NGHIÊN CỨU ĐẶC TÍNH ĐIỀU CHẾ TĨNH CỦA BỘ ĐIỀU CHẾ BIÊN ĐỘ Thực hiện khảo sát mối quan hệ giữa biên độ dao động cao tần với điện áp của cực điều chế.. KHẢO SÁT SỰ THAY ĐỔI PHỔ CỦA TÍN HI[r]
Trang 1HỌC VIỆN KỸ THUẬT QUÂN SỰ
BỘ MÔN CƠ SỞ KỸ THUẬT VÔ TUYẾN
KIỀU KHẮC PHƯƠNG
HƯỚNG DẪN THÍ NGHIỆM
KỸ THUẬT MẠCH ĐIỆN TỬ
Trang 2HÀ NỘI - 2010 BÀI THÍ NGHIỆM 1
NGHIÊN CỨU CÁC BỘ KHUẾCH ĐẠI TÍN HIỆU NHỎ DÙNG TRANSISTOR
II NGHIÊN CỨU CÁC SƠ ĐỒ MẠCH ĐIỆN THÍ NGHIỆM
1 Sơ đồ bộ khuếch đại E-chung (Panel thí nghiệm 1-1)
Trang 3Hình 1.1 Sơ đồ bộ khuếch đại E-chung.
2 Sơ đồ bộ khuếch đại B-chung (Panel thí nghiệm 1-2)
Hình 1.2 Sơ đồ bộ khuếch đại B-chung.
c Sơ đồ bộ khuếch đại C-chung (Panel thí nghiệm 1-3)
Trang 4
Hình 1.3 Sơ đồ bộ khuếch đại C-chung (khuếch đại lặp).
Đây là các bộ khuếch đại tín hiệu nhỏ tải thuần trở Yêu cầu Học viên phải phân biệt được các dạng sơ đồ, phân tích tác dụng của các linh kiện trong mỗi sơ đồ mạch điện
III NỘI DUNG THÍ NGHIỆM
1 NGHIÊN CỨU ĐẶC TUYẾN TRUYỀN ĐẠT CỦA BỘ KHUẾCH ĐẠI
Thực hiện khảo sát mối quan hệ giữa biên độ điện áp ở đầu ra (U Ra) với biên độ điện áp ở đầu vào (U V ) của bộ khuếch đại, trên cơ sở đó thiết lập đặc tuyến truyền đạt của bộ khuếch đại thể hiện sự phụ thuộc của U Ra theo U V Trong quá trình khảo sát, tần số của tín hiệu vào phải không đổi F const (thường chọn F 1Kz)
2 NGHIÊN CỨU ĐẶC TUYẾN BIÊN ĐỘ TẦN SỐ CỦA BỘ KHUẾCH ĐẠI
Thực hiện khảo sát sự phụ thuộc của hệ số khuếch đại (K ) của bộ khuếch đại vàotần số ( f ) của tín hiệu cần khuếch đại Trên cơ sở đó xây dựng đặc tuyến biên độ tần số của bộ khuếch đại và xác định dải thông của bộ khuếch đại
3 NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC CẤP ĐIỆN (CHẾ ĐỘ TĨNH) ĐẾN CÁC TÍNH CHẤT CỦA BỘ KHUẾCH ĐẠI
Thực hiện theo dõi dạng sóng của tín hiệu ở đầu vào và ở đầu ra của bộ khuếch đại khi thay đổi các trị số các điện trở cung cấp cho các cực của transistor
4 NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MẠCH HỒI TIẾP ÂM ĐẾN CÁC TÍNH
CHẤT CỦA BỘ KHUẾCH ĐẠI
Khảo sát tác động của mạch hồi tiếp âm đến các tính chất của bộ khuếch đại Thiết lập và so sánh sự khác nhau của đặc tuyến truyền đạt và đặc tuyến biên độ tần số của bộ khuếch đại khi không có hồi tiếp âm và khi có hồi tiếp âm
5 NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA TẢI TỚI BỘ KHUẾCH ĐẠI
Thực hiện khảo sát phản ứng của bộ khuếch đại khi thay đổi điện trở tải, quan sát dang sóng của tín hiệu trên Ôxilô khi tải thay đổi
6 NGHIÊN CỨU TÍNH CHẤT CỦA BỘ KHUẾCH ĐẠI ĐỐI VỚI CÁC LOẠI SƠ ĐỒKHUẾCH ĐẠI KHÁC NHAU
Trang 5Thực hiện các nội dung 1, 2 đối với các bộ khuếch đại E-chung, B-chung, chung và nhận xét, so sánh kết quả đạt được
C-IV TRÌNH TỰ TIẾN HÀNH BÀI THÍ NGHIỆM
1 XÂY DỰNG ĐẶC TUYẾN TRUYỀN ĐẠT ĐỘNG CỦA BỘ KHUẾCH ĐẠI
a Sơ đồ liên kết panel thí nghiệm với các thiết bị đo lường
Trong đó nguồn một chiều ổn định có nhiệm vụ cấp điện cho panel thí nghiệm 1-1làm việc
Máy phát dao động chuẩn tạo tín hiệu có khả năng thay đổi biên độ, cũng như thay đổi tần số để đưa đến đầu vào panel thí nghiệm
Panel thí nghiệm 1-1 là bộ khuếch đại E-chung trong đó các khoá SW1 đóng, SW2
- Đặt cố định tần số của máy phát dao động chuẩn ở một tần số (ví dụ F = 1KHz)
và điều chỉnh biên độ điện áp ở đầu ra máy phát dao động chuẩn (chính là biên độ điện
áp của tín hiệu đưa vào panel thí nghiệm U V ) tăng dần
NGUỒN ĐIỆN
MỘT CHIỀU
PANEL THÍ NGHIỆM 1-1
ÔXILÔ QUAN SÁT
ĐỒNG HỒ ĐO ĐIỆN ÁP XOAY CHIỀU
MÁY PHÁT
DAO ĐỘNG
CHUẨN
Trang 6- Tương ứng với mỗi mức điện áp U V đưa tới đầu vào panel thí nghiệm, thông qua đồng hồ đo điện áp xoay chiều xác định biên độ của điện áp ra U Ra.
- Kết quả đo được ghi vào bảng sau:
2 XÂY DỰNG ĐẶC TUYẾN BIÊN ĐỘ TẦN SỐ CỦA BỘ KHUẾCH ĐẠI
a Sơ đồ liên kết panel thí nghiệm với các thiết bị đo lường
ÔXILÔ QUAN SÁT
ĐỒNG HỒ ĐO ĐIỆN ÁP XOAY CHIỀU
MÁY PHÁT
DAO ĐỘNG
CHUẨN
Trang 7- Đặt cố định biên độ điện áp ra của máy phát dao động chuẩn ở một giá trị
const
U V , sau đó điều chỉnh thay đổi từ từ tần số dao động
- Tương ứng với mỗi giá trị tần số của dao động đưa tới đầu vào panel thí nghiệm,thông qua đồng hồ đo điện áp xoay chiều xác định biên độ của điện áp ra U Ra
- Kết quả đo được ghi vào bảng sau:
const mV
Dựa trên các kết quả đo được, thực hiện vẽ đặc tuyến biên độ tần số của bộ khuếch đại
3 KHẢO SÁT BỘ KHUẾCH ĐẠI E-CHUNG
a Sơ đồ liên kết panel thí nghiệm với các thiết bị đo lường
b Tiến hành đo đạc và quan sát
B ư ớc 1: Nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ tĩnh đến các tính chất của bộ khuếch đại.
F
K
2 /0
ÔXILÔ QUAN SÁT
ĐỒNG HỒ ĐO DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU
MÁY PHÁT
DAO ĐỘNG
CHUẨN
Trang 8- Thay đổi giá trị các điện trở cung cấp cho bazơ của transistor thông qua việc đóng, ngắt các khóa SW1, SW2, SW3 Ứng với các vị trí đóng, ngắt của các khoá, ta quansát các diễn biến xảy ra trong mạch thông qua các đồng hồ đo dòng một chiều I B0 , I C0
và ôxilô để quan sát dạng sóng và đo biên độ các điện áp U V,U Ra
B
ư ớc 2: Nghiên cứu ảnh hưởng của hồi tiếp âm đến các tính chất của bộ khuếch đại.
- Thay đổi trạng thái của bộ khuếch đại thông qua việc điều chỉnh đóng, ngắt các khoá SW6, SW7:
+ SW6 đóng: bộ khuếch đại không có hồi tiếp âm,
+ SW6 ngắt, SW7 đóng: bộ khuếch đại chỉ có hồi tiếp âm một chiều,
+ SW6 ngắt, SW7 ngắt: bộ khuếch đại có cả hồi tiếp âm một chiều và xoay chiều
- Quan sát dạng sóng và điện áp ra trên ôxilô tương ứng với các trạng thái đóng, ngắt của các khoá SW6, SW7
- Lập bảng theo dõi khi cho tần số của tín hiệu vào F cosnt
Trang 9- Lập bảng theo dõi khi cho biên độ điện áp của tín hiệu vào U V cosnt.
B ư ớc 3: Nghiên cứu ảnh hưởng của tải tới bộ khuếch đại
- Thay đổi điện trở tải thông qua việc điều chỉnh đóng, ngắt các khoá SW8, SW9
- Quan sát dạng sóng của tín hiệu đầu ra trên ôxilô tương ứng với các trạng thái của các khoá SW8, SW9
4 KHẢO SÁT BỘ KHUẾCH ĐẠI B-CHUNG
a Sơ đồ liên kết panel thí nghiệm với các thiết bị đo lường
b Tiến hành đo đạc và quan sát
B ư ớc 1: Nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ tĩnh đến các tính chất của bộ khuếch đại.
- Thay đổi giá trị các điện trở cung cấp cho bazơ của transistor thông qua việc đóng, ngắt các khóa SW3 Ứng với các vị trí đóng, ngắt của khoá SW3, ta quan sát các diễn biến xảy ra trong mạch thông qua các đồng hồ đo dòng một chiều I B0 , I C0 và ôxilô
để quan sát dạng sóng và đo biên độ các điện áp U V,U Ra
- Lập bảng theo dõi:
NGUỒN ĐIỆN
MỘT CHIỀU
PANEL THÍ NGHIỆM 1-2
ÔXILÔ QUAN SÁT
ĐỒNG HỒ ĐO DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU
MÁY PHÁT
DAO ĐỘNG
CHUẨN
Trang 10Vẽ đồ thị của đặc tuyến truyền đạt U Ra f(U V) và cho nhận xét.
- Cố định biên độ của điện áp dao động chuẩn đưa vào đầu vào bộ khuếch đại, sau
đó từ từ thay đổi tần số của tín hiệu vào và đo các giá trị tương ứng của điện áp ở đầu ra
- Vẽ đồ thị đặc tuyến biên độ tần số K f (F) và cho nhận xét
B ư ớc 3: Nghiên cứu ảnh hưởng của tải tới bộ khuếch đại
Trang 11- Thay đổi điện trở tải thông qua việc điều chỉnh đóng, ngắt các khoá SW4, SW5.
- Quan sát dạng sóng của tín hiệu đầu ra trên ôxilô tương ứng với các trạng thái của các khoá SW4, SW5
5 KHẢO SÁT BỘ KHUẾCH ĐẠI C-CHUNG
a Sơ đồ liên kết panel thí nghiệm với các thiết bị đo lường
b Tiến hành đo đạc và quan sát
B ư ớc 1: Nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ tĩnh đến các tính chất của bộ khuếch đại.
- Thay đổi giá trị các điện trở cung cấp cho bazơ của transistor thông qua việc đóng, ngắt các khóa SW1 và SW3 Ứng với các vị trí đóng, ngắt của khoá SW1 và SW3,
ta quan sát các diễn biến xảy ra trong mạch thông qua các đồng hồ đo dòng một chiều
ÔXILÔ QUAN SÁT
ĐỒNG HỒ ĐO DÒNG ĐIỆN MỘT CHIỀU
MÁY PHÁT
DAO ĐỘNG
CHUẨN
Trang 12- Cố định tần số của dao động chuẩn đưa vào đầu vào bộ khuếch đại, sau đó từ từ thay đổi biên độ của điện áp vào và đo các giá trị tương ứng của điện áp ở đầu ra.
- Lập bảng theo dõi khi cho tần số của tín hiệu vào F cosnt
Vẽ đồ thị của đặc tuyến truyền đạt U Ra f(U V) và cho nhận xét
- Cố định biên độ của điện áp dao động chuẩn đưa vào đầu vào bộ khuếch đại, sau
đó từ từ thay đổi tần số của tín hiệu vào và đo các giá trị tương ứng của điện áp ở đầu ra
- Vẽ đồ thị đặc tuyến biên độ tần số K f (F) và cho nhận xét
B ư ớc 3: Nghiên cứu ảnh hưởng của tải tới bộ khuếch đại
- Thay đổi điện trở tải thông qua việc điều chỉnh đóng, ngắt các khoá SW2, SW6
- Quan sát dạng sóng của tín hiệu đầu ra trên ôxilô tương ứng với các trạng thái của các khoá SW2, SW6
V BÁO CÁO THÍ NGHIỆM
1 Nêu mục đích thí nghiệm và tóm tắt nội dung thí nghiệm
2 Trình bày sơ đồ liên kết panel thí nghiệm với các thiết bị đo lường
Trang 133 Trình bày sơ đồ mạch điện thí nghiệm, nêu tác dụng của các linh kiện.
4 Đưa ra các bảng số liệu đo đạc và vẽ các đồ thị tương ứng từ các kết quả đo được
5 Nêu các nhận xét, đánh giá về mạch điện được khảo sát trong quá trình làm thí nghiệm
II NỘI DUNG THÍ NGHIỆM
1 KHẢO SÁT BỘ KHUẾCH ĐẠI ĐẢO
Khảo sát mối quan hệ giữa điện áp tín hiệu ở đầu ra U Ra với điện áp tín hiệu ở đầu vào U V của bộ khuếch đại đảo Vẽ đồ thị U Ra f(U v), xác định hệ số khuếch đại và mối quan hệ về pha giữa U Ra và U V
2 KHẢO SÁT BỘ KHUẾCH ĐẠI THUẬN
Khảo sát mối quan hệ giữa điện áp tín hiệu ở đầu ra U Ra với điện áp tín hiệu ở đầu vào U V của bộ khuếch đại thuận Vẽ đồ thị U Ra f(U v), xác định hệ số khuếch đại và mối quan hệ về pha giữa U Ra và U V
III NGHIÊN CỨU CÁC SƠ ĐỒ MẠCH ĐIỆN THÍ NGHIỆM
Trang 141 Mạch khuếch đại đảo (panel 2-1)
2 Mạch khuếch đại thuận (panel 2-2)
IV TRÌNH TỰ TIẾN HÀNH BÀI THÍ NGHIỆM
1 KHẢO SÁT BỘ KHUẾCH ĐẠI ĐẢO
a Sơ đồ liên kết giữa panel thí nghiệm và thiết bị đo lường
14
NGUỒN ĐIỆN
MỘT CHIỀU
PANEL THÍ NGHIỆM 2-1
ÔXILÔ QUAN SÁTĐỒNG HỒ ĐO ĐIỆN ÁP (mV)MÁY PHÁT
DAO ĐỘNG
Trang 15
b Tiến hành đo đạc
- Khảo sát với tín hiệu xoay chiều: khoá SW2 và SW3 đều ngắt (hở)
+ Ngắt khoá SW1: Điều chỉnh cố định tần số của tín hiệu vào từ máy phát chuẩn (ví
dụ F = 1KHz), sau đó từ từ thay đổi biên độ của tín hiệu vào từ máy phát dao động chuẩn, đo biên độ của tín hiệu ở đầu ra tương ứng, đồng thời quan sát sự thay đổi của tínhiệu ra trên ôxilô
+ Đóng khoá SW1: Từ từ thay đổi biên độ của tín hiệu vào từ máy phát dao động chuẩn, đo biên độ của tín hiệu ở đầu ra tương ứng, đồng thời quan sát sự thay đổi của tínhiệu ra trên ôxilô
+ Lập bảng số liệu đo đạc được:
Cho nhận xét về hiệu quả của việc đóng, ngắt khoá SW1 đối với việc thay đổi
hệ số khuếch đại, nhận xét về mối quan hệ giữa pha của tín hiệu ra với tín hiệu vào + Khảo sát sự phụ thuộc của hệ số khuếch đại vào tần số: khoá SW1 ngắt (hoặc đóng), cố định biên độ của tín hiệu vào (U V const), thay đổi tần số của tín hiệu vào từ máy phát dao động chuẩn, quan sát sự thay đổi biên độ của tín hiệu ra, lập bảng số liêu:
Trang 16- Khảo sát với tín hiệu một chiều: khoá SW2 và SW3 đều đóng
Thay đổi giá trị của tín hiệu vào và quan sát sự thay đổi của tín hiệu ra, lập bảng sốliệu sau:
Cho nhận xét về dấu của tín hiệu ra so với tín hiệu vào
2 KHẢO SÁT BỘ KHUẾCH ĐẠI THUẬN
a Sơ đồ liên kết giữa panel thí nghiệm và thiết bị đo lường
b Tiến hành đo đạc
- Khảo sát với tín hiệu xoay chiều: khoá SW1 và SW2 đều ngắt (hở)
+ Cố định biên độ của tín hiệu vào từ máy phát dao động chuẩn
+ Điều chỉnh thay đổi tần số của tín hiệu vào từ máy phát chuẩn, đo biên độ của tín hiệu ra, đồng thời quan sát sự thay đổi của tín hiệu ra trên ôxilô
+ Lập bảng số liệu đo đạc được
NGUỒN ĐIỆN
MỘT CHIỀU
PANEL THÍ NGHIỆM 2-2
ÔXILÔ QUAN SÁTĐỒNG HỒ ĐO ĐIỆN ÁP (mV)MÁY PHÁT
DAO ĐỘNG
ĐIỆN ÁP (V)
Trang 17- Khảo sát với tín hiệu một chiều: khoá SW1 và SW2 đều đóng
Thay đổi độ lớn của tín hiệu vào U V , đo tín hiệu ra U Ra và xác định hệ số khuếch đại
NGHIÊN CỨU CÁC BỘ TẠO DAO ĐỘNG LC
VÀ TẠO DAO ĐỘNG THẠCH ANH
I MỤC ĐÍCH
- Nghiên cứu sơ đồ nguyên lý, sơ đồ lắp ráp các bộ tạo dao động LC và tạo dao động TA
- Bằng thực nghiệm theo dõi các diễn biến xảy ra trong bộ tạo dao động
- Hiểu và nắm vững các phương pháp điều chỉnh trong các bộ tạo dao động LC và khả năng ổn định tần số khi sử dụng thạch anh để ổn định
II NỘI DUNG THÍ NGHIỆM
1 NGHIÊN CỨU KHẢ NĂNG THAY ĐỔI TẦN SỐ DAO ĐỘNG CỦA BỘ TẠO DAO ĐỘNG LC
Thực hiện đo đạc, xác định tần số dao động của bộ tạo dao động khi thay đổi các giá trị tham số L hoặc C của bộ tạo dao động LC
2 KHẢO SÁT SỰ MẤT ỔN ĐỊNH TẦN SỐ DAO ĐỘNG
Trang 18Thực hiện khảo sát mức độ mất ổn định tần số dao động do tác động của nhiệt
độ môi trường và nguồn cung cấp thay đổi
3 NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ ỔN ĐỊNH TẦN SỐ DAO ĐỘNG CỦA BỘ TẠO DAO ĐỘNG THẠCH ANH
Khảo sát và so sánh mức độ không ổn định tần số của bộ tạo dao động LC thông thường với bộ tạo dao động có sử dụng thạch anh
III NGHIÊN CỨU CÁC SƠ ĐỒ MẠCH ĐIỆN THÍ NGHIỆM
a Sơ đồ mạch điện tạo dao động LC (panel 3-1)
b Sơ đồ mạch điện tạo dao động thạch anh (panel 3-2)
IV TRÌNH TỰ TIẾN HÀNH BÀI THÍ NGHIỆM
1 NGHIÊN CỨU BỘ TẠO DAO ĐỘNG LC
a Sơ đồ liên kết panel thí nghiệm với các thiết bị đo lường
18
NGUỒN ĐIỆN
MỘT CHIỀU
PANEL THÍ NGHIỆM 3-1
ÔXILÔ QUAN SÁT
Trang 19b Tiến hành đo đạc
+ Khảo sát sự khả năng thay đổi tần số của bộ tạo dao động LC:
- Thay đổi giá trị của cuộn cảm L2, tương ứng quan sát dạng sóng của tín hiệu trênôxilô và đo tần số của dao động bằng tần kế (xác định phạm vi biến đổi tần số fmin fmax
của bộ tạo dao động LC
- Nhận xét về độ ổn định tần số của bộ tạo dao động LC
2 NGHIÊN CỨU HIỆU QUẢ ỔN ĐỊNH TẦN SỐ DAO ĐỘNG CỦA BỘ TẠO DAO ĐỘNG THẠCH ANH
a Sơ đồ liên kết panel thí nghiệm với các thiết bị đo lường
19
NGUỒN ĐIỆN
MỘT CHIỀU
PANEL THÍ NGHIỆM 3-2
ÔXILÔ QUAN SÁT
Trang 20- Dùng tần kế xác định tần số của dao động thạch anh f0.
- Dùng tần kế theo dõi sự thay đổi tần số của bộ tạo dao động LC, xác định sai số tần số tuyệt đối f
- Tính sai số tần số tương đối độ (ổn định tần số)
- Nhận xét về tác dụng ổn định tần số của bộ tạo dao động thạch anh và so sánh
độ ổn định tần số của bộ dao động thạch anh với độ ổn định tần số của bộ dao động LC
V BÁO CÁO THÍ NGHIỆM
1 Nêu mục đích của bài thí nghiệm và tóm tắt nội dung thí nghiệm
2 Trình bày sơ đồ liên kết panel thí nghiệm với các thiết bị đo lường
3 Trình bày sơ đồ mạch điện thí nghiệm
4 Đưa ra các bảng số liệu đo đạc và vẽ các đồ thị tương ứng từ các kết quả đo được
5 Nêu các nhận xét, đánh giá về các mạch điện được khảo sát trong quá trình làm thí nghiệm
Trang 212 Bằng thực nghiệm theo dõi các quá trình vật lý xảy ra trong quá trình điều chế dao động cao tần.
3 Nắm được các quá trình điều chỉnh trong các bộ điều chế dao động cao tần
II NỘI DUNG THÍ NGHIỆM
1 NGHIÊN CỨU ĐẶC TÍNH ĐIỀU CHẾ TĨNH CỦA BỘ ĐIỀU CHẾ BIÊN ĐỘ
Thực hiện khảo sát mối quan hệ giữa biên độ dao động cao tần với điện áp của cực điều chế
- Với điều biên bazơ: xây dựng mối quan hệ U T f(U BE0)
- Với điều biên colectơ: xây dựng mối quan hệ U T f(U CE0)
2 NGHIÊN CỨU ĐẶC TÍNH ĐIỀU CHẾ ĐỘNG CỦA BỘ ĐIỀU CHẾ BIÊN ĐỘ
Thực hiện khảo sát mối quan hệ của hệ số điều biên m với biên độ tín hiệu điều
F f
5 NGHIÊN CỨU ĐẶC TÍNH ĐIỀU CHẾ TĨNH CỦA BỘ ĐIỀU CHẾ TẦN SỐ
Thực hiện khảo sát mối quan hệ giữa độ di tần cực đại f m với điện áp ngược đặtlên varicap khi cho biên độ và tần số của tín hiệu điều chế không đổi
const F const U
6 NGHIÊN CỨU ĐẶC TÍNH BIÊN ĐỘ CỦA BỘ ĐIỀU CHẾ TẦN SỐ
Thực hiện khảo sát mối quan hệ giữa độ di tần cực đại f m với biên độ của tín hiệu điều chế U khi tần số của tín hiệu điều chế không đổi
m f U
( )
Trang 227 NGHIÊN CỨU ĐẶC TÍNH TẦN SỐ CỦA BỘ ĐIỀU CHẾ TẦN SỐ
Thực hiện khảo sát mối quan hệ giữa độ di tần cực đại f m với tần số F của tín hiệu điều chế khi biên độ hiệu điều chế không đổi
const U
III NGHIÊN CỨU CÁC MẠCH ĐIỆN THÍ NGHIỆM
1 Mạch điện thực hiện điều chế biên độ (panel 5-1)