+ Đặt compa sao cho một mũi nhọn trùng với mút A, mũi kia trùng với mút B của đoạn thẳng AB cho trước. + Giữ độ mở của compa không đổi, đặt compa sao cho một mũi nhọn trùng với gốc C củ[r]
Trang 1• Trên tia Ox để vẽ đoạn thẳng OM có độ dài bằng a ta làm như sau:
Mút O đã biết Ta vẽ mút M như sau:
+ Đặt cạnh của thước nằm trên tia Ox sao cho vạch số 0 của thước trùng với gốc O
+ Vạch số a của thước sẽ cho ta điểm M
Đoạn thẳng OM là đoạn thẳng phải vẽ
Nhận xét: Trên tia Ox bao giờ cũng vẽ được một và chỉ một điểm m sao cho OM = a (đơn vị dài)
• Cách vẽ đoạn thẳng CD bằng đoạn AB cho trước
Vẽ một tia Cy bất kì Khi đó, ta đã biết mút C của đoạn CD Ta vẽ mút D như sau:
+ Đặt compa sao cho một mũi nhọn trùng với mút A, mũi kia trùng với mút B của đoạn thẳng AB cho trước
+ Giữ độ mở của compa không đổi, đặt compa sao cho một mũi nhọn trùng với gốc C của tia Cy, mũi kia nằm trên tia sẽ cho ta mút D và CD là đoạn thẳng phải vẽ
2 Vẽ hai đoạn thẳng trên tia
Trên tia Ox, OM = a, ON = b, nếu 0 < a < b thì điểm M nằm giữa O và N
II CÁC DẠNG TOÁN
1 Dạng 1 TÍNH ĐỘ DÀI ĐOẠN THẲNG
Phương pháp giải
– Xác định điểm nằm giữa hai điểm khác ;
– Dùng công thức cộng đoạn thẳng
Ví dụ 1
Trên tia Ox, vẽ hai đoạn thẳng OM và ON sao cho OM = 3cm , ON = 6cm
Tính MN
So sánh OM và MN
Giải
Trên tia Ox có hai điểm M, N mà OM < ON (3 < 6) nên điểm M nằm giữa hai điểmO và N
Suy ra OM + MN = ON ;
MN = ON-OM = 6 – 3 = 3 (cm)
Vậy : OM = ON (= 3 cm)
Trang 2Ví dụ 2
Trên tia Ox, vẽ ba đoạn thẳng OA, OB, oc sao cho OA = 2cm, OB = 5cm, OC = 8cm So sánh BC và BA
Hướng dẫn
Trước hết hãy chứng tỏ A nằm giữa O và B; B nằm giữa O và C
Từ đó tính được AB = BC (= 3cm)
Ví dụ 3
Gọi A, B là hai điểm trên tia Ox, OA = 8cm , AB = 2cm
Tính OB Bài toán có mấy đáp số?
Giải
Vì A, B nằm trên tia Ox nên O không nằm giữa A và B
Chỉ còn hai trường hợp :
Trường hợp A nằm giữa O và B (H 82a) :
Ta có : OB = OA + AB = 8 + 2 = 10 (cm)
Trường hợp B nằm giữa O và A
(H.82b) :
Ta có :
OB + BA = OA
OB = OA – BA
Trang 3Giải
Trên tia AB có 2 điểm C, B mà AC < AB (1 < 4) nên c nằm giữa hai điểm A và B,
do đó : AC + CB = AB ; 11 + CB = 4 ; CB = 3 (cm)
Điểm D thuộc tia đối của tia BC nên điểm B nằm giữa C và D, do đó :
CD = CB + BD = 3 + 2 = 5 (cm)
Ví dụ 5
Đoạn thẳng AC dài 5cm Điểm B nằm giữa A và C sao cho BC = 3cm
a) Tính AB
b) Trên tia đối của tia BA lấy điểm D sao cho BD = 5cm So sánh AB và CD
Giải
a) Điểm B nằm giữa A và C nên AB + BC = AC ; AB = AC – BC = 5-3 = 2 (cm)
b) Hai tia BC và BD trùng nhau (vì đều là tia đối của tia BA) Trên tia BC có BC < BD (3 < 5) nên C
nằm giữa B và D Suy ra BC + CD = BD ; CD = BD – BC = 5-3 = 2 (cm)
Vậy AB = CD (= 2cm)
Ví dụ 6 Gọi M và N là hai điểm nằm trên tia Ox Biết OM = 3cm , MN = a(cm) trong đó a ≠ 3
– Tính ON
– Bài toán có mấy đáp số?
Giải
Trường hợp 0 < a < 3
a) Nếu điểm N nằm trên tia đối của tia MO thì M nằm giữa O và N, lúc đó:
ON = OM + MN ;
ON = 3 + a (cm) (H.85)
Trang 4b) Nếu điểm N nằm trên tia MO, ta
có MN < MO (vì a < 3) nên N nằm giữa M và O, ta có : MN + NO = MO ;
ON = MO – MN = 3 – a (H.86)
* Trường hợp a > 3
Điểm N không thể nằm giữa M và O ; chỉ có thể điểm M nằm giữa O và N
(Bạn đọc tự chứng minh) Lúc đó : ON = 3 + a
Tóm lại, nếu 0 < a < 3, bài toán có hai đáp số : 3 + a (cm) hoặc 3 – a (cm) ; nếu a > 3, bài toán có
một đáp số: 3 + a (cm)
2 Dạng 2 VẼ ĐOẠN THẲNG CÓ ĐỘ DÀI CHO TRƯỚC
Phương pháp giải
Dùng thước có chia khoảng (xem SGK trang 122)
Ví dụ 7
Vẽ đoạn thẳng AB dài 3,5 cm Nói cách vẽ
Hướng dẫn
Học sinh tự vẽ theo hướng dẫn trong SGK
3 Dạng 3 XÁC ĐỊNH ĐIỂM NẰM GIỮA HAI ĐIỂM KHÁC
Phương pháp giải
Ta có thể dùng một trong các dấu hiệu sau :
– Nếu hai tia OA, OB đối nhau thì điểm o nằm giữa hai điểm A và B
– Nếu trên tia Ox có hai điểm M và N và OM < ON thì điểm M nằm giữa hai điểm O và N (Hình 79)
Ví dụ 8
Trên tia Ox, cho ba điểm M, N, p biết OM = 2cm, ON = 3cm, OP = 3,5cm Hỏi trong ba điểm M, N,
P thì điểm nào nằm giữa hai điểm còn lại ? Vì sao ?
Giải
Trang 5Từ (1) và (2) suy ra hai tia NM và NP đối nhau Do đó điểm N nằm giữa hai điểm M và P
Người ta cũng chứng minh được rằng : Trên tia Ox có 3 điểm M, N, p ; OM = a ; ON = b ; OP < c nếu a <
b < c thì điểm N nằm giữa hai điểm M và P
Ví dụ 9 Vẽ đoạn thẳng AB = 5cm Lấy hai điểm M, N nằm giữa A và B sao cho AM + BN = 4cm
Tính MN
Giải
Điểm N nằm giữa hai điểm A và B nên AN + BN = AB = 5 (cm) (1)
Theo đề bài thì : AM + BN = 4 (cm) Suy ra : AM < AN
Trên tia AB có AM < AN nên điểm M nằm giữa A và N do đó AN = AM + MN ; thay vào (1) ta được :
AM + MN + BN =5
MN + (AM + BN) = 5
MN + 4 = 5
Suy ra : MN = 1 (cm)
Trang 6Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội
dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm, giỏi
về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên danh
tiếng
I.Luyện Thi Online
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây
dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các trường
PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên
khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn
II.Khoá Học Nâng Cao và HSG
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS
THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt
điểm tốt ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành
cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
III.Kênh học tập miễn phí
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các
môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu
tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí