-Mart húơp taâc vúâi nhûông cöng ty hađng ăíìu
thïị giúâi nhû P&G, Unilevel buöơc nhađ cung cíịp phaêi
baâo caâo saên lûúơng khñ thaêi gíy hiïơu ûâng nhađ kñnh
vađ phaêi cúêi múê hún vïì caâc nöî lûơc ăöịi phoâ vúâi sûơ
thay ăöíi khñ híơu. Theo thöng caâo baâo chñ thaâng
8/2018 cuêa Wal-Mart, tíơp ăoađn nađy ýu cíìu caâc
nhađ cung cíịp rau xanh phaêi húơp taâc vúâi IBM ăïí tñch
húơp hïơ thöịng truy xuíịt nguöìn göịc trïn nïìn taêng
Blockchain trûúâc thaâng 9/2019. ÛÂng duơng cöng nghïơ
chuöîi khöịi lađ bûúâc ăöơt phaâ cuêa Wal-Mart hûúâng túâi
thûơc phíím an toađn vađ chiïịn lûúơc ngađy cađng thín
thiïơn vúâi möi trûúđng
- Thûâ hai: Quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh qua
Liïn minh chó söị bïìn vûông
Thaâng 7/2009, Wal-Mart ăaô lïn kïị hoaơch taơo ra
möơt Liïn minh chó söị bïìn vûông, ăíy lađ möơt kho dûô
liïơu ăïí ăaânh giaâ tñnh bïìn vûông cuêa caâc saên phíím,
ăaânh giaâ nhùìm muơc tiïu lađm thïị nađo ăïí saên phíím
gíìn vúâi “trung tñnh carbon”. Cú súê dûô liïơu seô thu
thíơp caâc thöng tin vïì lûúơng khñ thaêi, chíịt thaêi rùưn, lûúơng nûúâc sûê duơng vađ nguýn víơt liïơu thö cuông nhû nhûông thöng tin vïì “ăaơo ặâc saên xuíịt” vađ “tuín thuê traâch nhiïơm xaô höơi”. Trïn cú súê ăoâ, Wal-Mart phín tñch chu kyđ söịng cuêa saên phíím vađ tung ra möơt hïơ thöịng daân nhaôn cho möîi saên phíím baân ra, phín loaơi saên phíím dûơa trïn caâc quy trònh quaên lyâ chuöîi cung ûâng - saên xuíịt, phín phöịi vađ víơn taêi. Liïn minh chó söị nađy mang laơi sûơ minh baơch hún cho chuöîi cung ûâng, ắnh hûúâng ăöíi múâi saên phíím vađ cung cíịp cho ngûúđi tiïu duđng thöng tin hoơ cíìn ăïí ăaânh giaâ tñnh bïìn vûông caâc saên phíím. Tûđ nùm 2015 tíơp ăoađn ăaô tung ra nhûông saên phíím coâ nhaôn hiïơu bïìn vûông
Ngûúđi tiïu duđng coâ thïí queât ăiïơn thoaơi thöng minh vađo möơt nhaôn maâc saên phíím vađ nhíơn ặúơc thöng tin vïì vođng ăúđi cuêa saên phíím ăoâ
- Thûâ ba: Quaên lyâ hađng töìn kho, ắa ăiïím vađ víơn taêi gùưn vúâi ýịu töị sinh thaâi
Tíơp ăoađn Wal-Mart khúêi xûúâng cho cöng nghïơ RFID vađo nùm 2005 khi tuýn böị 100 nhađ cung cíịp lúân nhíịt cuêa cûêa hađng seô sûê duơng theê RFID cho moơi chuýịn hađng ăïịn 3 trung tím phín phöịi cuêa haông gíìn Dallas, Texas. Ăïịn nùm 2007, chûúng trònh ûâng duơng RFID cuêa Wal-Mart múê röơng ra hún 1.000 ăöịi taâc cung ûâng. Cöng nghïơ nađy mang laơi cho Wal-Mart khaê nùng kiïím soaât lûúơng hađng hoâa trong kho thöng qua dođng thöng tin chuê ăöơng, giuâp haông böí sung hađng thûúđng xuýn vađ chñnh xaâc hún. Noâi caâch khaâc, RFID coâ khaê nùng giuâp Wal-Mart vađ caâc nhađ baân leê khaâc luön coâ caâc saên phíím khaâch hađng cíìn. Ngoađi ra, RFID cho pheâp caêi thiïơn ăaâng kïí thúđi gian kiïím kï hađng hoâa, Wal-Mart coâ thïí kiïím kï toađn böơ hađng hoâa möîi ngađy thay vò möîi böịn hay taâm tuíìn trûúâc ăíy
2.3. Taơi cöng ty SC Johnson & Son
Cöng ty SC Johnson & Son lađ cöng ty tû nhín ặúơc hònh thađnh tûđ nùm 1886 vúâi khúêi ăiïím lađ cöng
ty gia ằnh taơi Racine, Wisconsin, Hoa Kyđ. Cöng ty lađ nhađ saên xuíịt nhûông saên phíím gia duơng, tiïu duđng hađng ăíìu trïn thïị giúâi. Ăïịn nay sau 133 nùm hònh thađnh vađ phaât triïín, SC Johnson & Son ăaô coâ thõ trûúđng taơi 72 quöịc gia vađ thûúng hiïơu coâ mùơt hún
110 nûúâc trïn toađn cíìu, doanh thu caâc nùm gíìn ăíy cuêa cöng ty thûúđng xuýn ăaơt trïn 12 tyê ăö la. SC Johnson & Son nöíi tiïịng taơi Hoa Kyđ vađ trïn thïị giúâi vúâi nhûông nöî lûơc caêi thiïơn möi trûúđng vađ quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh. Tíịt caê caâc ýịu töị saên xuíịt, töìn kho, ắa ăiïím vađ víơn taêi cuêa SC Johnson & Son ăïìu hûúâng ăïịn tñnh bïìn vûông, hoaơt ăöơng möi trûúđng vađ ăoâng goâp cho cöơng ăöìng [10]
- Thûâ nhíịt, xanh trong ýịu töị saên xuíịt
SC Johnson & Son luön nhíịt quaân nguýn tùưc
Trang 5phín loaơi, ăaânh giaâ taâc ăöơng cuêa nguýn liïơu saên
xuíịt ăïịn sûâc khoêe con ngûúđi vađ möi trûúđng. Biïíu
tûúơng danh saâch xanh ăaơi diïơn ăïí giuâp khaâch hađng
xaâc ắnh saên phíím nađo phuđ húơp vúâi sûâc khoêe baên
thín vađ möi trûúđng. Danh saâch xanh ăaơi diïơn cho
híìu hïịt saên phíím cuêa SC Johnson & Son. Nguýn
liïơu saên xuíịt cöng ty luön cöị gùưng loaơi boê hoâa chíịt
hûôu cú, tùng tyê lïơ thađnh phíìn coâ ñt taâc ăöơng hún ăïịn
möi trûúđng vađ sûê duơng nhûông nguýn liïơu coâ thïí taâi
chïị ặúơc
Böơ quy tùưc ûâng xûê dađnh cho nhađ cung cíịp cuêa
SC Johnson & Son nïu roô nhûông mong muöịn cuêa
cöng ty ăöịi vúâi caâc nhađ cung cíịp trong böịn ýịu töị
then chöịt göìm: Nhín quýìn vađ lao ăöơng; An toađn,
sûâc khoêe vađ möi trûúđng; Phaât triïín bïìn vûông; Ăaơo
ặâc kinh doanh. Trong ăoâ xuýn suöịt lađ ýịu töị xanh:
nhađ cung cíịp phaêi theo doôi, quaên lyâ vađ lađm viïơc
nhùìm giaêm thiïíu chíịt thaêi, khñ thaêi, an toađn vađ sûâc
khoêe cuêa nhín viïn. Nhađ cung cíịp cuêa SC Johnson
& Son phaêi xaâc ắnh vađ quaên lyâ hoâa chíịt vađ caâc víơt
liïơu khaâc coâ thïí gíy nguy cú nïịu thaêi ra möi trûúđng;
ăaêm baêo ăađo taơo ăíìy ăuê cho nhín viïn; xûê lyâ, di
chuýín, baêo quaên hoùơc taâi sûê duơng an toađn; vađ tuín
thuê caâc luíơt vađ quy ắnh hiïơn hađnh vïì daân nhaôn ăïí
taâi chïị vađ thaêi boê
- Thûâ hai; töịi ûu hoâa víơn taêi
SC Johnson & Son töịi ûu hoâa ýịu töị ắa ăiïím vađ
víơn taêi qua möơt chûúng trònh goơi lađ Dûơ aân sûê duơng
troơng taêi xe. SC Johnson & Son ăaô saâng chïị ra möơt
hïơ thöịng kïịt húơp nhiïìu ăún ăùơt hađng cuêa khaâch hađng
vađ nhiïìu saên phíím vađo sao cho coâ thïí chíịt ăíìy nhíịt
möơt xe taêi. Thûơc tïị khi nghiïn cûâu viïơc xïịp hađng taơi
caâc bïịn tađu, cöng ty ăaô thíịy rùìng caâc xe taêi ăaô xïịp
hađng khöng ăuê troơng taêi töịi ăa cuêa noâ. Nghiïn cûâu
cuêa SC Johnson & Son ăaô chó ra rùìng, nïịu chiïịc xe
taêi chíịt ăíìy caâc thuđng baânh sandwich víîn chûa ăaơt
troơng taêi hiïơu quaê cao nhíịt, trong khi xïịp líîn möơt söị
ñt hún caâc thuđng ặơng nhûông chai nûúâc rûêa xe laơi
ăaơt ặúơc muơc tiïu troơng lûúơng töịi ăa, tíịt caê khöng
gian hûôu duơng cuêa xe taêi khi ăoâ seô ặúơc líịp ăíìy
Nhû víơy, bùìng caâch töịi ûu hoâa khi xïịp hađng lïn xe
taêi, caâc cöng ty coâ thïí hoađn toađn coâ thïí kïịt húơp xïịp
nhiïìu loaơi hađng hoâa trïn cuđng möơt xe taêi, qua ăoâ ăaơt
ăuê troơng taêi töịi ăa, cùưt giaêm chi phñ
3 Bađi hoơc kinh nghiïơm ruât ra cho caâc doanh
nghiïơp Viïơt Nam
Coâ thïí töíng húơp nhûông kinh nghiïơm cuêa caâc doanh
nghiïơp trïn ăïí ruât ra bađi hoơc cho caâc doanh nghiïơp
Viïơt Nam nhû sau:
Möơt lađ: quaên lyâ töịt nguöìn hađng, nguýn víơt liïơu
saên xuíịt vađ nhađ cung cíịp: ăöíi múâi saên phíím hûúâng
túâi caâc saên phíím tiïịt kiïơm nùng lûúơng, nguýn víơt liïơu taâi chïị, ýu cíìu ăöịi taâc vađ nhađ cung cíịp phaêi
“xanh hoâa”, ăöìng thúđi thûúđng xuýn ăo lûúđng ăaânh giaâ nhùìm giaêm thiïíu lûúơng khñ thaêi
Hai lađ: quaên lyâ ýịu töị töìn kho, ắa ăiïím gùưn vúâi
ýịu töị sinh thaâi. ÛÂng duơng RFID lađ giaêi phaâp quaên lyâ kho thöng minh, hiïơn ăaơi ăaô ngađy möơt phöí biïịn taơi Viïơt Nam vađ cíìn ặúơc phaât triïín hún nûôa. Taơi Viïơt Nam hiïơn nay ăaô coâ ríịt nhiïìu cöng ty cung cíịp cöng nghïơ RFID quaên lyâ, kiïím kï kho hađng hoâa röơng, söị lûúơng nhiïìu, ăa daơng mùơt hađng, quy mö röơng lúân vûđa tiïịt kiïơm thúđi gian, cöng sûâc, chi phñ vûđa mang laơi hiïơu quaê cao cho doanh nghiïơp. Tûđ kinh nghiïơm cuêa caâc doanh nghiïơp thïị giúâi, caâc doanh nghiïơp Viïơt Nam cíìn chuê ăöơng ûâng duơng cöng nghïơ vađ giaêi phaâp phuđ húơp
Ba lađ: tñch húơp hoâa vađ töịi ûu hoâa víơn taêi. Viïơc
tñch húơp vađ töịi ûu hoâa víơn taêi dûơa trïn kinh nghiïơm cuêa tíơp ăoađn trïn cho thíịy ăíy lađ giaêi phaâp töịi ûu cho caâc hoaơt ăöơng víơn taêi ăíìu vađo, ăíìu ra cho caâc doanh nghiïơp. Doanh nghiïơp Viïơt Nam cíìn húơp taâc vúâi caâc nhađ cung cíịp ăïí lïn kïị hoaơch hoaơt ăöơng, taơo liïn kïịt chùơt cheô vúâi caâc nhađ cung cíịp, vađ tíơn duơng cöng nghïơ ăïí tùng lúơi thïị cuêa doanh nghiïơp. Chùỉng haơn vúâi caâc doanh nghiïơp ngađnh thûơc phíím Viïơt Nam coâ thïí sûê duơng Hïơ thöịng quaên lyâ víơn taêi (Trans-portation Management System - TMS) ăïí töịi ûu hoâa viïơc víơn chuýín hađng hoâa ăíìu vađo. TMS lađ hïơ thöịng caâc cöng ty víơn taêi Viïơt Nam ăang cung cíịp seô tûơ ăöơng theo doôi, lïn kïị hoaơch vađ phín böí cûêa bïịn/ kho, giaêm chó tiïu cho lao ăöơng cuêa doanh nghiïơp
Böịn lađ: giaâo duơc vađ ắnh hûúâng nhín viïn tuín thuê nguýn tùưc thín thiïơn vúâi möi trûúđng. Möîi doanh nghiïơp Viïơt Nam cíìn chuâ yâ thûúđng xuýn tíơp huíịn giuâp ngûúđi lao ăöơng coâ thïm thöng tin vïì taâc ăöơng cuêa biïịn ăöíi khñ híơu ăïịn sûơ phaât triïín kinh tïị - xaô höơi vađ ăúđi söịng con ngûúđi, qua ăoâ níng cao vai trođ cuêa mònh trong viïơc chung tay baêo vïơ möi trûúđng, thûơc hiïơn nguýn tùưc thín thiïơn vúâi möi trûúđng. Ăíy lađ bađi hoơc chûa bao giúđ lađ cuô úê tíịt caê caâc doanh nghiïơp kinh doanh vađ cađng ăùơt ra tñnh cíịp thiïịt trong ăiïìu kiïơn hûúâng túâi quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh, tùng trûúêng xanh, phaât triïín bïìn vûông
Nùm lađ: liïn tuơc caêi tiïịn cöng nghïơ. Ăíy lađ víịn
ăïì söịng cođn cuêa tíịt caê caâc doanh nghiïơp trong quaên lyâ chuöîi cung ûâng coâ hiïơu quaê. Ăùơc biïơt vúâi sûơ phaât triïín maơnh meô cuêa cuöơc caâch maơng cöng nghïơ 4.0, nhiïìu doanh nghiïơp thuöơc nhiïìu ngađnh nghïì trïn thïị giúâi ngađy cađng quan tím ăïịn caêi tiïịn cöng nghïơ vađ quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh. Muơc tiïu cuêa bíịt kyđ doanh nghiïơp hay chuöîi cung ûâng nađo cuông ăïìu lađ lúơi nhuíơn vađ mang ăïịn cho khaâch hađng nhûông saên
Trang 6lađ muơc ăñch mađ lađ phûúng tiïơn ăïí doanh nghiïơp phuơc
vuơ khaâch hađng cuêa mònh. Cöng nghïơ vöịn ăùưt ăoê vađ
coâ thïí nhanh choâng lađm gia tùng chi phñ cuêa hoaơt
ăöơng kinh doanh. Caâc doanh nghiïơp Viïơt Nam luön
bõ thuâc ăííy búêi sûơ caơnh tranh gay gùưt khiïịn baên thín
phaêi trúê nïn linh hoaơt vađ thñch nghi hún. Nhûông giaêi
phaâp cöng nghïơ phuđ húơp giuâp caâc doanh nghiïơp múê
ra nhiïìu cú höơi múâi vúâi chi phñ vö cuđng töịi ûu nhû:
Cöng nghïơ vaơn víơt kïịt nöịi (Internet of Things - IoT),
Cöng nghïơ ăiïơn toaân ăaâm míy (Cloud Computing -CC) vađ Cöng nghïơ xíy dûơng mö hònh mö phoêng (SM
- Simulation Modeling)
Möîi doanh nghiïơp Viïơt Nam cíìn tuđy vađo tiïìm
lûơc tađi chñnh, quy mö hoaơt ăöơng kinh doanh cuêa
mònh ăïí tòm kiïịm caâc giaêi phaâp nhùìm hođa nhíơp
vađo nïìn kinh tïị toađn cíìu, hûúâng túâi traâi ăíịt ngađy
cađng xanh hún
4 Kïịt luíơn
Trong möơt nïìn kinh tïị toađn cíìu vađ víơn ăöơng khöng
ngûđng, caâc doanh nghiïơp ăïìu phaêi tòm cho mònh
möơt hûúâng ăi ăuâng ăùưn ăïí vûđa taơo võ thïị caơnh tranh,
vađ coâ möơt thûúng hiïơu thín thiïơn vúâi möi trûúđng ăïí
tùng trûúêng bïìn vûông. Bađi viïịt ăaô phín tñch vïì vai
trođ vađ caâch thûâc quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh trong
doanh nghiïơp tíơp trung vađo víịn ăïì sûê duơng hiïơu
quaê chi phñ cuêa doanh nghiïơp vađ chiïịn lûúơc thín
thiïơn vúâi möi trûúđng. Yïịu töị möi trûúđng xuýn suöịt
vúâi caâc ýịu töị khaâc cuêa chuöîi cung ûâng cuêa doanh
nghiïơp: saên xuíịt, töìn kho, ắa ăiïím vađ víơn taêi thöng qua hïơ thöịng cöng nghïơ thöng tin kïịt húơp. Cíu chuýơn truýìn caêm ûâng vïì sûơ thađnh cöng vađ lúân maơnh khöng ngûđng cuêa caâc doanh nghiïơp thïị giúâi nhû tíơp ăoađn IBM, tíơp ăoađn Wal-Mart, cöng ty SC Johnson
& Son coâ díịu íịn ăùơc biïơt trong quaên lyâ chuöîi cung ûâng xanh. Nhûông kinh nghiïơm tûđ caâc doanh nghiïơp trïn coâ thïí giuâp caâc doanh nghiïơp Viïơt Nam nghiïn cûâu ăïí coâ ắnh hûúâng phaât triïín vađ quaên lyâ chuöîi cung ûâng cuêa mònh theo hûúâng “xanh” hún, thín thiïơn vúâi möi trûúđng hún, bïìn vûông hún.
Tađi liïơu tham khaêo
1. David Blanchard (2013), “ Quaên trõ chuöîi cung ûâng nhûông traêi
nghiïơm tuýơt vúđi”, Dõch giaê: Ăoađn Thõ Höìng Vín, NXB
Lao ăöơng - Xaô höơi.
2. Michael H.Hugos (2017), “Nguýn lyâ quaên trõ chuöîi cung ûâng”,
Dõch giaê Phan Ăònh Maơnh, NXB Thïị giúâi.
3. Jay Fortenberry (2018) “Hûúâng díîn töịi ûu hoâa chuöîi cung
ûâng”. Dõch giaê Buđi Hûúng Quyđnh, NXB Tri thûâc.
4. Nguýîn Bònh Minh (2016) “Chuöîi cung ûâng xanh - giaêi phaâp
kinh doanh bïìn vûông, thín thiïơn vúâi möi trûúđng”, Taơp chñ
Möi trûúđng söị 2/2016.
5. The World Bank (2012), “ From Growth to Green Growth: A
Framework”, Washington DC.
6. David Blanchard (2009), “How Green is your supply chain?”,
Logistics Today (September 17, 2009): 10-12.
7. Böơ Tađi nguýn vađ möi trûúđng (2016), Quy ắnh baêo vïơ möi
trûúđng cuêa doanh nghiïơp, Thöng tû 31/2016/TT-BTNMT.
8. Thöng tin ăiïơn tûê websites: https://www.ibm.cm
9. Thöng tin ăiïơn tûê websites: https://www.walmart.com
10. Thöng tin ăiïơn tûê websites: https://www.scjohnson.com
Caâc cú súê giaâo duơc ăaơi hoơc, caâc viïơn nghiïn cûâu
cíìn tñch húơp töịi ăa caâc hoaơt ăöơng cuêa mònh vúâi tûơ
ăöơng hoâa, söị hoâa vađ trñ túơ nhín taơo. Thúđi ăaơi caâch
maơng cöng nghiïơp 4.0 seô naêy sinh nhûông víịn ăïì
lúân cíìn giaêi quýịt trong lônh vûơc quaên trõ, quaên lyâ,
khoa hoơc phaâp lyâ, xaô höơi hoơc vađ kïí caê caâc lônh vûơc
nhû khoa hoơc giaâo duơc, súê hûôu trñ túơ seô theo nhûông
quy tùưc múâi
Ngađy nay, híìu nhû tíịt caê caâc lônh vûơc khoa
hoơc cöng nghïơ thûúđng coâ xu hûúâng liïn ngađnh,
xuýn ngađnh. Chùỉng haơn ăïí ăađo taơo nhín lûơc vïì
tûơ ăöơng hoâa, ngoađi trang bõ caâc kiïịn thûâc khai
thaâc vađ sûê duơng dûô liïơu lúân, ăiïơn toaân ăaâm míy
ăïí truýìn taêi vađ lûu trûô thöng tin, cođn phaêi nghiïn
cûâu vađ phaât triïín thiïịt kïị, tñch húơp hïơ thöịng, cöng
nghïơ tûúng taâc thûơc tïị, robot tûơ hađnh, vađ ặúng
nhiïn caê nhûông víịn ăïì söịng cođn nhû an ninh, an
toađn thöng tin.
Tađi liïơu tham khaêo
1. Böơ Chñnh trõ (2019), Nghõ quýịt söị 52/NQ-TW ngađy 27/9/2019 vïì möơt söị chuê trûúng, chñnh saâch chuê ăöơng tham gia caâch maơng cöng nghiïơp líìn thûâ tû.
2. Böơ Giaâo duơc & Ăađo taơo (2017), Cöng vùn
söị 1891/BGDĂT-GDĂH vïì nhiïơm vuơ ăađo taơo nguöìn nhín lûơc coâ khaê nùng thñch
ûâng vúâi cuöơc CMCN 4.0.
3. Böơ Khoa hoơc vađ Cöng nghïơ (2018), Quýịt
ắnh söị 3685/QĂ-BKHCN ngađy 03/12/2018 vïì viïơc ban hađnh danh muơc caâc
cöng nghïơ chuê chöịt cuêa cöng nghiïơp 4.0.
4. Chñnh phuê Nûúâc CHXHCN Viïơt Nam (2017), Chó thõ söị
16/CT-TTg vïì viïơc tùng cûúđng nùng lûơc tiïịp cíơn cuöơc Caâch maơng cöng nghiïơp 4.0
5. Tríìn Viïơt Hođa (2017), Kyê Yïịu diïîn ăađn CMCN 4.0.
6. Hoơc viïơn Chñnh trõ quöịc gia Höì Chñ Minh (2017), Cuöơc caâch
maơng cöng nghiïơp líìn thûâ tû - Thúđi cú vađ thaâch thûâc ăöịi vúâi Viïơt Nam, Nxb Lyâ luíơn chñnh trõ, Hađ Nöơi, tr.43-45.
7. Tríìn Thõ Vín Hoa (2017), Caâch maơng cöng nghiïơp 4.0 víịn ăïì
ăùơt ra cho phaât triïín kinh tïị - xaô höơi vađ höơi nhíơp quöịc tïị cuêa Viïơt Nam, Nxb Chñnh trõ Quöịc gia Sûơ thíơt, Hađ Nöơi.
8. Thuê tûúâng Chñnh phuê (2017), Chó thõ söị 16/CT-TTg, ngađy 04/
5/2017 vïì viïơc tùng cûúđng nùng lûơc tiïịp cíơn cuöơc caâch maơng cöng nghiïơp líìn thûâ 4.
GIAÂO DUƠC ĂAƠI HOƠC VIÏƠT NAM
(Tiïịp theo trang 41)