skknVẬN DỤNG LÍ THUYẾT KIẾN TẠO VÀO DẠY HỌC CHỦ ĐỀ SỬ THI ANH HÙNG (75)

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: VẬN DỤNG LÍ THUYẾT KIẾN TẠO VÀO DẠY HỌC CHỦ ĐỀ SỬ THI ANH HÙNG 2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Ngữ văn 3. Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ năm học 2017 2018 4. Tác giả : … 5. Đơn vị áp dụng sáng kiến: …

THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN

1 Tên sáng kiến:

VẬN DỤNG LÍ THUYẾT KIẾN TẠO VÀO DẠY HỌC

CHỦ ĐỀ SỬ THI ANH HÙNG

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Ngữ văn

3 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ năm học 2017- 2018

4 Tác giả :

…

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến:

…

BÁO CÁO SÁNG KIẾN

VẬN DỤNG LÍ THUYẾT KIẾN TẠO VÀO DẠY HỌC

CHỦ ĐỀ SỬ THI ANH HÙNG

A ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN

I Từ yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học ở nhà trường phổ thông

Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12 - 1996) đã định hướng đổi mới nền giáo

dục nước ta nói chung và đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) nói riêng: “Cuộc cách

mạng về phương pháp giáo dục phải hướng vào người học…” Tiếp tục khẳng định mục

tiêu của việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông và PPDH ở nước ta, Nghị quyết số

40/2000/QH10 của Quốc hội khóa X chỉ rõ: “Xây dựng nội dung chương trình, phương

pháp giáo dục, sách giáo khoa phổ thông mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ…tiếp cận trình độ giáo dục phổ thông ở các nước phát triển trong khu vực

và trên thế giới”

Điều 28.2 Luật Giáo dục (2005) cũng nêu rõ: “Phương pháp giáo dục phổ thông

phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sang tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học… đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” Nhằm đẩy

mạnh những thành tựu đã đạt được về việc thực hiện Nghị quyết TW 2 (Khóa VIII) và nêuphương hướng phát triển giáo dục đào tạo đến năm 2020, Thông báo Kết luận số 242 –TB/TW ngày 15/04/2009, Bộ Chính trị đã đề ra 07 nhóm nhiệm vụ, giải pháp để đổi mớicăn bản, toàn diện, mạnh mẽ sự nghiệp giáo dục và đào tạo

Dựa trên quan điểm chỉ đạo đó, kết hợp với những chuyển biến của dạy học hiệnđại, chúng ta nhận thấy rằng đổi mới PPDH là một giải pháp cơ bản để nâng cao chấtlượng nền giáo dục nước ta trong giai đoạn hiện nay Cốt lõi của đổi mới PPDH là hướngtới hoạt động học tập tự chủ của học sinh (HS), giúp các em phát huy tích cực tính tích

cực, sáng tạo, rèn luyện khả năng tự học HS là đối tượng của hoạt động dạy, đồng thời là chủ thể của hoạt động học, đây là điều kiện tiên quyết của một nền giáo dục hiện đại.

II Từ việc vận dụng lí thuyết kiến tạo vào quá trình dạy học

Dạy học với lí thuyết kiến tạo (LTKT) là PPDH theo hướng giáo dục tích cực đã

được giới thiệu trong tài liệu Hướng dẫn thực hiện chương trình Sách giáo khoa lớp 12

môn Ngữ văn Nhìn chung, đây là PPDH đã phát triển ở nước ngoài, với tính ứng dụng cao

và tác động mạnh mẽ tới học sinh Theo LTKT, người học tiếp thu tri thức bằng cách đặtmình vào môi trường học tập tích cực, phát hiện vấn đề theo lối đồng hóa hay điều ứngnhững kiến thức và kinh nghiệm đã có cho tương thích với tình huống mới, xây dựng hiểubiết Mục đích của LTKT không chỉ là truyền thụ, mà chủ yếu là biến đổi nhận thức, kiếntạo kiến thức, thông qua đó HS phát triển trí tuệ và nhân cách

Ở nước ta, dạy học theo LTKT mới chỉ bước đầu được nghiên cứu và ứng dụng vớicác môn Tự nhiên, tiềm năng của PPDH này với môn Ngữ văn còn rất rộng lớn và đầytriển vọng

III Từ yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học tác phẩm văn chương trong nhà trường THPT

Đối với môn Ngữ văn có tính đặc thù, yêu cầu đổi mới PPDH lại càng trở nên cấpthiết Định hướng đổi mới yêu cầu PPDH Ngữ văn phải lựa chọn và ứng dụng thích hợpnhững giải pháp có lợi ích cao nhất cho bộ môn, cho người học và cho cả người dạy.

Trong bài Tiếp tục thực thi tư tưởng đổi mới phương pháp dạy học Ngữ văn, GS Phan Trọng Luận cho rằng: “Lí thuyết đổi mới hiện đại hóa dạy học Ngữ văn hiện nay khá

phong phú Có lí thuyết đáp ứng, có lí thuyết kiến tạo trong đọc văn, lí thuyết về hành vi sáng tạo, thậm chí có lí thuyết về hành vi chính trị và bảo vệ dân chủ - Defense of democracy”… Chia sẻ quan điểm trên, GS Trần Đình Sử khẳng định: “Bài học tác phẩm văn học không phả là bài để giáo viên giảng và bình, mà để cho học sinh đọc”, và “Dạy học đọc có nghĩa là dạy HS kiến tạo nội dung ý nghĩa bài văn.” Đây là điều tất yêu không

những thích ứng với xu thế thời đại mà còn phù hợp với đặc trưng môn học

Từ những lí do trên, chúng tôi đã hiện thực hóa lí thuyết kiến tạo (LTKT) vào dạy

học Ngữ văn lớp 10 – phần Văn học dân gian qua Sáng kiến kinh nghiệm: Vận dụng lí

thuyết kiến tạo vào dạy học Chủ đề Sử thi Anh hùng

B MÔ TẢ GIẢI PHÁP

I Mô tả giải pháp trước khi tạo ra sáng kiến

Qua quá trình giảng dạy môn Ngữ văn ở trường Trung học phổ thông (THPT),chúng tôi nhận thấy chương trình lớp 10 với mảng Văn học dân gian phần Sử thi nói chung

là một mảng kiến thức rộng lớn, có nhiều vấn đề tích hợp lịch sử - văn hóa Chủ đề sử thianh hùng gồm 5 tiết học, với 3 tác phẩm đặc thù cho thể loại, tương ứng với ba văn bảntrong sách giáo khoa:

- Chiến thắng Mtao Mxây (trích Sử thi Đăm Săn – Việt Nam)

- Rama buộc tội (trích Sử thi Ramayana - Ấn Độ)

- Uy-lít-xơ trở về (trích Sử thi Ô-đi-xê – Hi Lạp)

Sử thi là khái niệm được tiếp nhận từ các nền học thuật chịu ảnh hưởng quan niệmvăn và mĩ học thuộc truyền thống châu Âu Đây là những bài ca ca ngợi các anh hùng, bài

ca lịch sử gắn liền với sự kiện lịch sử dân tộc trong một thời kì nhất định Tác phẩm sử thikhắc họa chiều dài từ quá khứ đau thương để bước vào thời đại văn minh Chính vì vậy, nó

có những giá trị tích hợp, liên kết với các nền văn minh trên thế giới, phản ánh chân thực

đặc trưng của một cộng đồng, dân tộc trong mối quan hệ biện chứng với thế giới Thực tế,trong quá trình biên soạn Sách giáo khoa lớp 10 vào năm 2006, các nhà nghiên cứu đã chútrọng tới tính “không biên giới” của sử thi bằng cách tìm hiểu chủ đề sử thi anh hùng qua

ba tác phẩm của 03 quốc gia khác nhau, trong đó có 02 tác phẩm là Văn học dân gian nướcngoài

Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy hiện nay việc giảng dạy và tiếp nhận sử thi trongNhà trường vẫn còn nhiều vấn đề bất cập

1 Thực trạng việc tiếp nhận tác phẩm văn chương của học sinh THPT

Có một thực trạng đáng buồn hiện nay là khi đất nước bước vào thời kì công nghiệphóa – hiện đại hóa thì một số học sinh coi nhẹ môn Ngữ văn và các môn xã hội, nhân vănnói chung Người học và người dạy đều có những trở ngại nhất định trong dạy và học mônNgữ văn Chúng tôi đã thu thập kết quả khảo sát trên 100 học sinh của 3 khối lớp trườngTHPT A Hải Hậu, về sự cần thiết của môn Ngữ văn Kết quả thu gồm 100 phiếu khảo sát:

Rất cần thiết Cần thiết Bình thường Không cần thiết

HS không ý thức được ý nghĩa của môn học nói chung và ý nghĩa tích hợp của từngbài học nói riêng Hầu hết HS coi Văn chỉ là môn học lí thuyết mà hoàn toàn không để tâmtới tính ứng dụng của môn học Vì vậy, trong giờ học xảy ra tình trạng thụ động, với sức ìlớn trong tư duy Việc học không có động lực, say mê sẽ dẫn đến kết quả thu được chỉ làkiến thức máy móc, học vẹt, thuộc lòng và “học đâu quên đấy” Ngoài ra, việc giáo viênngại đổi mới, trung thành với giáo án và chưa tìm hiểu nhiều về những yếu tố liên môncũng khiến môn Văn trở nên khó tiếp nhận Cụ thể, khi chúng tôi kiểm tra HS lớp 11, 12

về những câu hỏi về tác phẩm sử thi anh hùng ở lớp 10, cùng câu hỏi liên môn kiến thứcvăn hóa, kết quả thu được như sau:

BẢNG KHẢO SÁT ĐIỂM KIỂM TRA KIẾN THỨC VỀ SỬ THI

Kết quả cho thấy đến lớp 12, dù kiến thức thi có định nghĩa sử thi, nhưng hơn 90%

HS không nhớ được kiến thức lớp 10 về nguồn gốc của sử thi, càng không trả lời đượcnhững câu hỏi về cái cốt lõi lịch sử, văn hóa của thể loại Đó là sự thiếu sót to lớn khi học

Sử thi dân gian

Ngoài ra, HS còn tỏ ra không mặn mà với việc đổi mới PPDH Một số em HS coiviệc đổi mới là việc của thầy cô, chính bản thân các em bị động trong việc trang bị kiếnthức cho chính bản thân mình Thông qua việc khảo sát về thái độ của HS trong một giờhọc dự giờ đổi mới PPDH có sự quan sát của giáo viên, chúng tôi nhận thấy: Trong khilàm việc nhóm, tỉ lệ HS các nhóm làm việc không đều nhau trong nhóm và giữa các nhómtrong lớp:

- Chỉ có các em nhóm trưởng, thư kí, và một số HS làm việc thực sự trong nhóm.

Không phải tất cả các em đều có trách nhiệm tốt với nhiệm vụ được giao

- Hầu như các nhiệm vụ học tập đều không có khả năng khu biệt và phát huy năng

lực riêng biệt của HS

- Còn tình trạng HS không tập trung, thờ ơ, làm việc riêng…

BẢNG KHẢO SÁT: THÁI ĐỘ CỦA HS KHI LÀM VIỆC NHÓM (Quan sát thực tế trong giờ học lớp 10A5 – Trường THPT A Hải Hậu)

Chất lượng giảng dạy và học tập môn Ngữ văn do nhiều yếu tố quyết định, chiphối: chương trình, sách giáo khoa, giáo án, phương pháp giảng dạy của thầy, ý thức, thái

độ học tập của trò Trong đó, đổi mới phương pháp dạy học đóng vai trò then chốt Có thểkhẳng định, đổi mới phương pháp giảng dạy đang trở thành yêu cầu cấp thiết hiện nay.Cần khôi phục động lực học tập, khơi dậy niềm say mê, tình yêu văn học của học sinhbằng những giờ dạy thực sự hấp dẫn, lôi cuốn

2 Thực trạng việc dạy học của giáo viên

a, Khó khăn trong giảng dạy chủ đề sử thi anh hùng.

Sử thi anh hùng là những tác phẩm hay nhưng khó, đòi hỏi người giáo viên cần cókiến thức sâu và rộng, lựa chọn được phương pháp tiếp cận tối ưu Thực tiễn dạy văn và

học văn đặt ra yêu cầu mới, là xác lập hệ thống tri thức văn học dân tộc trong thời đai hội

nhập, tại đó các giá trị văn chương của dân tộc phải nằm trong dòng chảy văn chương nhân loại Nhưng một thực trạng đáng nói tới ở đây đó là quy trình dạy học hầu như không

thay đổi Các trở ngại chính đến từ các nguyên nhân sau:

- Giáo viên (GV) dạy sử thi trong không gian kín, tự bó hẹp tác phẩm, không gắn vớinền văn hóa dân gian và văn hóa thế giới

- GV chỉ tập trung khai thác kết cấu, ngôn ngữ về mặt văn chương, coi nhẹ giá trị vănhóa và tính chất đa hệ thống của một tác phẩm văn học.

- GV dạy học thi pháp sử thi dựa trên những văn bản tách biệt, không có tính khái

quát, không liên hệ - kết nối đươc văn bản sử thi của nước ta với thế giới

- Cách thức truyền thụ kiến thức còn nặng về nghe – giảng, có phát huy đọc sáng tạo,nhưng nhìn chung không tạo cho HS không gian trải nghiệm – điều rất cần thiết khi họcchủ đề sử thi

- Thị hiếu thẩm mĩ của HS không nằm trong tác phẩm sử thi cách xa thời đại

Qua những vấn đề trên, có thể thấy chủ đề sử thi anh hùng vẫn chưa thực sự đượckhai thác hiệu quả trong quá trình dạy và học Sử thi anh hùng là chủ đề mang tính chất đa

hệ thống hàm chứa một nội dung đa văn hóa gắn liền với văn hóa dân tộc, văn hóa thời đại

và văn hóa mà bản thân HS thu nhận được trong trải nghiệm thực tiễn Việc tháo gỡ cácvấn đề của tác phẩm cần kết hợp cách thức giải kiến tạo, để giải quyết các vấn đề của tácphẩm

b, Những khó khăn khi dạy học tác phẩm văn học nước ngoài

Bất cứ chương trình giáo dục Ngữ văn của quốc gia nào cũng phải quan tâm tới sựgiao thoa của văn học nước nhà với thế giới Đây cũng là định hướng của một thế giới mở,phát triển vượt biên giới Sử thi anh hùng là phần kiến thức được chú trọng tới sự liên hệvới văn học nước ngoài nhất, vì sử thi là hiện tượng liên lịch sử và đa văn hóa Tuy nhiên,thực tế việc dạy và học Ngữ văn hiện nay ở nước ta lại xem nhẹ văn học nước ngoài

- Trong chủ đề sử thi anh hùng có 03 văn bản, trong đó có 02 văn bản Sử thi Ấn Độ

và Hi Lạp, nhưng HS chỉ tập trung vào văn bản Sử thi Việt Nam

- Khoảng cách lớn về không gian, thời gian, lịch sử, văn hóa và tâm lí đã tạo nên lực

cản cho HS Tâm lí chỉ học để thi cũng ảnh hưởng tới thái độ học của HS

- Tư tưởng của HS là học văn học nước ngoài để biết chứ không phục vụ cho thi cử

nên thầy cô cũng coi nhẹ vấn đề soạn và giảng

- Theo kế hoạch dạy học Ngữ văn của các trường, các tác phẩm văn học nước ngoài

rất ít thời gian, chỉ đủ cho tóm tắt và tìm hiểu sơ lược vè tác phẩm

- Một khó khăn nữa là chúng ta dạy và học tác phẩm trong điều kiện tài liệu sách vở

tham khảo còn khan hiếm

Vấn đề mà nhiều người bỏ qua trong dạy và học, là GV và HS đều xem tác phẩmvăn học nước ngoài là cái bên lề, cái dư thừa, học để biết chứ không phải để cảm thụ Học

sử thi Việt Nam và nước ngoài, nhưng chỉ chú trọng vào văn bản Việt Nam khiến HS thiếuhụt hẳn kiến thức về thể loại và thu hẹp phạm vi kiến thức cần đạt của chương trình giáodục THPT

3 Về thực tế kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS

Trong bước kiểm tra đánh giá kết quả học tập của HS hiện nay, hầu như mới chỉđánh giá được về mặt kiến thức, dạng đề truyền thống, khô cứng, kiểm tra kiến thức đượchọc nhiều hơn là kĩ năng được rèn luyện Chúng tôi nhận thấy một số vấn đề sau trong việckiểm tra đánh giá phần kiến thức Sử thi anh hùng:

- Nội dung đề kiểm tra chủ yếu yêu cầu văn bản tự sự, không đề cập tới thi pháp,

càng không đề cập tới văn hóa hay lịch sử

- Các tác phẩm văn học nước ngoài bị bỏ quên, không được đưa vào kiểm tra.

- HS kiểm tra với hình thức viết là chủ yếu, không có các hình thức kiểm tra đa dạng.

GV không đặt năng lực và kĩ năng sống thành mục đích cần đạt của HS

- Sau khi kiểm tra, HS thường quên luôn kiến thức đã được học, dù lớp 12 các em

còn đề cập tới Sử thi và đặc trưng của sử thi trong văn học hiện đại

Xét trên thực tế việc dạy và học Ngữ văn nói chung và chủ đề Sử thi Anh hùng nóiriêng, việc đổi mới PPDH là yêu cầu cấp thiết và quan trọng với cả người học và ngườidạy Lí thuyết dạy học kiến tạo là một giải pháp hiện đại, có tính ứng dụng cao không chỉvới môn học tự nhiên, mà còn cả với các môn xã hội Con đường khám phá giá trị vănchương đang rộng mở và đặt ra những thách thức cho các PPDH hiện đại Dạy học theo

LTKT sẽ tránh việc biến HS thành một “cái thùng rỗng” để GV rót đầy kiến thức vào, mà

các em trở thành chủ thể hoạt động trên cơ sở vận dụng những kiến thức đã có, phá bỏ ràocản tư duy Từ đó, chúng tôi đề xuất ý tưởng vận dụng LTKT trong chủ đề dạy học Sử thiAnh hùng, với mong muốn GV cùng HS sẽ tạo nên một môi trường tiếp nhận văn chươnghiện đại và toàn diện

II Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến

GIẢI PHÁP TRUNG TÂM Phần Một: Cơ sở khoa học và thực tiễn của lí thuyết kiến tạo

1 Định nghĩa

LTKT còn được gọi là lí thuyết của nhận thức Kiến thức chỉ có thể và luôn là kếtquả của hoạt động kiến tạo nên nó không thể thâm nhập được vào người thụ động tronghọc tập Lí thuyết chỉ được hình thành khi người học tích cực, chủ động lấy việc học củamình

Cơ sở triết học của thuyết kiến tạo: Dựa trên nhận thức luận duy vật – nhận thức là

quá trình hoạt động thu nhận kiến thức; Bản chất của ý thức – tích cực, tự giác, sáng tạo…theo nhu cầu biến đổi khách thể; Thực chất của tri thức tri nhận – hình ảnh chủ quan củathế giới bên ngoài…

Vì thế, PPDH dựa trên LTKT là một trong những PPDH tích cực Phương pháp nàycoi trọng vai trò chủ động của người học trong quá trình học tập, người học chủ động tựxây dựng hiểu biết cho bản thân, tư kết nối thông tin mới với thông tin hiện tại để kiếnthức mới có ý nghĩa hơn và tạo nên các thông tin mới khác Việc học tập không phải diễu

ra nhờ quá trình chuyển thông tin từ giáo viên hay giáo trình đến bộ não của HS, thay vào

đó, mỗi người học tự xây dựng hiểu biết hợp lí mang tính cá nhân của riêng họ

2 Đặc trưng của dạy học theo LTKT

ĐẶC TRƯNG DẠY HỌC THEO LTKT

LTK T

Học trong hoạt động

Học trong

sự tương tác

Học thông qua hoạt động giải quyết vấn đề

Học là sự vượt qua khó khăn

o Học trong hoạt động: Việc học theo LTKT chỉ đạt hiệu quả cao nhất khi người họcđược nhập cuộc, được tiếp xúc với thực tế công việc, được chủ động làm ra những đồ vậthữu hình trong thế giới thực Chủ trương của việc dạy học là kết hợp lí thuyết với thựchành, tạo nên các sản phẩm hữu hình và thực tiễn.

lớn mạnh và là điều kiện để tiến hóa tinh thần Như vậy, người học cần phải hoạt động liêntục để tiến sát mục tiêu đã định GV chỉ có thể giúp đỡ bằng cách nhắc nhở, động viên vàđánh giá hiểu biết và nỗ lực của HS, không được hoat động thay HS

xác lập nên kiến thức của mình Tổ chức đàm thoại trong dạy học là nền tảng cơ bản đểxây dựng những bài giảng tích cực theo lí thuyết này

để hình thành cho mình những nguyên tắc, các ý tưởng cơ bản từ các tình huống học tập cụthể

Nhìn chung, PPDH này góp phần tích cực vào việc rèn luyện tư duy phê phán, tưduy sáng tạo cho người học Trên cơ sở sử dụng vốn kiến thức và kinh nghiệm đã có,người học sẽ hiểu rõ vấn đề cần giải quyết

3 Phân loại dạy học theo LTKT

Từ hai quá trình đồng hóa và điều ứng của quá trình nhận thức, dạy học theo LTKT

có hai loại hình:

tri thức mà mình đã tự xây dựng nên Tri thức mới sẽ được hình thành từ nền tảng cũ

thức với môi trường xã hội bên ngoài trong quá trình hình thành tri thức Như vậy, kiến

thức sẽ được hình thành thông qua sự tương tác, tranh luận trong cộng đồng Các yếu tốvăn hóa, các điều kiện xã hội sẽ tác động đến quá trình hình thành kiến thức Đây là loạihình có tính ứng dụng cao nhất trong các môn xã hội, đặc biệt là Ngữ văn.

Cơ chế của dạy học theo LTKT dựa trên cơ chế đồng hóa và điều ứng:

Quá trình tiếp nhận tri thức có thể theo trình tự: khẳng định – phủ định – phủ

định của phủ định

4 Mô hình phương pháp dạy học tác phẩm văn chương theo LTKT

Chu trình của dạy học kiến tạo bao gồm các pha chính sau đây:

SƠ ĐỒ QUÁ TRÌNH DẠY HỌC THEO LTKT

Tiến trình của dạy học kiến tạo trong tác phẩm văn chương gồm 3 bước:

Tri thức

cũ Dự đoán Kiểm nghiệm (thử và sai) chỉnhĐiều Tri thức mới

Để tiến hành dạy học theo LTKT có hiệu quả, công nghệ thông tin (CNTT) là công

cụ hỗ trợ rất cần thiết, với các hình thức: Xây dựng diễn đàn trực tuyết để HS bộc lộ quanniệm của mình theo chủ đề mà GV đặt ra; Sử dụng các phần mềm để xây dựng hệ thốngcâu hỏi đọc hiểu, ôn tập; Mô phỏng các quá trình và hệ thống ngôn ngữ, các nội dungtrong bài học; Sử dụng các tư liệu đa dạng về các môn học khác nhau cho HS tiếp xúc vănbản ở nhiều mặt

5 Một số PPDH tác phẩm văn chương theo lí thuyết kiến tạo

Việc vận dụng LTKT vào quá trình dạy học không có nghĩa là tạo ra những PPDHmới, mà là sử dụng các PPDH đặc thù của từng bộ môn theo quan điểm kiến tạo Dạy họctác phẩm văn chương theo LTKT vẫn là vận dụng các phương pháp cũ nhưng được nhìnnhận với góc độ mới

GV cần biết tận dụng và kết hợp nhiều phương pháp khác nhau để phát huy tối đakhả năng của HS Dưới đây chỉ là một số PPDH tác phẩm văn chương tiêu biểu và dễ vậndụng, phù hợp với vận dụng LTKT

a, Phương pháp đọc diễn cảm, đọc trải nghiệm

Thông qua hoạt động đọc, HS tiếp cận tác phẩm theo âm thanh Phối hợp đọc diễncảm với trải nghiệm thị giác sẽ khiến HS có ấn tượng mạnh, tạo nên rung cảm thẩm mĩ

Ví dụ: Để đọc sử thi Đăm Săn, giọng kể sử thi (kể khan) khi kết hợp với hình thức

sinh hoạt giả tưởng ở nhà Rông như các đồng bào dân tộc Tây Nguyên sẽ có tác động tới

Bước 1

Làm bộc lộ quan niệm của HS

Ôn lại hệ thống kiến thức cũ có liên quan đến kiến thức mới Nêu vấn đề để tạo cơ hội cho HS tiếp nhận vấn đề học tập

Bước 2

Tổ chức điều khiển HS thảo luận

Đề xuất các giả thuyết, kiểm tra giả thuyếtPhân tich kết quả rồi rút ra kết luận chung

HS hơn Đơn giản là các em ngồi xung quanh tạo thành vòng tròn, chăm chú lắng nghengười kể, đặt mình ở vị thế của người nghe trong sinh hoạt cộng đồng, thoát khỏi khônggian lớp học.

b, Phương pháp vấn đáp, đàm thoại

Không chỉ là hình thức hỏi – đáp như lớp học bình thường, GV giúp các em bộc lộquan điểm chủ quan của mình, có thể đúng hoặc không đúng, HS sẽ tranh luận để đi tìmchân lí Yêu cầu của PPDH này là: GV phải có hệ thống câu hỏi logic; Không áp đặt cho

HS tư tưởng “phải đúng”; Gợi ý cho HS khác phản biện; Mở rộng tranh luận và hướng HSđến với kết luận khái quát cuối cùng

Ví dụ: Tranh luận về cuộc chiến trong Chiến thắng Mtao Mxây, HS có thể tranh luận bằng câu hỏi Nếu không có sự giúp đỡ của ông Trời, thì Đăm Săn có chiến thắng

không?

Ngoài ra, câu hỏi định hướng càng phong phú, càng đa dạng thì HS càng có nhiều

cơ hội để đối thoại và chiếm lĩnh tác phẩm

c, Phương pháp so sánh trong phân tích văn học

Là phương pháp quan trọng trong đọc hiểu tác phẩm văn chương, so sánh giúp HSkhám phá ý nghĩa của các chi tiết, hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm Có thể so sánh

các yếu tố trong bản thân tác phẩm (So sánh Đăm Săn và Mtao Mxây), hoặc so sánh liên

tác phẩm (Những người anh hùng trong các sử thi khác nhau) Mục đích cuối cùng của sosánh, là phải khám phá tư tưởng cao hơn ẩn chứa trong tác phẩm

d, Phương pháp dạy học hợp tác

Dạy học hợp tác với hình thức là hoạt động nhóm từ lâu đã trở thành PPDH tiêubiểu cho đổi mới phương pháp Tuy nhiên, với LTKT, dạy học hợp tác sẽ tạo điều kiện chotất cả HS tham gia vào quá trình học tập, nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo trong hìnhthành năng lực riêng của HS

Ví dụ: Sử thi có tác phẩm trong nước, nước ngoài; có văn hóa, lịch sử, ẩm thực,nghệ thuật, âm nhạc,… GV nắm bắt đặc điểm của từng HS và khuyến khích HS làmnhững gì mình thích, động viên các em giao tiếp với nhau Mỗi HS sẽ tìm hiểu một mảnh

ghép của sử thi, sau đó ghép lại để có bức tranh toàn cảnh Điều này yêu cầu HS có sự nỗlực tư duy của riêng mình.

e, Phương pháp dạy học nêu vấn đề

Xuất pháp từ HS là chủ thể của việc học, khi HS không có hứng thú học tập, giờhọc cũng không hiệu quả Vì thế, dạy học cần nêu được vấn đề - trở ngại tư duy để khuyếnkhích HS giải quyết

Ví dụ: Câu hỏi có vấn đề là bước đơn giản nhất: Theo em, lí do Đăm Săn đến nhà

Mtao Mxây có phải chỉ để cướp vợ về?

Cao hơn là tình huống có vấn đề: Trong dòng chảy của sử thi, hôn nhân và chiến

tranh có liên quan đến nhau?

Sử dụng vấn đề trong dạy học là biện pháp kích thích tính chủ động sáng tạo tronghoạt động tiếp nhận của HS, đồng thời tạo cho các em những kĩ năng cần thiết trên cơ sởkinh nghiệm đã có, sáng tạo nên nội dung và cách học mới

f, Phương pháp dạy học dự án

Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó HS dưới sự điều khiển vàgiúp đỡ của GV tự lực giải quyết một nhiệm vụ học tập mang tính phức hợp không chỉ vềmặt lý thuyết mà đặc biệt về mặt thực hành, thông qua đó tạo ra các sản phẩm thực hành

có thể giới thiệu, công bố được

Dạy học dự án đặc biệt phù hợp với các môn học gắn với đời sống xã hội, nhưng lạikhông tối ưu với kiểu môn học chặt chẽ, hệ thống Đồng thời, dự án kêu gọi kiến thức củanhiều môn học khác nhau, giải quyết vấn đề mang tính phức hợp

Dạy học dự án là một sản phẩm tổng hòa hoàn hảo của LTKT, phát huy mọi mặttích cực của tư duy và định hướng cho HS những giá trị cơ bản để nắm bắt nội dung củabài học một cách hoàn chỉnh Các sản phẩm kiến thức, thái độ, thực tiễn của dạy học dự án

sẽ rèn luyện cho HS những kĩ năng và phẩm chất tối ưu nhất Vì vậy, chúng tôi đề cao môhình dạy học dự án trong việc dạy học theo LTKT Đây cũng là mô hình dạy học chúng tôilựa chọn để thực nghiệm với nhóm bài Sử thi anh hùng của chương trình Ngữ văn 10

Từ những lí thuyết trình bày trên, chúng tôi kì vọng vào một lớp học mà qua mỗi

giờ văn, trò và thầy cùng hân hưởng nghệ thuật văn chương thông qua sự hồi phản mĩ

cảm Bằng các PPDH hiện đại, HS và GV sẽ cùng nhau tìm hiểu, thông thạo và hưởng thụ

tính thẩm mĩ của ngôn từ, trong đó chứa đựng những giá trị Chân – Thiện – Mĩ trong mốiquan hệ biện chứng kì diệu

Phần Hai: Vận dụng Lí thuyết kiến tạo

vào dạy học chủ đề Sử thi anh hùng

1 Mục đích vận dụng lí thuyết kiến tạo

- Mục đích khái quát: Theo Haiderger, con người tồn tại theo phương thức tự hiểu

ra, tự giác ngộ được sự tồn tại của mình và nhận thức được ý nghĩa cũng như giá trị của sựtồn tại của mình từ đó mà nhận thực được ý nghĩa tồn tại của thế giới bên ngoài Vì thế,trong việc học môn Ngữ văn, HS sẽ trở thành người phải đối mặt với các vấn đề và quyếtđịnh lựa chọn Một khi nắm được cách thức mà GV là người tạo dựng cho họ năng lựckiến tạo kiến thức, HS sẽ đi tìm kiếm tri thức chủ động và tự khám phá con đường mới

- Mục đích cụ thể: Chủ đề Sử thi anh hùng giới thiệu đến HS một thể loại văn học

dân gian độc đáo Mỗi loại hình văn học dân gian lại có cách tiếp cận riêng không giốngnhau Vì vậy, giáo viên khi giảng ở loại hình này cần chú ý đặc biệt tới PPDH phù hợp để

HS có thể hiểu được văn bản Những sai lầm thường gặp khi đọc hiểu sử thi là áp dụngcách đọc hiểu thể loại khác với sử thi; hay giải thích vấn đề của sử thi theo tư duy thầnthoại, truyền thuyết Để đọc hiểu sử thi, cần bắt nguồn từ tư duy suy luận đặc thù của sửthi: Tư duy lưỡng hợp và biểu tượng văn hóa

Vận dụng LTKT vào chủ đề sử thi anh hùng, chúng tôi khai thác bài bài học dướicách tiếp cận đặc thù, đồng thời hướng dẫn cho HS cách tiếp cận đó Mục đích của chủ đềdạy học gồm các ý chính sau:

- HS nắm được các kiến thức về thể loại, tiếp cận sử thi từ đặc trưng loại hình, tìm

hiểu thi pháp sử thi và những đặc trưng của sử thi trong văn học

- HS hiểu rõ cách thức học liên môn, tích hợp kiến thức các môn học Lịch sử, Địa lí,

Giáo dục công dân… Đồng thời tìm hiểu các kiến thức đời sống: Hội họa, âm nhạc, thẩm

mĩ, ẩm thực…

- HS nắm bắt được cách kết hợp lí thuyết với tạo nên một sản phẩm thực tiễn, có ý

nghĩa ứng dụng trong đời sống

- Luyện tập cho Hs những phát biểu đa dạng, giúp các em trưởng thành hơn và có

khả năng đối mặt với những tình huống trong cuộc sống

Bằng cách vận dụng LTKT vào học chủ đề Sử thi anh hùng, HS sẽ được đọc, viết,nói và nghe để phát triển năng lực của chính mình GV sẽ không còn nắm vai trò “độcquyền chân lí”, mà người HS sẽ trở thành người lao động sáng tạo chính trong giờ Văn nóiriêng và việc học nói chung

2 Cách thức vận dụng lí thuyết kiến tạo

a, Khai thác kiến thức và kĩ năng đã có của học sinh

Sử thi là thể loại văn học dân gian có khoảng cách lịch sử tương đối lớn với HS ởlớp 10, các em chưa được làm quen qua chương trình lớp dưới Chúng tôi đặt đối tượngchủ yếu là HS lớp 10 nên mục đích khai thác kĩ năng sẽ được chú trọng hơn khai thác vềkiến thức

Cách khai thác kiến thức đã có của HS về bài học:

- Tìm hiểu khả năng về lịch sử và các thể loại văn học dân gian của HS – là kiến thức

cơ sở cho bài học chủ đề sử thi (Phụ lục 1.1– Bài kiểm tra số)

- Sử dụng phiếu học tập (worksheet) kiểm tra về kiến thức lịch sử HS – kiến thức liên

môn: Kiến thức về lịch sử Việt Nam thời bộ tộc, bộ lạc; Kiểm tra mở rộng về hiểu biết vớicác quốc gia khác (Phụ lục 1.2– Phiếu học tập số 2)

Cách khai thác kĩ năng đã có của HS về bài học:

- Lập phiếu khảo sát cho các đối tượng HS: Về tuổi tác, lớp học, sở thích, sở trường;

chú trọng vào những việc HS thích làm gì? Muốn làm gì? Có khả năng làm gì? Từ đó phânchia nhiệm vụ theo nhóm chuyên gia cho phù hợp (Phụ lục 1.3 – Phiếu khảo sát số 1)

- Khảo sát kĩ năng của HS thông qua hoạt động trên lớp, các nhóm nhiệm vụ được

đưa ra bao gồm: Khả năng sử dụng CNTT; Thuyết trình; Thu thập tài liệu; Viết báo; Nghệ

thuật (Hội họa, Âm nhạc, Thiết kế thời trang); Khéo tay (Nấu ăn; Làm đồ handmade) HS

phải tick vào một kĩ năng bắt buộc và dựa vào khảo sát để phân nhiệm vụ tiệm cận với khả năng của HS

Tùy tình hình thực tế, GV cân nhắc lựa chọn và sử dụng hình thức phù hợp

b, Tạo lập môi trường thuận lợi cho HS.

Tổ chức dạy học theo quan điểm kiến tạo là phải tạo lập môi trường học tập cởi mở,hợp tác để các em diễn đạt, đề xuất những giải pháp nhằm giải quyết các tình huống họctập Môi trường thuận lợi có thể hiểu là cơ sở vật chất và không khí học tập cho HS.

- Không gian trưng bày rộng rãi – Phòng bộ môn Ngữ văn.

- Xây dựng không khí học tập phù hợp:

Muốn thúc đẩy quá trình nhận thức xảy ra, GV phải đặt HS vào những tình huống

có vấn đề và chuyển tri thức dạy học về vùng phát triển gần nhất

Cách thứ nhất: Để khuyến khích tư duy của HS, GV cần xây dựng hệ thống câu hỏitheo các mức độ của nhận thức (thể hiện trong phần 3 – Thực nghiệm)

Cách thứ hai: Sử dụng các câu hỏi tăng tính gợi mở trong thời gian HS thuyết trình

về sản phẩm tư duy của mình

Ví dụ: + Theo em, nhân vật người anh hùng Đăm Săn là kiểu anh hùng hành độnghay anh hùng lí trí?

+ Văn hóa Ấn Độ ca ngợi những phẩm chất nào của người anh hùng?

+ Sự thông minh của Pê-nê-lôp cho em thấy những đặc điểm nào của ngườidân Hi Lạp? Tại sao Uy-lít-xơ không chọn cách trực tiếp đến tiêu diệt tên cầu hôn như cácngười anh hùng sử thi khác? Hi Lạp cổ đang truyền tải tiêu chuẩn gì qua người anh hùngcủa họ?

Các mẫu câu hỏi gợi vấn đề được sử dụng là các mẫu câu: Vì sao? Đúng hay sai?

… Để khai thác độ mở trong tư duy của HS Đặc biệt chú ý tới đặt câu hỏi cho HS khiđánh giá, phản biện nhóm khác

- Phát huy khả năng liên tưởng, tưởng tượng của HS:

Liên tưởng, tượng tượng bắt nguồn từ những chi tiết và tình huống nghệ thuật cụthể Ví dụ: Liên tưởng mình là Hơ Nhị khi theo dõi trận chiến của Đăm Săn; tưởng tượng

mình là dân làng của Mtao Mxây để hiểu tại sao dân làng lại đi theo Đăm Săn ( trong văn

bản Chiến thắng Mtao Mxây); Liên tưởng mình là Xita để miêu tả tâm lí sợ hãi, đau khổ và

quyết định nhảy vào lửa của nàng (Trong văn bản Rama buộc tội); liên tưởng mình là

người vú nuôi, hay Tê lê mác khi chứng kiến cuộc đoàn tụ của hai vợ chồng anh hùng

Uy-lít-xơ (trong văn bản Uy-Uy-lít-xơ trở về)… Việc liên tưởng sẽ giúp các em có hứng thú với

tạo lập văn bản tự sự

Tuy nhiên, GV cần định hướng cho HS không liên tưởng tùy tiện, phi văn bản vàđưa ra nhận định không đúng Liên tưởng cần hướng đến mục tiêu là tri thức khoa học, đápứng nhu cầu xã hội

- Rèn luyện khả năng tự học cho HS:

Trong phạm vi chủ để bài học Sử thi anh hùng, chúng tôi rèn khả năng tự học cho

HS bằng những cách sau:

+ Cung cấp tài liệu cho HS về thể loại, tác phẩm và định hướng HS sử dụng tài liệu

đó cho hợp lí Ngoài ra, dẫn những đường link tài liệu online cho HS tham khảo GV yêucầu HS đọc SGK và cung cấp tài liệu kiến thức nền cho HS thông qua nhóm online (NhómFacebook)

+ Khuyến khích HS đọc tác phẩm sử thi, xem phim sử thi và nghiên cứu về nhữngvấn đề HS thích Đặt câu hỏi: Em có hứng thú với điều gì trong những bộ phim hay tácphẩm em đã xem?

+ Khuyến khích HS phản biện: Bằng cách bốc thăm nhóm phản biện, người phảnbiện và nhận xét sản phẩm của nhóm khác, làm HS đầu tư vào cả những nhiệm vụ khôngphải của nhóm hay cá nhân mình

+ Yêu cầu HS làm sản phẩm và suy nghĩ về việc quảng bá sản phẩm của chínhmình Kích thích mong muốn thể hiện và thử thách HS trong việc biến kiến thức thành sảnphẩm, biến kiến thức thành thực tiễn

+ Đánh giá khách quan và trung thực về khả năng của HS qua quá trình tự học,không chỉ thông qua bài kiểm tra

- Sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học:

Trong dạy học, không thể tồn tại một PPDH hoàn chỉnh phù hợp với mọi đối tượng

HS và tất cả môn học Vì vậy, phải tiếp cận quá trình dạy học bằng nhiều cách khác nhau

c, Dạy học Sử thi theo đặc trưng thể loại

Ý thức về thể loại giúp GV định hướng đúng mục tiêu tìm hiểu tác phẩm, và tiếpcận sử thi theo góc nhìn thể loại có những ưu điểm rõ rệt Sử thi có thể chia làm hai loại:

Sử thi thần thoại và sử thi anh hùng Chúng tôi tập trung vào mục đích chính của bài học

là sử thi anh hùng.

Sử thi anh hùng “kể về chiến công và sự nghiệp của người anh hùng đối với toàn

thể cộng đồng” (trích trong Sách giáo khoa Ngữ văn 10, tập 1, tr.22)

Do vậy, học sử thi anh hùng cần tuân thủ đúng những dữ liệu của thể loại:

- Sử thi anh hùng gắn với thời đại – chế độ dân chủ quân sự khi mà chế độ thị tộc tan

rã, trước khi nhà nước xuất hiện “Chiến tranh diễn ra như cơm bữa” (Ăng-ghen) HS phải

hiểu được trong ba sử thi đều nói về chiến tranh, như một sản phẩm đồng nhất của thời đại:Cộng đồng sống cuộc đời không bằng lặng, nhưng lại là thời kì đầy dấu ấn danh dự, khingười thủ lĩnh chính là đại diện cho một cộng đồng

- HS cần hiểu được những biểu hiện của thi pháp sử thi trong tác phẩm: Nội dung và

cách xây dựng nhân vật; ngôn ngữ, bút pháp nghệ thuật, hình ảnh và ngữ điệu…

- HS hiểu được thể loại văn học trong mối quan hệ tương quan với các thể loại khác,

có ý thức sử thi cần được đăt trong sự hình thành, bản thân sử thi ở dạng cổ điển làm thànhmột thời đại trong lịch sử văn hóa

d, Dạy học theo hướng tích hợp

Chính vì đặc trưng thể loại của sử thi, nên việc học không thể tách rời khỏi quanđiểm tích hợp Tính tích hợp trong dạy học Ngữ văn là sự phối hợp các tri thức gần gũi, cóquan hệ mật thiết với nhau để hỗ trợ, tác động vào nhau, tạo nên kiến thức học tập nhanhchóng

Với bài sử thi, GV có thể hướng dẫn HS tiếp thu bài theo hai hướng tích hợp:

- Tích hợp ngang (tích hợp liên môn):

 Môn Lịch sử: Tìm hiểu lịch sử bộ tộc, bộ lạc Việt Nam, tìm hiểu lịch sử cácnước Châu Á, Châu Âu thời cổ đại.

các nước Việt Nam, Ấn Độ, Hi Lạp

tộc trên đất nước Việt Nam

báo, văn bản quảng cáo, bài bình luận, poster giới thiệu

Để tìm hiểu các văn bản sử thi trong sách giáo khoa, cần kết hợp các PPDH và cáccách thức đa dạng khác nhau để giờ học đạt được hiệu quả cao Về cơ bản, LTKT chi phối

mô hình dạy học và khiến giờ học Văn trở nên sống động, sử thi được tái hiện trong chínhmôi trường sinh ra nó

3 Quá trình vận dụng lí thuyết kiến tạo

Để HS tự kiến tạo nội dung, ý nghĩa của sử thi anh hùng, cao hơn là tìm ra cách đọc– hiểu sử thi anh hùng, thì GV phải tổ chức cho HS chuẩn bị bài, trao đổi, thảo luận trênlớp, từ đó GV hướng dẫn tổng kết, nâng cao, đưa ra kết luận cho bài học Kết hợp cácphương pháp đã nêu trên, chúng tôi đã tiến hành bài giảng theo chủ đề môn học: Sử thi anhhùng với những tiêu chí sau:

- Hình thức: Dạy học dự án

- Phạm vi: Lớp 10A3, 10A7, 10A9, 10A10, 10A11

- Thời gian: Tháng 9,10 năm 2017

- Các bước tiến hành:

Với mỗi giai đoạn, sẽ có những hoạt động của GV và HS khác nhau:

a, Giai đoạn chuẩn bị

Trong dạy học dự án, giai đoạn chuẩn bị là giai đoạn quan trọng nhất HS sẽ nắmbắt nhiệm vụ và thực hiện qua tự học trước khi tới lớp GV có nhiệm vụ lập kế hoạch dự

án và tìm hiểu khả năng cả Hs khi chia nhóm, đồng thời lên kế hoạch cho những tìnhhuống có vấn đề sẽ đặt ra để kích thích quá trình tìm hiểu của HS Các hoạt động cụ thểbao gồm:

- Lập nhóm dự án, lên kế hoạch cho dự

án (kéo dài 5 tiết – trong 2 tuần học)

- Triển khai kế hoạch nội dung cho dự

án, tham khảo các kiến thức nội môn và

liên môn

- Triển khai đánh giá, tìm hiểu về mức

độ hiểu biết và kiến thức nền của HS

- Triển khai đánh giá về các sở thích, kĩ

năng của HS để chia nhóm phù hợp

- Chia sẻ kế hoạch dự án, bộ câu hỏi

định hướng, mô tả các mục đích cần đạt

để HS có đích hướng tới

- Lập nhóm, hướng dẫn ghi lại nhật kí

hoạt động và yêu cầu với các nhóm

- Tìm hiểu các kiến thức về bài học qua tư

liệu tham khảo đã cho

- Làm bài kiểm tra về mức độ hiểu biết

- Xem bảng phân vai, tiến hành hoạt động

theo yêu cầu

b, Hoạt động học trên lớp

Chuẩn bị của giáo

Hoạt động trên lớp chủ đề gồm 5 tiết học, người dạy phân phối thành 04 tiết Líthuyết và 01 tiết thực hành dự án

Trong giai đoạn thứ hai chiếm phần quan trọng trong thời gian của việc học, cả GV

và HS cùng thực hiện một số hoạt động học tập sau:

Tìm hiểu kiến thức nền của bài học (Đồng hóa)

- Tìm hiểu về khái niệm sử thi anh hùng

- Tìm hiểu các yêu tố ngoài văn bản (lịch sử, văn hóa)

Tiết 1

Tìm hiểu về hình tượng người anh hùng (trọng tâm)

- Mục đích của người anh hùng?

- Hành động của người anh hùng?

- Chiến tranh và vai trò với cộng đồng?

- Nghệ thuật thể hiện và xây dựng nhân vật anh hùng?

Tiết 2

Tìm hiểu về các yếu tố cộng đồng của tác phẩm sử thi:

- Vai trò của người phụ nữ với người anh hùng? Tại sao phụ nữ

không thể làm anh hùng?

- Vai trò của thần linh (ông Trời, thần Shiva, thần Dớt…) trong

cuộc đời của anh hùng và trong đời sống bộ tộc?

- Nhân vật đám đông thể hiện thế nào trong đoạn trích?

- Khái quát về cộng đồng người được xây dựng trong sử thi?

Xây dựng sản phẩm thực tiễn: Bảo tàng Sử thi (Điều ứng)

- Tạo triển lãm thu nhỏ để trưng bày sản phẩm của nhóm HS sau

khi tiếp nhận tri thức

- Các sản phẩm mong đợi: Bài nghiên cứu, bài báo, bài chuyên

luận, kể chuyện sử thi, tranh vẽ, minh họa trang phục, tái hiện

Tiết 5

ẩm thực, bài trình chiếu PowerPoint, quảng cáo, poster quảng

c, Kiểm tra, đánh giá

Kiểm tra đánh giá việc học của HS qua học Dự án Sử thi anh hùng có thể qua cácphương diện sau:

- Đánh giá về kiến thức thu nhận được của HS về thể loại sử thi (nội dung kiểm

tra truyền thống): Tích hợp làm văn – văn tự sự, văn thuyết minh

- Đánh giá về kĩ năng làm việc của HS qua sản phẩm thực tiễn mà HS tạo ra sau

khi học bài

- Đánh giá thái độ của HS trong hoạt động nhóm, dựa trên quan sát và theo dõi

lẫn nhau của HS trong nhóm

Việc đánh giá HS qua hoạt động học cần toàn diện, xem xét các khả năng và trình

độ của HS đó, nắm bắt đối tượng hợp lí và khuyến khích sự tiến bộ của HS nếu có

Dự án Sử thi anh hùng mà chúng tôi thực hiện chỉ là một thử nghiệm dạy học theochủ đề với quy mô nhỏ Tuy nhiên, kết quả và sản phẩm thu được rất bất ngờ Đó là sựhứng thú, đầu tư và học hỏi tích cực của HS, từ kiến thức tạo ra những sản phẩm thực tiễngắn với bài học, đưa môn Văn trở thành môi trường lớn để các em trải nghiệm cách học,cách sống và cách trưởng thành

Phần Ba: THỰC NGHIỆM CHỦ ĐỀ: SỬ THI ANH HÙNG

Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết trong bài học

Vấn đề kiến thức: Giúp HS lĩnh hội, tiếp thu những kiến thức về các vấn đề sau:

- Kiến thức Văn học: Hiểu được đặc trưng của Văn học dân gian, Tính chất và thi

pháp sử thi, mối liên hệ của sử thi với cộng đồng, khắc sâu kiến thức về thể loại sử thi vàcác tác phẩm sử thi anh hùng

- Kiến thức Lịch sử: Bối cảnh lịch sử của cộng đồng trong thời đại sử thi, các bước

phát triển của thị tộc thời cổ đại, vai trò của người anh hùng đại diện cho sức mạnh thị tộc;Hiểu thêm về quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước của thị tộc, liên hệ lịch sử Việt Namvới lịch sử các nước Á – Âu, tìm được dòng chảy chung của quá trình phát triển thế giớitrong các thời kì

- Kiến thức Văn hóa: Nắm được môi trường sinh hoạt, lưu truyền sử thi; Tìm hiểu

các nét đẹp văn hóa dân tộc trong sử thi (ẩm thực, trang phục, sinh hoạt…); Có liên hệ vớithời hiện đại để thấy những ảnh hưởng của sử thi ảnh hưởng tới ngày nay

Vấn đề kĩ năng:

a, Rèn luyện các kĩ năng cứng: tích hợp CNTT vào thực hiện Dự án

- Kĩ năng tìm kiếm, sử dụng, chọn lọc thông tin trên internet, sách báo, TV…

- Kĩ năng đọc, viết và chỉnh sửa các lỗi Tiếng Việt trong văn bản

- Kĩ năng sử dụng các phần mềm soạn thảo văn bản: Microsoft word, excel,powerpoint, publisher…,

- Sử dụng và tạo được bộ câu hỏi khảo sát online Google Docs, Survey Monkey vàcác công cụ mạng xã hội để thảo luận trao đổi trong quá trình làm việc

- Sử dụng thành thạo các phương tiện công nghệ: máy tính, Projector, âm thanh…

b Rèn luyện các kĩ năng mềm:

- Kỹ năng giao tiếp và cộng tác: làm việc nhóm, chia sẻ trách nhiệm và công việcchung,

- Sáng tạo và đổi mới: khả năng sáng tạo, cởi mở và sẵn sàng đón nhận quan điểmmới.

- Tư duy độc lập và giải quyết vấn đề: khả năng suy luận, hoạch định phân tích tổnghợp thông tin nhằm giải quyết các vấn đề và các câu hỏi

- Kỹ năng thông tin:

+ Truy cập thông tin hiệu quả, đánh giá thông tin độc lập và hữu hiệu, và sử dụngthông tin chính xác và sáng tạo cho vấn đề hay khó khăn hiện có

+ Có sự hiểu biết cơ bản về các vấn đề đạo đức/luật pháp xung quanh việc truy cập

và sử dụng thông tin

- Kỹ năng truyền thông:

+ Hiểu được cấu tạo của các thông điệp truyền thông sử dụng đúng mục đích

+ Hiểu được mức độ cảm nhận khác nhau từ các cá nhân khác nhau đối với cácthông điệp, các giá trị và quan điểm được đưa vào hay loại trừ ra sao, và truyền thông có thể ảnh hưởng đến niềm tin và hành vi như thế nào

Vấn đề thái độ:

- Cần hiểu được lịch sử, con người Việt Nam xưa được thể hiện trong tác phẩm sử

thi anh hùng, liên hệ với cuộc sống ngày nay

- Thấy được vai trò của một cá nhân kiệt xuất trong lịch sử, đồng thời ý thức được

vai trò trách nhiệm của mình với cộng đồng, dân tộc

- Hiểu được thực trạng hiểu biết về lịch sử, văn hóa xưa của giới trẻ hiện nay, các

nguyên nhân và giải pháp đưa sử thi tới gần người đọc

- Thay đổi nhận thức của thanh thiếu niên về lịch sử, văn hóa và vị trí của những giá

trị truyền thống đối với xã hội hiện đại

- Tích cực xây dựng những biện pháp cụ thể và cần thiết cho dự án lưu giữ, truyền

bá và phát triển sử thi

- Biết chọn lựa công việc phù hợp với sở thích và năng lực, tích cực làm việc; từ đó

có định hướng tương lai và tự có kế hoạch trau dồi bản thân học tập tốt hơn, nâng cao nănglực cạnh tranh của mình trong cuộc sống

Bước 2: Xây dựng nội dung chủ đề bài học

- Hình thức dạy học theo chủ đề: Dạy học dự án

- Tiêu đề bài dạy: Chủ đề Sử thi Anh hùng

- Tiêu đề dự án: Bảo tàng Sử thi Anh hùng

Gồm các tiết học: Chiến thắng Mtao M xây (Sử thi Đăm Săn – dân tộc Ê-đê);

Uy-lít-xơ trở về (Sử thi Ô -đi-xê, Hi Lạp); Ra-ma buộc tội (Sử thi Ramayana – Ấn Độ).

Tích hợp các bài:

Ngữ văn: Khái quát văn học dân gian Việt Nam (Ngữ văn 10); Một số tác phẩm thơ –

truyện Ngữ văn 12

Lịch sử: Chủ đề Xã hội Cổ đại: Bài 3 Các quốc gia cổ đại phương Đông; Bài 4 Các

quốc gia cổ đại Phương Tây, Hi Lạp và Rô-ma (Lịch sử lớp 10).

Giáo dục công dân: Bài 13 – Công dân với cộng đồng (Lịch sử 10).

Bước 3: Xác định mục tiêu bài học

Về kiến thức

- Vẻ đẹp của người anh hùng sử thi: trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình

và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn thịnh của cộng đồng được thể hiện qua cảnhchiến đấu và chiến thắng kẻ thù – trong ba đoạn trích sử thi

- Đặc điểm nghệ thuật tiêu biểu của thể loại sử thi anh hùng (lưu ý phân biệt với sửthi thần thoại) : xây dựng thành công nhân vật anh hùng sử thi ; ngôn ngữ trang trọng, giàuhình ảnh, nhịp điệu ; phép so sánh, phóng đại

- Tích hợp kiến thức: Lịch sử; Địa lí; Giáo dục công dân

- Năng lực : NL thuyết trình, NL hoạt động nhóm, NL ngôn ngữ, NL giải quyết vấn

đề ; NL cảm thụ văn chương ; NL ứng dụng Công nghệ thông tin…

Các năng lực khác: năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực hợptác, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực giao tiếp, ứng xử trong cuộc sống, năng lực tựhọc, tự nghiên cứu.

Bước 4: Xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/bài tập cốt lõi có thể

sử dụng để kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh trong dạy học.

Mô tả dự án: Bảo tàng sử thi Anh hùng.

Dự án gồm một số nội dung:

dân gian và các thể loại tự sự dân gian khác

Ô-đi-xê, vai trò của người anh hùng sử thi trong cộng đồng thuộc tác phẩm, và vai trò chung của

người anh hùng trong lịch sử

cộng đồng đó trong xã hội ngày nay, phân tích các giá trị tinh thần như hôn nhân, giai cấp,tôn giáo trong xã hội công xã thị tộc và tiền phong kiến

thi trong xã hội hiện đại, đưa ra giải pháp phù hợp nhằm mang sử thi tới đông đảo ngườihọc và người đọc

pháp tích cực để thay đổi việc học sử thi và học văn học dân gian trong chương trình

Sử thi Anh hùng là một chủ đề rất thú vị và được chú trọng trong chương trình giáodục Ngữ văn lớp 10 Đóng vai trò là một phần quan trọng của VHDG, sử thi được “ưu ái”tới 03 tác phẩm với 03 quốc gia khác nhau: Việt Nam, Hi Lạp, Ấn Độ Điều này cho thấy

sử thi anh hùng có tính liên dân tộc, liên lục địa, đồng thời là một hiện tượng phổ biếntrong lịch sử thế giới Tìm hiểu được ba sử thi này trong quan hệ biện chứng, sẽ làm chúng

ta hiểu sâu hơn về một thời đại văn hóa, một giai đoạn lịch sử Tuy nhiên, việc học sử thitrọn vẹn và hiệu quả cũng là một thách thức lớn và có nhiều trở ngại Với lòng yêu thíchkhám phá, cùng niềm say mê với lịch sử và những kiến thức cổ xưa của nhân loại, các em

sẽ thực hiện dự án Bảo tàng Sử thi Anh hùng theo chủ đề dạy học Sử thi Anh hùng Qua

việc sắm vai các báo cáo viên, nhà nghiên cứu, phóng viên, diễn viên, họa sĩ hay nhànghiên cứu ẩm thực, các em sẽ tự nhận thấy trách nhiệm, nghĩa vụ và bài học cho bản thântrong việc tuyên truyền, giáo dục về lịch sử, văn học, văn hóa; tăng cường các mối hiểubiết về dân tộc của mình Bên cạnh đó, dự án còn nhằm trang bị cho các em kĩ năng cầnthiết của tương lai, khơi gợi tính sáng tạo và tình yêu thương sâu sắc với cộng đồng vàđịnh hướng cho các em tương lai phù hợp với tiềm năng của mình

Công việc cần làm của HS:

phóng viên, tuyên truyền viên, báo cáo viên… thực hiện một số sản phẩm cụ thể

ảnh, thông tin qua hoạt động nhóm để hoàn thành nhiệm vụ đã giao bằng sản phẩm

Bảng mô tả mức độ yêu cầu về các nội dung cần đạt của chủ đề:

Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng

Và vận dụng cao

Nêu được khái niệm của

sử thi anh hùng

Chỉ ra những căn cứ để xácđịnh tác phẩm là sử thi anhhùng

Qua đó chúng ta hiểu gì về quákhứ của các dân tộc, cộng đồng?

Nêu được đặc điểm của

sử thi anh hùng

Tại sao kể sử thi lại gọi là

kể Khan?

Tác phẩm giúp em hiểu thêm điều

gì về tư tưởng của nhân dân cổđại?

Nêu hoàn cảnh ra đời của

sử thi anh hùng

Tác động của hoàn cảnh rađời đến việc xã định nộidung, tư tưởng của tácphẩm

Hoàn cảnh ra đời đó có tác độngnhư thế nào đến mỗi nhân vật lítưởng trong tác phẩm?

Tác phẩm được viết theo

ngôn ngữ nào, hình thức

nào?

Cắt nghĩa một số từ ngữ,hình ảnh… trong văn bản

Nhận xét về tác dụng của ngônngữ, hình thức kể với văn bản dângian

Tác phẩm đã xây dựng

được hình tượng nghệ

thuật nào?

- Phân tích những đặc điểmcủa hình tượng người anhhùng trong tác phẩm

- Qua hình tượng đó giúptác giả dân gian thể hiệncái nhìn về cuộc sống vàcon người như thế nào?

Sức hấp dẫn của hình tượng nghệthuật đó là gì?

Tư tưởng và thái độ của

dân gian được thể hiện

trong đoạn trích ra sao?

Lí giải tư tưởng của dângian trong các đoạn tríchđó

Em có nhận xét gì về tư tưởng củatác giả được thể hiện trong đoạntrích?

Sử thi lưu truyền bằng

hình thức nào?

Những dấu ấn của sử thi cóảnh hưởng như thế nào đến

xã hội ngày nay?

Làm thế nào để sử thi gần gũi hơnvới đời sống hiện đại?

Bước 5: Biên soạn các câu hỏi/ bài tập cụ thể theo các mức độ yêu cầu đã mô tả

Với văn bản Chiến thắng Mtao Mxây, có thể sử dụng các câu hỏi sau:

Phân biệt sử thi với thể loạivăn học dân gian khác củaViệt Nam

với Mtao Mxây?

Mục đích lớn nhất của anhhùng sử thi là gì?

Cuộc giao chiến được miêu

tả qua những chặng nào?

Tác giả sử dụng những biệnpháp gì để khắc họa cuộcchiến đó?

Qua cuộc chiến em nhậnthấy điều gì ở nhân vật ĐămSăn và nhân vật MtaoMxây?

Sự đối lập giữa Đăm Săn và

Mtao Mxây được thể hiện

như thế nào?

cách nghĩ của tác giả dângian?

Kết thúc cuộc chiến như thế

nào?

Ý nghĩa chiến thắng củaĐăm Săn

- Sự giúp đỡ của ông Trời

có phải yếu tố quyết địnhchiến thắng của Đăm Sănkhông?

- Chiến thắng đó cho thấyđiều gì trong cách nhìn củanhân dân?

Số lần đối thoại giữa Đăm

Săn và nô lệ?

Đặc điểm của cuộc đối thoạigiữa Đăm Săn và dân làngMtao Mxây?

- Các cuộc đối thoại có ýnghĩa gì trong tác phẩm?

- Tại sao Đăm Săn có sứcthuyết phục với dân làng? Cảnh Đăm Săn và nô lệ ra

về được miêu tả như thế

Cảnh ăn mừng chiến thắng

được thể hiện như thế nào?

Chỉ ra các biện pháp được

sử dụng để miêu tả chiếnthắng?

Tại sao kết thúc chiến tranh

là cảnh ăn mừng chứ khôngphải cảnh tang thương chếtchóc?

Tác phẩm có những nét đặc

sắc nghệ thuật nào?

- Đánh giá về bút pháp sửthi được sử dụng trong tácphẩm?

- Hình tượng người anhhùng mang ý nghĩa gì vớicộng đồng?

- Là một nhà lãnh đạo trongtương lai, em cần học được

từ Đăm Săn những phẩmchất nào?

Với văn bản Rama buộc tội:

Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận dụng

và vận dụng cao

Nêu những nét chính về tác

giả Van mi ki, tác phẩm

Ramayana

Đặc điểm của con người Ấn

Độ được thể hiện trong tác phẩm

Em ấn tượng điều gì nhất vềtác phẩm sử thi Ấn Độ?

Tác phẩm xuất hiện trong

khoảng thời gian nào?

Dựa vào hoàn cảnh của đất nước Ấn Độ trong thời gian

đó, theo em tác phẩm sẽ nóitới nội dung chính gì?

Ý nghĩa của hình ảnh anh hùng trong nền văn hóa Ấn Độ?

Xác định nội dung chính và

bố cục của văn bản?

Có thể chia văn bản theo những cách nào để phân tích?

Theo em, phân tích theo bố cục hay tuyến nhân vật sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn?Hoàn cảnh xảy ra sự việc là

gì?

Ý nghĩa của cuộc chiến giữaRama với vua quỷ Ravana?

Nhận xét gì về vai trò của người anh hùng trong cộng đồng?

Cuộc đối thoại giữa Rama và

Xita diễn ra trong bối cảnh

nào?

Tại sao lại chọn nơi đông người để nói chuyện gia đình?

Điều gì là quan trọng nhất trong cuộc đời của người dân Ấn Độ?

Thái độ của Rama được

miêu tả qua lời nói và hành

động nào?

- Nhận xét về tâm trạng của Rama?

- Sự lựa chọn của Rama quyết từ bỏ người vợ thân yêu có ý nghĩa gì?

- Rama đã thể hiện nét tính cách nào của người anh hùng?

- Hành động đó có ý nghĩa thế nào với người dân Ấn Độ?

Thái độ của Xita được thể

hiện qua lời nói và hành

động nào?

- Nhận xét về tâm trạng của Xita?

- Quyết định nháy vào lửa của Xita có ý nghĩa gì?

- Vai trò của người phụ nữ trong cộng đồng Ấn Độ là gì?

- Thần lửa A-nhi trong văn hóa Ấn Độ là vị thần có nhiệm vụ như thế nào trong tác phẩm?

Chỉ ra những điểm đặc sắc

trong nghệ thuật của đoạn

trích?

Ý nghĩa của các thủ pháp nghệ thuật trong tác phẩm

sử thi?

Những chuẩn mực về người anh hùng trong đoạn trích được thể hiện như thế nào? Nếu em là người anh hùng Rama, em sẽ làm gì?

Người anh hùng Rama và

dân chúng thể hiện nét đặc

trưng gì trong giá trị tinh

thần của người dân Ấn Độ

cổ xưa?

Giá trị tinh thần đó có gì giống và khác với những người anh hùng sử thi mà

Với văn bản Uy-lít-xơ trở về:

và vận dụng cao

Nêu những nét chính về tác

giả Hô me rơ

Đặc điểm nào của con người

Hi Lạp được thể hiện rõ néttrong tác phẩm sử thi?

Em ấn tượng nhất điều gì ởtác giả? Vì sao?

Tác phẩm xuất hiện trong

khoảng thời gian nào?

Đặt vào hoàn cảnh sáng tác,theo em bài thơ sẽ thể hiệnnội dung gì?

Trong hoàn cảnh xã hội đó,

n nội dung nào sẽ được đềcao?

tác phẩm?

Qua đó giúp người đọc hiểuthêm điều gì về vẻ đẹp tâmhồn của nhân dân?

Nhân vật trung tâm trong

văn bản là ai?

Những tình tiết nào xác địnhnhân vật trung tâm?

Em có nhận xét gì về tâmtrạng của nhân vật trong tácphẩm?

Tác giả đã sử dụng thủ pháp

nghệ thuật nào để làm nổi

bật vẻ đẹp của người anh

hùng trong văn bản?

Chỉ ra biểu hiện của thủpháp đó qua từ ngữ, hìnhảnh…

Theo em việc sử dụng bútpháp đó có tác dụng gì?

Những khó khăn nào nhân

vật anh hùng phải vượt qua?

Ý nghĩa của hình ảnh những

kẻ đến cầu hôn Pê nê lôp?

Mục đích của những kẻ cầuhôn có phải chỉ là cưới Pê

nê lôp? Mục đích của hônnhân là gì?

Vẻ đẹp của nhân vật Pê nê

lôp được miêu tả qua những

phương diện nào?

Phân tích vẻ đẹp đại diệncho của phụ nữ Hi Lạptrong nhân vật Pê nê lôp?

Nêu vai trò của người phụ

nữ trong gia đình và trong

xã hội Hi Lạp cổ đại?

Sáng kiến kinh nghiệm năm học 2017 - 2018

Bước 6: Thiết kế tiến trình dạy học

1 Xác định các vấn đề trọng tâm cần được tìm hiểu trong từng tiết học

Tiết 1: Các nhóm chuyên gia tìm hiểu về đặc điểm chung của sử thi, tính chất của

sử thi anh hùng và thời đại sử thi

Tiết 2: Các nhóm nghiên cứu về hình tượng người anh hùng trong tác phẩm sử thi Tiết 3: Các nhóm trao đổi về các hình tượng khác trong sử thi.

Tiết 4: Các nhóm tìm hiểu về nghệ thuật sử thi, ngôn ngữ sử thi

Tiết 5: Trưng bày bảo tàng sử thi và thực hành về tính ứng dụng của sử thi trong

văn học, trong đời sống, bảo tồn và lưu giữ những giá trị sử thi anh hùng

2 Xác định các ngữ liệu được dùng để HS tìm hiểu, thực hành:

- Ngữ liệu trong văn học: Khái quát văn học dân gian Việt Nam, Các tài liệu sách

vở, internet GV cung cấp (có tài liệu tham khảo đi kèm)

- Ngữ liệu trong đời sống: Các tư liệu hình ảnh, bài viết, bình luận, đoạn phim vềchủ đề sử thi dân gian

3 Chuẩn bị của giáo viên

Đoàn Nghệthuật biểudiễn

Họa sĩ, Nhàthiết kế thờitrang

Nhà báo

* Giao nội dung tìm hiểu và chuẩn bị phiếu học tập cho các nhóm nghiên cứu theo

hợp đồng dự án:

- Giao nội dung vấn đề tìm hiểu cho các nhóm:

NHÓM DỰ ÁN 1: Nhóm Nhà Sử học (thuộc Viện Sử học quốc gia)

NHIỆM VỤ: Báo cáo về lịch sử Việt Nam và thế giới cổ đại

SẢN PHẨM CỦA NHÓM GỒM

+ 1 bài báo cáo tham luận.

+ 1 bài PowerPoint (PPT) kèm theo nội dung trên.

+ Một Brochure hoặc bản tin/báo tường về tình hình lịch sử và những dấu ấn lịch sử thời

sử thi ở thời hiện đại.

NHÓM DỰ ÁN 2: Nhóm Nhà nghiên cứu Văn học (Viện Văn học)

NHIỆM VỤ: báo cáo về đặc trưng của Sử thi và sử thi anh hùng

SẢN PHẨM CỦA NHÓM GỒM

+ 1 báo cáo tham luận về đặc trưng của sử thi.

+ 1 bài PPT kèm theo nội dung trên.

+ Một Brochure hoặc bản tin/báo tường/tranh vẽ…về hình ảnh Sử thi và những tác phẩm

Sử thi đã được sưu tầm.

NHÓM DỰ ÁN 3: Nhà nghiên cứu văn hóa (Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia VN)

NHIỆM VỤ: Phân tích những di sản văn hóa, nghệ thuật và đời sống của sử thi anh hùng tới đời sống vật chất và tinh thần của các cộng đồng trên thế giới

SẢN PHẨM CỦA NHÓM GỒM

+ 1 báo cáo tham luận hội thảo

+ 1 bài PPT kèm theo nội dung trên

+ Một cuốn Brochure hoặc bản tin/báo tường về ảnh hưởng của sử thi anh hùng tới đời sống từ xưa tới nay.

NHÓM DỰ ÁN 4: Diễn viên (Đoàn Nghệ thuật biểu diễn)

NHIỆM VỤ: Trình bày các trích đoạn sử thi trong các Sử thi anh hùng tiêu biểu

SẢN PHẨM CỦA NHÓM GỒM

+ 1 clip hình ảnh trích đoạn biểu diễn sử thi.

+ 1 poster/tranh vẽ…tuyên truyền về hình thức biểu diễn sử thi

NHÓM DỰ ÁN 5: Họa sĩ – Nhà thiết kế (Học viện Thiết kế)

NHIỆM VỤ: Tái hiện thời trang, cuộc sống và con người sử thi

+ 1 báo cáo tham luận hội thảo.

+ Hình vẽ, thiết kế trang phục, tái hiện hình ảnh sử thi.

+ 1 poster tuyên truyền về văn hóa và trang phục, đời sống sử thi

NHÓM DỰ ÁN 6: Nhà báo (Các tờ báo viết, TV, internet)

NHIỆM VỤ: Đưa tin về các hoạt động của bảo tàng sử thi, bước tiếp cận và phát triển

SẢN PHẨM CỦA NHÓM GỒM

- 1 Phóng sự (vieo clip) giới thiệu về bảo tàng sử thi.

- 1 bài survey khảo sát về kiến thức, hiểu biết của HS THPT A Hải Hậu về hiểu biết sử thi anh hùng, xoáy sâu vào các kiến thức cơ bản

Chú ý: Tất cả nhiệm vụ phải tìm dẫn chứng và đánh giá dựa trên văn bản trong SGK

- Giao nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm nghiên cứu

- Chuẩn bị phiếu học tập cho 06 nhóm chuyên gia (không phát phiếu học tập trước choHS)

- Lưu ý: Các nhóm sẽ trình bày từng phần của phiếu học tập, đảm bảo trong 01 tiết học thìnhóm nào cũng làm việc, được phát biểu và nhận định cho ý kiến

4 Chuẩn bị của học sinh

- Các kĩ năng soạn thảo văn bản

- Kĩ năng ghi chép nhật kí, đánh dấu các bản kiểm mục, đọc các tiêuchí đánh giá để định hướng làm sản phẩm…

- Bộ tiêu chí và bản kiểm mục, nhật kí, đánh giá hoạt động nhóm…

do cá nhân HS tự theo dõi, ghi nhận

- Bộ tiêu chí, đánh giá, thang điểm, bản kiểm mục cho chung cho

các nhóm, ngoài ra mỗi nhóm còn có thang điểm đánh giá và tiêu chíđánh giá riêng cho các sản phẩm.

Kế hoạch

triển khai

dự án chung

Trước khi thực hiện dự án:

- Tìm hiểu khả năng sử dụng máy tính, thu thập và tổng hợp thôngtin của học sinh Thông qua biểu đồ K-W-L và phiếu khảo sát Sau đótiến hành phân loại học sinh theo nhóm phù hợp với khả năng, sởthích và nhu cầu

- Cách chia sẻ thông tin và tài liệu với các bạn trong nhóm

Trong dự án:

1 Giới thiệu dự án:

- Giới thiệu dự án cho học sinh

- Phân nhóm học sinh theo danh sách đã đưa ra

- Thông báo các công việc học sinh cần thực hiện

- Phát mẫu tiêu chí đánh giá, bản kiểm mục, thang điểm cá nhân,nhóm để các em tham khảo và tự định hướng

- Phát mẫu nhật kí nhóm và biên bản phân chia nhiệm vụ để các

em tiến hành công việc

- Dặn dò học sinh về các yêu cầu cần thực hiện

2 Quá trình học sinh thực hiện:

- Theo dõi việc thực hiện sản phẩm của học sinh bằng cách xemnhật kí làm việc của nhóm

- Trong quá trình học sinh thực hiện sản phẩm, nếu học sinh gặpkhó khăn, giáo viên đặt câu hỏi gợi mở để khuyến khích học sinh tựkhám phá cách giải quyết vấn đề

- Sản phẩm :+ Các sản phẩm: Báo cáo khoa học, hình ảnh được trưng bày trướclớp để các nhóm bạn tham khảo, sau đó trưng bày tại tủ sách lớp học,trong thư viện cho các HS khác trong trường tham khảo.

+ Poster được dán trên bản tin trường

+ Trang Facebook của Bảo tàng được kết nối rộng rãi, lưu lại trênInternet

VI Giáo viên rút kinh nghiệm

Điều chỉnh để

đáp ứng nhu

cầu của

học sinh

Tùy theo tình hình lớp, giáo viên có các điều chỉnh phù hợp với trình

độ của học sinh và điều kiện thực tế của lớp

- Hướng dẫn chỉnh sửa bài thuyết trình cho phù hợp với khả

năng thuyết trình, nhập vai của HS để bài trình bày gần gũi, tránh lốitrả bài

- Hỗ trợ hướng dẫn các em trong việc xử lý các vấn để kỹ thuật

khi cần thiết

6 Hoạt động trên lớp

HOẠT ĐỘNG 1 HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

GV cho HS xem trên màn chiếu một số hình ảnh sau:

Câu hỏi: Đây là những nhân vật nào?

HS trả lời – Nhân vật anh hùng đại diện cho văn hóa đại chúng

Gợi dẫn: Điểm chung của những người đó là gì?

GV –HS tiếp tục thảo luận:

1 Vậy thế nào là một người anh hùng?