Các cuộc biểu tình của người lao động ở Trung Quốc đang gia tăng với tần suất và người lao động đang đưa ra nhiều yêu cầu tham vọng hơn. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu hoạt động này nhìn chung có thu hút sự phản ứng của các quan chức theo chủ nghĩa cải cách hay bảo thủ hay không. Sử dụng một cuộc khảo sát năm 2014 với các nhà lãnh đạo cấp thành phố từ liên đoàn công đoàn chính thức của Trung Quốc, chúng tôi thấy rằng sự thừa nhận về mức độ nghiêm trọng của các tranh chấp lao động ngày nay và cách quan hệ công nghiệp của đất nước đang thay đổi có tương quan thuận với sự lạc quan của những người được hỏi về khả năng thay đổi đối với Hệ thống chính trị của Trung Quốc. Để xác định chính xác điều này có ý nghĩa gì về mặt ý thức hệ, chúng tôi so sánh thêm những người lạc quan và bi quan về cải cách về sự ủng hộ của họ đối với một loạt các chính sách cụ thể hơn, nhận thấy rằng những người tin rằng những thay đổi mang tính hệ thống gần như có quan điểm khác với các đồng nghiệp của họ về tầm quan trọng của sự tham gia. với xã hội dân sự toàn cầu và cách tiếp cận ba bên (chính phủ, công đoàn, người sử dụng lao động) để quản lý nơi làm việc.
Trang 1Toâm tùưt: Caâc cuöơc biïíu tònh cuêa cöng nhín úê Trung Quöịc ăang gia tùng tíìn suíịt vađ cöng nhín ăang ặa ra nhûông ýu cíìu tham voơng hún. Tuy nhiïn, khöng roô liïơu hoaơt ăöơng nađy, nhòn chung, seô kñch hoaơt phaên ûâng mang tñnh caêi caâch hay baêo thuê tûđ nhađ quaên lyâ Tûđ cuöơc khaêo saât nùm 2014 thûơc hiïơn trïn caâc nhađ laônh ăaơo cíịp thađnh phöị tûđ liïn ăoađn cöng ăoađn cuêa Trung Quöịc, taâc giaê nhíơn ặúơc
ăa söị sûơ thûđa nhíơn vïì mûâc ăöơ nghiïm troơng cuêa caâc tranh chíịp lao ăöơng ngađy nay vađ vïì möịi tûúng quan tñch cûơc giûôa sûơ thay ăöíi cuêa quan hïơ cöng nghiïơp vúâi sûơ laơc quan cuêa ăöịi tûúơng nghiïn cûâu vïì khaê nùng thay ăöíi cuêa hïơ thöịng chñnh trõ Trung Quöịc. Ăïí xaâc ắnh chñnh xaâc ăiïìu nađy coâ yâ nghôa gò vïì mùơt tû tûúêng, caâc taâc giaê so saânh nhûông caâ nhín coâ caâi nhòn tñch cûơc vađ tiïu cûơc vúâi caêi caâch vïì sûơ uêng höơ cuêa hoơ ăöịi vúâi möơt loaơt caâc chñnh saâch cuơ thïí, kïịt quaê cho thíịy nhûông ngûúđi tin vađo thay ăöíi mang tñnh hïơ thöịng coâ tíìm nhòn khaâc vúâi caâc ăöìng nghiïơp vïì tíìm quan troơng cuêa sûơ ăoâng goâp cuêa xaô höơi dín sûơ toađn cíìu vađ caâch tiïịp cíơn ba bïn (chñnh phuê, cöng ăoađn, chuê nhín) ăïí quaên lyâ núi lađm viïơc. Kïịt quaê nađy lađm cú súê höî trúơ cho yâ tûúêng rùìng nhûông ngûúđi laơc quan vïì caêi caâch lađ nhûông ngûúđi uêng höơ caêi caâch, vađ möịi quan tím ăïịn sûơ thay ăöíi giûôa caâc quan chûâc Trung Quöịc, ñt nhíịt lađ úê cíịp ăöơ nghiïn cûâu úê ăíy, ăang gia tùng cuđng vúâi xung ăöơt taơi núi lađm viïơc
Tûđ khoaâ: Töíng Cöng höơi Trung Quöịc, dín chuê hoâa, quan hïơ lao ăöơng, cöng ăoađn, bíịt öín cöng nhín, thïí chïị, quan chûâc
WORKER UNREST AND INSTITUTIONAL CHANGE: PERCEPTIONS OF LOCAL TRADE UNION LEADERS IN CHINA Abstract: Worker protests in China are increasing in frequency, and workers are making more ambitious demands. However,
it is unclear whether this activism is, on the whole, drawing a reformist or conservative response from officials. Using a 2014 survey
of city-level leaders from China’s official trade union federation, we find that an acknowledgement of the seriousness of today’s labor disputes and of how the country’s industrial relations are changing is positively correlated with respondents’ optimism regarding the likelihood of changes to China’s political system. To determine exactly what this means ideologically, we further compare reform optimists and pessimists with regard to their support for a range of more specific policies, finding that those who believe systemic changes are close at hand have different views from their peers regarding the importance of engagement with global civil society and
a tripartite (government, union, employer) approach to managing workplaces. This provides tentative support for the idea that reform optimists are reform supporters and that interest in change among Chinese officials, at least at the level studied here, is growing alongside workplace conflict.
Keywords: All China Federation of Trade Unions(ACFTU), democratization, labour relations, trade unions, worker unrest, institutions, officials
Ngađy nhíơn:8/12/2019
Ngađy phaên biïơn:20/12/2019
Ngađy duýơt ăùng:25/12/2019
KAN WANG* - MANFRED ELFSTROM**
Ngûúđi dõch: Nguýîn Thu Hađ
* Hoơc viïơn Quan hïơ Lao ăöơng Trung Quöịc, Trung Quöịc
** Ăaơi hoơc Havard, Hoa Kyđ
Tònh traơng bíịt öín cuêa cöng nhín úê Trung Quöịc
ăang gia tùng maơnh meô vađ ăang thay ăöíi trong
tñnh chíịt. Cuđng luâc ăoâ, Bùưc Kinh vađ chñnh
quýìn ắa phûúng cuông ăaô thöng qua luíơt lao ăöơng
múâi trong thíơp kyê qua, vađ Ăaêng Cöơng saên Trung
Quöịc (ĂCSTQ) vađ Töíng Cöng höơi Trung Quöịc
(TCHTQ) ăaô ặúơc khuýịn khñch aâp duơng vai trođ mang
tñnh tñch cûơc hún taơi núi lađm viïơc. Tuy nhiïn, cuông
ăaô coâ nhûông ăöơng thaâi úê bïn ăöịi líơp, tûđ caâc cuöơc
ăađn aâp caâc töí chûâc phi chñnh phuê (PCP) cuêa caênh saât ắa phûúng ăïịn caâc chó trñch vïì baêo vïơ lao ăöơng chuê chöịt cuêa caâc böơ trûúêng hađng ăíìu. Nïịu chuê nghôa caêi caâch lađ xíy dûơng núi lađm viïơc hiïơu quaê hún vađ tùng tiïịng noâi cuêa ngûúđi lao ăöơng hoùơc, tham voơng hún, khúêi xûúâng nhûông thay ăöíi cú baên cho hïơ thöịng
Trang 2ăöơng; chuê nghôa baêo thuê tiïịp tuơc dûơa vađo caâc töí
chûâc baêo thuê ăïí giaêi quýịt xung ăöơt lao ăöơng hoùơc
thíơm chñ ăííy luđi caâc biïơn phaâp uêng höơ cöng nhín
hiïơn coâ, trong khi chöịng laơi sûơ thay ăöíi chñnh trõ möơt
caâch kiïn quýịt, liïơu giûôa caâc nhađ caêi caâch hay baêo
thuê, bïn nađo thùưng thïị. Trûúâc diïîn biïịn nađy, ríịt
nhiïìu cíu hoêi ặúơc ăùơt ra: Chñnh xaâc hoaơt ăöơng múâi
cuêa cöng nhín Trung Quöịc ăang ăùơt aâp lûơc gò lïn böơ
maây quaên trõ? AÂp lûơc nađy ăang truýìn qua hïơ thöịng
nöơi böơ Nhađ nûúâc - Ăaêng Trung Quöịc, vñ duơ nhû caâc
chûúng trònh nghõ sûơ cuêa caâc cú quan hađnh chñnh
nhín sûơ khaâc nhau, hay qua caâc cíịu truâc kinh tïị ắa
phûúng? Trong trûúđng húơp nađo nhađ quan chûâc cíìm
quýìn ăùơt niïìm tin vađo khaê nùng thay ăöíi thïí chïị
síu sùưc? Bïn uêng höơ caêi caâch seô chuâ troơng vađo nhûông
thay ăöíi cuơ thïí nađo? Traê lúđi nhûông cíu hoêi nađy coâ
thïí cung cíịp nïìn taêng dûơ kiïịn vïì tûúng lai cuêa hoaơt
ăöơng toađn cíìu - vađ tûúng quan, tûúng lai cuêa möơt
trong nhûông quöịc gia ăöơc tađi lúân nhíịt vađ líu dađi nhíịt
thïị giúâi
Bađi baâo nađy sûê duơng möơt cuöơc khaêo saât göịc vúâi
225 nhađ laônh ăaơo cuêa TCHTQ cíịp thađnh phöị trïn
khùưp ăíịt nûúâc ăïí tòm hiïíu möịi quan hïơ giûôa lyâ lõch
caâ nhín, möi trûúđng lađm viïơc, ăaânh giaâ cuêa hoơ vïì
ăùơc ăiïím nöíi bíơt nhíịt cuêa lao ăöơng Trung Quöịc vađ
vïì khaê nùng caêi caâch trong tûúng lai gíìn. Kïịt quaê
ăaâng ngaơc nhiïn cho thíịy khaâ nhiïìu cíu traê lúđi uêng
höơ nhûông thay ăöíi quan troơng trong phûúng thûâc
quaên lyâ taơi Trung Quöịc, tûđ viïơc phín böị quýìn lûơc
ăïịn sûơ ăoâng goâp cuêa quíìn chuâng trong caâc quýịt
ắnh cuêa nhađ nûúâc. Hún nûôa, nhûông nhađ laônh ăaơo
tin rùìng hiïơu ûâng “vöịn maơnh, lao ăöơng ýịu” sùưp ăi
ăïịn höìi kïịt vađ nhûông ngûúđi xaâc ắnh mûâc ăöơ tranh
chíịp cao lađ möơt khña caơnh quan troơng cuêa quan hïơ
lao ăöơng ngađy nay coâ nhiïìu khaê nùng hún tin vađo caêi
caâch hïơ thöịng chñnh trõ lađ ăiïìu tíịt ýịu. Ăaêng viïn vađ
möơt söị lûúơng lúân thađnh viïn cöng ăoađn trong quaâ
trònh saên xuíịt cuông lađ nhûông ýịu töị dûơ baâo quan
troơng cho lođng tin ăoâ, ngoađi ra, caâc ýịu töị caâ nhín
vađ möi trûúđng cođn laơi khöng cho thíịy sûơ tûúng quan
ăaâng kïí vúâi niïìm tin hoùơc sûơ hoađi nghi vïì khaê nùng
caêi caâch. Kïịt quaê nađy coâ yâ nghôa gò trong viïơc dûơ
ăoaân caêi caâch hïơ thöịng chñnh trõ?
Nhûông ngûúđi ặúơc hoêi tin vađo sûơ tíịt ýịu cuêa caêi
caâch khaâc biïơt ăaâng kïí so vúâi nhûông ngûúđi khöng
quan tím ăïịn viïơc kïịt nöịi vúâi quíìn chuâng dín sûơ
toađn cíìu hay cam kïịt tiïịp cíơn ba bïn ăöịi vúâi quy
ắnh lao ăöơng. Ăiïìu nađy cho thíịy sûơ laơc quan caêi caâch vađ chuê nghôa caêi caâch coâ nhiïìu ăiïím tûúng ăöìng vađ do ăoâ, hoaơt ăöơng míịu chöịt coâ thïí thuâc ăííy caêi caâch vúâi nhûông nhađ laônh ăaơo möơt caâch trûơc tiïịp nhíịt - hoùơc, ñt nhíịt, kïịt nöịi caâc nhađ quan chûâc cuđng chñ hûúâng vïì caêi caâch thađnh möơt nhoâm. Trong phíìn tiïịp theo, trûúâc tiïn caâc taâc giaê seô töíng húơp kiïịn thûâc vïì hoaơt ăöơng lao ăöơng cuêa Trung Quöịc, caâc caêi caâch líơp phaâp vađ liïn minh khaâc nhau cho ăïịn nay, vađ caâc díịu hiïơu cuêa chuê nghôa baêo thuê chñnh saâch ăang gia tùng. Tiïịp theo, caâc taâc giaê seô thöịng kï tađi liïơu hiïơn coâ vïì möịi quan hïơ giûôa caâc phong trađo xaô höơi, chïị tađi vađ thay ăöíi; vïì cöng ăoađn dûúâi caâc nhađ nûúâc xaô höơi chuê nghôa vađ híơu xaô höơi chuê nghôa; vađ cuơ thïí vïì TCHTQ. Sau ăoâ, thiïịt kïị khaêo saât vađ phûúng thûâc thûơc hiïơn nghiïn cûâu seô ặúơc trònh bađy cuđng vúâi kïịt quaê. Kïịt luíơn cuöịi cuđng seô ặa ra gúơi yâ cho chuê ăïì nghiïn cûâu chuýn síu hún
Tònh hònh hiïơn taơi
Hïơ thöịng chñnh trõ Trung Quöịc ăang ăöịi mùơt vúâi aâp lûơc quíìn chuâng tùng cao trong 2 thíơp kó vûđa qua
Duđ nhûông cuöơc biïíu tònh liïn quan ăïịn nhiïìu víịn ăïì khaâc nhau, tûđ quýìn súê hûôu ăíịt nöng thön ăïịn ö nhiïîm ăïịn tûơ do tön giaâo, thöịng kï cho thíịy cöng nhín lađ tím ăiïím cuêa caâc röịi loaơn gíìn ăíy. Trong möơt baâo caâo cuêa Viïơn Khoa hoơc Xaô höơi Trung Quöịc nùm 2014, trong 14 nùm qua, danh muơc “sûơ cöị hađng loaơt” lúân nhíịt liïn quan ăïịn 1000 caâ nhín trúê lïn lađ caâc xung ăöơt liïn quan ăïịn viïơc lađm [1]. Giaâo viïn bõ traê lûúng dûúâi mûâc dõch vuơ dín sûơ; tađi xïị taxi ăaô tûđ chöịi lađm viïơc vò chi phñ nhiïn liïơu tùng; vađ caâc nhín viïn nhađ maây theâp ăaô tham gia vađo caâc cuöơc xung ăöơt baơo lûơc phaât sinh tûđ kïị hoaơch tû nhín hoâa. Cuöơc ằnh cöng lúân nhíịt trong lõch sûê Cöơng hođa Nhín dín Trung Hoa, cuöơc diïîu hađnh cuêa 40.000 cöng nhín taơi nhađ maây giađy Yue Yuen cuêa Ăađi Loan úê Ăöng Quan, tónh Quaêng Ăöng, xaêy ra vađo nùm 2014. Tranh chíịp lao ăöơng, xung ăöơt phín xûê vađ kiïơn tuơng hađng nùm ăaô tùng tûđ 48.121 nùm 1996 lïn 665.760 trong nùm 2013 [2]. Troơng tađi viïn vađ thíím phaân úê nhiïìu thađnh phöị ăïìu baâo caâo tònh traơng quaâ taêi
Ăaô töìn taơi möơt sûơ thay ăöíi ắnh tñnh trong ăùơc tñnh cuêa hoaơt ăöơng lao ăöơng, ăùơc biïơt lađ trong suöịt
10 nùm qua. Caâc hoơc giaê nhíơn xeât, tíìng lúâp lao ăöơng lúân nhíịt thïị giúâi nađy bõ chia reô síu sùưc, hiïơn tûúơng nađy ặúơc cho lađ do sûơ phuơ thuöơc cuêa Trung Quöịc vađo ăíìu tû trûơc tiïịp nûúâc ngoađi [3], khoaêng caâch thïị hïơ vađ ăöơc quýìn thõ trûúđng [4], chïị ăöơ quaên lyâ khaâc
Trang 3ăöịi líơp trong quaâ trònh saên xuíịt lao ăöơng giûôa lao
ăöơng nhíơp cû vađ lao ăöơng taơi doanh nghiïơp vöịn nhađ
nûúâc [7]. Tuy nhiïn, nghiïn cûâu gíìn ăíy ăaô xaâc ắnh
möơt bûúâc chuýín mònh tûđ quan hïơ lao ăöơng caâ nhín
sang quan hïơ lao ăöơng tíơp thïí [8] vađ tíơp húơp caâc
ýu cíìu múâi laơ, maơnh meô hún: níng mûâc lûúng, bíịt
kïí mûâc töịi thiïíu theo luíơt ắnh; tíơp trung ăïịn caâc
chi tiïịt taơi núi lađm viïơc (lađm thïm giúđ, baêo hiïím,
v.v.); vađ tön troơng cú baên tûđ ngûúđi sûê duơng lao ăöơng
[9]. Ăùơc biïơt tûđ nùm 2010 trúê ăi, cöng nhín ăaô coâ
tiïịng noâi trong caâc quýịt ắnh cuêa cöng ty [10]. Vñ
duơ, nhûông ngûúđi biïíu tònh liïn quan ăïịn vuơ ằnh
cöng Yue Yuen ăaô ýu cíìu tùng thanh toaân baêo hiïím
xaô höơi vađ caêi caâch cöng ăoađn doanh nghiïơp. Suy
thoaâi síu sùưc cuêa nïìn kinh tïị Trung Quöịc lađ höìi
chuöng baâo hiïơu sûơ trúê laơi vúâi caâc ýu saâch phođng
thuê maơnh meô hún cuêa ngûúđi lao ăöơng, nhûng sûơ sùĩn
sađng phaên khaâng cuêa hoơ khoâ coâ khaê nùng thay ăöíi
Caâc nhađ nghiïn cûâu ăaânh giaâ cao sûơ gia tùng
trong hoaơt ăöơng xaô höơi cuêa cöng nhín Trung Quöịc
vađ ăoâng goâp cuêa hoơ vïì nhu cíìu lao ăöơng trong möơt
söị ăiïìu luíơt lao ăöơng quan troơng [11]. ÚÊ cíịp quöịc
gia, Trung Quöịc ban hađnh Luíơt Lao ăöơng ăíìu tiïn
vađo nùm 1994 vađ sûêa ăöíi Luíơt Cöng ăoađn nùm
2001. Sau möơt cuöơc tranh luíơn toađn dín bíịt thûúđng
[12], Luíơt húơp ăöìng lao ăöơng, cuông nhû Luíơt khuýịn
cöng vađ Luíơt hođa giaêi vađ tranh chíịp lao ăöơng, ăïìu
ăi vađo hiïơu lûơc tûđ nùm 2008. Nhûông quy ắnh nađy
ặa ra möơt loaơt caâc hûúâng díîn chi tiïịt lađm roô traâch
nhiïơm cuêa ngûúđi sûê duơng lao ăöơng. Nùm 2011,
nhùìm ăaâp ûâng vúâi caâc khoaên núơ lûúng thûúđng xuýn
trong möơt söị ngađnh ngïì nhû xíy dûơng, möơt ăaơo
luíơt ăaô ặúơc thöng qua nhùìm ngùn chùơn hađnh ăöơng
ùn chùơn lûúng cöng nhín. Cú quan ăoađn thïí cíịp
tónh ăaô ăi bûúâc xa hún, tiïịn gíìn ăïịn viïơc cöng nhíơn
caâc cuöơc ằnh cöng lađ tranh chíịp kinh tïị thûúđng lïơ
(Thím Quýịn, tónh Quaêng Ăöng) vađ cung cíịp nhađ
úê cöng cöơng vađ höî trúơ quy trònh ăùng kyâ giíịy pheâp
cû truâ ăö thõ cho ngûúđi lao ăöơng nhíơp cû (Truđng
Khaânh) [13]. Nùm 2014, Quaêng Ăöng ăaô thöng qua
caâc quy ắnh múâi vïì tham víịn tíơp thïí trong caâc
doanh nghiïơp, mùơc duđ hoaơt ăöơng nađy ăaô giaêm tñnh
thiïịt chïị so vúâi caâc dûơ thaêo trûúâc ăoâ (vađ bõ chó trñch
röơng raôi do bïn ăíịu tranh vò cöng nhín) [14]. Tûđ
nùm 2010, möơt cuöơc thaêo luíơn thûúđng xuýn ặúơc
diïîn ra vïì taâi thiïịt líơp quýìn ằnh cöng toađn quöịc
(quýìn nađy ặúơc loaơi boê khoêi Hiïịn phaâp tûđ nùm
1982), caâc nhađ hoaơt ăöơng coâ nhiïìu yâ kiïịn traâi chiïìu vïì ăïì xuíịt trïn [15]
Trûúâc sûơ thuâc giuơc cuêa chñnh quýìn trung ûúng, TCHTQ ăaô maơo hiïím vûúơt ra ngoađi vai trođ truýìn thöịng cuêa mònh lađ “chia seê tònh caêm”, cho nhûông ngûúđi lao ăöơng coâ gia ằnh khoâ khùn, töí chûâc caâc hoaơt ăöơng vùn hoâa vađ tön vinh nhûông ngûúđi lao ăöơng gûúng míîu. Vađo nùm 2005, caâc nhín viïn cuêa TCHTQ ăaô vûúơt quýìn, tíơp húơp cöng nhín taơi möơt söị cûêa hađng Wal-Mart (thay vò xin pheâp caâc nhađ quaên lyâ cûêa hađng
- möơt thöng lïơ cuêa Töíng Liïn ăoađn) [16]. Thûúng lûúơng tíơp thïí (hoùơc tham víịn tíơp thïí) úê Trung Quöịc, hiïơn taơi, ặúơc töí chûâc úê cíịp ăöơ doanh nghiïơp. Tuy nhiïn, bùưt ăíìu tûđ nùm 2005, möơt loaơt caâc thaêo thuíơn ăöíi múâi mûâc lûúng cho cöng nhín lao ăöơng toađn böơ ngađnh len ặúơc diïîn ra taơi thađnh phöị Nguýn Linh úê tónh Chiïịt Giang, vöịn lađ núi tûđng bõ aênh hûúêng do caâc cuöơc biïíu tònh lao ăöơng vađ (tûđ quan ăiïím cuêa ngûúđi sûê duơng lao ăöơng) xung ăöơt khöng lađnh maơnh giûôa ngûúđi lao ăöơng [17]. Líịy gûúng tûđ Mö hònh taơi Nguýn Linh, TCHTQ ăaô ặa thûúng lûúơng tíơp thïí cíịp ăöơ ngađnh vađo chûúng trònh nghõ sûơ chñnh trong giai ăoaơn 2012 ăïịn 2017 [18]. Caâc thûê nghiïơm ăíìu tiïn úê Chiïịt Giang vađ sau ăoâ taơi Quaêng Ăöng ăaô cho pheâp cöng nhín bíìu cûê dín chuê caâc uêy ban cöng ăoađn doanh nghiïơp [19]; vađo nùm 2014, bíìu cûê cöng ăoađn trûơc tiïịp ăaô ặúơc aâp duơng úê 5000 doanh nghiïơp taơi Quaêng Ăöng, vúâi caâc mûâc ăöơ thađnh cöng khaâc nhau [20]. Liïn ăoađn Cöng ăoađn tónh Quaêng Ăöng hy voơng seô múê röơng thûê nghiïơm cho tíịt caê caâc uêy ban cöng ăoađn doanh nghiïơp vađo nùm 2019 [21]
Tuy nhiïn, trûúâc tíịt caê ăöơng thaâi mang tñnh cúêi múê vúâi ngûúđi lao ăöơng cuêa chñnh phuê vađ cöng ăoađn, luön töìn taơi möơt bûúâc ăi ăöịi ăíìu. Ăíìu nùm 2009, möơt nùm sau khi Luíơt húơp ăöìng lao ăöơng coâ hiïơu lûơc, UÊy ban Chñnh trõ vađ Luíơt phaâp tónh Quaêng Ăöng ăaô ặa ra möơt baâo caâo caênh baâo rùìng caâc töí chûâc PCP vađ luíơt sû uyê quýìn cöng dín chím ngođi cho nhûông xung ăöơt taơi núi lađm viïơc [22]. Tûđ nùm 2012, caâc töí chûâc PCP vïì lao ăöơng ăaô chõu aâp lûơc maơnh meô, buöơc phaêi thûúđng xuýn chuýín vùn phođng; vađo thaâng 12 nùm 2015, caênh saât ăaô bùưt giûô baêy nhađ laônh ăaơo PCP taơi Quaêng Chíu trong möơt ăïm, trong khi thíím víịn nhiïìu caâ nhín cođn laơi; ba trong söị caâc nhađ hoaơt ăöơng xaô höơi sau ăoâ ăaô chñnh thûâc bõ bùưt vò töơi “tíơp húơp ăaâm ăöng ăïí gíy röịi tríơt tûơ xaô höơi”, vađ möơt ngûúđi khaâc bõ buöơc töơi biïín thuê [23]. Baâo caâo hoaơt ăöơng cuêa Thuê tûúâng Li Keqiang trong cuöơc hoơp
Trang 4trođ cuêa thûúng lûúơng tíơp thïí. Hún nûôa, trong möơt
cuöơc phoêng víịn ặúơc trñch díîn röơng raôi gíìn ăíy,
Phoâ Chuê tõch cuêa TCHTQ, Li Yufu, chó ăïì cíơp möơt
líìn vïì thûúng lûúơng, thay vađo ăoâ tíơp trung vađo tuýn
truýìn phaâp lyâ caâ nhín, vađ möơt líìn nûôa gioâng lïn höìi
chuöng ăe doơa vïì tñnh ăoađn kïịt cuêa cöng nhín nhíơp
cû xuíịt phaât tûđ caâc thïị lûơc thuđ ắch uêng höơ PCP
[24]. Vađo thaâng 2 nùm 2016, Böơ Nhín lûơc vađ An
sinh xaô höơi ăaô uêng höơ caâc nhađ phï bònh, khùỉng ắnh
rùìng Luíơt Húơp ăöìng lao ăöơng giaêm tñnh linh hoaơt
cuêa lao ăöơng vađ tùng chi phñ kinh doanh; vađo thaâng
3 cuđng nùm, trïn truýìn hònh, Böơ trûúêng Tađi chñnh
Lou Jiwei chó ra tñnh míịt cín bùìng cuêa böơ luíơt nađy
[25]. ÚÊ cíịp ắa phûúng, ngûúđi ặâng ăíìu tiïn phong
cuêa Liïn ăoađn Cöng ăoađn Quaêng Chíu, Chen
Weiguang, möơt nhín víơt thûúđng xuýn liïn laơc vúâi
caâc nhađ hoaơt ăöơng lao ăöơng úê nûúâc ngoađi, ăaô ặúơc
cho nghó hûu vađo nùm 2012, vađ thay thïị búêi möơt
nhađ laônh ăaơo baêo thuê. Sau vuơ ằnh cöng Yue Yuen
nùm 2014 tíơp trung quanh vađo caâc víịn ăïì an sinh
xaô höơi, xaô Ăöng Quan ăaô chuýín sang gíy khoâ khùn
cho ngûúđi lao ăöơng nhíơp cû nhùìm giaêm caâc khoaên
ăoâng goâp lúơi ñch xaô höơi cuêa hoơ vađo nùm 2015. Do ăoâ,
coâ nhiïìu bùìng chûâng cho aâp lûơc cuêa cöng nhín, tûđ
ăoâ chím ngođi cho caâc chñnh saâch vò lao ăöơng taâo
baơo vađ chñnh saâch chöịng lao ăöơng thíơn troơng
Phong trađo vađ phong trađo khúêi ăöơng, chïị ăöơ,
vađ thay ăöíi
Möịi quan hïơ giûôa caâc phong trađo vađ phong trađo
khúêi ăöơng, chïị ăöơ, thïí chïị vađ thay ăöíi chñnh trõ lađ
trung tím cuêa chñnh trõ hoơc so saânh. Trûúâc hïịt, coâ
möơt truýìn thöịng hoơc thuíơt phong phuâ ăaânh giaâ caâch
xung ăöơt xaô höơi hònh thađnh loaơi hònh thïí chïị. Nhíơn
ắnh vïì ăíịu tranh giai cíịp - tûơ noâ lađ saên phíím cuêa
sûơ thay ăöíi trong phûúng thûâc saên xuíịt thöịng trõ cuêa
möơt xaô höơi - lađ cú súê cho sûơ thay ăöíi trong kiïịn truâc
chñnh trõ thûúơng tíìng, lađ ăiïìu cöịt ýịu cuêa chuê nghôa
Maâc [26]. Cuđng maơch suy nghô nađy, caâc nhađ thïí chïị
hoơc lõch sûê cho rùìng caâc liïn minh khaâc nhau giûôa
cöng nhín, nöng dín, ắa chuê, vađ giai cíịp tû saên,
cuđng vúâi caâc ăaêng phaâi vađ töí chûâc, coâ möịi tûúng
quan vúâi ắnh hûúâng chñnh quýìn dađi haơn khaâc nhau:
dín chuê tûơ do, dín chuê xaô höơi, chuê nghôa cöơng saên
vađ chuê nghôa phaât xñt [27]. Trong khi ăoâ, caâc nhađ
uêng höơ thuýịt lûơa choơn duy lyâ (Rational choice theory )
giaêi thñch sûơ bïị tùưc vađ thay ăöíi nađy lađ sûơ giùìng xeâ
caâch ăiïơu hoùơc möơt keđo thûúng lûúơng giûôa, möơt mùơt
lađ giúâi tinh hoa vađ caâc nhađ ăöơc tađi, vađ möơt mùơt lađ ngûúđi ngheđo (vađ coâ leô lađ tíìng lúâp trung lûu) [28]. Sûơ phín tñch linh hoaơt vïì sûơ thay ăöíi nađy trong nhiïìu nghiïn cûâu dûơa trïn möịi tûúng quan tñch cûơc giûôa thu nhíơp trung bònh vađ tûơ do hoâa chñnh trõ [29]. Tuy nhiïn, ăöịi vúâi caâc caâ nhín úê võ trñ quýìn lûơc bõ aênh hûúêng búêi tònh traơng bíịt öín hay caâc caâ nhín coâ thïí khiïịn hïơ thöịng hoaơt ăöơng hoùơc trò trïơ, troơng tím thûúđng tíơp trung vađo caâc nhađ laônh ăaơo hađng ăíìu vađ caâc nhoâm ngûúđi ặâng ăíìu vađ caâc nhađ caêi caâch xung quanh hoơ. Ăiïìu nađy ặúơc thíịy trong caâc nghiïn cûâu vïì sûơ chuýín ăöíi (tûđ möi giúâi, khöng tûđ caâch maơng) tûđ chuê nghôa toađn quýìn [30]. Caâc cíịp thíím quýìn bïn dûúâi - nhûông ngûúđi trûơc tiïịp thûơc hiïơn caêi caâch hoùơc quýịt ắnh ăađn aâp möơt cuöơc biïíu tònh cuơ thïí -khöng ặúơc nhùưc túâi. Hún nûôa, caâc töí chûâc quíìn chuâng do chñnh phuê chó ăaơo hiïịm khi tham gia
Cöng ăoađn vađ nhađ nûúâc xaô höơi chuê nghôa
Cöng ăoađn do nhađ nûúâc kiïím soaât lađ nhûông cöơt thu löi cho thay ăöíi vađ lađ truơ cöơt tiïịp nöịi cho caâc nûúâc xaô höơi chuê nghôa vađ híơu xaô höơi chuê nghôa. Caâc phong trađo lao ăöơng ăoâng möơt vai trođ thiïịt ýịu trong caâc cuöơc caâch maơng ặa chñnh phuê caânh taê lïn nùưm quýìn trong thïị kyê XX. ÚÊ Trung Quöịc, Liïn bang Xö-viïịt, Ăöng Íu, Cuba, Viïơt Nam, Ai Cíơp, vađ möơt söị núi coâ möơt ăaêng kiïím soaât, töí chûâc cöng ăoađn ăún nhíịt ăaô ặúơc thöng qua ngay sau khi thađnh líơp chïị ăöơ múâi. Nhiïơm vuơ cuêa cöng ăoađn úê caâc quöịc gia nađy ăaô ặúơc chuýín ăöíi tûđ viïơc huy ăöơng cöng nhín thay ăöíi chñnh trõ sang kïịt nöịi cöng nhín vađo böơ maây cíìm quýìn [31]. Chûâc nùng cuêa cöng ăoađn (trïn lyâ thuýịt) hoaơt ăöơng nhû möơt vađnh ăai truýìn taêi, truýìn ăaơt möịi quan tím cuêa cöng nhín túâi laônh ăaơo, cuđng luâc ăoâ xíy dûơng höî trúơ tûđ hoaơt ăöơng saên xuíịt nïìn vò muơc tiïu saên xuíịt vađ thiïịt líơp caâc chiïịn dõch tíơp trung vađo con ngûúđi (vñ duơ taơi Nam Tû vúâi nïìn dín chuê taơi núi lađm viïơc lađ möơt ngoaơi lïơ ăaâng chuâ yâ) [32]. Vúâi viïơc lađm gíìn nhû ặúơc baêo ăaêm troơn ăúđi ăöịi nghõch vúâi lođng trung thađnh vúâi chñnh trõ liïn tuơc ặúơc thûê thaâch, quan hïơ chuê-khaâch trúê nïn khaâ phûâc taơp [33]. Duđ víơy, phaên khaâng cuêa ngûúđi lao ăöơng khöng chïịt ăi vúâi sûơ haơn chïị cuêa quan hïơ thõ trûúđng
Caê Liïn bang Xö-viïịt vađ caâc quöịc gia trûơc thuöơc úê Ăöng Íu ăïìu traêi qua caâc cuöơc biïíu tònh baơo loaơn quy mö lúân vađo nhûông nùm 1960 vađ 1970 [34]. Tuy nhiïn, khöng coâ caêi caâch nađo trong caâc lônh vûơc quan hïơ lao ăöơng vađ liïn ăoađn cöng ăoađn ặúơc khúêi xûúâng [35]. Vađo ăíìu nhûông nùm 1980, trong thúđi kyđ khoâ
Trang 5maây ăoâng tađu Gda-xtan cuêa Ba Lan ăaô phaât ăöơng
möơt lađn soâng ằnh cöng vađ ýu cíìu sûơ cöng nhíơn
húơp phaâp cuêa “Ăoađn Kïịt” (Solidarity ), töí chûâc cöng
ăoađn ăöơc líơp cuêa hoơ [36]. Sûơ thađnh líơp cuêa Ăoađn
Kïịt díîn ăïịn sûơ suơp ăöí cuêa chuê nghôa xaô höơi úê Ba
Lan vađ goâp phíìn vađo möơt cuöơc caâch maơng thûâ hai úê
Ăöng Íu vađ Liïn Xö. Mùơc duđ cho cuđng, tríơt tûơ kinh
tïị vađ chñnh trõ nađy khöng nhíơn ặúơc sûơ tham gia cuêa
tíịt caê caâc nhađ hoaơt ăöơng, phíìn nhiïìu trong söị hoơ
tòm kiïịm möơt hònh thûâc dín chuê hún cuêa chuê nghôa
xaô höơi [37], úê nhiïìu núi, töí chûâc cöng ăoađn ăún nhíịt
ñt nhíịt ăaô múê ặúđng cho tûơ do liïn minh [38]. Möơt
söị cöng ăoađn theo mö hònh chuýìn ăöíi cuô vûúơt qua
thúđi kyđ nađy giöịng nhau. Caâc cöng ăoađn do Ăaêng Dín
chuê Quöịc gia Ai Cíơp kiïím soaât bõ kòm keơp do caêi
caâch thõ trûúđng dûúâi thúđi caâc cûơu laônh ăaơo Anwar
Sadat vađ Hosni Mubarak, víîn töìn taơi cho ăïịn Muđa
xuín AÊ Ríơp nùm 2011 [39]. Bïn caơnh möơt söị nhoâm
cöng ăoađn ăöơc líơp ýịu keâm, caâc cöng ăoađn thúđi Liïn
Xö cuêa Nga cuông ăaô kiïn trò, ăíìu quín caâc cöng
nhín tuýịn ăíìu cuêa cuöơc ăíịu tranh giûôa caâc chñnh
trõ gia ắa phûúng vađ trung ûúng, möơt mùơt khaâc höî
trúơ húơp taâc giûôa nhađ quaên lyâ vađ cöng nhín [40]. Trung
Quöịc, tíịt ýịu, lađ möơt trong nhûông núi mađ töí chûâc
cöng ăoađn ăún nhíịt - cuđng vúâi sûơ cai trõ cuêa ĂCSTQ
- ăaô ặúơc duy trò, bïìn vûông trûúâc nïìn kinh tïị thoaâi
hoaâ cuêa ăíịt nûúâc
Töíng Cöng höơi Trung Quöịc
TCHTQ bùưt nguöìn tûđ nhûông nùm 1920, 1930 ăíìy
biïịn ăöơng, khi caâc sinh viïn vađ caâc nhađ hoaơt ăöơng
cuêa ĂCSTQ vađo caâc nhađ maây vađ híìm moê; xíy dûơng
caâc bang höơi coâ sùĩn, caâc hiïơp höơi ắa phûúng vađ caâc
maơng lûúâi töơi phaơm coâ töí chûâc, thađnh líơp cöng ăoađn
thûúng maơi chñnh thûâc ăíìu tiïn cuêa ăíịt nûúâc [41]
Cöng ăoađn lađ möơt töí chûâc chñnh trõ cao, ặa ra cam
kïịt huy ăöơng cöng nhín uêng höơ chiïịn dõch vuô trang
cuêa ĂCSTQ chöịng laơi Tûúêng Giúâi Thaơch vađ giaêi
phoâng ăíịt nûúâc khoêi aâch thöịng trõ cuêa nûúâc ngoađi vò
lúơi ñch kinh tïị trûúâc mùưt cho cöng nhín [42]. Sau
cuöơc caâch maơng nùm 1949, TCHTQ ặúơc saâp nhíơp
vađo tríơt tûơ múâi vúâi tû caâch lađ möơt töí chûâc quíìn chuâng
cuđng vúâi caâc töí chûâc khaâc nhû Liïn ăoađn Phuơ nûô
Trung Quöịc vađ Ăoađn Thanh niïn Cöơng saên. Vađo
nhûông nùm 1950, mûâc ăöơ tûơ chuê cuêa cöng ăoađn lađ
chuê ăïì tranh luíơn söi nöíi cuêa giúâi tinh hoa chñnh trõ
Trung Quöịc, ăùơc biïơt lađ giûôa viïơc quöịc hûôu hoâa caâc
doanh nghiïơp tû nhín [43] vađ sau möơt lađn soâng ằnh
cöng lúân trong Phong trađo Trùm hoa [44]. Cuöịi cuđng, ắnh hûúâng laônh ăaơo TCHTQ mang tñnh ăöơc líơp bõ loaơi boê trong cuöơc Caâch maơng Vùn hoâa, khi caâc cöng nhín cíịp tiïịn nùưm quýìn kiïím soaât caâc nhađ maây trong möơt thúđi gian ngùưn, cöng ăoađn ăaô bõ ăoâng cûêa hoađn toađn [45]. Mùơc duđ quýìn ằnh cöng ặúơc ghi trong Hiïịn phaâp nùm 1975 ăaô bõ xoâa boê vađo nùm
1982 [46], TCHTQ ăaô höìi sinh cuđng vúâi cú chïị quaên trõ mang tïn Ăaơi höơi Ăaơi biïíu Cöng nhín viïn chûâc [47]. Trong bíìu khöng khñ caêi caâch chñnh trõ cuêa nhûông nùm 1980, laônh ăaơo TCHTQ möơt líìn nûôa tranh caôi vïì víịn ăïì tùng tñnh ăöơc líơp cuêa liïn minh [48] vađ vïì caâc cú chïị nhû bíìu cûê dín chuê. Möơt söị hoơc giaê trong nhûông nùm 1990 ăaô hònh dung cöng ăoađn seô súâm ăoâng vai trođ lađ nhađ hoaơt ăöơng quýìn lûơc töịi cao [49]. Thay vađo ăoâ, ĂCSTQ ăaô siïịt chùơt kiïím soaât hïơ thöịng cöng ăoađn, thíơm chñ caê chuê nghôa tíơp ăoađn (ăođi hoêi möơt söị mûâc ăöơ quaên lyâ cú cíịu tûđ dûúâi lïn trïn) khöng thïí nùưm quýìn [50]. Ban laônh ăaơo TCHTQ múâi sau nùm 1989 nhíịn maơnh rùìng hiïơu quaê cuêa hoaơt ăöơng cöng ăoađn phuơ thuöơc vađo khaê nùng cuêa töí chûâc nhùìm baêo vïơ quýìn lao ăöơng trong khuön khöí vađ chuê trûúng cuêa Ăaêng [51]. Trong khi ăoâ, viïơc ắa phûúng hoaâ hïơ thöịng TCHTQ ặúơc cuêng cöị, khi ĂCSTQ bùưt ăíìu tùng cûúđng möịi quan hïơ giûôa caâc liïn ăoađn cöng ăoađn ắa phûúng vađ caâc uêy ban ăaêng ắa phûúng, tûđ ăoâ cuđng luâc kiïím soaât ngín saâch cöng ăoađn vađ hoaơt ăöơng kïịt naơp vađ khai trûđ khoêi ăaêng [52]. Trong nhûông nùm gíìn ăíy, nhû ăaô ăïì cíơp, möơt loaơt caâc caêi caâch cöng ăoađn ăaô möơt líìn nûôa ặúơc khuíịy ăöơng, ăi keđm vúâi sûơ khuýịn khñch cuêa caâc nhađ cíìm quýìn cíịp tónh vađ thađnh phöị [53] Möơt söị thûê nghiïơm taơi Hađng Chíu, Yuyao, vađ caâc chiïịn dõch dín chuê hoâa cuêa Liïn ăoađn Cöng ăoađn Thím Quýịn, mang nhiïìu mađu sùưc tûúng ăöìng vúâi caâc caêi caâch bõ ngùn chùơn trong nhûông nùm 1980 [54]. Khöng giöịng nhû caâc khúêi xûúâng cuêa TCHTQ trong quaâ khûâ, cuöơc bíìu cûê ăang ặúơc ûâng duơng taơi Liïn ăoađn Cöng ăoađn Thím Quýịn nhíơn ặúơc sûơ ăöìng thuíơn cuêa caê laônh ăaơo cöng ăoađn cíịp cao úê Quaêng Ăöng líîn ĂCSTQ [55]. Ăöìng thúđi, nhûông chó trñch baêo thuê tûđ nhiïìu nhaânh cöng ăoađn vađ ăaơi diïơn ăaêng - nhû ặúơc bađy toê qua bađi phaât biïíu cuêa Li Yufu ặúơc ăïì cíơp phña trïn - cuông xuíịt hiïơn. Bûúâc qua ba phíìn tû thïị kyê, sûơ thay ăöíi trong vai trođ cuêa TCHTQ ăaô phaên aânh sûơ thay ăöíi trong cú cíịu cùn baên cuêa quan hïơ giûôa nhađ nûúâc - cöng nhín Trung Quöịc. Chñnh víơy, cöng ăoađn ăaô ặa ra cú höơi húơp lyâ
Trang 6öín lao ăöơng aênh hûúêng (hoùơc khöng aênh hûúêng) thïị
nađo ăïịn tû duy cuêa nhađ cíìm quýìn
Thiïịt kïị vađ aâp duơng khaêo saât
Ăïí ăaânh giaâ caâc quan ăiïím cuêa quan chûâc trong
TCHTQ vïì quan hïơ lao ăöơng taơi Trung Quöịc vađ caâch
hoơ tham gia vađ höî trúơ cho quaâ trònh caêi caâch, taâc giaê
ăíìu tiïn ăaô thûơc hiïơn möơt cuöơc khaêo saât vúâi caâc laônh
ăaơo cöng ăoađn (ăùơc biïơt lađ thađnh phöị cíịp tónh) - bao
göìm Chuê tõch Cöng ăoađn vađ Phoâ Chuê tõch ăiïìu hađnh
- vađo thaâng 11 nùm 2014. Caâc quan chûâc cuêa cú
quan nađy lađ ăöịi tûúơng nghiïn cûâu ặúơc quan tím vò
nhiïìu lyâ do. Mùơc duđ cú quan quaên lyâ cöng ăoađn trung
ûúng ăùơt ra ặúđng löịi chung cuêa töí chûâc, caâc ặúđng
löịi nađy thûúđng dûơa trïn kinh nghiïơm úê caâc cíịp thíịp
hún. Dïî thíịy ặúơc sûơ khaâng cûơ lúân ăöịi vúâi caêi caâch
tûđ caâc nhađ laônh ăaơo TCHTQ cíịp thađnh phöị. Röịt
cuöơc, ăíy lađ nhûông caâ nhín chõu traâch nhiïơm trûơc
tiïịp nhíịt ăïí duy trò hoaơt ăöơng cöng nghiïơp. Caâc nhađ
laônh ăaơo quöịc gia vađ cíịp tónh coâ thïí chuê ăöơng nùưm
quýìn vađ quýịt ắnh trong tònh traơng bíịt öín, nhûng
caâc caân böơ TCHTQ cíịp huýơn thûúđng khöng coâ quýìn
lûơc vađ/hoùơc quaâ gùưn boâ vúâi hïơ thöịng quaên lyâ nhađ
maây ăïí coâ tiïịng noâi nöíi bíơt (mùơc duđ trong möơt söị
trûúđng húơp, caêi caâch ăaô ặúơc bùưt ăíìu úê caâc cíịp ăöơ
nađy). Quan chûâc thađnh phöị, dûơa trïn nhûông lyâ do
nhû víơy, coâ thïí sai líìm khi ặâng vïì phña caâc ặúđng
löịi cûâng rùưn, thiïịu thiïơn caêm ăöịi vúâi ngûúđi biïíu tònh
Cho duđ víơy, caâc quan chûâc nađy thûúđng ặúơc thùng
chûâc lïn thûâ bíơc cöng ăoađn hoùơc ra khoêi liïn ăoađn
ăïí gia nhíơp ăöơi nguô cöng chûâc nhađ nûúâc vađ chñnh
trõ. Möơt söị quan chûâc trûúâc ăíy lađm viïơc trong cú
quan cuêa ĂCSTQ vađ chó múâi ặúơc chó ắnh lađm viïơc
taơi cöng ăoađn; hoơ duy trò võ thïị cuêa mònh trong hïơ
thöịng nhín sûơ cuêa ăaêng vađ coâ thïí trúê laơi lađm viïơc taơi
ăaêng sau ăoâ. Chñnh vò víơy, hoơ coâ tiïìm nùng truýìn
taêi caâc yâ tûúêng múâi thöng qua kinh nghiïơm lađm viïơc
taơi cöng ăoađn cíịp thađnh phöị ăïịn caâc võ trñ khaâc coâ
aênh hûúêng hún
Khaêo saât ặúơc thûơc hiïơn dûúâi tònh traơng sùưp xïịp
thuíơn lúơi. Taơi thúđi ăiïím khaêo saât, chuê tõch cöng ăoađn
vađ phoâ chuê tõch ăiïìu hađnh tûđ caâc thađnh phöị trïn
khùưp Trung Quöịc ăaô coâ mùơt taơi Bùưc Kinh ăïí tham
dûơ hai khoâa ăađo taơo hađng nùm do TCHTQ töí chûâc
Möîi thađnh phöị cíịp tónh ặúơc ýu cíìu gûêi ñt nhíịt möơt
chuê tõch cöng ăoađn tham dûơ khoâa ăađo taơo. Caâc khoâa
ăađo taơo keâo dađi trong 10 ngađy. Trong lúâp ăađo taơo
cuöịi cuđng, caâc hoơc viïn ặúơc ýu cíìu dađnh 20 phuât
ăïí ăiïìn vađo baên khaêo saât cuêa nghiïn cûâu. Töíng cöơng coâ 349 baêng hoêi ăaô ặúơc phín phöịi; 61 nhađ laônh ăaơo ăaô tûđ chöịi hoađn thađnh khaêo saât, cho tyê lïơ phaên höìi lađ 80,98%. Taâc giaê ăöìng thúđi boê qua khaêo saât cuêa nùm ăöịi tûúơng traê lúđi chó hoađn thađnh caâc cíu hoêi ban ăíìu vïì lyâ lõch. Míîu nghiïn cûâu cuöịi cuđng bao göìm 281 ăöịi tûúơng. Trong caâc mö hònh höìi quy cuêa nghiïn cûâu dûúâi ăíy (khöng phaêi lađ söị liïơu thöịng kï mö taê cuêa chuâng töi), caâc taâc giaê ăaô loaơi boê thïm 56 khaêo saât vúâi dûô liïơu bõ thiïịu, thu ặúơc 225 cíu traê lúđi vúâi dûô liïơu ăíìy ăuê. Tuy ăíy khöng phaêi lađ phûúng phaâp choơn míîu ngíîu nhiïn ăún thuíìn, nhûng nhûông ngûúđi tham gia khaêo saât cuông khöng hoađn toađn ặúơc choơn,
vò tíịt caê caâc nhađ laônh ăaơo cöng ăoađn thađnh phöị phaêi traêi qua caâc khoâa ăađo taơo nhû nùm 2014
Baêng 1: Ăùơc ăiïím cuêa ăöịi tûúơng khaêo saât
Nhûông caâ nhín khöng traê lúđi ặúơc phoêng ăoaân lađ nhûông ngûúđi khöng thíịy thoaêi maâi khi bađn luíơn vïì cöng viïơc cuêa hoơ vò nhiïìu lyâ do. Cú chïị böơ ngađnh vađ hïơ thöịng tíơp trung quýìn lûơc cuêa ĂCSTQ coâ thïí kòm neân suy nghô ăöơc líơp. Nhiïìu quan chûâc thûúđng lađm viïơc theo chó thõ cuêa cíịp trïn hún lađ thûơc hiïơn dûơ aân hoùơc ặa ra quan ăiïím caâ nhín vïì caâc víịn ăïì khaâc nhau. Viïơc ặúơc múđi tham gia khaêo saât coâ thïí gíy e ngaơi. Vúâi ăa söị laônh ăaơo trong TCHTQ lađ cöng chûâc ặúơc chó ắnh lađm viïơc búêi ĂCSTQ (thûúđng tûđ
Ăùơc ăiïím caâ nhín
Söị nùm hoơc ăaơi hoơc trung bònh 5.7 nùm Phíìn trùm hoơc tí ơp taơi nûúâc ngoađi 12%
Thúđi gian lađm viïơc trong cöng ăoađn trung bònh 2.8 nùm Tûđng giûô chûâc vuơ trong chñnh phuê 49%
Tûđng lađm viïơc trong Nghõ viïơn 3%
Tûđng lađm viïơc trong cöng ăoađn 20%
Tûđng lađm viïơc trong töí chûâc quíìn chuâng khaâc 4%
Tûđng lađm viïơc trong doanh nghiïơp vöịn ăíìu tû nhađ nûúâc 13%
Tûđng lađm viïơc trong quín ăöơi 4%
Tûđng lađ giaêng viïn hoùơc nghiïn cûâu viïn 3%
Tûđng lađm viïơc trong doanh nghiïơp tû nhí n 4%
Möi trûúđng ắa phûúng
Khu vûơc chuê ýịu coâ doanh nghiïơp vöịn ăíìu tû nhađ nûúâc 18%
Khu vûơc chuê ýịu coâ doanh nghiïơp tû nhín 61%
Khu vûơc chuê ýịu coâ doanh nghiïơp nûúâc ngoađi 2%
Khu vûơc chuê ýịu coâ thađnh viïn cöng ăoađn trong lô nh vûơc saên xuíịt
21%
Khu vûơc chuê ýịu coâ thađnh viïn cöng ăoađn trong lônh vûơc
Trang 7cöng nghiïơp), nhiïìu caâ nhín coâ thïí vö cuđng khöng
quan tím ăïịn, - hoùơc, múâi nhíơn võ trñ, khöng thađnh
thaơo - caâc víịn ăïì lao ăöơng. Cuđng diïîn biïịn trïn,
cùng thùỉng giûôa böơ maây chñnh quýìn trung ûúng vađ
ắa phûúng khaâ phöí biïịn: chñnh quýìn trung ûúng
thûúđng xuýn phï bònh chñnh quýìn ắa phûúng vïì
sûơ thíịt baơi trong aâp duơng chñnh saâch trung ûúng,
trong khi chñnh quýìn ắa phûúng phađn nađn vïì sûơ xa
caâch cuêa Bùưc Kinh vúâi caâc cöng viïơc, víịn ăïì taơi ắa
phûúng [56]. Caâc quan chûâc coâ thïí nghi ngúđ vïì ăöơng
cú cuêa baên khaêo saât hoùơc coâ yâ kiïịn maơnh baơo nhûng
khöng muöịn thïí hiïơn - kïí caê dûúâi sûơ íín danh
Caâc cíu hoêi khaêo saât ăíìu tiïn vïì sú ýịu lyâ lõch
cuêa ngûúđi traê lúđi vađ möi trûúđng lađm viïơc cuêa hoơ, tíơp
trung vađo caâc ýịu töị nhû phaât triïín kinh tïị, loaơi hònh
vađ quy mö doanh nghiïơp chuê chöịt taơi ắa phûúng
Baêng 1 thöịng kï vïì ăùơc ăiïím cuêa ngûúđi tham gia
khaêo saât. Phíìn tiïịp theo cuêa baêng hoêi ýu cíìu nhađ
laônh ăaơo ăaânh giaâ nïìn kinh tïị chñnh trõ cuêa lao ăöơng
hiïơn thúđi vađ kò voơng cuêa hoơ vïì tûúng lai cuêa Trung
Quöịc [57]. Vò lñ do nhaơy caêm chñnh trõ, lûơa choơn
maơnh baơo nhíịt vïì caêi caâch - caêi caâch hïơ thöịng chñnh
trõ - ặúơc miïu taê khaâi quaât vađ khöng chi tiïịt theo
hûúâng chuê ăñch, mùơc duđ chuâng töi tin ăöịi tûúơng
nghiïn cûâu coâ thïí hiïíu lûơa choơn nađy khaâi quaât tûđ
bíìu cûê toađn quöịc ăïịn tûơ do ngön luíơn ăïịn cöng
ăoađn ăöơc líơp, nhûông thay ăöíi nađy ăïìu khaâc biïơt so
vúâi ặúđng löịi thöng thûúđng cuêa ĂCSTQ. Khöng coâ
cíu hoêi nađo vïì caêi caâch ặúơc chuê ăñch phín biïơt roô
rađng giûôa chiïìu hûúâng kyđ voơng hay chó trñch vïì caêi
caâch, nghôa lađ ăöịi tûúơng nghô gò vïì nhûông thay ăöíi
mađ hoơ ăaô hoùơc ăaô khöng tham gia. Tuy nhiïn, caâc
taâc giaê ăaô ăùơt ra möơt loaơt caâc cíu hoêi liïn quan ăïịn
sûơ höî trúơ cuêa caâc nhađ laônh ăaơo cöng ăoađn cho caâc
thay ăöíi cuơ thïí hún cho TCHTQ vađ kïịt quaê ặúơc sûê
duơng ăïí phín biïơt khuynh hûúâng chung cuêa nhûông
ngûúđi dûơ ăoaân caêi caâch vúâi nhûông ngûúđi khöng dûơ
ăoaân. Möơt haơn chïị khaâc trong khaêo saât lađ sûê duơng
ắnh daơng cíu hoêi nhiïìu lûơa choơn xuýn suöịt, vò laônh
ăaơo cöng ăoađn ûu tiïn ắnh daơng nađy. Vúâi thang ăo
Likert, kïịt quaê seô coâ giaâ trõ roô rađng vïì ăöìng yâ hoùơc
khöng ăöìng yâ vúâi möơt yâ tûúêng, chñnh víơy, caâc taâc giaê
coi möîi phaên höìi dûúâi daơng nhõ phín (cho duđ cíu traê
lúđi coâ ăaânh díịu vađo cíu traê lúđi hay khöng). Kïịt quaê
seô ặúơc phín tñch úê phíìn tiïịp theo
Kïịt quaê
Caâc caân böơ cöng ăoađn ặúơc khaêo saât ríịt laơc quan
vïì triïín voơng caêi caâch chñnh trõ vađ, úê cíịp ăöơ trûơc tiïịp hún, uêng höơ caâc nöî lûơc tùng cûúđng sûơ ăoâng goâp cuêa quíìn chuâng trong quaên lyâ cöng ăoađn. Nhû ăaô thíịy
trong biïíu ăöì 1, lûơa choơn “caêi caâch hïơ thöịng chñnh
trõ” chiïịm 9% trong söị caâc cíu traê lúđi (71 trïn 791) cho cíu hoêi trùưc nghiïơm chñn lûơa choơn, “Baơn tin vađo lûơa choơn nađo, tûđ goâc ăöơ vô mö, lađ ăöíi múâi chñnh saâch coâ cú höơi xaêy ra cao nhíịt [trong tûúng lai gíìn] (vui lođng choơn ba lûơa choơn)?”. Cíu traê lúđi coâ nhiïìu phaên höìi nhíịt (23,6%) lađ “caêi caâch hïơ thöịng böìi dûúông”
Cuđng luâc ăoâ, trong biïíu ăöì 2, ăïí traê lúđi cho lônh vûơc
caêi caâch hađnh chñnh nađo lađ quan troơng nhíịt trong kïị hoaơch 5 nùm, 11,6% ngûúđi ặúơc hoêi ăaô choơn ăaâp aân
“khuýịn khñch sûơ tham gia cuêa quíìn chuâng”. Ăíy lađ möơt trong nhûông lûơa choơn thiïíu söị. Cíu traê lúđi coâ tyê lïơ cao nhíịt (18,8%) lađ möơt khaâi niïơm gíy tranh caôi úê Trung Quöịc, ăoâ lađ sûơ phín böị quýìn lûơc giûôa caâc nhaânh hađnh phaâp, líơp phaâp vađ tû phaâp, vađ 11,9% söị ngûúđi ặúơc hoêi nhíịn maơnh sûơ cíìn thiïịt trong phaât triïín xaô höơi dín sûơ. Caâc caân böơ khaâ nhíơn thûâc vïì caâc thaâch thûâc xaô höơi úê cíịp cú súê. Ăïí traê lúđi möơt cíu hoêi vïì “Caâc ăùơc ăiïím quan troơng nhíịt cuêa quan hïơ
Biïíu ăöì 1: Thaâi ăöơ cuêa laônh ăaơo cöng ăoađn vïì ăöíi múâi chñnh saâch coâ cú höơi xaêy ra cao nhíịt
Biïíu ăöì 2: Thaâi ăöơ cuêa laônh ăaơo cöng ăoađn vïì víịn ăïì quan troơng nhíịt trong caêi caâch hađnh chñnh
Trang 820,6% ăaô choơn víịn ăïì thiïịu giao tiïịp; 13,6% choơn
cûúđng ăöơ cao vađ liïn tuơc xaêy ra sûơ cöị hađng loaơt vađ
tranh chíịp lao ăöơng; vađ 10,1% ăaô choơn tùng tñnh
linh hoaơt vađ sûê duơng caâc cú quan ăiïìu phöịi lao ăöơng
Ăùơc biïơt, tûúng ăöịi ñt ngûúđi traê lúđi (5,2%) xem sûơ
can thiïơp cuêa caâc töí chûâc xaô höơi khaâc, bao göìm caâc
lûơc lûúơng quöịc tïị, lađ möơt ăùơc ăiïím quan troơng. Söị
ngûúđi ặúơc hoêi tin rùìng tònh hònh “vöịn maơnh, lao
ăöơng ýịu” ăang ặúơc duy trò nhiïìu hún gíịp ăöi so
vúâi söị ngûúđi tin vađo quaâ trònh thay ăöíi (18,5% so vúâi
7,8%). Nhûông phaên höìi cuöịi cuđng nađy coâ thïí phaên
aânh nhiïìu tònh traơng nhû míơt ăöơ phín böị töí chûâc
PCP vïì lao ăöơng tûúng ăöịi thíịp bïn ngoađi möơt söị
thađnh phöị trung tím (Chíu thöí söng Chíu, Bùưc Kinh,
vađ úê mûâc ăöơ thíịp hún nhiïìu, Ăöìng bùìng söng Dûúng
Tûê) vađ möơt caâi nhòn roô rađng vïì ăùơc quýìn liïn tuơc
cuêa giúâi kinh doanh. Nhòn chung, cuöơc khaêo saât ăaô
cho thíịy caâc nhađ laônh ăaơo cöng ăoađn thađnh phöị khöng
thuöơc toađn böơ möơt nhoâm kiïn ắnh, baêo thuê, bíịt kïí
rađng buöơc vïì thïí chïị hay yâ kiïịn nađo ặúơc ặa ra búêi
caâc ăöìng nghiïơp cíịp cao cuêa hoơ
Sûơ tûúng quan vïì sûơ laơc quan liïn quan ăïịn
caêi caâch chñnh trõ
Nhûông ăùơc ăiïím caâ nhín, ýịu töị möi trûúđng vađ
quan ăiïím nađo vïì tònh traơng quan hïơ cöng nghiïơp
hiïơn nay cuêa Trung Quöịc coâ thïí khiïịn caâc nhađ laônh
ăaơo cíịp trung cúêi múê hún vúâi khaê nùng caêi caâch trong
tûúng lai gíìn? Baêng 2 trònh bađy caâc ýịu töị quýịt
ắnh ăïịn lûơa choơn caêi caâch hïơ thöịng chñnh trõ coâ khaê
nùng ăöơt phaâ nhíịt trong tûúng lai gíìn. Caâc taâc giaê
cho rùìng cíu traê lúđi nađy ăaơi diïơn cho sûơ thay ăöíi taâo
baơo nhíịt coâ thïí. Höìi quy logistic nhõ phín ặúơc sûê
duơng, vúâi caêi caâch chñnh trõ vûđa ặúơc choơn vûđa khöng
ặúơc choơn úê võ trñ biïịn phuơ thuöơc. Vúâi caâc ăùơc ăiïím
caâ nhín, ngoađi ýịu töị nhín khííu hoơc chung (tuöíi, giúâi tñnh vađ giaâo duơc), caâc taâc giaê böí sung tû caâch thađnh viïn ăaêng, giaâo duơc úê nûúâc ngoađi, thúđi gian lađm viïơc úê võ trñ cöng ăoađn hiïơn taơi vađ caâc ăún võ viïơc lađm trûúâc ăíy. Caâc biïịn nađy ặúơc sûê duơng ăïí ăaânh
Cíu hoêi phuơ thuöơc: "Caêi caâch chñnh trõ lađ möơt trong nhûông ăöơt phaâ dïî xaêy ra nhíịt trong khoaêng giûôa ăïịn nûêa sau cuêa Kïị hoaơch 5 nùm líìn thûâ 12"
Mö hònh
1
Mö hònh
2
Mö hònh
3
Ăùơc ăiïím caâ nhín
(0.38)
-0.08 (0.39)
-0.21 (0.4)
(0.22)
-0.08 (0.22)
-0.12 (0.24) Söị nùm hoơc tíơp -0.29
(0.27)
-0.26 (0.28)
-0.2 (0.28) Hoơc tíơp taơi nûúâc ngoađi 0.23
(0.60)
0.24 (0.62)
0.07 (0.64)
(0.31)*** (0.31)*** 1.04 (0.35)*** 1.19 Kinh nghiïơm quín ăöơi 0.33
(0.51)
0.07 (0.52)
0.01 (0.56) Thúđi gian lađm viïơc trong cöng ăoađ n -0.31
(0.25)
-0.29 (0.25)
-0.32 (0.26) Núi lađm viïơc trong quaâ khûâ -0.09
(0.08)
-0.06 (0.08)
-0.07 (0.08) Möi trûúđng ắa phûúng
Ăa söị lađ doanh nghiïơp vöịn ăíìu tû nhađ
-0.23 (0.49)
-0.35 (0.51)
Ăa söị lađ doanh nghiïơp tû nhín
(0.39) -0.2 (0.40) -0.2
Ăa söị lađ doanh nghiïơp nûúâc ngoađi
(1.47) -0.69 (1.51) -0.41
Ăa söị thađnh viïn cöng ăoađn trong lônh vûơc
-0.64 (0.34)**
-0.63 (0.36)*
Ăa söị thađnh viïn cöng ăoađn trong lônh vûơc
-0.42 (0.55)
-0.42 (0.56) Ăùơc ăiïím chñnh cuêa quan hïơ lao ăöơng
Tiïu chuíín lao ăöơng quaâ cao ăïí thûơc thi 0.77
(0.44)*
Kïịt thuâc 'vöịn maơnh, ýịu lao ăöơng'
(0.41)* 0.89
(0.37)*
Gia tùng bíịt öín lao ăöơng vađ sûơ cöị hađng
0.71 (0.38)*
Tùng tñnh linh hoaơt, bònh thûúđng hoaâ cûê
0.42 (0.42) Tùng can thiïơp cuêa töí chûâc xaô höơi bïn
(2.28) (2.30) 0.05 (2.48) -0.73
Mö hònh Khi bònh phûúng 20.14 24.93 35.76
Chuâ thñch: Sai söị chuíín trong ngoùơc ăún, *** p < 0.01, ** p<0.05, *
p<0.10
Baêng 2: Möịi tûúng quan vúâi kyđ voơng cao vïì
caêi caâch chñnh trõ
Biïíu ăöì 3: Thaâi ăöơ cuêa laônh ăaơo cöng ăoađn vïì caâc
ăùơc ăiïím quan troơng nhíịt cuêa quan hïơ lao ăöơng
Trung Quöịc
Trang 9vúâi caâc yâ tûúêng múâi vađ hïơ thöịng böơ ngađnh khaâc nhau
Vïì caâc ýịu töị möi trûúđng, taâc giaê tíơp trung vađo caâc
cíịu truâc kinh doanh ắa phûúng (doanh nghiïơp vöịn
ăíìu tû nhađ nûúâc, doanh nghiïơp nûúâc ngoađi vađ tû
nhín nöơi ắa) vađ sûơ thiïn võ vúâi ngađnh saên xuíịt/dõch
vuơ cuêa caâc nhađ laônh ăaơo thađnh phöị. Vúâi quan ăiïím
chung vïì quan hïơ cöng nghiïơp cuêa ngûúđi traê lúđi, caâc
taâc giaê ăaô ăïì cíơp ăïịn möơt söị chuê ăïì noâng hiïơn nay
nhû: tùng tñnh linh hoaơt cuêa núi lađm viïơc, sûơ cöị hađng
loaơt gia tùng, caâc kïnh truýìn thöng, v.v. Khöng phaêi
tíịt caê caâc cíu hoêi khaêo saât ặúơc trònh bađy úê ăíy, vò
möơt söị cíu hoêi gíìn nhû ăöịi líơp vúâi nhau (vñ duơ: “sûơ
cöị hađng loaơt tiïịp tuơc gia tùng” traâi ngûúơc hoađn toađn
vúâi “quan hïơ lao ăöơng Trung Quöịc öín ắnh vïì mùơt cú
baên nhûng nïìn taêng ýịu”), traânh sûơ truđng lùơp
Trong tíơp húơp ăùơc ăiïím caâ nhín cuêa ngûúđi traê lúđi
(xem Mö hònh 1 trong baêng 2), lađ ăaêng viïn lađ ýịu töị
dûơ baâo duy nhíịt vađ quan troơng vïì kyđ voơng cuêa caân
böơ cöng ăoađn vúâi caêi caâch chñnh trõ. Ăíy lađ möơt biïịn
ắnh danh, vúâi ba lûơa choơn: lađ thađnh viïn cuêa ĂCSTQ,
thađnh viïn trong möơt trong nhûông ăaêng dín chuê cuêa
Trung Quöịc, vađ khöng lađ thađnh viïn ăaêng nađo. Nhû
ặúơc dûơ ăoaân, tuöíi coâ tûúng quan nghõch biïịn, mùơc
duđ khöng ăaâng kïí, vúâi kyđ voơng caêi caâch. Cuđng luâc
ăoâ, cíịp ăöơ giaâo duơc cuông cho thíịy möịi tûúng quan
nghõch biïịn vúâi kyđ voơng caêi caâch (khöng ăaâng kïí),
ăíy ặúơc phoêng ăoaân lađ hïơ quaê cuêa möịi liïn hïơ giûôa
cíịp ăöơ giaâo duơc vađ ắa võ xaô höơi, ngûúơc laơi, giaâo duơc
úê nûúâc ngoađi coâ möịi tûúng quan ăöìng biïịn. Nghiïn
cûâu trong tûúng lai coâ thïí loaơi boê caâc biïịn nađy hoađn
toađn. Mö hònh 2 mö taê möơt söị ýịu töị möi trûúđng, úê
ăoâ, chó möơt möịi tûúng quan ăaâng kïí ặúơc tòm thíịy:
möơt möịi tûúng quan nghõch biïịn giûôa híìu hïịt caâc
thađnh viïn cöng ăoađn trong ngađnh saên xuíịt [58] vúâi
niïìm tin tûúêng vađo khaê nùng ăöơt phaâ chñnh trõ. Ăíy
coâ thïí lađ hïơ quaê sau khi caâc nhađ laônh ăaơo cöng ăoađn
vúâi tû tûúêng chñnh trõ tûơ do hún ặúơc böị trñ lađm viïơc
taơi caâc thađnh phöị lúân, núi caâc ngađnh cöng nghiïơp
dõch vuơ thöịng trõ
Cuöịi cuđng, trong Mö hònh 3, caâc taâc giaê xem xeât
möịi quan hïơ giûôa niïìm tin vađo khaê nùng caêi caâch
chñnh trõ vúâi quan ăiïím vïì ăùơc ăiïím nađo cuêa quan
hïơ lao ăöơng Trung Quöịc hiïơn nay lađ quan troơng nhíịt,
cuđng luâc kiïím soaât caâc biïịn vïì ăùơc ăiïím caâ nhín vađ
caâc ýịu töị möi trûúđng tûđ hai mö hònh ăíìu tiïn. Möơt
ăiïím ăaâng chuâ yâ, thaâi ăöơ cho rùìng quy ắnh lao ăöơng
hiïơn nay quaâ nghiïm ngùơt vađ do ăoâ khöng thïí thûơc
thi ặúơc, coâ möịi tûúng quan tñch cûơc vađ ăaâng kïí vúâi niïìm tin vađo khaê nùng caêi caâch chñnh trõ. Lyâ do giaêi thñch möịi tûúng quan nađy coâ thïí xuíịt phaât tûđ chuê nghôa tûơ do (theo nghôa truýìn thöịng) ăang hûúâng aânh mùưt hoađi nghi vïì quy ắnh thõ trûúđng (bao göìm caê thõ trûúđng lao ăöơng) höî trúơ cho viïơc múê cûêa chñnh trõ; möơt caâch giaêi thñch khaâc coâ thïí lađ ngûúđi traê lúđi ăún giaên chó thûơc tïị vïì luíơt phaâp - hoơ khöng xem viïơc khöng thûơc thi lađ möơt ăiïìu töịt nhûng thùỉng thùưn nhòn nhíơn viïơc ăoâ lađ möơt thaâch thûâc trong hïơ thöịng hiïơn taơi. Ăiïìu nađy cuông coâ thïí minh hoơa cuöơc xung ăöơt ngađy cađng tùng giûôa chñnh quýìn trung ûúng vađ ắa phûúng, khi caâc quan chûâc cíịp dûúâi baâc boê caâc luíơt vađ quy ắnh do chñnh quýìn trung ûúng ban hađnh lađ khöng thûơc tïị vađ khöng liïn quan ăïịn caâc quy ắnh úê cíịp ắa phûúng. Bïn caơnh ăoâ, caâc taâc giaê ặa ra giaêi thñch vïì trûúđng húơp khöng thûơc thi phaâp luíơt ặúơc coi lađ möơt rađo caên ăöịi vúâi caâc quy tùưc phaâp luíơt noâi chung. Möơt giaêi thñch khaâc cho rùìng, phuđ húơp vúâi giaê thuýịt aâp lûơc quíìn chuâng thuâc ăííy sûơ cúêi múê, niïìm tin rùìng tranh chíịp ăang lan trađn (ăùơc biïơt lađ sûơ cöị hađng loaơt), rùìng caâc kïnh truýìn thöng ăang thiïịu vađ thúđi ăaơi cuêa “vöịn maơnh meô, lao ăöơng ýịu” ăang kïịt thuâc, tûúng quan tñch cûơc vađ ăaâng kïí vúâi nhûông kyđ voơng vïì caêi caâch chñnh trõ. Hún nûôa, trong trûúđng húơp biïịn “quan hïơ lao ăöơng cuêa Trung Quöịc vïì cú baên öín ắnh” thay thïị cho biïịn “sûơ cöị hađng loaơt víîn cao”, hïơ söị tûúng quan ím ăaâng kïí ặúơc trònh bađy. Noâi caâch khaâc, nhûông ngûúđi thûđa nhíơn xung ăöơt coâ sûơ laơc quan hún vïì sûơ thay ăöíi; nhûông ngûúđi khöng thûđa nhíơn thò coâ quan ăiïím ngûúơc laơi
Quan ăiïím thïị giúâi vađ sûơ laơc quan vïì caêi caâch chñnh trõ
Liïơu cođn töìn taơi nhûông quan ăiïím khaâc vïì thïị giúâi cuêa caâc nhađ laônh ăaơo laơc quan vïì caêi caâch chñnh trõ? Nhòn chung, caêi caâch coâ thïí coâ nhiïìu hònh thûâc - vađ caâc nhađ laônh ăaơo coâ thïí tin rùìng caêi caâch lađ coâ thïí nhûng duđ sao cuông khöng hoan
nghïnh ăiïìu ăoâ. Baêng 3 cho thíịy sûơ ăan xen giûôa
viïơc ngûúđi ặúơc hoêi coâ choơn caêi caâch hïơ thöịng chñnh trõ nhû möơt lônh vûơc coâ khaê nùng ăöơt phaâ vađ ûu tiïn cuêa hoơ trong ba lônh vûơc caêi caâch: (1) caêi caâch hađnh chñnh noâi chung, tûđ viïơc lađm roô sûơ phín cöng lao ăöơng giûôa chñnh quýìn trung ûúng vađ ắa phûúng ăïí khuýịn khñch sûơ tham gia cuêa cöng dín; (2) caêi caâch quan hïơ lao ăöơng, tûđ tùng cûúđng thoaê thuíơn tíơp thïí ăïịn quy ắnh múâi trong cöng nghiïơp, möơt uýín ngûô chñnh thûâc cho caâc cuöơc ằnh cöng; vađ
Trang 10Ăöìng yâ vúâi quan ăiïím: “Caêi caâch chñnh trõ lađ möơt trong nhûông ăöơt phaâ dïî xaêy ra nhíịt trong khoaêng giûôa ăïịn nûêa sau cuêa Kïị hoaơch 5 nùm líìn thûâ 12”
Víịn ăïì ûu tiïn nhíịt trong caêi caâch hađnh chñnh % %
Phín böí traâch nhiïơm giûôa trung ûúng vađ ắa
Khuýịn khñch sûơ tham g ia cuêa cöng dín 34.3 33.8
Tùng töịc caêi caâch hïơ thöịng nhín sûơ 46.7 46.5
Caêi caâch hïơ thöịng ăaânh giaâ hoaơt ăöơng chñnh
Víịn ăïì ûu tiïn nhíịt trong caêi caâch hïơ thöịng quan hïơ lao ăöơng
Ngûúđi lao ăöơng tham gia vađo cöng ăoađn 37.6 46.5
Thûúng lûúơng tíơp thïí, ăùơc biïơt lađ trong ngađnh doơc 38.1 29.6
Luíơt ằnh cöng ('can thiïơp cöng nghiïơp') 18.1 21.1
Caâc hoaơt ăöơng liïn kïịt quöịc tïị Tùng cûúđng tham gia vađo Töí chûâc Lao ăöơng Quöịc
Liïn kïịt vúâi caâc cöng ăoađn quöịc tïị 37.1 43.7
Hoơc hoêi tûđ caâc töí chûâc quöịc tïị, thûúng lûúơng tíơp
Caênh giaâc chöịng laơi sûơ xím nhíơp cuêa lûơc lûúơng
Tham gia caâc chûúng trònh tùng cûúđng traâch
nhiïơm xaô höơi cuêa doanh nghiïơp vúâi caâc doanh
nghiïơp ăa quöịc gia
Thöịng nhíịt tiïu chuíín lao ăöơng quöịc tïị vúâi luíơt
*p<0.05
Baêng 3: Tû tûúêng laơc quan vađ tiïu cûơc vúâi víịn ăïì caêi caâch
(3) liïn kïịt quöịc tïị, tûđ sûơ tham gia nhiïìu hún vađo
Töí chûâc Lao ăöơng Quöịc tïị ăïịn húơp taâc vúâi caâc töí
chûâc PCP nûúâc ngoađi. Noâi caâch khaâc, tyê lïơ phíìn
trùm trong cöơt thûâ nhíịt vađ thûâ hai tûúng ûâng vúâi tyê
lïơ nhûông ngûúđi khöng choơn caêi caâch chñnh trõ
(n = 210) choơn möơt lônh vûơc lađm ûu tiïn caêi caâch vađ
möơt phíìn nhûông ngûúđi ăaô choơn caêi caâch chñnh trõ
(n = 70) choơn möơt lônh vûơc ûu tiïn. Do cúô míîu cho
caê viïơc choơn caêi caâch hïơ thöịng chñnh trõ vađ khöng
choơn ăïìu tûúng ăöịi nhoê, sûơ khaâc biïơt vïì tyê lïơ phíìn
trùm coâ yâ nghôa thöịng kï. Chó hai lûơa choơn coâ sûơ khaâc biïơt úê mûâc yâ nghôa thöịng kï 5%: 19,7% söị ngûúđi ặúơc hoêi tin rùìng möơt bûúâc ăöơt phaâ caêi caâch chñnh trõ cho rùìng ăiïìu quan troơng lađ cöng ăoađn liïn kïịt nhiïìu hún vúâi caâc PCP quöịc tïị, trong khi chó 10,5%
nhûông ngûúđi cho rùìng möơt bûúâc ăöơt phaâ khöng tin rùìng ăiïìu nađy lađ quan troơng vađ 62% nhûông ngûúđi laơc quan caêi caâch chñnh trõ cho rùìng caêi caâch quan hïơ lao ăöơng nïn tíơp trung vađo viïơc tiïịn böơ vađ hoađn thiïơn hïơ thöịng tham víịn ba bïn (trong ăoâ cöng ăoađn taâch biïơt roô rađng vúâi chñnh phuê), so vúâi chó 46,7% nhûông ngûúđi coâ quan ăiïím ngûúơc laơi. Mùơc duđ khöng ăaâng kïí, nhûng nhûông ngûúđi laơc quan coâ
ñt nhíịt 5% tin vađo tíìm quan troơng cuêa caâc cöng ăoađn tham gia vađo hoaơt ăöơng an sinh xaô höơi cuêa cöng
ty, giao tiïịp vúâi caâc cöng ăoađn quöịc tïị, tùng cûúđng sûơ tham gia cuêa cöng nhín vađo cöng ăoađn vađ vïì mùơt caêi caâch hađnh chñnh, tham gia phín chia quýìn haơn. Kïịt quaê cuông chó ra, nhûông ngûúđi bi quan coâ nhiïìu khaê nùng - tûúng tûơ 5%
- nghô rùìng cöng ăoađn nïn thuâc ăííy tham víịn tíơp thïí, ăùơc biïơt lađ tham víịn tíơp thïí (ngađnh doơc vađ ngađnh ngang); hoơc hoêi tûđ caâc töí chûâc lao ăöơng nûúâc ngoađi vïì kinh nghiïơm thûúng lûúơng tíơp thïí;
tùng cûúđng caâc hïơ thöịng ăïí hođa giaêi caâc tranh chíịp lao ăöơng vađ phûúng phaâp ngùn chùơn; vađ, vïì mùơt caêi caâch hađnh chñnh, giaêm chi phñ hađnh chñnh. Viïơc tíơp trung vađo viïơc caêi thiïơn thûúng lûúơng/tham víịn tíơp thïí cuêa nhûông ngûúđi bi quan coâ thïí phaên aânh hoùơc sûơ thíơn troơng múâi phaât sinh vïì mùơt chñnh trõ (chuê trûúng nađy ăaô ặúơc laônh ăaơo TCHTQ nhíịn maơnh trong nhûông nùm gíìn ăíy, vúâi haơn ngaơch ặúơc ăùơt ra cho caâc húơp ăöìng tíơp thïí) hoùơc cho thíịy sûơ chuâ yâ ăïịn chi tiïịt ăïí phaât triïín triïín voơng thûơc tïị hún vïì tûúng lai (traâi ngûúơc vúâi sûơ laơc quan cao ăöơ vađ quan