[r]
Trang 1
BÀI TI U LU N Ể Ậ
Môn h c : Pháp lu t đ i cọ ậ ạ ương
*
* *
Gi ng viên hả ướng d n: ẫ
H tên sinh viên: Tr n M nh Cọ ầ ạ ường KT24.07
MSSV: 20160588………… Mã l p h c:ớ ọ
H c k : 20162 …… Năm h c: 2016 2017ọ ỳ ọ
Trang 2~ Hà n i ngày 4 tháng 4 năm 2017~ộ
Trang 3I,Khái ni m và quy lu t thay th các ki u pháp lu tệ ậ ế ể ậ
1.Khái ni m ệ
Ki u pháp lu t làể ậ hình thái pháp lu t đậ ược xác đ nh b i t p h p các d u hi u, đ c ị ở ậ ợ ấ ệ ặ
tr ng c b n c a pháp lu t th hi n b n ch t giai c p, đi u ki n t n t i và phát ư ơ ả ủ ậ ể ệ ả ấ ấ ề ệ ồ ạ tri n c a pháp lu t trong m t hình thái kinh t xã h i nh t đ nh.ể ủ ậ ộ ế ộ ấ ị
Ch nghĩa Mác Lêninủ xem xét l ch s xã h i nh là m t quá trình l ch sị ử ộ ư ộ ị ử t nhiên ự
c a s thay th m t hình thái kinh t xã h i khác. M i m t hình thái kinh t xã ủ ự ế ộ ế ộ ỗ ộ ế
h i là m t ki u l ch s c a xã h i độ ộ ể ị ử ủ ộ ược thi t l p trên c s c a m t phế ậ ơ ở ủ ộ ương th c ứ
s n xu t.ả ấ
Pháp lu t làậ m t y u t thu c ki n trúc thộ ế ố ộ ế ượng t ng. B n ch t, n i dung c a pháp ầ ả ấ ộ ủ
lu t suy cho cùng là do c s kinh t quy t đ nh, vì v y đ phân lo i các ki u pháp ậ ơ ở ế ế ị ậ ể ạ ể
lu t đã t n t i trong l ch s c n d a vào hai tiêu chu n:ậ ồ ạ ị ử ầ ự ẩ
1, D a trên c s kinh t nào và quan h s n xu t.ự ơ ở ế ệ ả ấ
2, Là s th hi n ý chí c a giai c p và c ng c quy n l i c a giai c p nào trong xãự ể ệ ủ ấ ủ ố ề ợ ủ ấ
h i.ộ
Là m t b ph n thu c ki n trúc thộ ộ ậ ộ ế ượng t ng d a trên c s kinh t c a m t xã h i ầ ự ơ ở ế ủ ộ ộ
nh t đ nh, tấ ị ương ng v i các hình thái kinh t xã h i có giai c p có các ki u pháp ứ ớ ế ộ ấ ể
lu t sau đây:ậ
+ Ki u pháp lu t ch nôể ậ ủ
+ Ki u pháp lu t phong ki nể ậ ế
+ Ki u pháp lu t t s nể ậ ư ả
+ Ki u pháp lu t xã h i ch nghĩa.ể ậ ộ ủ
Trong số các ki u pháp lu t đã và đang t n t i trong l ch s xã h i loài ngể ậ ồ ạ ị ử ộ ười, ki u ể pháp lu t xã h i ch nghĩa đang trên con đậ ộ ủ ường hình thành và phát tri n, th hi n ý ể ể ệ chí c a đa s nhân dân lao đ ng trong xã h i, xây d ng m t xã h i công b ng, bình ủ ố ộ ộ ự ộ ộ ằ
đ ng và đ m b o giá tr c a con ngẳ ả ả ị ủ ười
2.Quy lu t thay th các ki u pháp lu t trong l ch sậ ế ể ậ ị ử
+ Tương ng v i m i hình thái KTXH có giai c p là m i ki u PL khác nhau. Khi ứ ớ ỗ ấ ỗ ể các hình thái KTXH thay đ i thì cũng d n đ n s thay đ i tổ ẫ ế ự ổ ương ng trong NN và ứ PL
+ S thay th ki u PL này b ng m t ki u PL khác ti n b h n là m t quy lu t t t ự ế ể ằ ộ ể ế ộ ơ ộ ậ ấ
y u khách quan v i nh ng đ c tr ng: ki u PL sau bao gi cũng ti n b , hoàn thi n ế ớ ữ ặ ư ể ờ ế ộ ệ
h n ki u PL trơ ể ước và có s k th a gi a các ki u PL v t duy, t tự ế ừ ữ ể ề ư ư ưởng PL
+Cách m ng là con đạ ường d n đ n nh ng thay th đóẫ ế ữ ế
Trang 4+Khái ni m v ki u pháp lu t có vai trò quan tr ng đ i v i vi c nghiên c uệ ề ể ậ ọ ố ớ ệ ứ
b n ch t, ch c năng c a pháp lu t.ả ấ ứ ủ ậ
+Vì v y, không ph i b t k qu c gia nào trên th gi i cũng di n ra m t quáậ ả ấ ỳ ố ế ớ ễ ộ trình tu n t v i b n ki u pháp lu t nh trên (Ví d : Vi t Nam không cóầ ự ớ ố ể ậ ư ụ Ở ệ
ki u pháp lu t ch nô, t s n. M không có ki u pháp lu t ch nô, phongể ậ ủ ư ả Ở ỹ ể ậ ủ
ki n, mà ch có ki u pháp lu t t s n).ế ỉ ể ậ ư ả
II,Các ki u pháp lu t trong l ch s ể ậ ị ử
A. Ki u pháp lu t ch nô ể ậ ủ
**.B n ch t và đ c đi m c a pháp lu t ch nô.ả ấ ặ ể ủ ậ ủ
a)B n ch t c a pháp lu n ch nôả ấ ủ ậ ủ
Pháp lu t ch nô là h th ng các quy t c x s do nhà nậ ủ ệ ố ắ ử ự ước ch nô đ t ra ho c ủ ặ ặ
th a nh n và b o đ m th c hi n, ch y u th hi n ý chí và b o v đ a v c a giai ừ ậ ả ả ự ệ ủ ế ể ệ ả ệ ị ị ủ
c p ch nô, là nhân t đi u ch nh và b o đ m cho s phát tri n n đ nh c a các quanấ ủ ố ề ỉ ả ả ự ể ổ ị ủ
h xã h i chi m h u nô l ệ ộ ế ữ ệ
B n ch t c a pháp lu t ch nô th hi n qua tính giai c p và tính xã h i.ả ấ ủ ậ ủ ể ệ ấ ộ
+Tính giai c p: pháp lu t ch nô là s th hi n ý chí c a giai c p ch nô và nh m ấ ậ ủ ự ể ệ ủ ấ ủ ằ
b o v l i ích c a giai c p này.ả ệ ợ ủ ấ
+Tính xã h i: Pháp lu t ch nô góp ph n xác l p tr t t xã h i thông qua vi c xác ộ ậ ủ ầ ậ ậ ự ộ ệ
đ nh các khuôn m u ng x cho con ngu i, đ nh hình các quy t c hành vi trong các ị ẫ ứ ử ờ ị ắ
ho t đ ng sinh ho t, lao đ ng, buôn bán, d ch v ạ ọ ạ ọ ị ụ
=> Gi ng nh nhà nố ư ước ch nô,tính giai c p c a nhà nủ ấ ủ ước ch nô th hi n công ủ ể ệ khai và rõ r t h n nhi u so v i tính xã h iệ ơ ề ớ ộ
+Tính giai c p n i tr i:ấ ổ ộ
PL h p pháp hóa s bóc l t không có gi i h n c a ch nô đ i v i nô lợ ự ộ ớ ạ ủ ủ ố ớ ệ
PL ghi nh n và c ng c , b o v tình tr ng phân bi t đ ng c p trong XHậ ủ ố ả ệ ạ ệ ẳ ấ
PL ghi nh n đ a v th ng tr c a ngậ ị ị ố ị ủ ười gia trưởng đ i v i các thành viên khác trong ố ớ gia đình
b)Đ c đi m c a pháp lu t ch nôặ ể ủ ậ ủ
Pháp lu t ch nô t o c s pháp lí cho vi c c ng c và b o v quan h s n xu t ậ ủ ạ ơ ở ệ ủ ố ả ệ ệ ả ấ chi m h u nô l , h p pháp hoa sch đ bóc l t c a ch nô đ i v i nô l ế ữ ệ ợ ế ọ ộ ủ ủ ố ớ ệ
Pháp lu t ch nô quy đ nh m t h th ng hình ph t và cách thi hành hình ph t h t ậ ủ ị ộ ệ ố ạ ạ ế
s c dã man, tàn b o.ứ ạ
Pháp lu t ch nô ghi nh n và c ng c tình tr ng b t bình đ ng trong xã h i và trongậ ủ ậ ủ ố ạ ấ ẳ ộ gia đình
Pháp lu t ch nô có tính t n m n, thi u th ng nh t.ậ ủ ả ạ ế ố ấ
Trang 5** Ngu n và hình th c c a pháp lu t ch nôồ ứ ủ ậ ủ
Có th nói ngu n quan tr ng nh t c a pháp lu t ch nô là phong t c t p quán và ể ồ ọ ấ ủ ậ ủ ụ ậ
đ o đ c.ạ ứ
Pháp lu t ch nô có c ba hình th c c b n là t p quán pháp, ti n l pháp và văn ậ ủ ả ứ ơ ả ậ ề ệ
b n quy ph m pháp lu t, trong đó hình th c t p quán pháp chi m u th tuyêt đ i.ả ạ ậ ứ ậ ế ư ế ố
B. Ki u pháp lu t phong ki nể ậ ế
1. B n ch t c a pháp lu t phong ki nả ấ ủ ậ ế
+Pháp lu t phong ki n là ki u pháp lu t th hai trong l ch s , ra đ i cùngậ ế ể ậ ứ ị ử ờ
v i s ra đ i c a nhà nớ ự ờ ủ ước phong ki n. Ki u pháp lu t Phong ki n thayế ể ậ ế
th cho ki u pháp lu t ch nô, ch a đ ng nhi u y u t ti n b h n phápế ể ậ ủ ứ ự ề ế ố ế ộ ơ
lu t ch nô.ậ ủ
Xét v b n ch t c a pháp lu t phong ki n nó do chính các đi u ki n kinhề ả ấ ủ ậ ế ề ệ
t xã h i phong ki n quy đ nh hay nói cách khác nó do quan h s n xu tế ộ ế ị ệ ả ấ phong ki n quy đ nh. >>Vì v y, v m t b n ch t giai c p, pháp lu tế ị ậ ề ặ ả ấ ấ ậ phong ki n th hi n ý chí c a giai c p đ a ch , phong ki n, là phế ể ệ ủ ấ ị ủ ế ươ ng
ti n đ b o v tr t t xã h i phong ki n, trệ ể ả ệ ậ ự ộ ế ước h t là quan h s n xu tế ệ ả ấ phong ki n. Nó ghi nh n s b t bình đ ng gi a các đ ng c p khác nhauế ậ ự ấ ẳ ữ ẳ ấ trong xã h i, s l thu c c a nông dân vào giai c p đ a ch , b o v s ápộ ự ệ ộ ủ ấ ị ủ ả ệ ự
b c bóc l t c a giai c p đ a ch phong ki n đ i v i nông dân.ứ ộ ủ ấ ị ủ ế ố ớ
+V phề ương di n xã h i pháp lu t phong ki n có vai trò xã h i nh t đ nh.ệ ộ ậ ế ộ ấ ị
Nó là phương ti n đ nhà nệ ể ước phong ki n th c hi n nh ng công vi cế ự ệ ữ ệ chung c a xã h i, ghi nh n và phát tri n các quan h xã h i c a hình tháiủ ộ ậ ể ệ ộ ủ kinh t xã h i phong ki n cao h n, ti n b h n so v i hình thái kinh t xãế ộ ế ơ ế ộ ơ ớ ế
h i chi m h u nô l Đ ng th i pháp lu t phong ki n là phộ ế ữ ệ ồ ờ ậ ế ương ti n đệ ể nhà nước phong ki n th c hi n nh ng công vi c chung, nh ng ch c năngế ự ệ ữ ệ ữ ứ
xã h i. Trong nh ng hoàn c nh, đi u ki n l ch s c th pháp lu t phongộ ữ ả ề ệ ị ử ụ ể ậ
ki n không ch th hi n ý chí c a giai c p đ a ch phong ki n mà cònế ỉ ể ệ ủ ấ ị ủ ế
ph n ánh ý chí chung c a toàn xã h i.ả ủ ộ
+Ví d : Trong b Qu c tri u hình lu t c a nhà Lê ngoài các quy đ nh thụ ộ ố ề ậ ủ ị ể
hi n ý chí, b o v l i ích c a giai c p đ a ch phong ki n, ta còn g p r tệ ả ệ ợ ủ ấ ị ủ ế ặ ấ nhi u quy đ nh mà m c đích là đ thi t l p tr t t xã h i nh : Th l chiaề ị ụ ể ế ậ ậ ự ộ ư ể ệ
ru ng đ t công, quy đ nh các v n đ b o v ru ng đ t, quy đ nh v v nộ ấ ị ấ ề ả ệ ộ ấ ị ề ấ
đ th a k ề ừ ế
2. Các đ c tr ng c b n c a pháp lu t phong ki nặ ư ơ ả ủ ậ ế
Pháp lu t phong ki n là pháp lu t đ ng c p và đ c quy nậ ế ậ ẳ ấ ặ ề
Trang 6+Pháp lu t phong ki n chia giai c p trong xã h i thành nhi u đ ng c pậ ế ấ ộ ề ẳ ấ khác nhau. M i đ ng c p có đ a v xã h i và đ a v pháp lý khác nhau. Phápỗ ẳ ấ ị ị ộ ị ị
lu t phong ki n công khai tuyên b cho m i đ ng c p có nh ng đ cậ ế ố ỗ ẳ ấ ữ ặ quy n riêng. Quy n l i cao nh t trong xã h i Phong ki n thu c v vua,ề ề ợ ấ ộ ế ộ ề vua có toàn quy n, sau vua là các đ a ch l n, tăng l có r t nhi u quy nề ị ủ ớ ữ ấ ề ề (quy n xét x đ i v i nông dân, đ t ra lu t l , quy n thu thu , quy n b tề ử ố ớ ặ ậ ệ ề ế ề ắ nông dân ph i lao d ch cho mình ), “Nh v y, m t mình tên đ a ch v aả ị ư ậ ộ ị ủ ừ
là nhà làm lu t, v a là quan toà, là v chúa t có toàn quy n trang p c aậ ừ ị ể ề ở ấ ủ mình
+Tính ch t đ c quy n c a pháp lu t còn th hi n vi c quy đ nh cácấ ặ ề ủ ậ ể ệ ở ệ ị
bi n pháp trách nhi m khác nhau căn c vào đ ng c p, th b c c a ngệ ệ ứ ẳ ấ ứ ậ ủ ườ i
ph m t i và ngạ ộ ườ ị ại b h i trong xã h i. Ngộ ười thu c đ ng c p dộ ẳ ấ ưới có hành vi xâm h i đ n ngạ ế ười thu c đ ng c p trên, đ c bi t là vua chúa thìộ ẳ ấ ặ ệ
b tr ng tr r t n ng. Ngị ừ ị ấ ặ ược l i, ngạ ười thu c đ ng c p trên xâm h iộ ẳ ấ ạ
người thu c đ ng c p dộ ẳ ấ ưới bao gi cũng đờ ược hưởng hình ph t nh h nạ ẹ ơ +ví d : trong pháp lu t phong ki n Vi t Nam quy đ nh Bát ngh là 8 h ngụ ậ ế ệ ị ị ạ
người khi có hành vi ph m t i s đạ ộ ẽ ược xem xét đ để ược mi n ho c gi mễ ặ ả
nh hình ph t. Tính ch t đ ng c p và đ c quy n c a pháp lu t phongẹ ạ ấ ẳ ấ ặ ề ủ ậ
ki n th hi n trong câu ng n ng c a ngế ể ệ ạ ữ ủ ười Trung Qu c là: “l nghiố ễ không t i th dân, hình ph t không t i trớ ứ ạ ớ ượng phu”
Pháp lu t phong ki n mang tính dã man, tàn b o.ậ ế ạ
+M c đích hình ph t c a pháp lu t phong ki n ch y u nh m gây đauụ ạ ủ ậ ế ủ ế ằ
đ n v th xác và tinh th n cho con ngớ ề ể ầ ười, làm nh c, h th p danh d ,ụ ạ ấ ự nhân ph m c a con ngẩ ủ ười. Chính vì v y, các hình ph t đậ ạ ược quy đ nhị trong pháp lu t nh : chém đ u, treo c , dìm nậ ư ầ ổ ước, voi giày, t mã phanhứ thây, ném v c d u, thích ch vào m t đạ ầ ữ ặ ược áp d ng r ng kh p cácụ ộ ắ ở nhà nước phong ki n.ế
+Bên c nh đó pháp lu t phong ki n còn cho phép áp d ng trách nhi mạ ậ ế ụ ệ hình s liên đ i d a trên hai nguyên t c: Th nh t, đ i v i nh ng ngự ớ ự ắ ứ ấ ố ớ ữ ườ i
có cùng huy t th ng, dòng t c và quan h hôn nhân. Th 2, đ i v i nh ngế ố ộ ệ ứ ố ớ ữ
người có quan h hàng xóm, đ ng c v i ngệ ồ ư ớ ười ph m t i. Ví d nh vạ ộ ụ ư ụ
án L Chi viên đã áp d ng hình ph t chu di tam t c v i 2 dòng h c aệ ụ ạ ộ ớ ọ ủ Nguy n Trãi và Th L Tri u Lê.ễ ị ộ ở ề
Pháp lu t phong ki n là pháp lu t c a k m nh.ậ ế ậ ủ ẻ ạ
Trang 7+Pháp lu t phong ki n h p pháp hoá tính ch t chuyên quy n và tu ti nậ ế ợ ấ ề ỳ ệ
s d ng b o l c. giai đo n đ u pháp lu t phong ki n cho phépử ụ ạ ự Ở ạ ầ ậ ế các lãnh chúa phong ki n có pháp lu t c a riêng lãnh đ a mình.ế ậ ủ ị Pháp lu t cho pháp s d ng b o l c đ gi i quy t tranh ch p. Víậ ử ụ ạ ự ể ả ế ấ
d nh ng quy đ nh v đ u gụ ữ ị ề ấ ươm, đ u súng Châu Âu.ấ ở
+M t khác, Toà án phong ki n đặ ế ược quy n xét x b t k v vi c nào tề ử ấ ỳ ụ ệ ừ
nh ng lĩnh v c thu c v nhà nữ ự ộ ề ước cho đ n nh ng vi c thu c v đ o đ c,ế ữ ệ ộ ề ạ ứ tôn giáo, ngh thu t ệ ậ
Pháp lu t phong ki n liên quan m t thi t t i tôn giáo và đ o đ c phongậ ế ậ ế ớ ạ ứ
ki n.ế +Trong xã h i phong ki n có s liên k t ch t ch gi a nhà nộ ế ự ế ặ ẽ ữ ước và các tổ
ch c tôn giáo, vì th trong nhi u trứ ế ề ường h p t ch c tôn giáo can thi pợ ổ ứ ệ vào công vi c c a nhà nệ ủ ước và ngượ ạc l i nhà nước cũng can thi p vào cácệ công vi c tôn giáo. Đi u này d n đ n th c tr ng nhà nệ ề ẫ ế ự ạ ước phong ki n ghiế
nh n, th ch hoá nhi u quy đ nh c a l , giáo, đ o đ c phong ki n thànhậ ể ế ề ị ủ ễ ạ ứ ế pháp lu t c a nhà nậ ủ ước
+Ngoài ra, Hình th c án l và văn b n (l nh, chi u ch ) đứ ệ ả ệ ế ỉ ượ ử ục s d ng khá
r ng rãộ
=>>>B máy pháp lu t pphong ki n ti n b h n r t nhi u so v i ki uộ ậ ế ế ộ ơ ấ ề ớ ể phapp lu t ch nô.ậ ủ
C. Pháp lu t t s n ậ ư ả
1. Đ nh nghĩa pháp lu t t s n: Pháp lu t t s n là h th ng các qui ph mị ậ ư ả ậ ư ả ệ ố ạ pháp lu t ( các qui t c ) có tính ch t b t bu c chung, do Nhà nậ ắ ấ ắ ộ ướ ư ả c t s n ban hành ( ho c th a nh n ) và b o đ m th c hi n b ng s c m nh cặ ừ ậ ả ả ự ệ ằ ứ ạ ưỡ ng
ch , tr c ti p th hi n ý chí và b o v l i ích c a giai c p t s n, là côngế ự ế ể ệ ả ệ ợ ủ ấ ư ả
c có hi u l c nh t đ đi u ch nh các quan h xã hôi ch y u phù h pụ ệ ự ấ ể ề ỉ ệ ủ ế ợ
v i ý chí và l i ích c b n c a giai c p t s n.ớ ợ ơ ả ủ ấ ư ả
2. Nh ng đi m ti n b c a pháp lu t t s n so v i pháp lu t phong ki nữ ể ế ộ ủ ậ ư ả ớ ậ ế
Pháp lu t phong ki n là pháp lu t đ c quy n v đ ng c p còn pháp lu tậ ế ậ ặ ề ề ẳ ấ ậ
t s n quy đ nh m i công dân bình đ ng trư ả ị ọ ẳ ước pháp lu t. V i s ra đ iậ ớ ự ờ
c a pháp lu t t s n l n đ u tiên trong l ch s Pháp lu t c a nhân lo i,ủ ậ ư ả ầ ầ ị ử ậ ủ ạ nguyên t c m i công dân bình đ ng trắ ọ ẳ ước pháp lu t đậ ược thi t l p. Nóế ậ
được ghi nh n trong Hi n pháp t b n. Đ th c hi n quy n bình đ ngậ ế ư ả ể ự ệ ề ẳ