Đặc biệt, với vai trò là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, có nhiệm vụ chấp hành và điều hành; việc đảm bảo hiệu quả trong “tổ chức việc thi hành Hiến pháp và pháp luật ở địa phư
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, PHÁP LÝ VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA UỶ BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
Vị trí, tính chất pháp lý của UBND TP Hồ Chí Minh
Xét về tính chất pháp lý, UBND TP Hồ Chí Minh có hai tính chất pháp lý cơ bản đó là cơ quan chấp hành của HĐND thành phố và là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương 2 Qua đó, có thể thấy nguyên tắc đặc thù trong tổ chức và hoạt động của UBND TP Hồ Chí Minh cũng nhƣ các cơ quan chuyên môn thuộc UBND là nguyên tắc “song trùng trực thuộc” Theo chiều ngang, UBND thành phố trực thuộc HĐND và là cơ quan chấp hành của HĐND Còn theo chiều dọc, UBND thành phố lại trực thuộc Chính phủ và là cơ quan hành chính nhà nước của thành phố Cụ thể:
1.1.1 Cơ quan chấp hành của HĐND TP Hồ Chí Minh
“Cấp chính quyền địa phương gồm có HĐND và UBND được tổ chức ở các đơn vị hành chính của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam…” 3 Chính quyền địa phương thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở địa phương mình Với quy định của Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, chính quyền địa phương ở nông thôn và chính quyền địa phương ở đô thị có sự phân biệt khá rành mạch Theo đó, “chính quyền địa phương ở đô thị gồm chính quyền địa phương ở thành phố trực thuộc trung ƣơng, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương, phường, thị trấn” 4 Với tư cách là một cấp chính quyền ở địa phương chính quyền TP Hồ Chí Minh là cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên địa bàn thành phố
Cụ thể, HĐND thành phố thực hiện việc quản lý thông qua những hoạt động mang tính định hướng chung Với tư cách là cơ quan quyền lực nhà nước ở thành phố, HĐND có quyền quyết định mọi chủ trương, chính sách phát triển của thành phố Và để đưa những chủ trương, chính sách đó vào thực hiện trong thực tế, HĐND tiến hành ban hành các Nghị quyết lãnh đạo trên các lĩnh vực HĐND thành phố có nhiệm kỳ 05 năm (kể từ kỳ họp thứ nhất của HĐND khóa đó đến kỳ họp thứ
2 Khoản 1 Điều 114 Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 2013 và khoản 1 Điều 8 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
3 Khoản 1 Điều 4 Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015
4 Khoản 3 Điều 4 Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015
7 nhất của HĐND khóa sau) 5 , hoạt động thông qua kỳ họp HĐND, hoạt động của thường trực HĐND, các ban thuộc HĐND và thông qua hoạt động của các đại biểu HĐND Mỗi năm HĐND thành phố họp ít nhất 2 kỳ, và các vấn đề quan trọng nhất của HĐND cũng đƣợc thảo luận, quyết định trong các kỳ họp này
Xuất phát từ tính chất hoạt động không thường xuyên, liên tục của HĐND, các vấn đề ở địa phương phát sinh giữa các kỳ họp của HĐND sẽ không được đảm bảo thực hiện nếu nhƣ không có một hệ thống cơ quan giải quyết Hơn nữa, hiện nay, các đại biểu HĐND hoạt động kiêm nhiệm khá nhiều 6 nên việc đảm bảo giải quyết hết khối lƣợng công việc nặng nề của HĐND là rất khó khăn Vì vậy, UBND thành phố đã đƣợc thành lập với tƣ cách là cơ quan chấp hành của HĐND, tiến hành tổ chức, thực hiện các chủ trương, chính sách của HĐND
Cũng như các địa phương khác, ở TP Hồ Chí Minh, UBND thành phố do HĐND thành phố bầu ra theo những trình tự, thủ tục chặt chẽ và có nhiệm kỳ cùng với nhiệm kỳ của HĐND Khi HĐND hết nhiệm kỳ thì UBND tiếp tục làm nhiệm vụ cho đến khi HĐND khóa mới bầu ra UBND khóa mới
HĐND thành phố tiến hành hoạt động giám sát đối với UBND thông qua các hoạt động sau:
- Xem xét báo cáo công tác của UBND thành phố;
- Xem xét báo cáo của UBND thành phố về tình hình thi hành Hiến pháp, VBQPPL của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND;
- Xem xét văn bản của UBND thành phố có dấu hiệu trái với Hiến pháp, VBQPPL của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND;
- Xem xét trả lời chất vấn của Chủ tịch UBND, Phó Chủ tịch UBND, Ủy viên UBND thành phố
1.1.2 Cơ quan hành chính nhà nước ở thành phố
Bộ máy nhà nước ta gồm bốn hệ thống cơ quan chính: cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan toà án và cơ quan kiểm sát Trong đó, cơ quan hành chính nhà nước là các cơ quan thực hiện chức năng hành pháp, quản lý hành chính nhà nước trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội Cơ quan hành chính nhà nước bao gồm cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương và ở địa phương Cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương là UBND Như vậy, ngoài tính chất pháp lý là cơ
5 Khoản 1 Điều 10 Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015
6 Hiện nay TP Hồ Chí Minh đang kiến nghị Trung ƣơng cho phép tăng số lƣợng đại biểu HĐND thành phố từ 95 lên 200 và trong đó khoảng 35% là đại biểu chuyên trách Số đại biểu chuyên trách của HĐND thành phố hiện tại chưa đạt được 35% Đây là một con số nhỏ, ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả hoạt động của HĐND thành phố
8 quan chấp hành của HĐND thành phố thì UBND TP Hồ Chí Minh còn đƣợc coi là xương sống của nền hành chính nhà nước ở thành phố Cụ thể:
Về cách thức thành lập: mặc dù UBND TP Hồ Chí Minh do HĐND thành phố bầu ra tại kì họp thứ nhất của mỗi khóa theo danh sách đề cử chức vụ từng chức danh, nhƣng kết quả bầu Chủ tịch và Phó chủ tịch UBND thành phố phải đƣợc Thủ tướng Chính phủ trực tiếp phê chuẩn Đồng thời, khi Chủ tịch và Phó chủ tịch UBND thành phố bị miễn nhiệm, bãi nhiệm thì kết quả miễn nhiệm, bãi nhiệm đó cũng phải được Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn
Về mặt hoạt động: UBND TP Hồ Chí Minh chịu trách nhiệm tổ chức quản lý nhà nước, đảm bảo cho mọi hoạt động hành chính của thành phố diễn ra thông suốt Trong mối quan hệ theo chiều dọc của mình, UBND thành phố có mối quan hệ chặt chẽ với Chính phủ và chịu sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ UBND và Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh phải báo cáo công tác trước Chính phủ Kết quả các phiên họp của UBND thành phố phải được thông báo kịp thời cho Thủ tướng Chính phủ Thủ tướng Chính phủ có quyền điều động, đình chỉ, cách chức đối với Chủ tịch, Phó chủ tịch UBND thành phố Thủ tướng Chính phủ cũng có quyền đình chỉ, bãi bỏ những văn bản trái pháp luật của UBND thành phố
Tóm lại, UBND TP Hồ Chí Minh hoạt động theo nguyên tắc “song trùng trực thuộc” hai chiều, vừa chịu sự giám sát củaHĐND thành phố vừa chịu sự chỉ đạo của Chính phủ Sở dĩ các nhà lập hiến, lập pháp quy định cho UBND tổ chức theo nguyên tắc này là vì nếu chỉ để UBND thành phố trực thuộc một chiều sẽ dẫn đến những điểm bất cập nhất định Nếu UBND TP Hồ Chí Minh chỉ trực thuộc HĐND thành phố thì sẽ dẫn đến tình trạng không thông suốt trong hệ thống cơ quan hành chính Ngƣợc lại, nếu chỉ để UBND TP Hồ Chí Minh trực thuộc Chính phủ thì HĐND thành phố sẽ không có cơ chế pháp lý để giám sát hoạt động của UBND UBND thành phố đƣợc thành lập ra không chỉ với vai trò là quản lý hành chính nhà nước ở địa phương mà còn để hỗ trợ cho hoạt động quản lý của HĐND UBND là cơ quan có nhiệm vụ triển khai, thực thi trên thực tế các chủ trương, chính sách của HĐND Nếu HĐND thành phố không giám sát đƣợc UBND thì hoạt động của HĐND thành phố sẽ trở nên hình thức, không đúng với tính chất là một cơ quan dân cử, đại diện cho tiếng nói của nhân dân Với những quy định nhƣ vậy của pháp luật, UBND TP Hồ Chí Minh phải hoạt động thật sự tích cực và có hiệu quả thì mới đảm bảo thực hiện đúng vai trò vừa là cơ quan chấp hành vừa là cơ quan điều hành
Nhiệm vụ, quyền hạn của UBND TP Hồ Chí Minh
Xuất phát từ tính chất pháp lý vừa là cơ quan chấp hành của HĐND thành phố, vừa là cơ quan hành chính nhà nước ở thành phố 7 , UBND TP Hồ Chí Minh lần lƣợt có hai nhóm nhiệm vụ, quyền hạn chính đó là: (1) nhóm nhiệm vụ, quyền hạn của UBND TP Hồ Chí Minh với tính chất là cơ quan chấp hành của HĐND và
(2) nhóm nhiệm vụ, quyền hạn của UBND TP Hồ Chí Minh với tính chất là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương
Về cơ bản, hiện nay Luật tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 thay thế cho Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003 đã có sự phân biệt giữa chính quyền địa phương ở nông thôn và đô thị Tuy nhiên, những nhiệm vụ, quyền hạn chính của UBND TP Hồ Chí Minh - với cách là UBND thành phố trực thuộc trung ương - cũng được quy định khá tương đồng và dẫn chiếu về các nhiệm vụ quyền hạn của UBND cấp tỉnh Cụ thể nhƣ sau:
1.2.1 Nhiệm vụ, quyền hạn của UBND TP Hồ Chí Minh với tính chất là cơ quan chấp hành của HĐND
Trong mối quan hệ với HĐND thành phố
UBND TP Hồ Chí Minh là cơ quan chấp hành đường lối, chủ trương các Nghị quyết của HĐND thành phố Cụ thể là UBND không đƣợc phủ quyết những đường lối, chủ trương của HĐND thành phố UBND trong phạm vi giới hạn quyền và nghĩa vụ của mình sẽ tiến hành ban hành các văn bản, ra các Quyết định, Chỉ thị và tổ chức thực hiện, kiểm tra việc thi hành các văn bản đó Các văn bản của UBND thành phố không đƣợc trái với Nghị quyết của HĐND cùng cấp và văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên HĐND thành phố có quyền bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản của UBND và Chủ tịch UBND thành phố trái với Hiến pháp, VBQPPL của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của HĐND Và để những đường lối, chủ trương của HĐND được thực hiện ngày càng có hiệu quả thì UBND TP Hồ Chí Minh còn đảm nhiệm nhiệm vụ tiến hành các cuộc họp để tìm ra những biện pháp, cách thức triển khai chúng vào thực tế cuộc sống
HĐND TP Hồ Chí Minh có quyền giám sát đối với hoạt động của UBND thành phố Điều đó đồng nghĩa với việc UBND chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước HĐND UBND có trách nhiệm cung cấp các tài liệu liên quan đến hoạt động giám sát khi HĐND thành phố có yêu cầu Đại biểu của HĐND có quyền chất vấn các thành viên của UBND, đồng thời HĐND có quyền lấy phiếu tín nhiệm, bỏ
7 Khoản 1 Điều 114 Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 2013 và khoản 1 Điều 8 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
10 phiếu tín nhiệm đối với các thành viên của UBND HĐND cũng có quyền “miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch UBND theo đề nghị của Chủ tịch HĐND; miễn nhiệm, bãi nhiệm Phó Chủ tịch UBND, Ủy viên UBND theo đề nghị của Chủ tịch UBND” 8
Trong mối quan hệ với HĐND thành phố, ngoài việc đảm bảo hoàn thành những nhiệm vụ là một cơ quan chấp hành thì UBND TP Hồ Chí Minh cũng có những sự tác động ngƣợc trở lại đối với HĐND Cụ thể là Chủ tịch UBND thành phố đƣợc tham gia đầy đủ vào các kì họp của HĐND Hơn nữa,Chủ tịch UBND thành phố còn có thể đề nghị HĐND họp kín hoặc họp bất thường Trong trường hợp cần thiết, Chủ tịch UBND thành phố có quyền đề nghị HĐND quyết định sửa đổi, bổ sung chương trình kỳ họp đã được thông qua Mặt khác, UBND thành phố là nơi xây dựng và trình HĐND quyết định ban hành hầu hết các nghị quyết về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND UBND thành phố cũng là cơ quan xây dựng các đề án, dự án về các biện pháp bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh, phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, phòng, chống quan liêu, tham nhũng trong phạm vi đƣợc phân quyền; biện pháp bảo vệ tài sản của cơ quan, tổ chức, bảo hộ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân trên địa bàn thành phố
Như vậy, có thể nói UBND TP Hồ Chí Minh là cánh tay đắc lực để đường lối, chủ trương của HĐND thành phố được đưa vào thực hiện trong cuộc sống Mối quan hệ giữa UBND và HĐND TP Hồ Chí Minh là vô vùng mật thiết và không thể tách rời
Trong mối quan hệ với thường trực HĐND thành phố
Trong khoảng thời gian không diễn ra các kỳ họp HĐND thành phố, UBND và các cơ quan chuyên môn của UBND TP Hồ Chí Minh phối hợp chặt chẽ với thường trực HĐND và các ban của HĐND thành phố để chuẩn bị nội dung các kỳ họp HĐND, xây dựng đề án trình HĐND xem xét, quyết định Tiếp sau đó, UBND phải thường xuyên họp và bàn bạc với thường trực HĐND thành phố về các vấn đề liên quan đến việc triển khai Nghị quyết, đường lối, chủ trương của HĐND Trong quá trình triển khai các Nghị quyết, UBND luôn phải duy trì việc thông tin cũng như báo cáo với thường trực HĐND thành phố Thường trực HĐND thành phố chịu trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra UBND trong việc thực hiện các nghị quyết của HĐND UBND thành phố cũng có trách nhiệm thông báo kết quả các phiên họp của mình một cách đầy đủ đến thường trực HĐND
8 Khoản 3 Điều 84 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
Trong các kì họp của HĐND thành phố, UBND TP Hồ Chí Minh chịu trách nhiệm báo cáo trước thường trực HĐND thành phố về những hoạt động của mình giữa các kì họp
Trong các phiên họp của thường trực HĐND thành phố, UBND, người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND TP Hồ Chí Minh có trách nhiệm chuẩn bị các dự án, đề án, báo cáo thuộc nội dung chương trình phiên họp theo sự phân công của thường trực HĐND thành phố hoặc theo nhiệm vụ, quyền hạn được pháp luật quy định
1.2.2 Nhiệm vụ, quyền hạn của UBND TP Hồ Chí Minh với tính chất là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương
Với vai trò quản lý Nhà nước của mình, UBND TP Hồ Chí Minh tiến hành quản lý nhà nước hầu như trên tất cả các lĩnh vực đời sống – xã hội diễn ra trên địa bàn thành phố Cụ thể:
Trong lĩnh vực kinh tế:
UBND TP Hồ Chí Minh xây dựng các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội dài hạn, trung hạn và hàng năm của thành phố; quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, lĩnh vực trên địa bàn thành phố để trình HĐND thành phố xem xét quyết định 9
Trong quản lý ngân sách địa phương:
UBND TP Hồ Chí Minh tổ chức thực hiện ngân sách của thành phố một cách có hiệu quả nhất UBND dự toán và trình lên HĐND thành phố dự toán thu ngân sách trên địa bàn thành phố; dự toán chi ngân sách và phân bổ dự toán ngân sách của thành phố 10
Trong đảm bảo chính sách dân tộc, tôn giáo:
UBND TP Hồ Chí Minh thực hiện các chính sách dân tộc, quản lý tôn giáo, giữ gìn bản sắc văn hóa trên địa bàn thành phố
Trong lĩnh vực an ninh – quốc phòng:
UBND thành phố chịu trách nhiệm tổ chức và quản lý việc thực hiện các biện pháp thiết thực nhất nhằm xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân; đồng thời chỉ đạo thực hiện kế hoạch xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc trên địa bàn thành phố Ngoài ra, để tăng cường vai trò của
9 Khoản 1 Điều 42, Khoản 1 Điều 21 và điểm a Khoản 3 Điều 19 Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm
10 Khoản 1 Điều 42 và Khoản 3 Điều 21 Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015
12 nhân dân thành phố trong việc đảm bảo an ninh, quốc phòng vững chắc, UBND TP
Hồ Chí Minh còn tiến hành chỉ đạo tổ chức các hoạt động: giáo dục quốc phòng, an ninh và công tác quân sự thành phố; xây dựng và hoạt động tác chiến của bộ đội, dân quân tự vệ; xây dựng lực lƣợng dự bị động viên và huy động lực lƣợng bảo đảm yêu cầu nhiệm vụ theo quy định của pháp luật; xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc ở thành phố 11
Trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo:
Cơ cấu tổ chức của UBND TP Hồ Chí Minh
1.3.1 Cơ cấu tổ chức của UBND TP Hồ Chí Minh Để bộ máy của một cơ quan nhà nước vận hành thông suốt, trôi chảy thì cơ cấu tổ chức của cơ quan đó là điều vô cùng quan trọng Riêng đối UBND TP Hồ Chí Minh, với tƣ cách là UBND thành phố trực thuộc trung ƣơng, theo quy định tại khoản 1 Điều 41 Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 thì cơ cấu tổ chức của UBND thành phố gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch và các Ủy viên
Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh
Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh do HĐND thành phố bầu theo sự giới thiệu của Chủ tịch HĐND thành phố Trong các chức danh của UBND TP Hồ Chí Minh, thì chỉ có Chủ tịch UBND đƣợc bầu tại kỳ họp thứ nhất của HĐND bắt buộc phải là đại biểu của HĐND thành phố Chủ tịch UBND đƣợc bầu trong nhiệm kỳ cũng không nhất thiết phải là đại biểu HĐND thành phố 14
Quy định Chủ tịch UBND thành phố đƣợc bầu tại kỳ họp thứ nhất của HĐND bắt buộc phải là đại biểu của HĐND vì để đảm bảo tính chấp hành của UBND trước HĐND Suy cho cùng, HĐND thành phố bầu ra UBND với mục đích để UBND thi hành các chủ trương của mình Chính vì vậy, người đứng đầu UBND thành phố phải là đại biểu của HĐND Là đại biểu HĐND thì Chủ tịch UBND thành phố đương nhiên tham dự đầy đủ các kỳ họp HĐND Từ việc tham dự đó, Chủ tịch UBND nghe và nắm bắt đƣợc các nguyện vọng của nhân dân sau đó có những biện pháp, phương hướng cụ thể hóa vào việc làm của UBND thành phố cho phù hợp với ý chí của nhân dân Hơn nữa, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh lại không trực tiếp do nhân dân bầu ra, việc để Chủ tịch UBND đồng thời là đại biểu HĐND cũng thể
13 Khoản 2 Điều 42 và khoản 2, 3, 4, 5 Điều 40 Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015
14 Khoản 3 Điều 83 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
15 hiện phần nào sự tín nhiệm nhất định của nhân dân thành phố đối với chức danh này
Phó Chủ tịch UBND và các Ủy viên UBND TP Hồ Chí Minh
Phó chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh: do HĐND thành phố bầu ra theo sự giới thiệu của Chủ tịch UBND Còn về số lƣợng các Phó Chủ tịch UBND hiện nay đã đƣợc quy định cụ thể trong nghị định mới của Chính phủ, đó là Nghị định số 08/2016/NĐ-CP ngày 25 tháng 01 năm 2016 Quy định số lƣợng Phó Chủ tịch UBND và quy trình, thủ tục bầu, từ chức, miễn nhiệm, bãi nhiệm, điều động, cách chức thành viên UBND Theo đó, thành phố trực thuộc trung ƣơng, luật quy định không có quá bốn Phó Chủ tịch UBND, riêng Thành phố Hà Nội, TP Hồ Chí Minh có không quá năm Phó Chủ tịch UBND Ủy viên UBND TP Hồ Chí Minh: cũng theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Nghị định số 08/2016/NĐ-CP thì Ủy viên của UBND TP Hồ Chí Minh bao gồm các Ủy viên là người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND, Ủy viên phụ trách quân sự, Ủy viên phụ trách công an
Như vậy, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 cũng như Nghị định số 08/2016/NĐ-CP ngày 25 tháng 01 năm 2016 đã có sự khác biệt so với Luật về Tổ chức HĐND và UBND năm 2003 trong quy định về thành viên của UBND
Cụ thể, Luật mới quy định các Ủy viên của UBND cấp tỉnh, cấp huyện bao gồm các Ủy viên là người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND Đây là một quy định hợp lý, bởi vì quy định thành phần các Ủy viên nhƣ vậy sẽ bảo đảm nguyên tắc làm việc tập thể của UBND bao quát đầy đủ các lĩnh vực chuyên môn, tạo điều kiện thực hiện việc giám sát của HĐND và lấy phiếu tín nhiệm đối với người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND và cơ quan quân sự, công an ở địa phương Ngoài ra, quy định này còn khắc phục hạn chế trong thực tiễn khi chỉ một số Ủy viên đồng thời người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND tạo nên sự bất bình đẳng với các người đứng đầu cơ quan chuyên môn không phải là thành viên UBND Người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND đồng thời là thành viên UBND sẽ tham gia các phiên họp UBND cùng cấp, có quyền biểu quyết các vấn đề tại phiên họp Những người đứng đầu cơ quan chuyên môn này có thể có khuynh hướng “cục bộ”, mang lợi cho ngành mình 15
15 Lê Thị Mơ, Phan Nguyễn Phương Thảo (2016), Những điểm mới của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 so với Luật về Tổ chức HĐND và UBND năm 2003 về cơ cấu thành viên của UBND các
Trong quy định về thành viên của UBND, Ủy viên phụ trách quân sự, Ủy viên phụ trách công an đƣợc nêu rõ ra vì có địa vị pháp lý khác với các Ủy viên là người đứng đầu cơ quan chuyên môn khác thuộc UBND thành phố Bởi lẽ, do tính chất đặc thù của ngành mình phụ trách và đảm bảo tính thống nhất nên hai chức danh này do đích thân Bộ trưởng Bộ Công an và Bộ trưởng Bộ quốc phòng bổ nhiệm theo hàng dọc chứ không phải do UBND TP Hồ Chí Minh giới thiệu để HĐND thành phố bầu nhƣ những chức danh Ủy viên còn lại
Hiện nay, các Phó Chủ tịch UBND và các Ủy viên UBND TP Hồ Chí Minh không nhất thiết phải là đại biểu của HĐND cùng cấp Quy định nhƣ vậy là khá linh hoạt và tạo điều kiện cho Chủ tịch UBND thành phố Vì các chức danh trên do Chủ tịch UBND thành phố giới thiệu để HĐND thành phố bầu ra nhằm lựa chọn ra những con người làm việc hiệu quả, ăn ý với mình Nếu quy định các chức danh trên cũng bắt buộc là đại biểu HĐND thì dẫn đến Chủ tịch UBND sẽ không có một nguồn lựa chọn rộng rãi những con người có năng lực và khả năng hợp tác tốt với mình trong công việc Quy định trên còn nhằm đảm bảo tốt hơn việc giám sát của HĐND thành phố với UBND Nếu thành viên UBND thành phố lần lƣợt đều là đại biểu HĐND thành phố, chắc chắn việc giám sát sẽ giảm hiệu quả rất nhiều Hơn nữa, khối lƣợng công việc của HĐND thành phố ngày càng lớn, HĐND lại hoạt động không thường xuyên liên tục, nên việc để đại biểu HĐND kiêm nhiệm quá nhiều sẽ gây ra những bất lợi nhất định trong quá trình hoạt động của đại biểu Chính vì vậy, đây là một quy định hợp lý của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 về tƣ cách và các yêu cầu của Phó Chủ tịch và các Ủy viên của UBND
1.3.2 Cơ cấu tổ chức của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND
Cơ quan chuyên môn thuộc UBND “là cơ quan tham mưu, giúp UBND thực hiện chức năng quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực ở địa phương và thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn theo sự phân cấp, ủy quyền của cơ quan nhà nước cấp trên”
“Cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố trực thuộc trung ƣơng gồm có các sở và cơ quan tương đương sở” 16 Các sở tại TP Hồ Chí Minh thực hiện chức năng tham mưu, giúp UBND thành phố quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực ở thành phố theo quy định của pháp luật và theo phân công hoặc ủy quyền của UBND, Chủ tịch UBND thành phố Các sở đƣợc tổ chức và hoạt động theo nguyên cấp, Kỷ yếu hội thảo “Triển khai thi hành Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015”, Trường Đại học
Luật TP Hồ Chí Minh
16 Khoản 2 Điều 41 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
17 tắc song trùng trực thuộc, hoạt động theo chế độ thủ trưởng một người, đứng đầu là giám đốc sở Để quy định chi tiết về tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh ngày 4 tháng 4 năm 2014 Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị định số 24/2014/NĐ-CP Quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng Theo đó, các sở cơ bản đƣợc tổ chức ở thành phố trực thuộc trung ƣơng nói chung và TP Hồ Chí Minh nói riêng bao gồm:
Sở Nội vụ TP Hồ Chí Minh
Sở có nhiệm vụ tham mưu, giúp UBND TP Hồ Chí Minh quản lý nhà nước về: tổ chức bộ máy; vị trí việc làm; biên chế công chức, cơ cấu ngạch công chức trong các cơ quan, tổ chức hành chính; vị trí việc làm, cơ cấu viên chức theo chức danh nghề nghiệp và số lượng người làm việc trong các đơn vị sự nghiệp công lập; tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lao động hợp đồng trong cơ quan, tổ chức hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập; cải cách hành chính, cải cách chế độ công vụ, công chức; chính quyền địa phương; địa giới hành chính; cán bộ, công chức, viên chức và cán bộ, công chức cấp xã; đào tạo, bồi dƣỡng cán bộ, công chức, viên chức và cán bộ, công chức cấp xã; những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã; tổ chức hội, tổ chức phi chính phủ; văn thư, lưu trữ nhà nước; tôn giáo; công tác thanh niên; thi đua - khen thưởng của thành phố
Sở Tƣ pháp TP Hồ Chí Minh
Sở có nhiệm vụ tham mưu, giúp UBND TP Hồ Chí Minh quản lý nhà nước về: công tác xây dựng và thi hành pháp luật; theo dõi thi hành pháp luật; kiểm tra, xử lý VBQPPL; kiểm soát thủ tục hành chính; phổ biến, giáo dục pháp luật; pháp chế; công chứng, chứng thực; nuôi con nuôi; trọng tài thương mại; hộ tịch; quốc tịch; lý lịch tư pháp; bồi thường nhà nước; luật sư, tư vấn pháp luật; trợ giúp pháp lý; giám định tƣ pháp; hòa giải cơ sở; bán đấu giá tài sản; quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và công tác tƣ pháp khác theo quy định của pháp luật
Sở Kế hoạch và Đầu tƣ TP Hồ Chí Minh
Sở có nhiệm vụ tham mưu, giúp UBND TP Hồ Chí Minh quản lý nhà nước về: tổng hợp quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; tổ chức thực hiện và đề xuất về cơ chế, chính sách quản lý kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố; đầu tƣ trong nước, đầu tư nước ngoài ở địa phương; quản lý nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), nguồn viện trợ phi chính phủ; đấu thầu; đăng ký kinh doanh; tổng hợp về doanh nghiệp, kinh tế tập thể, hợp tác xã, kinh tế tƣ nhân
Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh
Chế độ làm việc của UBND TP Hồ Chí Minh
1.4.1 Chế độ làm việc của tập thể UBND TP Hồ Chí Minh
Tập thể UBND TP Hồ Chí Minh hoạt động thông qua phiên họp, bao gồm: phiên họp thường kỳ và họp bất thường
Phiên họp thường kỳ của UBND TP Hồ Chí Minh diễn ra thường lệ mỗi tháng một lần Trong các phiên họp này, UBND thành phố tiến hành tổng kết kết quả công tác và thảo luận, quyết định các vấn đề trong thời điểm sắp tới trên địa bàn thành phố mình Những nội dung đƣa ra họp bàn chủ yếu xoay quanh việc triển khai thi hành Hiến pháp và pháp luật trên địa bàn thành phố, tổ chức thực hiện các nghị quyết của HĐND và thực hiện công tác quản lý nhà nước Các vấn đề mang tính định kỳ hàng tháng sẽ đƣợc tập thể UBND thành phố quyết định trong các phiên họp này
Còn các phiên họp bất thường diễn ra khi có những vấn đề đột xuất phát sinh đòi hỏi sự tham gia thảo luận, giải quyết của tập thể UBND mà do tính chất gấp gáp nên không đợi được đến phiên họp thường kỳ của tháng Các phiên họp này nhằm
22 mục đích là để đảm bảo cho hoạt động của UBND thành phố đƣợc thông suốt, không bị đình trệ
Phiên họp thường lệ thì đương nhiên diễn ra vào hàng tháng, còn phiên họp bất thường chỉ diễn ra trong các trường hợp hoặc do Chủ tịch UBND thành phố quyết định hoặc theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ hoặc theo yêu cầu của ít nhất một phần ba tổng số thành viên UBND 17
Tại phiên họp, tập thể UBND thành phố đƣa ra các quyết định của mình thông qua cơ chế biểu quyết Thành viên của UBND có quyền biểu quyết tán thành, không tán thành hoặc không biểu quyết Việc biểu quyết có thể diễn ra công khai hoặc dưới hình thức bỏ phiếu kín Ngoài ra, đối với những vấn đề cấp bách hoặc không nhất thiết phải thảo luận, biểu quyết tại phiên họp UBND thì Chủ tịch UBND có thể quyết định biểu quyết bằng hình thức gửi thƣ ghi ý kiến Dù bằng hình thức nào thì “quyết định của UBND phải đƣợc quá nửa tổng số thành viên UBND biểu quyết tán thành Trường hợp số tán thành và số không tán thành ngang nhau thì quyết định theo ý kiến biểu quyết của Chủ tịch UBND” 18
1.4.2 Chế làm việc của Chủ tịch UBND và các thành viên khác của
UBND TP Hồ Chí Minh
Chế độ làm việc của Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh
Về nhiệm vụ, quyền hạn: Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh có những nhiệm vụ, quyền hạn về lãnh đạo, điều hành công việc của UBND và các thành viên của UBND thành phố cũng nhƣ lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố
Ngoài ra, luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 còn quy định cho Chủ tịch UBND thành phố trực thuộc trung ƣơng trong đó có Chủ tịch UBND TP
Hồ Chí Minh thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn đặc thù cho việc xây dựng và phát triển đô thị Cụ thể là Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh có nhiệm vụ chỉ đạo và tổ chức thực hiện kế hoạch xây dựng các công trình hạ tầng đô thị trên địa bàn thành phố; quản lý quỹ đất đô thị; việc sử dụng quỹ đất đô thị phục vụ cho việc xây dựng công trình hạ tầng đô thị theo quy định của pháp luật; quản lý nhà đô thị; quản lý việc kinh doanh bất động sản; sử dụng quỹ nhà ở thuộc sở hữu nhà nước của thành phố để phát triển nhà ở tại đô thị; chỉ đạo kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong việc xây dựng nhà ở, công trình xây dựng tại đô thị; chỉ đạo sắp xếp mạng lưới thương mại, dịch vụ, du lịch đô thị; xây dựng kế hoạch và biện pháp giải quyết việc
17 Khoản 2 Điều 113 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
18 Khoản 3 Điều 117 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
23 làm; phòng, chống các tệ nạn xã hội ở đô thị; chỉ đạo và tổ chức thực hiện các biện pháp quản lý dân cƣ và tổ chức đời sống dân cƣ đô thị và thực hiện các biện pháp quản lý, bảo vệ không gian, kiến trúc và cảnh quan đô thị; tổ chức, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ bảo đảm trật tự công cộng, an toàn giao thông, chống ùn tắc giao thông 19
Về chế độ trách nhiệm: Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh với cương vị là người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước ở thành phố sẽ chịu trách nhiệm cá nhân về các nhiệm vụ quyền hạn đƣợc giao Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh hoạt động trong tập thể UBND nên sẽ cùng với các thành viên khác của UBND chịu trách nhiệm tập thể về hoạt động của UBND trước HĐND cùng cấp, trước Chính phủ, trước Nhân dân địa phương và trước pháp luật 20
Chế độ làm việc của Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh
Về nhiệm vụ, quyền hạn: mỗi Phó Chủ tịch thành phố đƣợc Chủ tịch phân công phụ trách một số lĩnh vực công tác; chỉ đạo và theo dõi hoạt động của một số quận, huyện
Về chế độ trách nhiệm: các Phó Chủ tịch thành phố thực hiện các nhiệm vụ theo sự phân công của Chủ tịch và chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND về việc thực hiện nhiệm vụ đó Ngoài trách nhiệm cá nhân, các Phó Chủ tịch thành phố còn cùng các thành viên khác của UBND thành phố chịu trách nhiệm tập thể về hoạt động của UBND thành phố trước HĐND thành phố và trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ 21
Chế độ làm việc của các Ủy viên UBND TP Hồ Chí Minh
Về nhiệm vụ, quyền hạn: Ủy viên UBND TP Hồ Chí Minh là người đứng đầu cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước cơ quan quản lý nhà nước cấp trên về ngành, lĩnh vực Các Ủy viên được Chủ tịch UBND thành phố phân công phụ trách lĩnh vực cụ thể Ủy viên có trách nhiệm báo cáo công tác trước HĐND khi được yêu cầu
Về chế độ trách nhiệm : chịu trách nhiệm trước UBND, Chủ tịch UBND thành phố về việc thực hiện nhiệm vụ đƣợc giao; cùng các thành viên khác của UBND chịu trách nhiệm tập thể về hoạt động của UBND
19 Điều 42 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
20 Khoản 1 Điều 121 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
21 Khoản 1 Điều 122 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
1.4.3 Chế độ làm việc của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND
TP Hồ Chí Minh Đối với các thành phố trực thuộc trung ƣơng nói chung thì ngày 04 tháng 04 năm 2014 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 24/2014/NĐ-CP Quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng để quy định về chế độ làm việc của sở và trách nhiệm của giám đốc sở.
Theo đó, sở thuộc UBND thành phố trực thuộc trung ƣơng làm việc theo chế độ thủ trưởng và theo Quy chế làm việc của UBND thành phố trực thuộc trung ƣơng, bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ 22
THỰC TRẠNG CƠ CẤU TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRONG
Đặc điểm kinh tế - xã hội, vai trò của TP Hồ Chí Minh trong giai đoạn
2.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội của TP Hồ Chí Minh
TP Hồ Chí Minh – “hòn ngọc viễn đông” - là đô thị lớn thứ hai Việt Nam về diện tích (sau thủ đô Hà Nội) và lớn nhất về dân số Theo thống kê của Cục Thống kê thành phố thì đến năm 2015 toàn thành phố có diện tích 2.095,06 km 2 và dân số đạt 8.224.000 người gồm 19 quận và 5 huyện Phần lõi của thành phố (trừ huyện Cần Giờ), có diện tích khoảng 1.300 km 2 , và có mật độ dân số khoảng 6.000 người/km 2 Mật độ lưu thông, sinh hoạt của cư dân thành phố luôn tấp nập, đông đúc và sôi động
Mang trong mình tất cả đặc thù của một tỉnh đồng thời là một đô thị đặc biệt của Việt Nam, thành phố là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục và đào tạo, phát triển khoa học công nghệ cũng như là đầu mối giao lưu, hội nhập kinh tế quốc tế của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam nói riêng và cả nước nói chung Ngoài ra, thành phố cũng là trung tâm về phát triển y tế, giao thông – vận tải, cơ sở hạ tầng và cảnh quan đô thị Nhờ vào những điều kiện thuận lợi đó, thành phố đã và đang thu hút rất nhiều lượt tham quan của du khách cả trong và ngoài nước Doanh thu từ những hoạt động du lịch, vận tải và những dịch vụ có liên quan cũng mang lại một nguồn thu đáng kể cho toàn thành phố mỗi năm
Chỉ chiếm khoảng 0,63% diện tích cả nước nhưng TP Hồ Chí Minh được đánh giá là nơi hoạt động kinh tế năng động nhất, đi đầu trong cả nước về tốc độ tăng trưởng kinh tế Cũng chính nhờ vào sự phát triển năng động ấy, thành phố đã tạo ra mức đóng góp GDP rất lớn cho đất nước Mặc dù vừa trải qua thời kì khó khăn của cuộc khủng hoảng và suy thoái kinh tế thế giới giai đoạn 2011 – 2015 nhƣng tổng sản phẩm nội địa (GDP) của thành phố ƣớc tăng bình quân 9,6%/năm, gấp 1,66 lần mức tăng bình quân cả nước Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trên địa bàn cả năm 2015 tăng 9,85% so năm trước, cao hơn mức tăng 9,59% của năm
2014 23 Tỷ trọng GDP của thành phố hiện tại chiếm gần 1/3 GDP của cả nước, 30% nguồn thu ngân sách quốc gia và là một trong những địa phương thu hút đầu tư lớn của cả nước 24
Nhờ những nổ lực phát triển kinh tế - xã hội, đường lối chỉ đạo của các cấp chính quyền đến nay trên địa bàn thành phố có trên 238.000 doanh nghiệp, hơn 250.000 hộ kinh doanh cá thể; hơn 5.330 dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư khoảng 36,6 tỷ USD (chiếm 1/3 tổng số dự án đầu tư nước ngoài, 1/4 tổng mức vốn đăng ký của cả nước) 25
- Về thương mại, dịch vụ, tài chính ngân hàng:
TP Hồ Chí Minh là trung tâm xuất nhập khẩu lớn nhất nước Kim ngạch xuất nhập khẩu của thành phố ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước Tổng kim ngạch xuất kh u năm 2015 của thành phố chiếm gần 16,82% cả nước (TP Hồ Chí Minh ước tính đạt 27.274,9 triệu USD còn cả nước ước tính đạt 162,11 tỷ USD); Tổng kim ngạch nhập kh u năm 2015 chiếm gần 17,78% cả nước (TP Hồ Chí Minh ước tính đạt 29.449,8 triệu USD còn cả nước đạt gần 165,65 tỷ USD) 26
Bên cạnh đó, thành phố còn là trung tâm tài chính ngân hàng lớn nhất Việt Nam, thành phố dẫn đầu cả nước về số lượng ngân hàng và doanh số quan hệ tài chính - tín dụng Doanh thu của hệ thống ngân hàng thành phố chiếm khoảng 1/3 tổng doanh thu toàn quốc Nhiều dịch vụ tín dụng hiện đại đƣợc đƣa vào ứng dụng, mạng lưới thanh toán thông qua thẻ ATM được mở rộng Thị trường tiền tệ và hoạt động ngân hàng trên địa bàn thành phố từng bước đi vào ổn định, giảm dần lãi suất vay vốn tín dụng cho sản xuất kinh doanh, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trên địa bàn, kiểm soát nợ xấu; thị trường ngoại hối và thị trường vàng ổn định, trật tự thị trường được đảm bảo Tái cơ cấu các tổ chức tín dụng trên địa bàn được thực hiện theo đúng mục tiêu, định hướng, lộ trình theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước 27
- Về giáo dục, khoa học, công nghệ và y tế:
Về giáo dục – đào tạo: TP Hồ Chí Minh ngày càng khẳng định vai trò trung tâm giáo dục – đào tạo chất lƣợng cao của mình Về công tác giáo dục, đào tạo
23 Cục Thống kê TP Hồ Chí Minh, Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội TP Hồ Chí Minh năm 2015
24 Tổng cục Thống kê, Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội TP Hồ Chí Minh năm 2015
25 Số liệu do đồng chí Lê Hoàng Quân - Ủy viên Trung ƣơng Đảng, phó Bí thƣ Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố chia sẻ trên báo tin tức ngày 28/4/2015
26 Thống kê của Tổng cục Hải quan và Cục Hải quan TP Hồ Chí Minh năm 2015
27 Điểm d tiểu mục 1 mục III phần I đề cương chi tiết phát triển kinh tế - xã hội TP Hồ Chí Minh giai đoạn
27 nguồn nhân lực phát triển theo chiều hướng ngày càng gia tăng, số lượng đào tạo thường năm sau cao hơn năm trước; loại hình đào tạo cũng đa dạng, cơ sở vật chất được quan tâm đầu tư Số lượng trường đại học và cao đẳng trên địa bàn tăng nhanh theo đà phát triển kinh tế
Về khoa học – kĩ thuật: TP Hồ Chí Minh có đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật vừa đông về số lƣợng vừa đƣợc đào tạo rất đa dạng từ các nguồn khác nhau, có đủ trình độ để tiếp thu khoa học kỹ thuật tiên tiến của thế giới Với những thành tựu đã đạt đƣợc, cùng với thế mạnh về nguồn nhân lực khoa học kỹ thuật, thành phố đã trở thành trung tâm đào tạo, khoa học kỹ thuật và chuyển giao công nghệ của vùng và cả nước
Về y tế: TP Hồ Chí Minh là một trung tâm y tế lớn của cả vùng và cả nước
Mật độ khám, chữa bệnh của thành phố rất cao, không chỉ cho bệnh nhân của thành phố mà còn cho bệnh nhân từ các địa phương khác chuyển đến Tính đến năm 2014, toàn thành phố có tổng số 379 cơ sở khám, chữa bệnh thuộc Sở y tế; 24.945 giường bệnh thuộc các cơ sở khám, chữa bệnh trên Tổng số cán bộ y tế ngành y là 24.068 cán bộ (trong đó có 6.995 bác sĩ), tổng số cán bộ y tế ngành dƣợc là 2.387 cán bộ (trong đó có 430 dƣợc sĩ cao cấp) 28
- Giao thông vận tải và du lịch:
Nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi, TP Hồ Chí Minh trở thành một đầu mối giao thông quan trọng của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á
Về du lịch: tính riêng năm 2015, TP Hồ Chí Minh đã đón 19,3 triệu lƣợt khách du lịch trong nước và 4,6 triệu lượt khách quốc tế (chiếm 57% lượt khách quốc tế đến Việt Nam) Tổng thu từ khách du lịch năm 2015 đạt 94.600 tỷ đồng tương ứng với 4,2 tỷ USD Với doanh thu này, ngành du lịch thành phố đã đóng góp 9,88% GDP cho Thành phố và 30,2% doanh thu du lịch cả nước 29
Nhƣ vậy, từ những số liệu thống kê và những thông tin trên, có thể nhận thấy rằng sự phát triển của TP Hồ Chí Minh đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội của vùng, miền và cả nước Chính vì vậy, cần phải có những sự quản lý chặt chẽ, xây dựng phương hướng đổi mới tổ chức, hoạt động của chính quyền thành phố cũng như sự chỉ đạo kịp thời từ các cơ quan nhà nước cấp trên để đƣa thành phố phát triển đúng quỹ đạo và đạt đƣợc những mục tiêu đề ra
28 Tổng cục thống kê: Số cơ sở khám, chữa bệnh, số giường bệnh thuộc Sở y tế phân theo địa phương; số cán bộ y tế ngành y, ngành dược thuộc Sở y tế phân theo địa phương năm 2014
29 http://vietnamtourism.gov.vn/index.php/items/19774 cập nhật ngày 18/01/2016
Thực trạng cơ cấu tổ chức của UBND TP Hồ Chí Minh trong nhiệm kì
2.2.1 Cơ cấu thành phần tổ chức của UBND TP Hồ Chí Minh
UBND TP Hồ Chí Minh do HĐND thành phố bầu ra và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Theo quy định của Luật về tổ chức HĐND và UBND năm
2003 cũng như hướng dẫn chi tiết tại Nghị định số 107/2004/NĐ-CP ngày 01 tháng
04 năm 2004 Quy định số lƣợng Phó Chủ tịch và cơ cấu thành viên UBND các cấp thì: “UBND thành phố Hà Nội và TP Hồ Chí Minh có 13 thành viên gồm có 1 Chủ tịch, 5 Phó Chủ tịch và 7 ủy viên” 30
Dựa trên quy định đó, trong kỳ họp đầu tiên của HĐND thành phố nhiệm kỳ 2011-2016, HĐND đã tiến hành bầu ra một Chủ tịch UBND, 5 phó Chủ tịch UBND, 6 ủy viên UBND Tuy nhiên, trong suốt nhiệm kỳ 2011 – 2016, số lƣợng cũng như những người đảm nhận các chức danh của UBND thành phố nhiều lần có sự thay đổi Và cho đến hiện tại thì cơ cấu tổ chức của UBND TP Hồ Chí Minh đã có thay đổi đáng kể so với lần bầu đầu tiên, cụ thể nhƣ sau:
+ Chủ tịch UBND thành phố là ông Nguyễn Thành Phong (Ủy viên Trung ƣơng Đảng - Phó Bí thƣ Thành ủy)
+ Thành phố có tổng cộng 5 Phó Chủ tịch UBND kể cả bầu đầu nhiệm kỳ và bầu bổ sung, bao gồm:
UVTV Thành ủy - Phó Chủ tịch UBND thành phố: Lê Thanh Liêm;
UVTV Thành ủy - Giám đốc Sở Công thương - Phó Chủ tịch UBND thành phố: Lê Văn Khoa;
UVTV Thành ủy - Phó Chủ tịch UBND thành phố: Trần Vĩnh Tuyến;
Thành ủy viên - Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh - Phó Chủ tịch UBND thành phố: Nguyễn Thị Thu;
Thành ủy viên - Phó Chủ tịch UBND thành phố: Huỳnh Cách Mạng
+ Các Ủy viên UBND nhiệm kỳ 2011 – 2016 gồm:
30 Điều 5 Nghị định số 107/2004/NĐ-CP ngày 01 tháng 04 năm 2004 Quy định số lƣợng Phó Chủ tịch và cơ cấu thành viên UBND các cấp
UVTV Thành ủy - Giám đốc Công an thành phố: Trung tướng Lê Đông Phong;
UVTV - Tư lệnh Bộ Tư lệnh thành phố: Thiếu tướng Trương Văn Hai;
Thành ủy viên - Chánh Văn phòng UBND thành phố: Võ Văn Hoan;
Thành ủy viên - Giám đốc Sở Tài chính: Phan Thị Thắng;
Thành ủy viên - Giám đốc Sở Kế hoạch - Đầu tƣ: Sử Ngọc Anh;
Giám đốc Sở Giao thông Vận tải: Bùi Xuân Cường
Về phân công nhiệm vụ trong cơ cấu tổ chức của UBND thành phố thì Chủ tịch UBND sẽ là người chỉ đạo, điều hành và quản lý chung các hoạt động của UBND thành phố; trực tiếp chỉ đạo các lĩnh vực: chiến lƣợc, quy hoạch tổng thể phát triển thành phố; công tác tổ chức - cán bộ; an ninh, nội chính; kế hoạch và đầu tư; thanh tra; cải cách hành chính; đối ngoại; chương trình phòng, chống tham nhũng; công trình xây dựng khu đô thị mới Thủ Thiêm và các công trình trọng điểm kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng của thành phố
Phó Chủ tịch UBND Lê Thanh Liêm đƣợc giao nhiệm vụ phụ trách công tác đối ngoại và trực tiếp xử lý công việc của Chủ tịch khi Chủ tịch đi công tác Trực tiếp phụ trách các lĩnh vực: công nghiệp; các khu chế xuất, khu công nghiệp và cụm công nghiệp; công tác sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước; quản lý doanh nghiệp nhà nước; nông nghiệp và phát triển nông thôn; thủy lợi, phòng, chống lụt bão; xét duyệt các dự án đầu tư trong nước thuộc lĩnh vực và đơn vị phụ trách; xét duyệt tất cả các dự án đầu tư nước ngoài trên địa bàn thành phố
Phó Chủ tịch UBND Lê Văn Khoa đƣợc giao trực tiếp phụ trách các lĩnh vực: quy hoạch, quản lý, phát triển đô thị; xây dựng; quản lý đất đai - tài nguyên và môi trường; giao thông, vận tải; cấp, thoát nước; quản lý nhà
Phó Chủ tịch UBND Trần Vĩnh Tuyến phụ trách công tác cải cách hành chính, kế hoạch vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản và trực tiếp phụ trách các lĩnh vực: tài chính - ngân sách; ngân hàng; thuế; quản lý công sản; thương mại, dịch vụ; du lịch; bưu chính, viễn thông; công nghệ thông tin…
Phó Chủ tịch UBND Nguyễn Thị Thu sẽ trực tiếp phụ trách các lĩnh vực: giáo dục và đào tạo; văn hóa, thể dục thể thao; xuất bản - báo chí; y tế, quản lý dược; vệ sinh an toàn thực phẩm; lao động - thương binh và xã hội; công tác giảm nghèo bền vững; quản lý công chức, viên chức; công tác thi đua - khen thưởng…
Phó Chủ tịch UBND Huỳnh Cách Mạng đƣợc phân công giúp Chủ tịch UBND phụ trách lĩnh vực an ninh, nội chính; công tác thanh tra 31
Như vậy, trong thời gian qua UBND TP Hồ Chí Minh đã có một cơ cấu tổ chức khá chặt chẽ và hoàn thiện để đảm bảo nhu cầu quản lý sự phát triển hàng ngày, hàng giờ của thành phố Nhờ đó, chính quyền UBND thành phố đã hoàn thành nhiều nhiệm vụ, đạt đƣợc nhiều thành tựu trong công tác điều hành, quản lý của mình Việc tổ chức và phân công nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể cho từng chủ thể một cách rõ ràng, rành mạch, từ Chủ tịch đến Phó Chủ tịch và các Ủy viên của UBND TP Hồ Chí Minh nhƣ hiện tại mang lại những hiệu quả làm việc nhất định cho UBND thành phố Mỗi chủ thể sẽ tự ý thức rõ nhiệm vụ của mình và tự giác tiến hành nhiệm vụ đó Việc phân chia cho từng Phó Chủ tịch đảm nhiệm những lĩnh vực cụ thể cũng làm cho mỗi Phó Chủ tịch có điều kiện hơn trong việc nắm rõ nội dung quản lý; đi sâu, đi trực tiếp vào các mảng do mình phụ trách; tránh tình trạng chồng chéo chức năng trong quản lý các lĩnh vực
Qua quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, UBND thành phố nói riêng và chính quyền thành phố nói chung đã đạt những thành tựu đáng nói:
+ Kinh tế thành phố phát triển tích cực, đạt mức tăng trưởng khá cao, duy trì mức tăng gấp 1,5 lần cả nước, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh từng bước được cải thiện, cơ cấu chuyển dịch đúng hướng, gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng, góp phần cùng cả nước phục hồi tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô 32 Công tác quy hoạch, quản lý đô thị có nhiều tiến bộ Quốc phòng – an ninh và trật tự xã hội đƣợc giữ vững Quan hệ đối ngoại của thành phố tiếp tục đƣợc mở rộng, tăng cường hợp tác góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội của thành phố
+ Trong từng nhiệm kì hoạt động của mình, đặc biệt là nhiệm kì 2011 –
2016, UBND thành phố đã luôn chủ động trong công tác triển khai các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, Nghị quyết của HĐND vào các lĩnh vực đời sống xã hội UBND không ngừng nâng cao chất lƣợng quản lý và phục vụ đến với nhân dân
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt đƣợc, cơ cấu tổ chức của UBND
TP Hồ Chí Minh cũng bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém cần có hướng khắc phục trong tương lai Cụ thể:
31 http://bizlive.vn/chinh-tri-xa-hoi/tphcm-dieu-chinh-phan-cong-nhiem-vu-cac-lanh-dao-chu-chot-
32 http://dantocmiennui.vn/kinh-te-xa-hoi/thanh-pho-ho-chi-minh-buoc-vao-nam-2016-voi-nen-tang-vung- chac/26735.html truy cập ngày 01/01/2016
Tổ chức và hoạt động của UBND TP Hồ Chí Minh trong thời gian qua dựa trên quy định của Luật về tổ chức HĐND và UBND năm 2003 Điểm bất cập lớn nhất của luật này là quy định mô hình tổ chức chính quyền địa phương ở đô thị và nông thôn tương đồng với nhau, trong khi đặc điểm của hai loại địa bàn này là hoàn toàn khác nhau Cụ thể, theo quy định tại Khoản 1 Điều 4 Luật về tổ chức HĐND và UBND năm 2003 thì:
“HĐND và UBND được tổ chức ở các đơn vị hành chính sau đây: a) Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là cấp tỉnh); b) Huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là cấp huyện); c) Xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã)”
Trên cơ sở phân chia HĐND và UBND tổ chức ở các đơn vị hành chính nhƣ vậy, Luật về tổ chức HĐND và UBND năm 2003 đã quy định cụ thể những nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND và UBND theo từng cấp là cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã vào các chương tương ứng Ở đây hoàn toàn không có sự phân biệt giữa địa bàn nông thôn và đô thị để hình thành nên từng mô hình quản lý phù hợp Sự quy định khung pháp lý chung cho chính quyền địa phương cả nước như vậy là cứng nhắc, thiếu linh hoạt, không phù hợp cho sự phát triển đa dạng của từng địa phương khác nhau Xét riêng với địa bàn đô thị, quy định theo cơ chế hành chính rập khuôn sẽ dẫn đến việc hạn chế rất lớn nhiệm vụ và quyền hạn của UBND trong quá trình điều hành quản lý đô thị, nhất là các đô thị đặc biệt nhƣ TP Hồ Chí Minh
Thực tiễn chế độ làm việc và hoạt động của UBND TP Hồ Chí Minh
2.3.1 Thực tiễn chế độ làm việc và hoạt động của tập thể UBND
Ngày 15 tháng 8 năm 2011 UBND thành phố đã ban hành Quyết định 55/2011/QĐ-UBND ban hành Quy chế làm việc của UBND TP Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2011 – 2016 Theo đó, Quy chế nêu rõ về các chế độ hoạt động và làm việc của tập thể UBND thành phố, Chủ tịch UBND thành phố, cũng nhƣ các thành viên khác của UBND
UBND thành phố thảo luận tập thể và quyết định theo đa số những vấn đề sau:
“1 Chương trình làm việc của UBND thành phố;
2 Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự toán ngân sách, quyết toán ngân sách hàng năm và quỹ dự trữ tài chính của thành phố trình HĐND thành phố quyết định;
3 Kế hoạch đầu tƣ, xây dựng các dự án, công trình sử dụng nguồn vốn ngân sách, có tính chất ngân sách trình HĐND thành phố quyết định;
4 Kế hoạch huy động nhân lực, tài chính để giải quyết các vấn đề cấp bách của thành phố trình HĐND thành phố quyết định;
5 Các biện pháp thực hiện nghị quyết của Chính phủ, nghị quyết của HĐND thành phố về kinh tế - xã hội, thông qua báo cáo của UBND thành phố trước khi trình HĐND thành phố;
6 Đề án thành lập mới, sáp nhập, giải thể các cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố và việc thành lập mới, nhập, chia tách, điều chỉnh địa giới hành chính ở địa phương;
7 Các vấn đề quan trọng khác mà pháp luật quy định thuộc thẩm quyền của UBND thành phố quyết định;
8 Các vấn đề mà Chủ tịch UBND thành phố xét thấy cần thiết” 44
Trong thời gian qua, nhất là trong nhiệm kỳ 2011 – 2016, tập thể UBND thành phố đã có những nỗ lực thực hiện quản lý nhà nước trên mọi lĩnh vực Đó là kết quả phấn đấu của lãnh đạo UBND thành phố nói riêng và cả tập thể cán bộ, công chức của UBND thành phố chung Các lĩnh vực quản lý của UBND TP Hồ
44 Điều 7 Quy chế làm việc của UBND TP Hồ Chí Minh nhiệm kì 2011 – 2016 (Ban hành kèm theo Quyết định số 55/2011/QĐ-UBND ngày 15 tháng 8 năm 2011 của UBND thành phố)
Chí Minh là rất rộng, bao trùm hết mọi mặt của đời sống xã hội ở thành phố Tuy nhiên, ở đây tác giả chỉ đề cập đến một số lĩnh vực tiêu biểu nhƣ sau:
Thứ nhất, về cải cách hành chính:
Cải cách hành chính đƣợc xem là một hoạt động trọng tâm và có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Đặc biệt, trong hoạt động này, UBND thành phố đóng vai trò là cơ quan điều hành và tổ chức thực hiện chính Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ IX đã đề ra 06 chương trình đột phá giai đoạn 2011 - 2015, trong đó có Chương trình cải cách hành chính giai đoạn 2011 - 2015 Ngày 14 tháng 5 năm 2011, UBND thành phố có Quyết định số 23/2011/QĐ-UBND ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình cải cách hành chính giai đoạn 2011-2015 Hàng năm, UBND thành phố đều tổ chức sơ kết, xây dựng chương trình thực hiện cụ thể, thường xuyên chỉ đạo, hướng dẫn và đôn đốc các đơn vị xây dựng kế hoạch triển khai việc xây dựng Chương trình cải cách hành chính và kịp thời có những văn bản chỉ đạo, phân công các ngành, các cấp tăng cường thực hiện công tác cải cách hành chính theo từng lĩnh vực quản lý nhà nước
Qua thời gian thực hiện thì đã có 18/18 Sở - ngành thành phố và 24/24 UBND quận - huyện có xây dựng kế hoạch thực hiện Chương trình cải cách hành chính giai đoạn 2011-2015
*Kết quả đạt được (Số liệu thống kê giai đoạn 2011 – 2015)
- Trong công tác cải cách thể chế, nâng cao hiệu quả công tác xây dựng, ban hành VBQPPL, cải cách tư pháp:
Hệ thống VBQPPL do HĐND, UBND các cấp ban hành đƣợc Sở Tƣ pháp, Phòng Tƣ pháp và các cơ quan chuyên môn thuộc UBND rà soát, kiểm tra kĩ lƣỡng UBND các cấp đã tổ chức rà soát 6.462 văn bản, xử lý 1.622 văn bản không còn phù hợp; trong đó, có 1.407 lƣợt văn bản của thành phố đƣợc rà soát với 219 văn bản đã đƣợc xử lý 45 Việc kiểm tra, rà soát VBQPPL làm cho văn bản đƣợc cải tiến so với văn bản trước đây; tạo sự tương thích, hài hòa giữa văn bản mới với hệ thống pháp luật hiện hành; kịp thời phát hiện văn bản có nội dung không phù hợp, qua đó đề xuất, xử lý, hạn chế hậu quả pháp lý phát sinh do thực hiện nội dung trái pháp luật
- Cải cách thủ tục hành chính, kiểm soát và đơn giản hóa thủ tục hành chính; tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức:
45 Báo cáo số 228/BC-UBND Thành phố Hồ Chí Minh ngày 10 tháng 9 năm 2015 Tổng kết Chương trình cải cách hành chính của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2011 – 2015 và một số nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2016 - 2020
+ Về công tác quán triệt, tập huấn nghiệp vụ kiểm soát thủ tục hành chính và xây dựng kiện toàn đội ngũ cán bộ đầu mối về kiểm soát thủ tục hành chính: thành phố đã tổ chức thành công 04 hội nghị quán triệt, tập huấn nghiệp vụ kiểm soát thủ tục hành chính cho 575 lƣợt cán bộ, công chức Đến cuối năm 2015, thành phố đã có tổng cộng 782 cán bộ, công chức làm đầu mối thực hiện nhiệm vụ kiểm soát thủ tục hành chính
+ Việc thực hiện các phương án đơn giản hóa thủ tục hành chính theo quy định của Chính phủ: UBND thành phố đã hoàn thành việc thực thi những thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền ban hành của UBND là 197/197 thủ tục hành chính
+ Việc công bố, công khai và kịp thời cập nhật thủ tục hành chính: thành phố đã rà soát và công bố, công khai 26 bộ thủ tục hành chính Tính đến tháng 12 năm
2014, tổng số thủ tục hành chính đƣợc áp dụng trên địa bàn thành phố là 2.138 thủ tục 46 Các quyết định công bố này đƣợc các đơn vị thực hiện thủ tục hành chính niêm yết công khai, kịp thời, đầy đủ theo quy định
+ Về tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính: từ tháng 6 năm 2011 đến năm 2015, Sở Tƣ pháp đã tiếp nhận 104 phản ánh, kiến nghị của người dân tập trung về hành vi, về quá trình thực hiện giải quyết hồ sơ của các cơ quan, đơn vị trực tiếp thực hiện thủ tục hành chính
- Về cải cách tổ chức bộ máy:
Thực tiễn thực hiện chức năng, nhiệm vụ của UBND TP Hồ Chí Minh
2.4.1 Thực tiễn thực hiện chức năng, nhiệm vụ của UBND TP Hồ
Chí Minh với tính chất là cơ quan chấp hành của HĐND
Với vai trò là cơ quan chấp hành của HĐND cùng cấp, trong thời gian qua , UBND TP Hồ Chí Minh đã tiến hành thực hiện nhiệm vụ của mình một cách tích cực để đảm bảo cho hoạt động của HĐND luôn vận hành thông suốt
UBND thành phố thông qua kết quả làm việc của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND định kỳ hàng tháng, hàng quý, hàng năm hoặc không định kỳ xây dựng các đề án, chương trình trình HĐND xem xét, quyết định UBND phối hợp với thường trực HĐND và các ban của HĐND thành phố chuẩn bị nội dung các kỳ họp của HĐND thành phố
Nhờ việc hỗ trợ tích cực của UBND mà HĐND thành phố đã căn bản hoàn thành những nhiệm vụ, vai trò của mình Trong công tác ban hành VBQPPL, tính từ ngày 01 tháng 01 năm 2011 đến năm 2014, HĐND và UBND thành phố đã ban hành tổng cộng 410 VBQPPL các loại, trong đó có 79 Nghị quyết, 238 Quyết định và 93 Chỉ thị 56 Hầu hết các VBQPPL ban hành có nội dung phù hợp với quy định của pháp luật và thực tiễn quản lý của thành phố, đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất của văn bản khi đƣợc ban hành
Trong mối quan hệ với HĐND, hiệu quả việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của UBND đƣợc phản ánh rõ nét nhất khi HĐND tiến hành hoạt động giám sát đối với UBND UBND thành phố luôn duy trì chế độ báo cáo công tác với HĐND về hoạt động công tác của mình Các hoạt động giám sát của thường trực HĐND và của HĐND thành phố đối với UBND cũng đƣợc tiến hành khá nhanh chóng, kịp thời Cụ thể, ngoài việc giám sát các hoạt động thường lệ của UBND thành phố,
55 Trương Thị Hiền (2015), “TP Hồ Chí Minh nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức”,
56 Báo cáo số 228/BC-UBND Thành phố Hồ Chí Minh ngày 10 tháng 9 năm 2015 Tổng kết Chương trình cải cách hành chính của Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2011 – 2015 và một số nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2016 - 2020
HĐND thành phố còn tập trung giám sát mạnh mẽ và tiến hành tiếp xúc cử tri về các vấn đề cử tri quan tâm: cấp thoát nước, bảo vệ môi trường, quy hoạch các dự án, cải cách hành chính, giao thông thành phố,… Cũng nhờ đó mà những phản ánh của cử tri đƣợc giải quyết khá kịp thời, nhiều vấn đề “nóng” của thành phố đƣợc quan tâm đúng mức
Trong việc cung cấp nước sạch cho người dân, hiện nay công suất phát nước sạch bình quân đạt 2,12 triệu m 3 /ngày, tổng sản lượng nước sản xuất ước đạt 581,945 triệu m 3 Đến tháng 11 năm 2015, đã gắn mới 78.979 đồng hồ nước nâng tỷ lệ hộ dân được cấp nước sạch lên 92,97% Công suất nước hiện hữu của các nhà máy và chất lượng nước cung cấp luôn được giữ ổn định 57
Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội đƣợc các lực lƣợng, cơ quan chức năng ra sức giữ vững Thành phố tăng cường triển khai công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội Riêng năm 2015, các cơ quan chức năng đã triệt phá 29 ổ mại dâm, bắt 127 đối tƣợng; phát hiện và xử lý 300 vụ cờ bạc, bắt 1.875 đối tượng, thu giữ trên 2,5 tỷ đồng và một số phương tiện phạm tội khác 58
Thời gian qua, công tác giám sát của HĐND tuy đã có nhiều cải thiện và chủ động hơn so với trước đây nhưng vẫn còn có những nội dung được đưa vào giám sát nhƣng hiệu quả giám sát chƣa thật sự cao Nguyên nhân là do trong một số lĩnh vực, hoạt động giám sát còn mang tính hình thức, chiếu lệ, chƣa thật sự đi sâu vào thực tế Hơn nữa, đối với giai đoạn sau giám sát, khi phát hiện ra những sai phạm cần phải chấn chỉnh, khắc phục thì các ban ngành đã có những sự quan tâm nhƣng giải quyết còn chậm trễ, chƣa phản hồi đầy đủ, kịp thời Ngoài ra, cũng còn tình trạng đại biểu HĐND chƣa làm việc hết trách nhiệm hoặc chỉ giám sát qua loa do ngại va chạm, nể nang làm cho chất lƣợng hoạt động giám sát của HĐND thành phố giảm đi đáng kể
Bên cạnh những thành quả đáng ghi nhận trong hoạt động của UBND TP Hồ Chí Minh, thì cũng còn tồn tại những bất cập ảnh hưởng đến đời sống của người dân đòi hỏi sự giám sát nghiêm túc, chặt chẽ hơn nữa của HĐND Một trong số đó là tình trạng ngập úng do mưa nhiều và triều cường diễn biến khá phức tạp thời gian gần đây Cụ thể, 75% điểm ngập nằm ở vùng có độ cao hơn 2,5m và 70% điểm bị ngập khi mƣa mới ở mức 40mm Trong đợt mƣa lớn giữa tháng 9 năm 2015 cả
57 Báo cáo số 06/BC-UBND ngày 08 tháng 01 năm 2016 của UBND TP Hồ Chí Minh về Tình hình kinh tế - văn hóa – xã hội, ngân sách, quốc phòng an ninh năm 2015, mục tiêu, nhiệm vụ năm 2016
58 Báo cáo số 06/BC-UBND ngày 08 tháng 01 năm 2016 của UBND TP Hồ Chí Minh về Tình hình kinh tế - văn hóa – xã hội, ngân sách, quốc phòng an ninh năm 2015, mục tiêu, nhiệm vụ năm 2016
57 thành phố có 66 điểm ngập trên dưới 50 cm 59 Vấn đề ngập úng mà không kịp thời giải quyết thì sẽ dẫn đến rất nhiều hệ lụy đối với phát triển hạ tầng kỹ thuật giao thông trong việc chỉnh trang những con đường cũ cũng như xây dựng những con đường mới Trong đó, khó khăn nhất là do nền đất thấp và yếu nên kỹ thuật làm đường cũng đòi hỏi phải phức tạp hơn và vốn đầu tư cũng phải lớn hơn
Việc quy định chính quyền 3 cấp có cả HĐND và UBND nhƣ hiện nay là không phù hợp với thực tiễn TP Hồ Chí Minh Đặc biệt là HĐND ở quận, phường hoạt động mang tính hình thức, không thực quyền Cấp quận chỉ là cấp trung gian, truyền tải các chỉ đạo, quy định từ thành phố xuống các cơ sở Còn cấp phường là cấp chính quyền cơ sở nhưng “đặc điểm kết nối và quản lý xã hội phố phường mang tính liên thông và đại chúng không phù hợp phân khu độc lập” 60 Các vấn đề kinh tế
- xã hội, nhân sự ở quận, phường là do UBND thành phố phê duyệt Thêm vào đó, ngân sách của HĐND quận, phường là do trên cao rót xuống Mà hoạt động gì cũng phải cần tới ngân sách, tới phê duyệt làm cho HĐND quận, phường mất đi tính chủ động, trở nên hình thức Quy định tổ chức HĐND ở quận, phường làm cồng kềnh thêm bộ máy điều hành của thành phố mà chất lƣợng làm việc mang lại không cao Mối quan hệ phối hợp hoạt động của HĐND và UBND đóng vai trò cốt lõi trong việc xây dựng một chính quyền địa phương vững mạnh Riêng đối với TP Hồ Chí Minh, xuất phát từ tầm quan trọng của thành phố với cả nước thì việc xây dựng mối quan hệ công tác giữ hai cơ quan này ngày càng phải đƣợc nâng cao và chặt chẽ hơn nữa; đảm bảo cho hoạt động vận hành, quản lý thành phố hiệu quả hơn, bắt kịp những thay đổi nhanh chóng về mọi mặt đời sống – xã hội
2.4.2 Thực tiễn thực hiện chức năng, nhiệm vụ của UBND TP Hồ
Chí Minh với tính chất là cơ quan quản lý hành chính nhà nước ở địa phương