Phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thuộc phạm vi thẩm quyền của chủ tịch ủy ban nhân dân xã, phường,

Hoàn thiện các quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thuộc phạm vi thẩm quyền củ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH

TRẦN THANH GIÀU

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

ĐỊNH HƯỚNG NGHIÊN CỨU

TP HỒ CHÍ MINH, NĂM 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Định hướng nghiên cứu

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sĩ luật học với đề tài: “Xử phạt hành

chính đối với các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm

vi đất dành cho đường bộ thuộc phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh” là công

trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Nguyễn Cảnh Hợp Các thông tin, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

NGƯỜI CAM ĐOAN

Trần Thanh Giàu

LỜI CẢM ƠN

Với lòng biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn quý Thầy Cô đã tận tâm truyền đạt kiến thức cho em trong khoảng thời gian qua

Đặc biệt, em xin cảm ơn PGS.TS Nguyễn Cảnh Hợp đã nhiệt tình hướng dẫn

em trong suốt quá trình thực hiện luận văn

Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI HÀNH VI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ SỬ DỤNG, KHAI THÁC TRONG PHẠM VI ĐẤT DÀNH CHO ĐƯỜNG BỘ THUỘC PHẠM VI THẨM QUYỀN CỦA CHỦ TỊCH ỦY BAN NHÂN DÂN XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN 9 1.1 Vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 9

1.1.1 Khái niệm sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 9 1.1.2 Khái quát vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 12

1.2 Những vấn đề chung về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

và thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn

18

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 18 1.2.2 Hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả trong xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm

vi đất dành cho đường bộ 21 1.2.3 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân

xã, phường, thị trấn đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 22 1.2.4 Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định

về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 26 1.2.5 Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định

về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 29

1.2.6 Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về

sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 30

1.3 Một số hạn chế, bất cập của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối vối các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn

32

1.4 Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới trong quản lý việc sử dụng đất dành cho đường bộ và xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ36

1.4.1 Kinh nghiệm trong quản lý việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 36 1.4.2 Kinh nghiệm trong việc xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi

vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 40

Kết luận Chương 1 42 CHƯƠNG 2 THỰC TIỄN XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI CÁC HÀNH VI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ SỬ DỤNG, KHAI THÁC TRONG PHẠM VI ĐẤT DÀNH CHO ĐƯỜNG BỘ THUỘC PHẠM VI THẨM QUYỀN CỦA CHỦ TỊCH ỦY BAN NHÂN DÂN XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN

TỪ THỰC TIỄN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 43 2.1 Tình hình vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại Thành phố Hồ Chí Minh và nguyên nhân 43

2.1.1 Tình hình vi phạm 43 2.1.2 Nguyên nhân của các vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 46

2.2 Thực trạng xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thuộc phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân, xã, phường, thị trấn tại Thành phố Hồ Chí Minh 51 2.3 Các giải pháp hoàn thiện xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành

vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thuộc phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn 54

2.3.1 Hoàn thiện các quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thuộc phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn 54 2.3.2 Những biện pháp bảo đảm công tác xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thuộc phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn 60

Kết luận chương 2 64 KẾT LUẬN 65 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Bảo đảm an toàn giao thông đường bộ là mục tiêu chung trong việc điều chỉnh của Luật Giao thông đường bộ (Luật GTĐB) Mục tiêu này phụ thuộc vào rất nhiều các nhân tố chủ quan và khách quan, từ mức độ an toàn, chất lượng của công trình giao thông đến sự tuân thủ nghiêm chỉnh các quy định pháp luật của người tham gia giao thông cũng như hiệu quả quản lý của các cơ quan nhà nước

và sự tự giác tham gia bảo vệ, sử dụng, khai thác các công trình giao thông của người dân

Đối với các đô thị lớn, nhất là siêu đô thị như Thành phố Hồ Chí Minh thì đường bộ không chỉ là nơi lưu thông phương tiện mà cùng với đó là có rất nhiều sinh hoạt của cộng đồng dân cư liên quan đến đời sống kinh tế và văn hóa - xã hội Đời sống đường phố vốn rất phức tạp và do đó nhu cầu thường xuyên phải kiểm tra,

xử lý vi phạm để bảo đảm duy trì trật tự là một nhiệm vụ rất quan trọng của chính quyền các cấp, đặc biệt là chính quyền cơ sở Bảo đảm an toàn giao thông tại các thành phố lớn, nơi đông dân cư, tốc độ đô thị hóa nhanh là một đòi hỏi bức thiết, qua đó thể hiện kỷ luật, kỷ cương của xã hội, trách nhiệm thực thi công vụ của chính quyền các cấp và ý thức chấp hành pháp luật của công dân Chủ trương bảo đảm trật tự an toàn giao thông, mỹ quan khu dân cư, kỷ cương xã hội là rất đúng đắn, nhưng công việc này chưa duy trì thường xuyên, chưa có nhiều giải pháp hiệu quả nhằm giải quyết những bất cập, khắc phục nguyên nhân làm phát sinh Ðó là những bất cập về quản lý, pháp luật, hạ tầng giao thông, hạ tầng thương mại, vấn đề việc làm, thu nhập cho người nghèo và lao động tỉnh ngoài…

Hiện nay tình hình vi phạm về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ vẫn diễn ra phức tạp, đặc biệt là hành vi sử dụng trái phép lòng đường đô thị, vỉa hè để họp chợ; kinh doanh dịch vụ ăn uống; bày, bán hàng hóa; sửa chữa phương tiện, máy móc, thiết bị; rửa xe; đặt, treo biển hiệu, biển quảng cáo; xây, đặt bục bệ; làm mái che hoặc thực hiện các hoạt động khác gây cản trở giao thông Mặc dù Nhà nước có ban hành quy định về chế tài để xử phạt vi phạm hành chính, các cơ quan nhà nước đã kiểm tra, xử lý nghiêm nhưng tình hình vi phạm vẫn diễn

ra một cách phổ biến do trong quá trình áp dụng pháp luật để xử phạt có nhiều bất cập, hạn chế và tính răn đe, giáo dục chưa cao

Mặc dù Nghị định số 100/2019/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt (Nghị định số 100/2019 NĐ-CP)

đã có tác dụng tích cực trong việc xử lý đối với các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ, góp phần giữ gìn, ổn định trật tự xã hội, nhưng thời gian gần đây các hành vi vi phạm vẫn diễn ra ngày một tăng Việc xử lý các hành vi vi phạm trong những năm qua vẫn chưa đạt được hiệu quả Nguyên nhân là do những quy định hiện hành về xử phạt vi phạm hành chính (XPVPHC) đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ vẫn còn nhiều bất cập Chẳng hạn, mức xử phạt còn chưa đủ sức răn đe, nhiều hành vi vi phạm cũng như hình thức xử phạt chưa được quy định đầy đủ, cụ thể, các quy định còn nằm tản mạn, thiếu thống nhất… gây nhiều khó khăn trong việc áp dụng vào thực tiễn Các cơ quan chức năng chưa thật sự quyết liệt trong kiểm tra và xử phạt vi phạm dẫn đến tâm lý coi thường trật tự, kỷ cương ở một bộ phận lớn dân cư Vì thế, vi phạm vẫn diễn ra thường xuyên và có xu hướng tăng lên cả về số lượng và tính chất nghiêm trọng Trước tình hình trên, nhằm đề xuất một số ý kiến về hoàn thiện quy định của pháp luật và các giải pháp tăng cường hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm quy định

về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ, tác giả chọn đề tài “Xử

phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thuộc phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch

Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh”

để làm đề tài Luận văn Thạc sĩ Luật học

2 Tình hình nghiên cứu của đề tài

Xử phạt vi phạm hành chính là vấn đề đã được nghiên cứu rộng rãi với nhiều công trình khác nhau, từ đề tài khoa học đến sách chuyên khảo, các bài báo khoa học, luận án tiến sĩ hay luận văn thạc sĩ luật học Trong số đó đáng lưu ý là các công trình nghiên cứu về xử phạt vi phạm hành chính trong một lĩnh vực cụ thể, thậm chí hẹp hơn là chỉ đối với một loại cụ thể trong một lĩnh vực được quy định trong một nghị định của Chính phủ

Trước hết, về các công trình có tính bao quát về lĩnh vực xử phạt vi phạm hành chính phải kể đến cuốn sách chuyên khảo của tác giả Vũ Thư: Chế tài hành chính - Lý luận và thực tiễn, NXB Khoa học xã hội, (1996) Đây là cuốn sách được xuất bản trên cơ sở luận án tiến sĩ của tác giả Vũ Thư cùng về đề tài này Kế đến là

các giáo trình Luật Hành chính Việt Nam của các cơ sở đào tạo luật trên cả nước, phần viết về vi phạm hành chính, trách nhiệm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính nhìn chung đã làm rõ các vấn đề lý luận như khái niệm và dấu hiệu, đặc điểm của vi phạm hành chính, các nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính, các hình thức

xử phạt, thẩm quyền và trình tự thủ tục xử phạt, không chỉ theo pháp luật hiện hành

mà còn bao quát cả quá trình hoàn thiện từ Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính (VPHC) năm 1989 đến nay

Ngoài các giáo trình có thể kể đến các sách tham khảo là những công trình cung cấp thêm các kiến thức chuyên sâu hơn giáo trình về những vấn đề chung cũng như những quy định cụ thể của luật thực định Ví dụ sách Bình luận Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 do nhóm tác giả của Trường Đại học Luật Thành phố

Hồ Chí Minh biên soạn và PGS.TS Nguyễn Cảnh Hợp làm chủ biên, xuất bản bởi nhà xuất bản Hồng Đức năm 2015

Tuy nhiên, có thể nói rằng, trong số các công trình viết về xử lý VPHC nói chung và xử phạt VPHC nói riêng thì các bài báo khoa học hay các luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ là đáng lưu ý hơn cả, vì đây là những nghiên cứu chuyên sâu, gắn với thực tiễn xử phạt trong một lĩnh vực hay mội loại hành vi vi phạm

Gần đây có thể kể đến một số bài báo khoa học như:

- Nguyễn Cảnh Hợp - Cao Vũ Minh, “Hoàn thiện pháp luật về vi phạm hành

chính từ kinh nghiệm của Liên bang Nga”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 18,

năm 2011

- Nguyễn Cảnh Hợp, Mai Thị Lâm, “Quy định thẩm quyền xử phạt theo tỷ lệ

phần trăm có khống chế mức trần: ưu điểm hay hạn chế”, Tạp chí Khoa học pháp

lý, số 6/2015

- Thái Thị Tuyết Dung và Mai Thị Lâm, Những bất cập trong luật xử lý vi phạm

hành chính và kiến nghị hoàn thiện (2015), Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, (số 16)

- Nguyễn Cảnh Hợp, “Trách nhiệm hành chính và sự cần thiết sửa đổi Luật

Xử lý vi phạm hành chính năm 2012”, Tạp chí Khoa học pháp lý, số 7/2016

- Cao Vũ Minh, “Bất cập và hướng hoàn thiện các quy định pháp luật về xử

phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường”, Tạp chí Khoa học pháp lý, số

6, năm 2017

- Nguyễn Nhật Khanh - Nguyễn Thị Kim Duyên, “Hoàn thiện pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở

nước ngoài theo hợp đồng”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 5, năm 2018

- Nguyễn Nhật Khanh, “Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện pháp luật về xử

phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động”, Tạp chí Nghề luật, số 6, năm 2018

- Cao Vũ Minh, “Những nội dung cần sửa đổi trong Luật Xử lý vi phạm hành

chính năm 2012”, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số 01, năm 2019

- Cao Vũ Minh, Nguyễn Nhật Khanh, “Một số quy định liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi buôn bán hàng giả - Bất cập và hướng hoàn thiện”, Tạp chí Nghề luật, số 03, năm 2019

- Bùi Thị Đào và Hoàng Thị Lan Phương, Nguyên tắc xử phạt vi phạm

hành chính theo pháp luật hiện hành”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 23 (399),

tháng 12/2019

- Nguyễn Nhật Khanh, “Hoàn thiện pháp luật về các hình thức xử phạt bổ sung

trong xử phạt vi phạm hành chính”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 21, năm 2019

- Nguyễn Nhật Khanh, “Các tình tiết giảm nhẹ trong pháp luật về xử phạt vi

phạm hành chính”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 15, năm 2019

- Nguyễn Nhật Khanh, “Biện pháp khắc phục hậu quả buộc cải chính thông

tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn”, Tạp chí Khoa học pháp lý, số 1, năm 2019

- Nguyễn Nhật Khanh, “Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế - Một

số bất cập và kiến nghị hoàn thiện”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 2, năm 2019

- Nguyễn Nhật Khanh – Trần Quốc Minh, “Hoàn thiện pháp luật về xử phạt

vi phạm hành chính đối với các vi phạm về mại dâm”, Tạp chí Khoa học pháp lý, số

8, năm 2019

- Nguyễn Nhật Khanh – Đặng Thị Phương Ngọc, “Hình thức phạt tiền trong pháp

luật xử phạt vi phạm hành chính”, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 1, năm 2020

- Nguyễn Cảnh Hợp, “Trách nhiệm hành chính: từ lý luận đến thực tiễn lập

pháp ở Việt Nam”, Tạp chí Khoa học pháp lý Việt Nam, số 3/2020

- Nguyễn Cảnh Hợp, “Góp ý sửa đổi, bổ sung Luật Xử lý vi phạm hành chính

2012”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 2/2020

- Nguyễn Cảnh Hợp, “Hoàn thiện cách quy định về vi phạm hành chính trong

các nghị định của Chính phủ”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, số tháng 7/2020

Và nhiều bài viết của các tác giả khác

Ngoài ra còn có khá nhiều các hội thảo khoa học về xử lý vi phạm hành chính, với nhiều báo cáo khoa học cung cấp những ý kiến về các vấn đề cụ thể của chủ đề này cũng là các tài liệu có giá trị tham khảo nhất định khi nghiên cứu về xử phạt vi phạm hành chính trong một lĩnh vực hay một loại hành vi vi phạm hành chính cụ thể Chẳng hạn gần đây (2019) có Hội thảo khoa học quốc tế được tổ chức tại trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh với chủ đề: “Chế tài trong pháp luật xử phạt vi phạm hành chính ở Việt Nam và kinh nghiệm một số quốc gia”

Tóm lại, chủ đề xử phạt vi phạm hành chính đã được nghiên cứu nhiều cả về

lý luận và thực tiễn, những vấn đề lý luận chung về vi phạm hành chính và xử phạt

vi phạm hành chính cơ bản có được sự đồng thuận, còn về các vấn đề cụ thể thì vẫn còn nhiều khía cạnh cần làm rõ hơn, nhất là các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực cụ thể và thực tiễn xử phạt tại các ngành, các địa phương

Trong đào tạo sau đại học, đã có khá nhiều luận văn thạc sĩ chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính viết về xử phạt vi phạm hành chính đối với các nhóm hành vi vi phạm hoặc trong một lĩnh vực cụ thể Đơn cử, tại Trường Đại học

Luật TP Hồ Chí Minh gần đây cũng có một số luận văn, chẳng hạn, luận văn “Xử

phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm quy định về quảng cáo sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo” (Trường Đại học Luật TP Hồ Chí

Minh, 2018) là luận văn chỉ nghiên cứu một nhóm hành vi vi phạm được quy định trong Nghị định số 158/2013/NĐ-CP ngày 12 tháng 11 năm 2013 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo Việc giới hạn nghiên cứu trong một luận văn thạc sĩ về một loại hành vi hay nhóm nhỏ hành vi vi phạm hành chính như vậy cho phép đi sâu phân tích tính đặc thù của nhóm hành vi đó, nhất là khảo sát thực tiễn, vì thế có giá trị tham khảo thiết thực Đây chính là định hướng mà tác giả đã lựa chọn cho đề tài nghiên cứu của mình, cụ thể là về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định

về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ Có thể nói, cho đến nay chưa có luận văn nào nghiên cứu trực tiếp đề tài này, nhất là tại trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh Có chăng chỉ là các luận văn hoặc khóa luận tốt

nghiệp nghiên cứu về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự giao thông đường bộ nói chung của một số tác giả, chẳng hạn như:

- Ngô Thị Hồng Loan (2013), Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính

trong lĩnh vực giao thông đường bộ, Luận văn Thạc sĩ Luật học, Trường Đại học

Luật TP HCM

- Nguyễn Thị Thuý Diệu (2013), Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực

giao thông đường bộ, Khoá luận tốt nghiệp Cử nhân Luật, Trường Đại học Luật

TP HCM

Mặc dù những công trình nghiên cứu nêu trên không liên quan trực tiếp đến nội dung mà luận văn của tác giả nghiên cứu nhưng những vấn đề chung như khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc, hình thức, thẩm quyền, thủ tục xử phạt liên quan đến giao thông đường bộ trong các công trình này là các nguồn tài liệu tham khảo có giá trị đối với tác giả

Tóm lại, cho đến nay chưa có luận văn nào nghiên cứu một cách hệ thống, đầy đủ và chuyên sâu về vấn đề xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại thuộc phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) xã, phường, thị trấn tại Thành phố Hồ Chí Minh

Để đạt được mục đích trên, đề tài cần thực hiện một số nhiệm vụ sau:

Về mặt lý luận, tìm hiểu và làm sáng tỏ những vấn đề chủ yếu liên quan đến

vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính

Đánh giá và làm sáng tỏ các quy định pháp luật về hành vi vi phạm, nguyên tắc xử phạt, hình thức xử phạt, thẩm quyền và trình tự thủ tục xử phạt cũng như thi hành quyết định xử phạt đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ, trong đó tập trung làm rõ thẩm quyền xửa

phạt của Chủ tịch Ủy ban nhân xã, phường, thị trấn đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Về mặt thực tiễn, nghiên cứu và đánh giá thực trạng tình hình áp dụng pháp luật

xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ của Chủ tịch Ủy ban nhân xã, phường, thị trấn từ thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh; chỉ ra những thuận lợi, khó khăn, hạn chế và những vấn đề phát sinh trong quá trình xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Đề xuất các kiến nghị về những giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập và hoàn thiện về mặt pháp luật cũng như thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: đề tài tập trung nghiên cứu vấn đề xử phạt vi phạm

hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn bao gồm các quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính và thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trên thực tế

- Phạm vi nghiên cứu: luận văn tập trung nghiên cứu những quy định của

pháp luật Việt Nam hiện hành về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật trong việc xử phạt các hành vi vi phạm hành chính đối với hành vi này của Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn tại Thành phố Hồ Chí Minh từ 2018 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành mục đích nghiên cứu tác giả kết hợp nhiều phương pháp trong từng phần của luận văn, phương pháp phân tích, so sánh và tổng hợp được sử dụng nhiều nhất trong luận văn Đối với mỗi chương thì có một số phương pháp nghiên cứu chủ đạo để làm rõ mục đích nghiên cứu Cụ thể là:

- Luận văn được tác giả sử dụng phương pháp duy vật biện chứng nhằm dẫn dắt nội dung luận văn theo hướng đi từ lý luận đến thực tiễn, sử dụng phương pháp

phân tích, tổng hợp để đưa ra những vấn đề lý luận cơ bản của pháp luật về hành vi

vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ, nội hàm, đặc điểm của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ Phương pháp này chủ yếu được sử dụng ở Chương 1

- Phương pháp phân tích, tổng hợp được dùng vào việc nghiên cứu về cơ sở lý luận, cơ sở pháp lý của quyết định xử phạt vi phạm hành chính và phương pháp phân tích, so sánh khi đánh giá các quy định pháp luật hiện hành cũng như thực tiễn xử phạt

vi phạm hành chính và đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam Phương pháp này được sử dụng chủ yếu ở Chương 2

6 Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của đề tài

- Đề tài là công trình nghiên cứu có hệ thống về những vấn đề lý luận, pháp

lý và thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thuộc phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn

- Với kết quả nghiên cứu, luận văn có giá trị tham khảo trong việc hoàn thiện quy định của các văn bản pháp luật liên quan đến đề tài và trong thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

7 Bố cục của đề tài

Luận văn gồm: Phần mở đầu, 2 chương, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, cụ thể như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính đối với

hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường

bộ thuộc phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn

Chương 2: Thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm

quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thuộc phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh và một số kiến nghị

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI HÀNH VI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ SỬ DỤNG, KHAI THÁC TRONG PHẠM VI ĐẤT DÀNH CHO ĐƯỜNG BỘ THUỘC PHẠM VI THẨM QUYỀN CỦA CHỦ TỊCH ỦY BAN NHÂN DÂN XÃ, PHƯỜNG, THỊ TRẤN

1.1 Vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

1.1.1 Khái niệm sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Theo Từ điển tiếng Việt phổ thông, “sử dụng” được hiểu là đem dùng vào

mục đích nào đó1, còn “khai thác” là tiến hành hoạt động để thu lấy những nguồn

lợi sẵn có trong thiên nhiên; phát hiện và sử dụng những cái có ích còn ẩn giấu hoặc chưa được tận dụng2

Theo quy định của pháp luật hiện hành, phạm vi đất dành cho đường bộ ngoài quy định tại các văn bản về đất đai thì còn được điều chỉnh bởi Luật Giao thông đường bộ năm 2008 Cụ thể, khoản 1 Điều 43 Luật GTĐB 2008 quy

định:“Phạm vi đất dành cho đường bộ gồm đất của đường bộ và đất hành lang an

toàn đường bộ.”

Trong đó, “Đất của đường bộ” là phần đất trên đó công trình đường bộ

được xây dựng và phần đất dọc hai bên đường bộ để quản lý, bảo trì, bảo vệ công trình đường bộ.3 Phần đất bảo vệ, bảo trì đường bộ dùng để giữ vật tư sử dụng cho bảo trì, để di chuyển hoặc đặt các thiết bị thực hiện việc bảo trì, để chất bẩn từ mặt đường ra hai bên đường, chống xâm hại công trình đường bộ Phần đất bảo vệ, bảo trì đường bộ có bề rộng theo cấp đường, được xác định từ mép ngoài cùng của nền đường bộ (chân mái đường đắp hoặc mép ngoài của rãnh dọc tại các vị trí không đào không đắp hoặc mép đỉnh mái đường đào) ra mỗi bên như sau:

a) 03 mét đối với đường cao tốc, đường cấp I, đường cấp II;

b) 02 mét đối với đường cấp III;

c) 01 mét đối với đường từ cấp IV trở xuống.4

“Hành lang an toàn đường bộ” là dải đất dọc hai bên đất của đường bộ, tính

từ mép ngoài đất của đường bộ ra hai bên để bảo đảm an toàn giao thông đường

bộ.5 Giới hạn hành lang an toàn đường bộ xác định theo quy hoạch đường bộ được cấp có thẩm quyền phê duyệt và được quy định như sau:

1 Đối với đường ngoài đô thị: Căn cứ cấp kỹ thuật của đường theo quy hoạch, phạm vi hành lang an toàn đường bộ có bề rộng tính từ đất của đường bộ trở

ra mỗi bên là:

a) 17 mét đối với đường cấp I, cấp II;

b) 13 mét đối với đường cấp III;

c) 09 mét đối với đường cấp IV, cấp V;

d) 04 mét đối với đường có cấp thấp hơn cấp V

2 Đối với đường đô thị, giới hạn hành lang an toàn đường bộ là chỉ giới đường đỏ theo quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt

3 Đối với đường cao tốc ngoài đô thị:

a) 17 mét, tính từ đất của đường bộ ra mỗi bên;

b) 20 mét, tính từ mép ngoài của kết cấu ngoài cùng ra mỗi bên đối với cầu cạn và hầm;

c) Trường hợp đường cao tốc có đường bên, căn cứ vào cấp kỹ thuật của đường bên để xác định hành lang an toàn theo Khoản 1 Điều này nhưng không được nhỏ hơn giới hạn hành lang an toàn được quy định tại Điểm a, Điểm b Khoản 3 Điều này

4 Đối với đường cao tốc trong đô thị:

a) Không nhỏ hơn 10 mét tính từ mép ngoài của kết cấu ngoài cùng ra mỗi bên đối với hầm và cầu cạn;

b) Là chỉ giới đường đỏ theo quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt đối với hầm và cầu cạn có đường bên và đường cao tốc có đường bên;

c) Từ mép ngoài của mặt đường đến chỉ giới đường đỏ, nhưng không nhỏ hơn 10 mét đối với đường cao tốc không có đường bên.6

Đây là cơ sở pháp lý để xây dựng quy hoạch và xây dựng đường bộ, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy phép xây dựng các loại công trình được phép xây dựng; là cơ sở để quản lý nhà nước về giao thông, sử dụng, khai thác, duy tu, bảo dưỡng đường bộ trong đó có vấn đề xử phạt các vi phạm hành chính trong việc

sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Mặc dù Luật GTĐB 2008 không có định nghĩa riêng về “sử dụng, khai thác

trong phạm vi đất dành cho đường bộ”, tuy nhiên, dựa trên những khái niệm có liên

quan có thể đưa ra khái niệm về “sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho

đường bộ” như sau:

Sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là hành vi của các

cá nhân, tổ chức dùng phạm vi đất của đường bộ và đất hành lang an toàn đường

bộ để thực hiện các hành động nhằm đạt được những lợi ích nhất định

Việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ có thể là những hành vi như lấn chiếm phạm vi không gian đất dành cho đường bộ để dựng lều quán, hoặc làm điểm trung chuyển đón khách của các nhà xe, chiếm dụng làm bãi giữ xe máy, đặt biển hiệu, treo băng rôn trái phép…

Điều 43 Luật GTĐB 2008 cũng quy định trong phạm vi đất dành cho đường

bộ, không được xây dựng các công trình khác, trừ một số công trình thiết yếu không thể bố trí ngoài phạm vi đó nhưng phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép, gồm công trình phục vụ quốc phòng, an ninh, công trình phục vụ quản lý, khai thác đường bộ, công trình viễn thông, điện lực, đường ống cấp, thoát nước, xăng, dầu, khí Trong phạm vi đất hành lang an toàn đường bộ, ngoài việc thực hiện quy định tại khoản 2 Điều này, được tạm thời sử dụng vào mục đích nông nghiệp, quảng cáo nhưng không được làm ảnh hưởng đến an toàn công trình, an toàn giao thông đường

bộ Việc đặt biển quảng cáo trên đất hành lang an toàn đường bộ phải được cơ quan quản lý đường bộ có thẩm quyền đồng ý bằng văn bản Người đang sử dụng đất được pháp luật thừa nhận mà đất đó nằm trong hành lang an toàn đường bộ thì được tiếp tục sử dụng đất theo đúng mục đích đã được xác định và không được gây cản trở cho việc bảo vệ an toàn công trình đường bộ

định số 11/2010/NĐ-CP về quản lý và bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ

1.1.2 Khái quát vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

1.1.2.1 Khái niệm vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Vi phạm hành chính là một loại vi phạm xảy ra khá phổ biến trong các loại vi phạm pháp luật, xâm phạm nghiêm trọng đến trật tự quản lý nhà nước, trật tự an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức7 Hậu quả của vi phạm hành chính gây ra là rất lớn

Theo khoản 1 Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính (XLVPHC) 2012 thì

“VPHC là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính” Luật GTĐB 2008 và Nghị định số 100/2019/NĐ-

CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt (Nghị định số 100/2019/NĐ-CP) không giải thích thế nào là VPHC đối với hành vi sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ mà chỉ liệt kê các hành vi vi phạm có dấu hiệu này Tuy nhiên, thông qua định nghĩa chung về VPHC trong Luật XLVPHC 2012, có thể đưa ra khái niệm “VPHC về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ” như sau:

Vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường

bộ là những hành vi trái pháp luật do cá nhân, tổ chức có năng lực trách nhiệm pháp luật hành chính thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý, vi phạm các quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ mà không phải là tội phạm

và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính

Từ định nghĩa vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ nói trên thì vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ có đủ các dấu hiệu chung của VPHC, đó là:

- Là hành vi trái pháp luật, vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ;

- Do cá nhân, tổ chức có năng lực trách nhiệm hành chính thực hiện;

Nxb Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, tr.1

- Là hành vi có lỗi (cố ý hoặc vô ý);

- Có tính nguy hiểm cho xã hội;

- Tính bị xử phạt vi phạm hành chính (tức không phải là tội phạm và được pháp luật quy định hình thức chế tài hành chính)8

1.1.2.2 Các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

VPHC về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là một trong các VPHC thuộc lĩnh vực giao thông đường bộ và được xếp vào nhóm các hành vi vi phạm quy định về kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ Hiện nay, các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường

bộ được quy định tại Điều 12 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP, cụ thể bao gồm các hành vi sau:

- Bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường đô thị, trên

vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng;

- Phơi thóc, lúa, rơm, rạ, nông, lâm, hải sản trên đường bộ; đặt máy tuốt lúa

trên đường bộ

- Sử dụng, khai thác tạm thời trên đất hành lang an toàn đường bộ vào mục

đích canh tác nông nghiệp làm ảnh hưởng đến an toàn công trình đường bộ và an

toàn giao thông;

- Trồng cây trong phạm vi đất dành cho đường bộ làm che khuất tầm nhìn

của người điều khiển phương tiện giao thông;

- Chiếm dụng dải phân cách giữa của đường đôi làm nơi: Bày, bán hàng hóa;

để vật liệu xây dựng;

- Họp chợ, mua, bán hàng hóa trong phạm vi đất của đường bộ ở đoạn đường

ngoài đô thị;

- Xả nước ra đường bộ không đúng nơi quy định, trừ hành vi vi phạm quy

định tại điểm h khoản 6 Điều này

- Sử dụng đường bộ trái quy định để tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao,

diễu hành, lễ hội;

Hợp (Chủ biên), NXB Hồng Đức, tr 257-262

- Dựng cổng chào hoặc các vật che chắn khác trái quy định trong phạm vi

đất dành cho đường bộ gây ảnh hưởng đến trật tự, an toàn giao thông đường bộ;

- Treo băng rôn, biểu ngữ trái phép trong phạm vi đất dành cho đường bộ

gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn giao thông đường bộ;

- Đặt, treo biển hiệu, biển quảng cáo trên đất của đường bộ ở đoạn đường

ngoài đô thị;

- Chiếm dụng dải phân cách giữa của đường đôi làm nơi để xe, trông, giữ xe;

- Sử dụng trái phép đất của đường bộ ở đoạn đường ngoài đô thị làm nơi sửa

chữa phương tiện, máy móc, thiết bị; rửa xe, bơm nước mui xe gây ảnh hưởng đến trật tự an toàn giao thông đường bộ

- Đổ rác ra đường bộ không đúng nơi quy định

- Dựng rạp, lều quán, cổng ra vào, tường rào các loại, công trình khác trái

phép trong phạm vi đất dành cho đường bộ;

- Sử dụng trái phép lòng đường đô thị, hè phố để: Họp chợ; kinh doanh dịch

vụ ăn uống; bày, bán hàng hóa; sửa chữa phương tiện, máy móc, thiết bị; rửa xe; đặt, treo biển hiệu, biển quảng cáo; xây, đặt bục bệ; làm mái che hoặc thực hiện các hoạt động khác gây cản trở giao thông;

- Chiếm dụng lòng đường đô thị hoặc hè phố dưới 05 m2 làm nơi trông, giữ xe;

- Chiếm dụng phần đường xe chạy hoặc lề đường của đường ngoài đô thị dưới 20 m2 làm nơi trông, giữ xe

- Đổ, để trái phép vật liệu, chất phế thải trong phạm vi đất dành cho đường bộ;

- Tự ý đào, đắp, san, lấp mặt bằng trong: Hành lang an toàn đường bộ, phần

đất dọc hai bên đường bộ dùng để quản lý, bảo trì, bảo vệ công trình đường bộ;

- Tự ý gắn vào công trình báo hiệu đường bộ các nội dung không liên quan

tới ý nghĩa, mục đích của công trình đường bộ;

- Sử dụng trái phép đất của đường bộ hoặc hành lang an toàn đường bộ làm

nơi tập kết hoặc trung chuyển hàng hóa, vật tư, vật liệu xây dựng, máy móc, thiết

bị, các loại vật dụng khác;

- Dựng rạp, lều quán, công trình khác trái phép trong khu vực đô thị tại hầm

đường bộ, cầu vượt, hầm cho người đi bộ, gầm cầu vượt;

- Bày, bán máy móc, thiết bị, vật tư, vật liệu xây dựng hoặc sản xuất, gia công

hàng hóa trên lòng đường đô thị, hè phố;

- Chiếm dụng lòng đường đô thị hoặc hè phố từ 05 m2 đến dưới 10 m2 làm

nơi trông, giữ xe;

- Xả nước thải xây dựng từ các công trình xây dựng ra đường phố;

- Chiếm dụng phần đường xe chạy hoặc lề đường của đường ngoài đô thị từ

20 m2 trở lên làm nơi trông, giữ xe

- Chiếm dụng lòng đường đô thị hoặc hè phố từ 10 m2 đến dưới 20 m2 làm

nơi trông, giữ xe

- Chiếm dụng lòng đường đô thị hoặc hè phố từ 20 m2 trở lên làm nơi trông,

giữ xe;

- Dựng biển quảng cáo trên đất hành lang an toàn đường bộ khi chưa được cơ

quan quản lý đường bộ có thẩm quyền đồng ý bằng văn bản hoặc dựng biển quảng cáo trên phần đất dọc hai bên đường bộ dùng để quản lý, bảo trì, bảo vệ công trình đường bộ

- Chiếm dụng đất của đường bộ hoặc đất hành lang an toàn đường bộ để xây

dựng nhà ở;

- Mở đường nhánh đấu nối trái phép vào đường chính

Như vậy Điều 12 Nghị định số 100/2019 NĐ-CP gồm 10 khoản, trong đó có

9 khoản quy định một cách riêng biệt hàng chục hành vi vi phạm cụ thể Có những hành vi được quy định ở các khoản và điểm khác nhau căn cứ theo mức độ diện tích

chiếm dụng trái phép như hành vi chiếm dụng lòng đường đô thị hoặc hè phố để

làm nơi trông giữ xe

1.1.2.3 Đặc điểm vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường

bộ là một dạng của vi phạm hành chính nên hội đủ các dấu hiệu của vi phạm hành chính nói chung đồng thời có những đặc điểm riêng qua đó có thể nhận thấy sự khác biệt của loại vi phạm này so với các loại vi phạm hành chính khác, thậm chí so với các vi phạm hành chính trong cùng một lĩnh vực

Thứ nhất, thông qua quy định tại Điều 12 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP có

thể thấy vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là những vi phạm được quy định thông qua nhiều hành vi khác nhau,

trong đó, có những hành vi vi phạm thường xảy ra phổ biến Vì vậy, Nghị định số 100/2019/NĐ-CP phải liệt kê rất cụ thể trong 9 khoản với hàng chục điểm khác nhau tại Điều 12 mới mô tả hết các hành vi vi phạm

Thứ hai, vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành

cho đường bộ thường khó định lượng, nghĩa là nó mang tính định tính hơn so với các loại vi phạm khác Ví dụ: hành vi bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường đô thị, trên vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng; Phơi thóc, lúa, rơm, rạ, nông, lâm, hải sản trên đường bộ; đặt máy tuốt lúa trên đường bộ; Bày, bán máy móc, thiết bị, vật tư, vật liệu xây dựng hoặc sản xuất, gia công hàng hóa trên lòng đường đô thị, hè phố;…

Thứ ba, vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho

đường bộ là hành vi diễn ra tương đối phổ biến, thường xuyên nhưng trong nhiều trường hợp thì việc chứng minh thiệt hại xảy ra chỉ mang tính tương đối Trong cuộc sống hằng ngày, có rất nhiều hành vi có dấu hiệu vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ… nhưng không phải hành vi nào cũng có thể chứng minh được thiệt hại Ví dụ: hành vi sử dụng, khai thác tạm thời trên đất hành

lang an toàn đường bộ vào mục đích canh tác nông nghiệp làm ảnh hưởng đến an toàn

công trình đường bộ và an toàn giao thông; trồng cây trong phạm vi đất dành cho

đường bộ làm che khuất tầm nhìn của người điều khiển phương tiện giao thông;…

Một số đặc điểm nêu trên của vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ giúp phân biệt với các vi phạm hành chính trong các lĩnh vực khác Từ đó, làm cơ sở cho công tác xử phạt vi phạm đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ được thực hiện phù hợp với tính chất của hành vi và đúng quy định của pháp luật

1.1.2.4 Các yếu tố cấu thành của vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Như đã phân tích tại mục 1.1.2.3, VPHC về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ bên cạnh những đặc điểm chung của VPHC thì có những đặc điểm riêng để phân biệt với vi phạm hành chính trong các lĩnh vực khác Tuy nhiên, từng vi phạm hành chính cụ thể lại có những dấu hiệu riêng về cấu thành để phân biệt với vi phạm hành chính cụ thể khác9 Từ các hành vi vi phạm cụ thể được quy định tại Điều 12 Nghị định số 100/2019 NĐ-CP nói trên, có thể rút ra những

yếu tố cấu thành của các hành vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ như sau:

Thứ nhất, về mặt khách quan: Mặt khách quan gồm hành vi trái pháp luật;

hậu quả của hành vi trái pháp luật; mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật

và hậu quả; công cụ, phương tiện và thời gian, địa điểm vi phạm Theo Điều 12 Nghị định số 100/2019 NĐ-CP thì hành vi vi phạm về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là những hành vi có thể được thực hiện dưới dạng hành động hoặc không hành động Tuy nhiên, những hành vi vi phạm thể hiện dưới hạng hành động chiếm đa số như hành vi chiếm dụng vỉa hè trái phép làm bãi giữ

xe, lấn chiếm lòng đường họp chợ, bày bán hàng hóa,

Hành vi trái pháp luật của vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ rất đa dạng, phức tạp, biến hóa thường xuyên, nhưng cũng có một số hành vi phổ biến thường xảy ra ở các địa phương như: chiếm dụng lòng đường đề bán hàng, giữ xe, để đất đá, vật liệu xây dựng, lấn chiếm vỉa hè,

Ngoài ra, mặt khách quan của vi phạm hành chính còn được thể hiện thông qua các dấu hiệu về công cụ, phương tiện, thời gian, địa điểm vi phạm Chủ thể thực hiện hành vi vi phạm có thể sử dụng các công cụ phương tiện thô sơ, đơn giản, cũng có thể là các phương tiện máy móc hiện đại, Ví dụ, hiện nay tại TP HCM, việc sử dụng các xe bán hàng rong lưu động hoặc lấn chiếm vỉa hè rất phổ biến

Thứ hai, về khách thể: khách thể của vi phạm hành chính là các quan hệ xã

hội mà các quy phạm pháp luật hành chính bảo vệ, đó là trật tự quản lý nhà nước và

xã hội, quan hệ sở hữu, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức10 Mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi vi phạm pháp luật nói chung phụ thuộc vào khách thể xâm phạm11 Khách thể vi phạm pháp luật về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ gồm trật tự quản lý nhà nước về giao thông đường bộ, trật tự

đô thị, có thể cả trật tự an ninh và an toàn xã hội, ngoài ra khi thực hiện các hành vi này có thể xâm phạm cả những lợi ích khác như làm hư hỏng đường, vỉa hè, các công trình giao thông, nhà ở thuộc sở hữu nhà nước hay của cá nhân, tổ chức, nếu

là nguyên nhân gây tai nạn giao thông thì xâm phạm cả tính mạng, sức khỏe của con người Những khách thể bị xâm phạm nói trên cho thấy tính chất nguy hiểm cho xã hội của loại hành vi phạm này và do đó cần có chế tài xử lý nghiêm khắc

Thứ ba, mặt chủ quan của vi phạm: mặt chủ quan của vi phạm hành chính là

những dấu hiệu bên trong thể hiện thái độ, trạng thái tâm lý của người vi phạm đối với hành vi trái pháp luật cũng như hậu quả của hành vi12 Mặt chủ quan gồm lỗi (cố ý hoặc vô ý), động cơ và mục đích vi phạm

Đối với vi phạm về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ, theo cách diễn đạt tại tất cả các khoản của Điều 12 Nghị định 100/2019 NĐ-CP thì lỗi có thể là lỗi cố ý (trực tiếp hoặc gián tiếp) hoặc lỗi vô ý Tuy nhiên trong nhóm hành vi này có lẽ nên coi lỗi cố ý gián tiếp là chủ yếu Chẳng hạn chủ thể nhận thức được tính trái pháp luật của hành vi (chẳng hạn chiếm dụng lòng đường là trái pháp luật), thấy trước hậu quả (tức chủ thể có thể thấy khả năng gây tắc đường, tai nạn ) tuy không mong muốn nhưng vẫn để cho hậu quả xảy ra

Thứ tư, về chủ thể vi phạm: Chủ thể vi phạm của các hành vi này có thể là cá

nhân hoặc tổ chức Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 5 Luật XLVPHC 2012 thì người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt về hành vi vi phạm do lỗi cố ý, người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt vi phạm hành chính về mọi vi phạm hành chính Các tổ chức vi phạm những hành vi nói trên thì đều phải bị xử phạt theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Luật XLVPHC 2012 Theo quy định tại khoản 10 Điều 2 Luật XLVPHC, chủ thể vi phạm là tổ chức ở đây bao gồm cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân

và tổ chức khác được thành lập theo quy định của pháp luật

1.2 Những vấn đề chung về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi

vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

và thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

1.2.1.1 Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Như đã đề cập ở trên, vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm

vi đất dành cho đường bộ là vi phạm mang tính phổ biến và thường xuyên Do đó, việc xử phạt hành chính đối với các hành vi này là một trong những biện pháp quan

trọng và cần thiết nhằm đảm bảo hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực giao thông đường bộ

Khoản 2 Điều 2 Luật XLVPHC 2012 định nghĩa về xử phạt vi phạm hành

chính như sau: “Xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt

áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính” Theo đó, nội dung của xử phạt vi phạm hành chính thể hiện ở việc áp

dụng hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả vi phạm Với định nghĩa này thì xử phạt vi phạm hành chính dễ bị hiểu nhầm chỉ là việc ra quyết định xử phạt (trong đó ghi rõ người thực hiện hành vi vi phạm, hành vi vi phạm cụ thể, điều luật được áp dụng, hình thức, mức xử phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả vi phạm được quy định trong các nghị định của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cụ thể) Đúng hơn cả thì nên hiểu xử phạt vi phạm hành chính rộng hơn, tức là tổng thể các hoạt động cụ thể được tiến hành theo đúng thủ tục được pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính quy định nhằm áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành

vi vi phạm hành chính13

Xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ, cũng giống như xử phạt vi phạm hành chính nói chung, là hoạt động cưỡng chế hành chính mang tính quyền lực nhà nước phát sinh khi có hành vi vi phạm hành chính xảy ra Có nghĩa là, các chủ thể

có thẩm quyền theo quy định của pháp luật sẽ áp dụng chế tài hành chính đối với các vi phạm hành chính Như vậy, trên cơ sở định nghĩa về xử phạt vi phạm hành chính được quy định tại khoản 2 Điều 2 Luật XLVPHC 2012 và những phân tích, trình bày nêu trên, tác giả đưa ra khái niệm về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường

bộ như sau:

Xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là việc các chủ thể có thẩm quyền thực hiện các hoạt động theo thủ tục do pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính quy định nhằm áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá

2012, tập 1, Nguyễn Cảnh Hợp chủ biên, Nxb Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, tr.57-58

nhân, tổ chức khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

1.2.1.2 Đặc điểm của xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Xuất phát từ khái niệm xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ, có thể rút ra một số đặc điểm như sau:

Thứ nhất, đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm

quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là các cá nhân,

tổ chức có hành vi vi phạm, trong đó, đối tượng là cá nhân có xu hướng chiếm đa số

Thứ hai, chủ thể xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy

định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ theo quy định pháp luật hiện hành là tương đối đa dạng Theo quy định tại Mục 1 Chương IV Nghị định

số 100/2019/NĐ-CP, các chủ thể có thẩm quyền xử phạt gồm: Chủ tịch UBND các cấp; Cảnh sát trật tự, Cảnh sát phản ứng nhanh, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao có liên quan đến trật tự an toàn giao thông đường bộ; Trưởng Công an cấp xã trong phạm

vi chức năng, nhiệm vụ được giao có liên quan đến trật tự an toàn giao thông đường bộ; Thanh tra giao thông vận tải, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành đường bộ; Thanh tra chuyên ngành bảo vệ môi trường, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành bảo vệ môi trường

Bên cạnh đó, chính vì có sự đa dạng về chủ thể có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi nói trên nên việc xác định chủ thể có thẩm quyền lại phải còn căn cứ vào các yếu tố như: thẩm quyền theo địa bàn quản lý, thẩm quyền theo lĩnh vực được phân công phụ trách và thẩm quyền về mức phạt tối đa cho một hành vi vi phạm cụ thể

Thứ ba, xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử

dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là hoạt động được những người có thẩm quyền tiến hành thường xuyên nhưng khó triệt để vì tình hình vi phạm quá phổ biến, với rất nhiều loại chủ thể vi phạm khác nhau

Thứ tư, so với việc xử phạt các vi phạm hành chính khác thì việc xử phạt vi

phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong

phạm vi đất dành cho đường bộ theo Nghị định số 100/2019/NĐ-CP thì hình thức phạt chính được áp dụng là phạt tiền, không có hình thức xử phạt bổ sung, và

thường được áp dụng kèm các biện pháp khắc phục hậu quả

1.2.2 Hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả trong xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Trong hoạt động xử phạt vi phạm hành chính thì hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả là những nội dung mang tính chất rất quan trọng Cũng giống như pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực khác, xử phạt

vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ cũng áp dụng một hình thức xử phạt chính, một hoặc nhiều hình thức xử phạt bổ sung và tùy tính chất, mức độ vi phạm mà có thể

áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả

Điều 21 Luật XLVPHC 2012 quy định về các hình thức xử phạt và nguyên tắc

áp dụng bao gồm: Cảnh cáo; Phạt tiền; Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; Tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện sử dụng để vi phạm hành chính (sau đây gọi chung là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính); Trục xuất Hình thức cảnh cáo và phạt tiền chỉ được quy định và áp dụng là hình phạt chính, còn hình thức xử phạt còn lại có thể được quy định và áp dụng là hình thức xử phạt bổ sung hoặc hình thức xử phạt chính

Tùy vào tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm mà các cá nhân,

tổ chức vi phạm hành chính có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng Đối với các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ, vấn đề này được quy định cụ thể tại Điều 12 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP Theo đó, các chủ thể vi phạm hành chính

về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ chỉ bị áp dụng một hình thức xử phạt là phạt tiền Đây là hình thức xử phạt chính duy nhất Các hình thức xử phạt khác như cảnh cáo, tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật VPHC, phương tiện được sử dụng để VPHC và trục xuất không được áp dụng với tư cách là hình thức

xử phạt chính Bên cạnh đó, các VPHC về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ chỉ bị áp dụng hình thức xử phạt chính (phạt tiền) chứ không áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung

Các mức phạt tiền áp dụng đối với những cá nhân có hành vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ bao gồm: từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng; từ 300.000 đồng đến 400.000 đồng; từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng; từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng; từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng; từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng; từ 6.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng; từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng; và từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng Mức phạt tiền đối với tổ chức gấp 2 lần so với cá nhân, do vậy, chủ thể vi phạm là tổ chức có thể bị phạt tiền ở mức thấp nhất

là 200.000 đồng và cao nhất là 40.000.000 đồng.14

Bên cạnh đó, chủ thể vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm

vi đất dành cho đường bộ tùy thuộc vào từng hành vi vi phạm có thể bị áp dụng một hoặc nhiều các biện pháp khắc phục hậu quả sau: buộc phải thu dọn thóc, lúa, rơm,

rạ, nông, lâm, hải sản, thiết bị trên đường bộ; buộc phải di dời cây trồng không đúng quy định và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra; buộc phải thu dọn vật tư, vật liệu, hàng hóa và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra; buộc phải thu dọn rác, chất phế thải, phương tiện, vật tư, vật liệu, hàng hóa, máy móc, thiết bị, biển hiệu, biển quảng cáo, các loại vật dụng khác và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi

do vi phạm hành chính gây ra; buộc phải tháo dỡ công trình xây dựng trái phép (không có giấy phép hoặc không đúng với giấy phép) và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra.15

1.2.3 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Trong xử phạt vi phạm hành chính, việc xác định chủ thể có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính là vấn đề quan trọng nhằm đảm bảo công tác xử phạt không bị chồng chéo, mâu thuẫn hoặc lạm quyền Luật XLVPHC 2012 đã quy định khá đầy đủ về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của các chủ thể nói chung từ Điều 38 đến Điều 51

Pháp luật trao quyền XPVPHC cho nhiều người nhằm tạo điều kiện phát hiện

và XPVPHC nhanh chóng, kịp thời Tuy nhiên, việc trao thẩm quyền xử phạt cho

các cơ quan, chủ thể có thẩm quyền phải rạch ròi, quy định người chịu trách nhiệm trong việc xử phạt để tránh chồng chéo thẩm quyền và bảo đảm trật tự pháp luật Vì thế nên pháp luật quy định rõ thẩm quyền XPVPHC của mỗi chức danh trong các

cơ quan này cũng như nguyên tắc xác định phạm vi thẩm quyền xử phạt (Điều 52 Luật XLVPHC 2012) Đồng thời, Điều 74 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP quy định thẩm quyền xử phạt hành chính đối với các hành vi vi phạm quy định về hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thuộc về các chủ thể như: Chủ tịch UBND các cấp; Cảnh sát trật tự, Cảnh sát phản ứng nhanh, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong phạm

vi chức năng, nhiệm vụ được giao có liên quan đến trật tự an toàn giao thông đường bộ; Trưởng Công an cấp xã trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao có liên quan đến trật tự an toàn giao thông đường bộ; Thanh tra giao thông vận tải, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành đường bộ; Thanh tra chuyên ngành bảo vệ môi trường, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành bảo vệ môi trường

Riêng đối với Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã), theo quy định tại khoản 1 Điều 38 Luật XLVPHC 2012 và cụ thể hóa tại khoản 1 Điều 75 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP thì trong lĩnh vực giao thông đường bộ, chủ thể này có thẩm quyền:

Đối chiếu với những phân tích tại mục 1.2.2 về hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả trong xử phạt vi phạm hành chính đối với những hành vi vi

phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại Điều

12 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP thì chỉ có thẩm quyền xử phạt với những hành vi

có mức tối đa của khung tiền phạt đến 4.000.000 đồng (đối với cá nhân) và áp dụng

02 biện pháp khắc phục hậu quả: i) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra; và ii) Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép

Về thẩm quyền phạt tiền, Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn có quyền xử phạt đối với những hành vi vi phạm được quy định từ khoản 1 đến khoản 5 Điều 12 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP (gồm 18 hành vi), tức là những hành vi có mức tối

đa của khung tiền phạt đến 3.000.000 đối với cá nhân và đến 6.000.000 đối với tổ chức Các hành vi từ khoản 6 đến khoản 9 Điều 12 Nghị định số 100/2019 NĐ-CP

có mức cao nhất của khung tiền phạt đều trên 6.000.000 đồng đối với cá nhân nên vượt quá thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã Tuy nhiên, theo khoản 10 Điều 12 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP, các cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm, ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, cụ thể:

a) Thực hiện hành vi quy định tại điểm b khoản 1 Điều này buộc phải thu dọn

thóc, lúa, rơm, rạ, nông, lâm, hải sản, thiết bị trên đường bộ;

b) Thực hiện hành vi quy định tại điểm a, điểm b khoản 2 Điều này buộc phải

di dời cây trồng không đúng quy định và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay

đổi do vi phạm hành chính gây ra;

c) Thực hiện hành vi quy định tại điểm c, điểm d khoản 2 Điều này buộc phải

thu dọn vật tư, vật liệu, hàng hóa và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi

do vi phạm hành chính gây ra;

d) Thực hiện hành vi quy định tại khoản 3; khoản 4; điểm b, điểm c, điểm d khoản 5; điểm a, điểm b, điểm c, điểm d, điểm e, điểm g, điểm h, điểm i khoản 6;

khoản 7; điểm a khoản 8 Điều này buộc phải thu dọn rác, chất phế thải, phương

tiện, vật tư, vật liệu, hàng hóa, máy móc, thiết bị, biển hiệu, biển quảng cáo, các loại vật dụng khác và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm

hành chính gây ra;

đ) Thực hiện hành vi quy định tại điểm a khoản 5, điểm đ khoản 6, điểm b khoản 8, khoản 9 Điều này buộc phải tháo dỡ công trình xây dựng trái phép (không

có giấy phép hoặc không đúng với giấy phép) và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã

bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra

Căn cứ theo quy định cụ thể tại điểm a, điểm b khoản 2 Điều 4 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP thì các biện pháp khắc phục hậu quả như: buộc phải thu dọn thóc, lúa, rơm, rạ, nông, lâm, hải sản, thiết bị trên đường bộ; buộc phải di dời cây trồng không đúng quy định; buộc phải thu dọn vật tư, vật liệu, hàng hóa; buộc phải thu dọn rác, chất phế thải, phương tiện, vật tư, vật liệu, hàng hóa, máy móc, thiết bị, biển hiệu, biển quảng cáo, các loại vật dụng khác là những biện pháp khắc phục hậu quả khác theo điểm e khoản 1 Điều 4 Những biện pháp khắc phục hậu quả này lại không thuộc thẩm quyền áp dụng của Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn nên Chủ tịch UBND cấp xã cũng sẽ không có thẩm quyền xử phạt đối với những hành vi vi phạm mà theo quy định phải áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả này

Áp dụng theo phương pháp loại trừ thì Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn

sẽ có thẩm quyền xử phạt đối với 03 loại hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ trong Điều 12 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP như sau:

- Bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường đô thị, trên vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng, trừ các hành vi vi phạm quy định tại điểm c khoản 2, điểm b khoản 5, điểm e khoản 6 Điều này Hành vi này bị phạt tiền từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng đối với cá nhân, từ 200.000 đồng đến 400.000 đồng đối với tổ chức (điểm a khoản 1)

- Xả nước ra đường bộ không đúng nơi quy định, trừ hành vi vi phạm quy định tại điểm h khoản 6 Điều này Hành vi này bị phạt tiền từ 300.000 đồng đến 400.000 đồng đối với cá nhân, từ 600.000 đồng đến 800.000 đồng đối với tổ chức (điểm đ khoản 2)

- Dựng rạp, lều quán, cổng ra vào, tường rào các loại, công trình khác trái phép trong phạm vi đất dành cho đường bộ, trừ các hành vi vi phạm quy định tại điểm đ khoản 6, điểm b khoản 8, điểm a khoản 9 Điều này Hành vi này bị phạt tiền

từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với tổ chức (điểm a khoản 5)

Như vậy, từ những quy định trên cho thấy Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với 03 loại hành vi

vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại điểm a khoản 1, điểm đ khoản 2, điểm a khoản 5 Điều 12 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP với mức tiền phạt tối đa không quá 3.000.000 đồng đối với cá nhân và không quá 6.000.000 đồng đối với tổ chức Đồng thời, Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn được quyền áp dụng 02 biện pháp khắc phục hậu quả: i) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra; và ii) Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép và không áp hình thức xử phạt bổ sung đối với những hành vi vi phạm này

1.2.4 Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Hiện nay, ngoài Luật XLVPHC 2012 thì các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính không đề cập đến nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính Do đó, để tìm hiểu các nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường

bộ cần phải dựa trên các nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính cơ bản nói chung được quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật XLVPHC 2012 Cụ thể:

Thứ nhất, mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và

phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật

Đây là nguyên tắc đầu tiên của mọi nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính nói chung và xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi nói riêng Thực hiện nguyên tắc này, các hành vi vi phạm hành chính do vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời và phải bị xử lý nghiêm minh vì hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ mang tính thường xuyên, phổ biến, gây ảnh hưởng xấu đến xã hội, đến trật tự quản lý nhà nước trong lĩnh vực an ninh, trật

tự, an toàn xã hội và đặc biệt là gây ra những thiệt hại lớn về mặt tinh thần cho cá nhân người bị vi phạm Việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi vi phạm nhằm đảm bảo tính hiệu quả của hoạt động đấu tranh phòng, chống vi phạm hành chính, không bỏ lọt hành vi vi phạm hành chính và hạn chế tối

đa thiệt hại do hành vi vi phạm hành chính gây ra

Thứ hai, việc xử phạt vi phạm hành chính được tiến hành nhanh chóng, công

khai, khách quan, đúng thẩm quyền, bảo đảm công bằng, đúng quy định của pháp luật

Vi phạm hành chính về hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là vi phạm mang tính thường xuyên, phổ biến và tương đối phức tạp nên khi phát hiện có hành vi vi phạm thì đòi hỏi công tác xử phạt vi phạm hành chính của các cơ quan có thẩm quyền phải được tiến hành một cách nhanh chóng (trừ một số vụ việc có tính chất phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian cho công tác xác minh, xử lý), công khai, khách quan, triệt để Thẩm quyền xử phạt

vi phạm hành chính đối với hành vi này phải được thực hiện đúng quy định của pháp luật, tránh để xảy ra tình trạng lạm quyền, tùy tiện trong xử lý hay chồng chéo, tranh chấp về thẩm quyền, đùn đẩy về trách nhiệm giữa các cơ quan có thẩm quyền Bên cạnh đó, việc xử phạt phải đúng người, đúng tính chất và mức độ vi phạm nhằm đảm bảo tính công bằng, không xử phạt oan người không có hành vi vi phạm

và đúng quy định của pháp luật

Thứ ba, việc xử phạt hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả

vi phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng

Đây có thể được xem là một nguyên tắc rất quan trọng vì nó đòi hỏi sự chính xác, tính công minh trong quá trình xem xét và quyết định áp dụng hình thức xử phạt, mức xử phạt cũng như biện pháp khắc phục hậu quả của cơ quan có thẩm quyền Tính chất, mức độ không làm thay đổi bản chất của hành vi vi phạm hành chính nhưng tác động lớn đến tính xâm hại của hành vi đối với trật tự quản lý nhà nước, nên một hành vi vi phạm hành chính do vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ phải được đánh giá, xem xét một cách toàn diện tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm… đồng thời xem xét, cân nhắc các yếu tố liên quan đến tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng để đưa ra quyết định xử

lý chính xác, phù hợp nhất theo quy định của pháp luật

Thứ tư, chỉ xử phạt vi phạm hành chính khi có hành vi vi phạm hành chính

do pháp luật quy định Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần Nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì mỗi người điều bị

xử phạt về hành vi vi phạm hành chính đó Một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính hoặc vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành

vi vi phạm

Theo nguyên tắc này, hành vi vi phạm hành chính do vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ phải được pháp luật quy định,

cụ thể ở đây là những hành vi quy định tại Điều 12 Nghị định số 100/2019/NĐ-CP

Một hành vi vi phạm hành chính do vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ nói riêng và hành vi vi phạm hành chính nói chung không thể bị xử phạt lần thứ hai nếu như trước đó cơ quan hay người có thẩm quyền đã lập biên bản hoặc ra quyết định xử phạt đối với hành vi vi phạm hành chính đó Nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính do vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thì xử phạt từng người, vì những người cùng thực hiện hành vi đều có lỗi, hành vi được thực hiện là trái pháp luật và xâm phạm đến trật tự quản lý của nhà nước Một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính do vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thì việc xử phạt phải được thực hiện đầy đủ với từng hành vi vi phạm hành chính Nguyên tắc này nhằm đảm bảo tính triệt để, không bỏ lọt vi phạm hành chính, đảm bảo sự chính xác và nghiêm minh trong quá trình xem xét và áp dụng các hình thức, biện pháp xử phạt

vi phạm hành chính

Thứ năm, người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm

hành chính Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không vi phạm hành chính

Theo nguyên tắc này, trách nhiệm chứng minh thuộc về các cơ quan nhà nước có thẩm quyền Nếu như các chủ thể có thẩm quyền không chứng minh được chủ thể vi phạm có lỗi thì không được tiến hành xử phạt Việc chứng minh của các chủ thể có thẩm quyền phải được thực hiện một các công khai, khách quan, đúng thủ tục theo quy định của pháp luật Quy định này là cần thiết và tiến bộ, đảm bảo không để xảy ra tình trạng các chủ thể có thẩm quyền đánh giá sự việc theo cảm tính, thiếu sự khách quan dẫn đến việc ban hành các quyết định xử phạt mang tính đơn phương và áp đặt Về phía mình, cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng mình mình không vi phạm Điều này cho thấy, khác với các chủ thể có thẩm quyền, các chủ thể bị xử phạt không có nghĩa vụ phải chứng minh mình không vi phạm Việc chứng minh mình có vi phạm hay không không phải là nghĩa vụ mà là quyền của các chủ thể vi phạm, mà đã là quyền thì có thể sử dụng hoặc không sử dụng

Thứ sáu, đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối

với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân

Với quy định này ta có thể hiểu rằng, hình vi vi phạm hành chính do tổ chức gây ra có hậu quả tiêu cực cho xã hội lớn hơn cá nhân, ý thức pháp luật và trách nhiệm của tổ chức phải cao hơn cá nhân Tuy nhiên, quy định này cũng có hạn chế, nếu không muốn nói là chưa hợp lý, đó là “không thấy rõ cơ sở nào để phân biệt xử phạt đối với các nhân chỉ bằng ½ mức xử phạt tiền đối với pháp nhân, nếu như tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm như nhau?”16

1.2.5 Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là khoảng thời gian do pháp luật quy định trong đó cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với cá nhân hay tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính17

Theo đó, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là khoảng thời gian do pháp luật quy định trong đó cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính đối với cá nhân hay tổ chức thực hiện hành

vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ Cụ thể, theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 6 Luật XLVPHC 2012 thì thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là 01 năm Theo điểm b khoản 1 Điều 6 Luật XLVPHC, thời điểm để tính thời hiệu xử phạt VPHC về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ được xác định như sau:

- Đối với VPHC đã kết thúc thì thời hiệu được tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm

- Đối với VPHC đang được thực hiện thì thời hiệu được tính từ thời điểm phát hiện hành vi vi phạm

Có một điểm bất cập trong quy định của Luật XLVPHC 2012 mà tác giả muốn đề cập là vấn đề liên quan đến thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính đối với

tụng Hành chính, Nxb Công an Nhân dân, Hà Nội, tr 115

cá nhân do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến Điểm c khoản 1 Điều 6 quy định:

“Trường hợp xử phạt vi phạm hành chính đối với cá nhân do cơ quan tiến hành tố tụng chuyển đến thì thời hiệu được áp dụng theo quy định tại điểm a và điểm b khoản này Thời gian cơ quan tiến hành tố tụng thụ lý, xem xét được tính vào thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính” Quy định này tiềm ẩn khá nhiều bất ổn, bởi thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ chỉ có 01 năm nhưng thời gian cơ quan tiến hành tố tụng thụ lý, xem xét lại được tính vào thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính Điều này dễ dẫn đến trường hợp cơ quan tiến hành tố tụng chuyển hồ sơ vụ

vi phạm hành chính của cá nhân đến chủ thể có thẩm quyền khi đã quá 01 năm của thời hiệu xử phạt và chủ thể có thẩm quyền không thể xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm vì đã hết thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính Thiết nghĩ, cần phải có giải pháp khắc phục bất cập này nhằm đảm bảo cho hoạt động xử phạt

vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ nói riêng và các lĩnh vực khác nói chung được triệt

để, hiệu quả

1.2.6 Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định

về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Theo cách hiểu chung nhất, “xử phạt vi phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính”18 Việc xử phạt vi phạm hành chính phải đảm bảo thực hiện theo các trình tự, thủ tục mà pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính quy định Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính là trình tự, cách thức mà các chủ thể có thẩm quyền thực hiện trong quá trình xem xét, xử lý đối với hành vi vi phạm hành chính Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính là cơ sở đảm bảo cho việc xử phạt vi phạm hành chính được thực hiện một cách chặt chẽ, thống nhất và hiệu quả

Theo quy định của Luật XLVPHC 2012, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính được thực hiện theo hai hình thức là lập biên bản và không lập biên bản xử phạt

- Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản: