Cảm nhận về bức tranh thiên nhiên trong đoạn trích Cảnh ngày xuân

Những câu thơ đầu được sử dụng với chất liệu ngôn ngữ đẹp như tranh, sự mượt mà của câu chữ đã tạo nên sự mượt mà của cảnh sắc thiên nhiên khi xuân về:.. Ngày xuân con én đưa thoi.[r]

VĂN MẪU LỚP 9 VĂN BIỂU CẢM

ĐỀ BÀI: CẢM NHẬN VỀ BỨC TRANH THIÊN NHIÊN NGÀY XUÂN TRONG

CẢNH NGÀY XUÂN CỦA NGUYỄN DU TRONG TRUYỆN KIỀU

A SƠ ĐỒ TÓM TẮT GỢI Ý

B DÀN BÀI CHI TIẾT

1) Mở bài

 Giới thiệu tác giả, tác phẩm và nêu nội dung của đoạn trích:

- Tác giả

 Tên, năm sinh năm mất, quê quán: Nguyễn Du tên chữ là Tố Như, hiệu Thanh Hiên,…

 Học thức: Sinh ra trong gia đình quyền quý, có học thức, tiếp nhận nhiều văn hóa khác nhau

 Phong cách sáng tác

- Tác phẩm

 Hoàn cảnh ra đời

- Nội dung đoạn trích: Bức tranh thiên nhiên của mùa xuân và lễ hội tảo mộ, du xuân của chị em Kiều

2) Thân bài

a) Bức tranh thiên nhiên của mùa xuân vào lúc sáng sớm

- Hai câu đầu:

Ngày xuân chim én đưa thoi, Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi

 Mặc dù đã cuối mùa xuân nhưng vẫn thấy những chú chim én đang bay lượn trên bầu trời, mới đây thôi mà đã bước sang thứ ba rồi, cũng như chỉ thời gian trôi qua nhanh quá,…

- Hai câu sau: Sử dụng hai gam màu xanh và trắng, màu xanh của thảm cỏ non, trắng tinh khôi của hoa lê,… màu xanh bát ngát trải rộng cả vùng trời làm nền để nổi bật màu trắng tinh khôi, trong trẻo của bông hoa lê

 Vài nét bút chấm phá của tác giả làm cho bức tranh thiên nhiên của tác giả sinh động, hấp dẫn hơn,…

b) Bức tranh lễ hội trong tiết thanh minh

- Tảo mộ đầu năm là để quét dọn, viếng thăm ngôi mộ của người thân

- Sử dụng các tính từ, động từ, danh từ: gần xa, nô nức, yến anh, tài tử, giai nhân, ngựa

xe, áo quần,… để chỉ sử đông vui, náo nức, nhộn nhịp của lễ hội,

- Câu thơ:

Ngổn ngang gò đống kéo lên Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay

 Chỉ một phong tục tập quán của chúng ta là đốt tiền giấy để tưởng nhớ cho người thân

đã khuất

c) Bức tranh lúc chiều tà của con người trong lúc trở về

- “Tà tà bóng ngả’’: mặt trời đã xuống núi, chỉ còn lại vệt sáng yếu ớt chiếu lên bầu trời

- “Bước chân thơ thẩn”: Người ta chỉ dùng chỉ suy nghĩ của con người, nhưng ở đây lại

nói bước chân biết thơ thẩn giống như không tự chủ được mà cứ bước đi

- “Dòng nước uốn quanh”: Chỉ sự nhẹ nhàng êm đềm của con suối nhỏ,…

 Tất cả mọi thứ không còn ồn ào, náo nhiệt như lúc lễ hội mới bắt đầu thay vào đó là một khung cảnh êm đềm, trôi qua nhẹ nhàng,…

3) Kết bài

- Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích

- Khẳng định được cái tài của Nguyễn Du

C BÀI VĂN MẪU

Đề bài: Em hãy viết đoạn văn cảm nhận về bức tranh thiên nhiên ngày xuân trong đoạn

trích “Cảnh ngày xuân” (trích Truyện Kiều) của đại thi hào dân tộc Nguyễn Du

Gợi ý làm bài

Bài mẫu 1

Nguyễn Du không chỉ là bậc thầy về ngôn ngữ trong việc miêu tả tâm lý nhân vật mà còn

là “họa sĩ” vẽ tranh bằng chữ Đoạn trích “Cảnh ngày xuân” trích “Truyện Kiều” là một ví dụ

điển hình Người đọc phải khâm phục và ngưỡng mộ khả năng quan sát cũng như những nét vẽ tài hoa của Nguyễn Du Bức tranh ngày xuân hiện lên với những nét đẹp tươi mới, tràn đầy sức sống nhất

Có thể nói mùa xuân là đề tài bất tận trong thi ca, khơi nguồn cảm hứng cho rất nhiều nghệ

sĩ Mỗi người có một cảm nhận riêng về mùa xuân Đối với Nguyễn Du, mùa xuân gắn với cảnh vật và con người, với những ngày lễ truyền thống của dân tộc Việt Nam Bao trùm lên cả đoạn thơ này là một bức tranh thiên nhiên đẹp, hữu tình nhưng có nhuốm màu buồn khi ngày đã ngả về chiều hôm

Những câu thơ đầu được sử dụng với chất liệu ngôn ngữ đẹp như tranh, sự mượt mà của câu chữ đã tạo nên sự mượt mà của cảnh sắc thiên nhiên khi xuân về:

Ngày xuân con én đưa thoi Thiều quang chin chục đã ngoài sáu mươi

Cỏ non xanh rợn chân trời Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

Một không gian đầy chất thơ, thi vị và hữu tình biết bao nhiêu Sự rộng lớn của đất trời khi mùa xuân về được diễn tả một cách tinh tế và tràn ngập niềm vui Cánh én chính là báo hiệu cho mùa xuân về, một mùa gợi lên sự ấm áp, sự sống căng đầy và niềm vui trọn vẹn

Với từ ngữ “đưa thoi” vừa gợi lên khung cảnh bầu trời tràn ngập cánh én, vừa diễn tả sự

trôi đi quá nhanh của thời gian Có phải chăng ý niệm về thời gian của Nguyễn Du có phần giống với Xuân Diệu, thời gian trôi đi nhanh, mùa xuân và tuổi trẻ cũng trở nên chông chênh hơn Đồng nghĩa với thời gian trôi đi, tuổi trẻ trôi đi thì đời người bỗng nhiên ngắn lại

Trong lúc đấy, chỉ với hai nét vẽ Nguyễn Du như vẽ lên trang giấy một bức tranh thiên nhiên mùa xuân đẹp tuyệt vời NGhệ thuật điểm xuyết chấm phá đã được sử dụng dứt điểm, khiến cho câu thơ trở nên mềm mại và căng tràn sức sống hơn Màu xanh của cỏ non

tạo nên sự tươi mới và tinh khiết của đất trời Từ “rợn” vừa tả cái xa, vừa gợi cái rộng lớn

của mùa xuân, của cảnh vật khi xuân về Nó làm cho câu thơ như được ngân dài ra, bừng

sáng lên sức sống tràn đầy Trên nền xanh của cỏ, của bầu trời có điểm xuyết “một vài bông hoa” trắng tinh khiết Chính sự điểm xuyết này khiến cho cả bài thơ như bừng lên một sức

sống mãnh liệt, khó có thể dập tắt

Có thể nói với chỉ 4 câu thơ này, Nguyễn Du như người họa sĩ tài hoa vẽ nên một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp, có sự giao thoa và hòa quyện giữa đất và trời Không khí mùa xuân, hương sắc mùa xuân và cả ý vị mùa xuân cứ thế tràn ra trong từng câu thơ đẹp như vậy Không khí mùa xuân như tươi đẹp hơn với lễ hội tảo mộ tháng Ba:

Thanh minh trong tiết tháng ba

Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh

Có lẽ không khí vui tươi, tưng bừng, phấn khởi của con người trong dịp đi tảo mộ thật sự khiến cho người đọc như sống lại với không khí những ngày xuân tươi mới nhất Con người cũng hiện lên như tô điểm thêm bức tranh ngày xuân tươi đẹp đó

Dập dìu tài tử giai nhân Ngựa xe như nước áo quần như nêm Mùa xuân là dịp để “tài tử giai nhân” được vui chơi, giãi bày tâm sự với nhau Có vẻ như

mùa xuân là thời điểm thích hợp cho chuyện tình yêu nảy nở, cho những yêu thương còn

nhịp và huyên náo Nguyễn Du đã rất tài tình khi sử dụng một loạt hình ảnh có tính chất gợi hình, ảnh tả khiến cho người đọc có cảm giác như đang bước vào không khí của mùa xuân

Ngổn ngang gò đống kéo lên Thoi vàng vó rắc tro tiền giấy bay

Những phong tục tập quán khi mùa xuân về, khi được đi tảo mộ đã được Nguyễn Du vẽ lên chân chất, mộc mạc, gợi nhớ và gợi thương Đó chính là tấm lòng thành kính hướng về quá khứ với một sự biết ơn chân thành nhất Hai câu thơ này thực sự khiến người đọc xúc động khi nhớ về những người đã khuất, những người tạo dựng nên cuộc sống hiện nay của chúng ta

Tuy nhiên những câu thơ cuối dường như cảnh vật và con người trở nên buồn vã và đìu hiu hơn:

Tà tà bóng ngả về tây Chị em thơ thẩn dang tay ra về Bước dần theo ngọn phong khê Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh

Nhịp thơ trở nên nhẹ nhàng, trầm bổng khiến cho tâm trạng của con người trở nên nặng

nề và buồn rầu hơn Với từ láy “tà tà” đã phần nào gợi tả thời gian đã xế chiều và không

gian dường như tĩnh mịch và ảm đạm hơn Mỗi bước chân cũng trở nên nặng nề hơn khi màn đêm sắp buông xuống, con người cũng cảm nhận được một nỗi buồn nào đó len vào trongt trái tim Tâm sự của con người như nhuốm vào cảnh sắc thiên nhiên, khiến cho nó trở nên tiêu điều và xơ xác hơn

Có thể nói dù cảnh trong thơ Nguyễn Du buồn hay vui thì vẫn mang phong vị riêng của

nhà thơ Đoạn trích “Cảnh ngày xuân” là một ví dụ điển hình như thế Bức tranh ngày xuân

vui tươi, rộn rang, náo nức và có chút buồn phiền được Nguyễn Du khắc họa thành công với sự cảm nhận tinh tế cũng như sự tài hoa trong cách dụng công xây dựng ngôn ngữ

Tuyệt tác “Truyện Kiều” của Nguyễn Du không chỉ mang những giá trị xã hội sâu sắc

mà còn làm say lòng người đọc ở những đoạn thơ tả cảnh tuyệt bút Một trong số đó là

đoạn trích “Cảnh ngày xuân” (trích “Truyện Kiều”, sách Ngữ văn 9, tập một - NXB Giáo dục,

2008)

Đoạn trích nằm ở phần đầu của tác phẩm Vào ngày Tết Thanh minh, chị em Thúy Kiều đi tảo mộ Thiên nhiên và con người ngày xuân hiện lên tươi tắn, xinh đẹp đông vui nhộn

nhịp dưới đôi mắt “xanh non biếc rờn” của những chàng trai, cô gái tuổi đôi tám

Bốn câu thơ đầu gợi lên khung cảnh mùa xuân tươi đẹp, trong sáng:

“Ngày xuân con én đưa thoi, Thiều quan chín chục đã ngoài sáu mươi

Cỏ non xanh tận chân trời, Cành lê trắng điểm một vài bông hoa”…

Không gian mùa xuân được gợi nên bởi những hình ảnh những cánh én đang bay lượn rập rờn như thoi đưa Sự mạnh mẽ, khỏe khắn của những nhịp cánh bay cho thấy rằng mùa

xuân đang độ viên mãn tròn đầy nhất Quả có vậy: “Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi” có nghĩa là những ngày xuân tươi đẹp đã qua đi được sáu chục ngày rồi, như vậy

bây giờ đang là thời điểm tháng ba

Nền cảnh của bức tranh thiên nhiên được hoạ nên bởi màu xanh non, tươi mát của thảm

cỏ trải ra bao la: “Cỏ non xanh tận chân trời”, sắc cỏ tháng ba là sắc xanh non, tơ nõn mềm mượt êm ái Huống chi cái sắc ấy trải ra “tận chân trời” khiến ta như thấy cả một biển cỏ

đang trải ra rập rờn, đẹp mắt Có lẽ chính hình ảnh gợi cảm ấy đã gợi ý cho Hàn Mặc Tử

hơn một thế kỉ sau viết nên câu thơ tuyệt bút này: “Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời” Trên nền xanh tươi, trong trẻo ấy điểm xuyết sắc trắng tinh khôi của vài bông hoa lê Chỉ là “vài bông” bởi những bông hoa lê đang thì chúm chím chưa muốn nở hết Hoa như xuân thì

người thiếu nữ còn đang e ấp trong ngày xuân Chữ điểm có tác dụng gợi vẻ sinh động, hài hoà Ở đây, tác giả sử dụng bút pháp hội hoạ phương Đông, đó là bút pháp chấm phá

Hai câu thơ tả thiên nhiên ngày xuân của Nguyễn Du có thể khiến ai đó liên tưởng đến hai

màu xanh ngọc của trời, cành lê có điểm một vài bông hoa Nhưng cảnh trong hai câu thơ này đẹp mà tĩnh tại Trong khi đó gam màu nền cho bức tranh mùa xuân trong hai câu thơ của Nguyễn Du là thảm cỏ non trải rộng tới tận chân trời Trên cái màu xanh cùa cỏ non

ấy điểm xuyết một vài bông lê trắng (câu thơ cổ Trung Quốc không nói tới màu sắc của hoa lê) Sắc trắng của hoa lê hoà hợp cùng màu xanh non mỡ màng của cỏ chính là nét riêng trong hai câu thơ của Nguyễn Du Nói gợi được nhiều hơn về xuân: Vừa mới mẻ, tinh khôi, giàu sức sống lại vừa khoáng đạt, trong trẻo, nhẹ nhàng và thanh khiết

Thiên nhiên trong sáng, tươi tắn và đầy sức sống, con người cũng rộn ràng, nhộn nhịp để góp phần vào những chuyển biến kì diệu của đất trời

Sáu câu thơ tiếp của bài thơ tái hiện phong tục tảo mộ (viếng mộ, sửa sang phần mộ của người thân) và du xuân (hội đạp thanh) trong tiết Thanh minh Không khí rộn ràng của lễ

hội mùa xuân được gợi lên bởi hàng loạt các từ ghép tính từ, danh từ, động từ: yến anh, chị

em, tài tử, giai nhân, sắm sửa, dập dìu, gần xa, nô nức Chúng được đặt cạnh nhau dồn dập

gợi nên không khí đông đúc, vui tươi sôi nổi Đó không chỉ là không khí lễ hội mà còn mang đậm màu sắc tươi tắn, trẻ trung của tuổi trẻ:

“Gần xa nô nức yến anh Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân Dập dìu tài tử giai nhân Ngựa xe như nước áo quần như nêm”

Nhưng hội họp rồi hội phải tan Sau những giây phút sôi nổi, chị em Thúy Kiều phải rời buổi du xuân trở về:

“Tà tà bóng ngả về tây, Chị em thơ thẩn dan tay ra về

Bước lần theo ngọn tiểu khê, Lần xem phong cảnh có bề thanh thanh

Nao nao dòng nước uốn quanh, Dịp cầu nho nhỏ cuối ghềnh bắc ngang” …

Bên cạnh vẻ thanh thoát, dịu nhẹ của mùa xuân như ở những câu thơ trước, khung cảnh

Cảnh vật toát lên vẻ vương vấn khi cuộc du xuân đã hết Các từ láy: tà tà, thơ thẩn, thanh thanh, nao nao, nho nhỏ vừa gợi tả sắc thái cảnh vật vừa gợi ra tâm trạng con người Dường

như có cái gì đó đang mơ hồ xâm lấn, cảnh vật đã nhuốm sắc thái vương vấn, man mác của tâm trạng con người Ở đây, Nguyễn Du đã sử dụng bút pháp tả cảnh ngụ tình để mượn cảnh vật mà diễn tả những rung động tinh tế trong tâm hồn những người , thiếu nữ Những

từ láy được sử dụng trong đoạn thơ đểu là những từ láy có tính giảm nhẹ “Tà tà” diễn tả bóng chiều đang từ từ nghiêng xuống; “thơ thẩn” lại diễn tả tâm trạng bâng khuâng dịu nhẹ không rõ nguyên nhân (nó gần với nỗi buồn “tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn” của Xuân Diệu sau này); “thanh thanh” vừa có ý nghĩa là sắc xanh nhẹ nhàng vừa có ý nghĩa là thanh thoát, thanh mảnh; từ “nao nao” trong câu thơ diễn tả thế chảy của dòng nước nhưng đồng thời diễn tả tâm trạng nao nao buồn và từ “nho nhỏ” gợi dáng nhỏ xinh xắn, vừa vặn

với cảnh với tình Khung cảnh thiên nhiên cũng theo đó mà nhỏ đi để phù hợp với tâm

trạng con người: “ngọn tiểu khê” - dòng suối nhỏ, phong cảnh thanh thoát, dịp cầu “nho nhỏ” lại nằm ở “cuối ghềnh” ở phía xa xa, Cảnh và người như có sự tương liên để giao hòa

trong bầu không khí bâng khuâng, lưu luyến, khe khẽ sầu lay Có thể mớ hồ cảm nhận được cảnh vật đang tạo ra dự cảm về những sự việc sắp xảy ra

Đoạn trích “Cảnh ngày xuân” có bố cục cân đối, hợp lí Mặc dù không thật rõ ràng nhưng

cũng có thể nói đến kết cấu ba phần: Mở đầu, diễn biến và kết thúc Nguyễn Du đã cho thấy một nghệ thuật miêu tả thiên nhiên điêu luyện, sắc sảo Trong đoạn trích, mặc dù chủ yếu

là miêu tả cảnh ngày xuân nhưng vẫn thấy sự kết hợp với biểu cảm và tự sự (diễn biến cuộc tảo mộ, du xuân của chị em Thúy Kiều, dự báo sự việc sắp xảy ra)

“Cảnh ngày xuân” là một trong những đoạn thơ tả cảnh hay nhất trong “Truyện Kiều”

của Nguyễn Du Đọc đoạn trích, người đọc không chỉ trầm trồ về bức tranh thiên nhiên trong sáng vô ngần mà còn cảm nhận được vẻ đẹp trong một lễ hội truyền thống đầy ý nghĩa của cha ông: Tiết Thanh minh Và qua đây, Nguyễn Du cũng thể hiện nét tài hoa trong

việc dựng lên một bức tranh tả cảnh ngụ tình tinh tế, Với những điều đó, “Cảnh ngày xuân” sẽ luôn sống lại trong lòng người yêu thơ vào mỗi dịp đầu năm khi chúa xuân về với

đất trời

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các

trường chuyên danh tiếng

I Luyện Thi Online

- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học

- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các

trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn

II Khoá Học Nâng Cao và HSG

- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt

ở các kỳ thi HSG

- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành cho

học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt

thành tích cao HSG Quốc Gia

III Kênh học tập miễn phí

- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các

môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất

- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi miễn

phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%

Học Toán Online cùng Chuyên Gia

HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí