Phân tích sự hóa thân của hai nhân vật Mị Châu và Tấm

dân yêu quý... Lê Bá Khánh Trình, TS.[r]

Trang 1

VĂN MẪU LỚP 10

ĐỀ BÀI: PHÂN TÍCH SỰ HÓA THÂN CỦA MỊ CHÂU TRONG “TRUYỆN AN DƯƠNG

VƯƠNG VÀ MỊ CHÂU - TRỌNG THỦY” VÀ TẤM TRONG CỔ TÍCH “TẤM CÁM”

A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý

B DÀN BÀI CHI TIẾT

1 Mở bài

- Giới thiệu về truyện cổ tích Tám Cám và Truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu –

Trọng Thủy

- Dẫn dắt vào vấn đề: sự hóa thân trong hai tác phẩm

2 Thân bài

- Những nét khái quát

• Truyện cổ tích: là tác phẩm tự sự dân gian kế về số phận các kiểu nhân vật quen

thuộc (người bất hanh, dũng sĩ…); thể hiện quan niệm và mơ ước của nhân dân về hạnh phúc và công lí xã hội

Trang 2

• Truyền thuyết: là tác phẩm tự sự dân gian kể về sự kiện và nhân vật lịch sử, phản ánh lịch sử theo cách nhìn nhận, đánh giá, thái độ của nhân dân đối với sự kiện, nhân vật lịch sử…

• Sự hóa thân trong truyện cổ tích và truyền thuyết mang những ý nghĩa riêng thể hiện một cách kín đáo ước mơ hay sự nhìn nhận, đánh giá, tình cảm của tác giả dân gian

- Phân tích về sự hóa thân trong hai tác phẩm

• Truyện cổ tích Tấm Cám:

o Tấm trải qua bốn lần hóa thân

✓ Lần thứ nhất: hóa thân thành chim vàng anh Tấm không còn bị động, Tấm bắt đầu chủ động để bảo vệ hạnh phúc

✓ Lần thứ 2: Tấm hóa thân thành cây xoan đào quyết tâm tranh đấu với kẻ thù, bảo vệ, che chở cho hạnh phúc

✓ Lần thứ 3: Tấm hóa thân thành khung cửu cất tiếng giành lại hạnh phúc và

đe dọa kẻ thù

✓ Lần thứ 4: Tấm hóa thân thành cây thị cây thị mộc mạc, dân dã tỏa ngát hương thơm khiến ai cũng thích Đó chính là biểu trưng cho tấm lòng thơm thảo của Tấm Tấm sống một cuộc đông giản dị, đời thường và chủ động để bảo vệ hạnh phúc

o Ý nghĩa của sự hóa thân:

✓ Sức sống mãnh liệt, không thể bị tiêu diệt của cái thiện

✓ Ước mơ về sự công bằng trong cuộc sống, về quy luật của cuộc sống: ở hiền gặp lành, gieo gió gặp bão

✓ Cái thiện không thể chịu oan ức trong im lặng mà phải vùng lên để tự bảo vệ

và tiêu diệt cái ác

✓ Sự yêu thương, trân trọng của nhân dân đối với cái thiện

• Truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu - Trọng Thủy

o Mị Châu chỉ một lần hóa thân duy nhất: Tác giả nhân gian cho Mị Châu hóa thân thành Ngọc trai – vật quý và trong sáng

o Ý nghĩa của sự hóa thân:

✓ Sự minh oan, chiêu tuyét cho tâm hòn thanh sạch của Mị Châu, chứng tỏ cái

Trang 3

✓ Thể hiện cách nhìn nhận đánh giá của nhân dân: nghiêm minh, thương cảm

và nhân hậu

3 Kết bài

- Nhận xét, đánh giá về vấn đề

- Có thể nêu cảm nghĩ của cá nhân, mở rộng vấn đề

C BÀI VĂN MẪU

“ Tôi kể ngày xưa chuyện Mị Châu Trái tim lầm chỗ để lên đầu Nỏ thần vô ý trao tay giặc Nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu”

(Tó Hữu) Như cô Tám chét đi sóng lại trong thân xá c vàng anh, xoan đào, quả thị trên hành trình giành lại hạnh phúc Trong cỏ tích hóa thân không đơn thuàn chỉ là phép màu Những hình ảnh hóa thân đa ̣t trong mạch chuye ̣n có vai trò của riêng nó Mo ̣t ngàn năm sau, ta có còn tháu ý nghĩa của sự hóa thân áy ?

Cỏ tích là thé giới của những giác mơ - giác mơ vè lẽ công bàng, vè cái thie ̣n chién tháng cái ác, người tót nhát định sẽ được hạnh phúc Cái đẹp cái thie ̣n trong cỏ tích có sức sóng rát bèn bỉ, dù bị da ̣p vùi cũng sẽ lại vươn lên mạnh mẽ Nó được trợ giúp bởi phép màu Có thẻ nói phép màu làm nên thé giới trong cỏ tích, cho trí tưởng tượng thỏa sức bay bỏng, mở ra con đường ở những tình tiét tưởng như đã rơi vào bé tác Phép lạ làm hòi sinh cái thie ̣n theo nhièu cách khác nhau khi nó bị cái ác dòn đén cùng đường Vì va ̣y, hóa thân đã trở thành bút pháp quen thuo ̣c của cỏ tích, là phương tie ̣n cũng là cơ ho ̣i đẻ giác mơ được toàn vẹn đi đén két thúc mong muón Cô Tám bị hãm hại năm làn bảy lượt được hòi sinh từ tro bụi đẻ trở vè, kiên trì trên con đường già nh lại hạnh phúc Truyền thuyết là truyện dân gian kể về các nhân vật, sự kiện lịch sử Dẫu sự thật lịch sử không thể đổi thay nhưng dân gian bằng trí tưởng tượng của mình thể hiện cách đánh giá về các nhân vật lịch sử qua hình ảnh hoá thân của họ Mị Châu sau khi chét hoá thân thành ngọc trai, ngọc thạch Mỗi hóa thân của các nhân va ̣t đèu mang mo ̣t ý nghĩa riêng mà tác giả dân gian đã kín đá o gửi gám và o trong đó

Nhân va ̣t được hóa thân trong cổ tích “Tấm Cám” đại đie ̣n cho cái thie ̣n được nhân

Trang 4

dân yêu quý Cô Tám xinh đẹp, dịu dàng, nét na, lại chăm chỉ làm ăn, đảm đang khéo léo Đó là chuản mực vẻ đẹp của những cô gái thôn quê ngày xưa Tám là đại die ̣n của cái thie ̣n đang trên cuo ̣c hành trình chông gai đi tìm hạnh phúc Còn Mị Châu, nàng là công chúa xinh đẹp tuye ̣t tràn được An Dương Vương rát mực thương quý Dù cho tình yêu mù quáng của nàng đã dãn tới họa mát nước, song dân gian hét sức bao dung, đẻ nàng hóa thân làm trai ngọc trường tòn cũng là đẻ trân trọng tâm hòn tráng trong thanh sạch của nàng Cái nhìn của nhân dân đói với Mị Châu vừa nghiêm khác nhưng cũng rát đõi cảm thông

Dù hóa thân bao nhiêu làn thì cả Tám và Mị Châu- hai người con gái đẹp cũng đèu hóa thân thành cái đẹp Tám hóa thành chim vàng anh, thành cây xoan đào, khung cửi ròi trở thành quả thị ngát hương Chim vàng anh bé nhỏ đẹp ở cả dáng hình và giọng hót tràn đày sức sóng Vua yêu vua gọi:

“Vàng ảnh vàng anh Có phải vợ anh Chui vào tay áo”

Vàng Anh là hie ̣n thân của Tám, mang theo cả tình yêu từ kiép trước mà quán quýt quanh vua Cám ghen tức ra tay hãm hại, bát vàng anh làm thịt, chỉ còn chút lông chôn ở góc vườn Nhưng sức sóng mãnh lie ̣t chảng thẻ trie ̣t tiêu, lại từ đá y nảy nở đâm chòi, phát triẻn thành cây xoan đào Xoan đào đẹp ở cách nó la ̣ng thàm tỏa bóng, xoa dịu tâm hòn nhà vua Không mo ̣t lời yêu đương nhưng vua cảm nha ̣n ở đó sự bình yên ám á p, thường mác võng dưới góc cây nàm, chảng ngó ngà ng gì đến Cám Thé là Cám cha ̣t cây đem là m khung cửi Khung cửi đẹp trong tính chát công vie ̣c khi nó de ̣t nên những tám vải Hóa thân thành khung cửi không chỉ phù hợp với mạch phát triẻn của câu chuye ̣n mà còn là m toát lên nét đảm đang của Tám Và mo ̣t làn nữa, cái ác lại ra tay Khung cửi bị đót chỉ còn lại nắm tro đem đỏ tha ̣t xa hoàng cung Không me ̣t mỏi, Tám lại hóa thân Từ đám tro mọc lên cây thị kì lạ chỉ có duy nhát mo ̣t quả trên cành cao Quả thị đẹp, vỏ kín đáo bao bọc Tám ở bên trong nhưng sức sóng, hương thơm thì vãn lan tỏa, không sao kìm giữ Tát cả những hóa thân của Tám đèu gán bó với cuo ̣c sóng bình dị nơi thôn quê, đẹp cái đẹp đàm thám dịu dàng mà tràn đày sức sóng, làm tôn lên nét đẹp của nàng

Còn Mị Châu hóa thành ngọc trai, ngọc thạch bát die ̣t Ngọc vón là thứ thanh quý, là báu va ̣t của trời đát Ngọc trai sáng trong như tám lòng của chính nàng Thân xác ngọc

Trang 5

thạch cũng mãi tòn tại cùng năm tháng Mị Châu đã chét dưới lưỡi kiém của vua cha nhưng linh hòn vã n bát tử

Dù hóa thân thành thứ gì thì đó đèu là cái đẹp, lưu giữ và bo ̣c lo ̣ vẻ đẹp cả vè ngoại hình và tâm hòn của Tám và Mị Châu Cái đẹp áy dù bị đày đọa da ̣p vùi cũng vản tòn tại bèn bỉ, bát die ̣t

Nhưng với mõi hóa thân, tác giả dân gian lạ i gửi gám thông đie ̣p riêng Hóa thân của Tám và Mị Châu vì thé cũng mang những giá trị khác bie ̣t

Tám không chỉ hóa thân mo ̣t mà tới bón làn, “một lần chết mấy lần đau” và mõi làn là

sự đánh dáu mo ̣t bước trưởng thành mới trong hành trình già nh lại hạnh phúc Làn đàu, sau khi bị mẹ con Cám cha ̣t cây cau, ngã chét, Tám hóa vàng anh bay vào cung vua Vàng anh đã sớm bo ̣c lo ̣ mình:

“Giặt áo chồng tao Thì giặt cho sạch Phơi áo chồng tao Thì phơi bằng sào Chớ phơi bờ rào Rách áo chồng tao”

Vàng anh cát lời cảnh cáo Cám Lời lẽ rát đanh, tha ̣m chí ghê gớm Tám xưng “tao”, khảng định “chồng tao” Trải qua mo ̣t là n chét, hản nhiên người ta không thẻ mãi còn là cô

gái nhà quê chân đát suót ngày chỉ biét bưng ma ̣t khóc Tám đã biét lên tiéng đáu tranh Lời của vàng anh là những lời phản kháng đàu tiên Giọng nói á y cát lên dù ghê gớm song cũng chỉ là lời nhác nhở Nhưng khién kẻ ác cho ̣t dạ Vàng anh đẹp đáy nhưng nhỏ bé, có thẻ làm được gì? Tám mo ̣t làn nữa bị hãm hại Cám bát thịt vàng anh, đem vứt lông ở góc vườn Cái mới của cỏ tích Tám Cám là ở chõ nó không gióng như đa phàn các truye ̣n cỏ

tích khác như “nàng tiên hổ” Nàng tiên hỏ sau khi đót bỏ lót hỏ đã có thẻ sóng hạnh phúc

bên người yêu, câu chuye ̣n cũng két thúc ở đáy Nhưng tác giả dân gian không đẻ Tám xé bỏ lót và ng anh trở vè hình người Hành trình giành lại hạnh phúc của Tám còn là hành trình đáu tranh của cái thie ̣n, có thẻ đơn giản được chăng? Vàng anh đẹp đáy nhưng yéu ớt quá, mà chỉ đẹp thôi đâu thẻ trở thành vũ khí chóng lại cái ác

Tám tiép tục trú ngụ trong hình hài mới: cây xoan đào Cây xoan đào tỏa bóng mát

Trang 6

cho vua Vì ganh tị, Cám cha ̣t cây làm khung cửi Cả cây xoan đào và khung cửi đèu cứng cáp, mạnh mẽ hơn chim vàng anh Khung cửi cũng cát lên tiéng nói:

“Cót ca cót két Lấy tranh chồng chị

Chị khoét mắt ra”

Làn nà y không chỉ là lời nhác nhở Câu nói áy đã chỉ thảng ma ̣t Cám mà vạch tên, kẻ

to ̣i “lấy tranh chồng chị” và đe dọa Mức đo ̣ đáu tranh trong lời nói đã tăng lên nhưng chỉ

nói thôi là chưa đủ Sớm bo ̣c lo ̣, mo ̣t làn nữa Tám lại bị đả y vào cùng đường Khung cửi bị đót ra tro, đem đi tha ̣t xa khỏi hoàng cung

Từ tro tàn, Tám hóa thân làn cuói Làn nà y là sự đúc két kinh nghie ̣m từ những trải nghie ̣m đớn đau trước nên có sự vượt tro ̣i hơn hản trong lựa chọn hình hài Tám ản thân và quả thị Thị đẹp nhưng đẹp mo ̣t cách bình dị Hương thơm lan xa như vẻ đẹp và sức sóng của chính Tám nhưng không khién người ta nảy sinh ganh ghét, đó kị Những làn trước, Tám hóa vàng anh, cây xoan, khung cửi, đẹp đáy, rạng ngời sức sóng đáy nhưng không sao giáu được tiéng nói Tát cả đèu cát tiéng, bo ̣c lo ̣ quá sớm nên chịu chung két cục bi thảm Cuói cùng Tám kín đáo ản mình trong lớp vỏ của mo ̣t quả thị khiêm nhường

xa cách chón hoàng cung và chọn vè ở cùng bà lão hàng nước phúc ha ̣u Khi bà lão ngước nhìn quả thị trên cành cao, hãy láng nghe lời bà:

“ Thị ơi thị hỡi!

Thị rụng bị bà

Bà để bà ngửi Chứ bà không ăn”

Và kì lạ thay, quả thị rụng xuóng bị bà lã o Tám đã hiẻu ra ràng màm thie ̣n chỉ có thẻ nuôi dưỡng bàng mà m thie ̣n Và phải giữ sức, chờ thời cơ đáu tranh Đã có cả mo ̣t quá trình chuyẻn bién dữ do ̣i của thé giới no ̣i tâm giữa những là n chuyẻn kiép Tám trưởng thành hơn, biét tạm xa chón cung đình, kín đáo giáu tiéng nói sau vỏ thị Nhưng dù có bién hóa bao nhiêu thì cũng vãn là cô Tám dịu hièn áy thôi Tám đèn ơn bà lão bàng cách nhân lúc bà đi vá ng thì lo cơm nước, quét dọn nhà cửa Ròi khi ra khỏi vỏ thị thì ở lại phụ bà bán quán, têm tràu Chính nét đẹp tâm hòn không phai đỏi áy đã bác càu nói cho vua tìm được người vợ xưa, cho Tám trở vè hoàng cung sóng êm đèm hạnh phúc

Trang 7

Những hóa thân đã bién cái khỏ đau của mo ̣t cô gái nghèo bát hạnh thành mo ̣t cuo ̣c chién đáu dẻo dai với tháng lợi to lớn Nó thẻ hie ̣n ước mơ thiên tháng ác của nhân dân lao đo ̣ng Bàng cách xây dựng mo ̣t loạt những hóa thân của cô Tám, Tác giả dân gian đã khảng định đá y là cuo ̣c chién đáu không khoan nhượng và sẽ ga ̣p phải vô và n hiẻm nguy Đừng chién đáu vo ̣i, hãy biét chờ

Cũng sử dụng phép hóa thân nhưng tác giả dân gian muón gửi gám trong câu chuye ̣n vè nàng Mị Châu mo ̣t đièu hoàn toàn khác Mị Châu hóa thân không phải đẻ hòi sinh mà là đẻ minh oan cho chính nàng Vì Mị Châu quá si tình, mo ̣t lòng tin tưởng Trọng

Thủy mà “nên nỗi cơ đồ đắm biển sâu” Nàng tròn pha ̣n làm vợ mà quên đi pha ̣n công chúa

của mo ̣t quóc gia, dân to ̣c Nàng có lõi Nhưng xét cho cùng, đó là vì quá si tình và bị lừa chứ thâm tâm nàng chưa mo ̣t làn có ý nghĩ phản bo ̣i đát nước Chét dưới lưỡi gươm của

cha, Mị Châu đã nguyèn “thiếp là phận gái, nếu có lòng phản nghịch mưu hại vua cha,chết

đi sẽ biến thành cát bụi Nếu một lòng trung hiếu mà bị người lừa dối thì chết đi sẽ biến thành châu ngọc để rửa sạch mối nhục thù” Máu nàng chảy xuóng nước, trai sò ăn phải

đèu bién thành hạt châu Đó là sự minh oan, chiêu tuyét cho tâm hòn thanh sạch của nàng, chứng tỏ cái chét của nàng dù sao cũng là mo ̣t nõi oan tình đáng thương Còn gì xứng đáng hơn trai ngọc đẻ chứa đựng tâm hòn áy Ngọc trai tráng trong viên mãn như tâm hòn Mị Châu đén phút cuói vãn vẹn toàn Nhưng dù có thương xót cho nàng công chúa ngây thơ khờ dại, nhân dân vã n rát nghiêm khác khi trừng phạt To ̣i áy không thẻ không chét Phàn hòn hóa ngọc trai thì thân xác hóa ngọc thạch Nhưng dù có hóa ngọc thạch cao quý thì đó vãn là cái xác không đàu Hình ảnh áy ngà n năm sau còn ám ảnh, nhác nhở vè bài học mát nước

“Vẫn còn đây pho tượng đá cụt đầu (…) Anh cũng như em muốn nhắc Mị Châu Đời còn giặc xin đừng quên cảnh giác Nhưng nhắc sao được hai ngàn năm trước Nên em ơi ta đành tự nhắc mình”

(Anh Ngọc) Hóa thân của Mị Châu sau khi chét cho tháy tinh thàn công lý nhân dân tuy nghiêm nhưng nhưng cũng đày nhân ha ̣u Tội thì phải xử nhưng oan cũng càn được giải Ngọc trai

- ngọc thạch hai hình ảnh áy là hóa thân của tâm hòn thanh sạch và thân xác to ̣i lõi của Mị

Trang 8

Châu Hai ngàn năm sau, hình ảnh áy vã n khảm sâu trong tâm hòn Vie ̣t, thì thàm dạy thé

he ̣ đời sau bài học cảnh giác

Hóa thân của Mị Châu và cô Tám đẹp với những ý nghĩa hét sức khác nhau Đa dạng trong hình ả nh hóa thân, sâu sác trong bài học gửi gám, dân gian đã dệt nên hai câu chuyện về sự hoá thân đa ̣c sác với những sáng tạ o mới mẻ không hè trùng la ̣p, so với truyện dân gian Vie ̣t Nam cũng như nhièu tác phẩm có cót truye ̣n tương tự trên thé giới Nhờ thé mà ta có mo ̣t cô Tám dịu dàng đàm thám khác hản với cô bé Lọ Lem trong cỏ tích phương Tây Có mo ̣t Mị Châu sáng trong với mói bi tình ngàn năm sau còn khién hòn người rung đo ̣ng Tát cả góp chung vào, làm nên sự phong phú cho kho tàng văn học dân gian Vie ̣t Nam

Trang 9

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh

nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các

trường chuyên danh tiếng

I Luyện Thi Online

- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học

- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các

trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn

II Khoá Học Nâng Cao và HSG

lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt

ở các kỳ thi HSG

- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho

học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần

Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt

thành tích cao HSG Quốc Gia

III Kênh học tập miễn phí

- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các

môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất

- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn

phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%

Học Toán Online cùng Chuyên Gia

HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí

Định dạng
Số trang	9
Dung lượng	1,69 MB