Kế toán tiêu thụ Hàng hóa & xác định kết quả tiêu thụ tại Cty CPTM Bách Khoa

Kế toán tiêu thụ Hàng hóa & xác định kết quả tiêu thụ tại Cty CPTM Bách Khoa

Lời mở đầu

Tồn tại và phát triển trong nền kinh tế thị trờng, không một doanh nghiệpsản xuất nào không quan tâm đến vấn đề hàng hoá và tiêu thụ hàng hoá sản xuất

ra Chỉ có tiêu thụ khi đó giá trị sử dụng của hàng hoá mới đợc thực hiện, lao

động của toàn bộ doanh nghiệp mới đợc thừa nhận Có thực hiện quản lý tốthàng hoá và tiêu thụ hàng hoá, doanh nghiệp mới có điều kiện bù đắp chi phí đãchi ra trong quá trình sản xuất - tiêu thụ, đảm bảo quá trình tái sản xuất giản

đơn và thực hiện giá trị của lao động thặng d - thu lợi nhuận quyết định tồn tại

và phát triển của doanh nghiệp

Là công cụ quan trọng và hiệu lực nhất để quản lý hoạt động sản xuất kinhdoanh, kế toán nói chung và kế toán tiêu thụ hàng hoá nói riêng phải khôngngừng đợc hoàn thiện

Chuyển đổi thành Công ty - có t cánh pháp nhân - từ năm 1995, trong điềukiện kinh tế thị trờng với sự cạnh tranh gay gắt của các đơn vị cùng ngành, đểtồn tại và phát triển Công ty đã sớm tiếp cận với những quy luật của nền kinh tếthị trờng, quan tâm đẩy mạnh sản xuất, chú trọng chất lợng sản phẩm, chủ độngtrong sản xuất và tiêu thụ Song song với những điều đó bộ phận kế toán củaCông ty cũng từng bớc phát triển, hoàn thiện theo bề dày thời gian cũng nhnhững biến đổi mới của hệ thống kế toán Việt Nam

Trong thời gian thực tập tại Công ty cổ phần thơng mại Bách Khoa, em đã

đi sâu nghiên cứu về công tác tổ chức kế toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kếtquả của Công ty với đề tài

" Kế toán tiêu thụ hàng hoá & xác định kết quả tiêu thụ tại Công ty Cổ phần thơng mại Bách Khoa"

Mục tiêu của bản chuyên đề là vận dụng lý luận về kế toán tiêu thụ hànghoá và xác định kết quả vào nghiên cứu thực tiễn ở Công ty Cổ Phần thơng mạibách Khoa, từ đó phân tích những vấn đề còn tồn tại nhằm góp phần hoàn thiệnhơn nữa công tác kế toán tại Công ty

Đề tài đợc trình bày với kết cấu gồm ba phần chính.

Phần 1 Cơ sở lý luận chung về kế toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả

tiêu thụ trong các doanh nghiệp thơng mại.

Phần2 Thực trạng về công tác kế toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả

tiêu thụ ở Công ty CP TM Bách Khoa - Hà Nội Phần 3 Một số nhận xét và kiến nghị nhằm hoàn thiện kế toán tiêu thụ hàng

hoá và xác định kết quả ở Công ty CP TM Bách Khoa.

Đề tài đợc nghiên cứu và triển khai theo một hệ thống lôgíc Với ý tởng,phần 1 nhằm đa ra cơ sở lý luận chung về tổ chức kế toán tiêu thụ hàng hoá vàxác định kết quả, là căn cứ để so sánh đối chiếu với phần 2, để từ đó có nhữngnhận xét biện chứng và lý giải về những kiến nghị ở phần 3

Trong quá trình thực tập, em đã nhận đợc sự chỉ dẫn tận tình của Th.SNguyễn Thị Hoà cô giáo hớng dẫn trần thu hà cùng các cô, chú, anh, chị cán bộ phòng Tài chính kế toán Công ty cổ phần thơng mại Bách Khoa Tuynhiên do phạm vi đề tài rộng, thời gian thực tế cha nhiều nên khó tránh khỏithiếu xót, Em kính mong nhận đợc sự chỉ đạo giúp đỡ của thày cô, chú, anh, chịtrong phòng kế toán Công ty để chuyên đề của em đợc hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

phần 1Cơ sở lý luận chung về kế toán tiêu thụ hàng hóa

và xác định kết quả tiêu thụ trong doanh nghiệp

1.1.1 Khái niệm tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả

Nét đặc trng chủ yếu trong các doanh nghiệp thơng mại là hoạt động sảnxuất kinh doanh thông qua việc tiêu thụ hàng hoá thu lợi nhuận Tiêu thụ hànghoá là một trong hai quá trình và là quá trình cuối trong hoạt động kinh doanhcủa doanh nghiệp thơng mại Tiêu thụ hàng hoá là việc chuyển quyền sở hữu vềhàng hoá lao vụ, dịch vụ từ doanh nghiệp này sang khách hàng khác và doanhnghiệp thu đợc tiền hoặc quyền thu tiền

Số tiền thu đợc từ hoạt động tiêu thụ hàng hoá của doanh nghiệp đợc gọi

là doanh thu bán hàng, ở doanh nghiệp áp dụng tính thuế giá trị giá tăng theo

ph-ơng pháp trực tiếp thì doanh thu bán hàng là giá trị thanh toán của số hàng đãbán bao gồm cả thuế Ngoài ra doanh thu bán hàng còn bao gồm các khoản phụthu nh các khoản phí thu thêm ngoài giá bán, khoản trợ cấp trợ giá của nhà nớckhi doanh nghiệp thực hiện cung ứng hàng hoá dịch vụ theo yêu cầu nhà nớc

Để thực hiện mục đích kinh doanh của mình là thoả mãn nhu cầu tiêudùng của xã hội về hàng hoá dịch vụ và thu lợi nhuận sau mỗi chu kỳ kinh doanhdoanh nghiệp phải luôn tính toán, xác định chi phí bỏ ra và thu nhập thu về, haynói cách khác doanh nghiệp phải xác định đợc kết quả sản xuất kinh doanh củamình, trong các doanh nghiệp thơng mại đó chính là kết quả tiêu thụ hàng hoá

Nh vậy kết quả tiêu thụ hàng hoá là khoản chênh lệnh giữa doanh thu bán hàngthu về với chi phí kinh doanh bỏ ra trong quá trình tiêu thụ hàng hoá

1.1.2 ý nghĩa của hoạt động tiêu thụ hàng hoá trong DNTM.

Nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung trớc đây với nét đặc trng nổi bật là từviệc sản xuất tới tiêu thụ hoàn toàn do nhà nớc quyết định các doanh nghiệpkhông cần quan tâm tới sản phẩm của mình sản xuất ra có đợc thị trờng chấpnhận hay không mà chỉ quan tâm đến sản xuất cái gì mình sẵn có Theo chỉ tiêu

kế hoạch nớc giao cho, doanh nghiệp không quan tâm tới hiệu quả sản xuất kinhdoanh, lãi hay lỗ đã có nhà nớc gánh chịu … chính vì cơ chế quản lý nh vậy nêncác doanh nghiệp thờng ỉ lại làm mất đi tính tự chủ nhạy bén của mình trongviệc sản xuất kinh doanh và cung cấp hàng hoá ra thị trờng Đối với các doanhnghiệp thơng mại thì họ thực hiện mua bán lu thông hàng hoá trên thị trờng theoyêu cầu của nhà nớc Nhà nớc độc quyền trong việc phân phối hàng hoá thôngqua các doanh nghiệp thơng mại do nhà nớc làm chủ, điều phối hàng hoá thôngqua các DNTM, điều này đã gây nên sự hạn chế, mất cân đối giữa cung và cầutrên thị trờng dẫn đến nền kinh tế bị trì trệ, kìm hãm, lún sâu vào sự khủnghoảng Cơ chế kinh tế mới đã mở ra môi trờng kinh doanh thuận lợi song cũngchứa đầy những khó khăn thử thách đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải có cách nhìn

nhận toàn diện trong hoạt động sản xuất kinh doanh của mình Các doanh nghiệpphải hoạt động với phơng châm hạch toán kinh doanh đợc ăn lỗ chịu và chịutrách nhiệm trớc nhà nớc và pháp luật về hoạt động của mình Vì vậy mỗi doanhnghiệp phải năng động nhạy bén thích nghi với môi trờng kinh doanh với mụctiêu hớng tới là thị trờng, thị trờng là xuất phát điểm, là đích để các doanhnghiệp chinh phục và khai thác Để đạt đợc điều đó các doanh nghiệp phải làmtốt công tác bán hàng, tiếp cận thị trừơng để tiêu thụ sản phẩm Đối với cácdoanh nghiệp thơng mại thì hoạt động tiêu thụ hàng hoá có ý nghĩa cực kì quantrọng Trong doanh nghiệp thơng mại hoạt động tiêu thụ hàng hoá là hoạt độngchủ yếu cuối cùng và quan trọng nhất, nó giúp cho vốn kinh doanh của doanhnghiệp nhanh chóng chuyển từ hình thái hàng hoá sang hình thái tiền tệ và là cơ

sở xác định kết quả kinh doanh sau này

Đối với bản thân doanh nghiệp Thực hiện tốt công tác tiêu thụ hàng hoágiúp cho doanh nghiệp thu hồi đợc vốn nhanh, làm cho tốc độ chu chuyển vốn lu

động nhanh, từ đó doanh nghiệp không bị chiếm dụng vốn và tiết kiệm chi phí vềvốn

Doanh nghiệp có bán đợc hàng thì mới có doanh thu bù đắp chi phí, thựchiện nghĩa vụ đối với nhà nớc và các đối tuợng khác có liên quan và cao hơn làthực hiện giá trị thặng d, từ đó giúp các nhà quản trị biết đợc tình hình hoạt độngcủa doanh nghiệp mình và đa ra các quyết định phù hợp

Trên giác độ toàn bộ nền kinh tế quốc dân, doanh nghiệp đóng vai trò làmột đơn vị kinh tế cơ sở Sự lớn mạnh của doanh nghiệp góp phần ổn định vàphát triển toàn bộ nền kinh tế, tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện mục tiêuchung của toàn quốc gia Hàng hoá của doanh nghiệp đợc lu thông trên thị trờng

đồng nghĩa với việc hàng hoá của doanh nghiệp đợc xã hội chấp nhận hơn thếnữa là doanh nghiệp khẳng định đợc chỗ đứng của mình trên thị trờng Mặt khácthực hiện tốt quá trình bán hàng góp phần điều hoà giữa sản xuất và tiêu dùng,giữa tiền và hàng, giữa cung và cầu và là điều kiện đảm bảo sự phát triển cân đốitrong ngành cũng nh toàn bộ nền kinh tế quốc dân

1.1.3 Vấn đề quản lý quá trình tiêu thụ hàng hoá trong các doanh nghiệp thơng mại.

Quản lý hoạt động tiêu thụ hàng hoá là quản lý hoạt động quản lý theo

đúng kế hoạch tiêu thụ, có nh vậy mới thực hiện cân đối giữa cung và cầu, đảmbảo cân đối sản xuất trong từng ngành và trong nền kinh tế Quản lý bán hàngcần bám sát các yêu cầu cơ bản sau đây

- Về khối lợng hàng hoá tiêu thụ phải nắm chính xác số lợng từng loạihàng hoá tồn đầu kỳ, nhập trong kỳ và xuất tiêu thụ và lợng dự trữ cần thiết để

có kế hoạch cung ứng kịp thời cho nhu cầu thị trờng Bộ phận quản lý hàng hoáxuất bán phải thờng xuyên đối chiếu với thủ kho về số lợng hàng hoá luânchuyển cũng nh nh tồn kho

- Về giá vốn của hàng xuất kho Đây là toàn bộ chi phí cấu thành nênhàng hoá và biểu hiện ở mặt giá trị hàng hoá Đó là cơ sở xác định giá bán vàtính toán hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

1.2 Vấn đề xác định kết quả tiêu thụ trong doanh nghiệp thơng mại.

1.2.1 Các chỉ tiêu liên quan đến kết quả tiêu thụ.

Tuỳ thuộc vào phơng pháp tính thuế GTGT, nội dung các chỉ tiêu liênquan đến kết quả tiêu thụ có sự khác nhau Đối với các doanh nghiệp tính thuếGTGT theo phơng pháp khấu trừ, các chỉ tiêu tạo nên kết quả tiêu thụ nh doanhthu, các khoản giảm trừ doanh thu, các chi phí trong quá trình tiêu thụ sẽ không

có thuế GTGT đầu ra hoặc đợc khấu trừ

- Ngợc lại, đối với các doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phờng pháp trựctiếp thì các khoản chi phí bao gồm cả thuế GTGT đầu vào và giá bán hàng hóa làgiá bán đã bao gồm cả thuế GTGT Vì thế các chứng từ doanh thu bán hàng,giảm giá, hàng bán trả lại đều bao gồm thuế GTGT đầu ra

* Các chỉ tiêu liên quan đến việc xác định kết quả tiêu thụ.

- Doanh thu bán hàng: Là tổng giá trị đợc thực hiện do việc tiêu thụ hànghóa, sản phẩm cho khách hàng trong một thời gian nhất định Doanh thu bánbàng là số tiền ghi trên hóa đơn bán hàng, trên các hợp đồng cung cấp hàng hóa,sản phẩm Đây là chỉ tiêu khái quát để đánh giá quy mô của doanh nghiệp, lànguồn thu nhập để trang trải chi phí bỏ ra, thực hiện các nghĩa vụ với Nhà nớc,nâng cao đời sống cán bộ, công nhân viên, cải thiện hoạt động sản xuất kinhdoanh

- Doanh thu thuần Là số chênh lệch giữa doanh thu bán hàng với cáckhoản giảm giá, doanh thu của số hàng bán bị trả lại, thuế TTĐB, thuế xuấtkhẩu

- Chiết khấu bán hàng Là số tiền tính trên tổng số doanh thu trả chokhách hàngtrớc thời hạn quy định

+ Chiết khấu thơng mại Là khoản tiền khấu trừ cho khách hàng (tiền ởng) do trong một khoảng thời gian nhất định khachs hàng đã tiến hành mua mộtkhối lợng lớn hàng hóa (tính theo tổng số hàng đã mua trong thời gian đó) hoặckhấu trừ rên giá bán thông thờng vì mua khối lợng lớn hàng hóa trong một đợt

th Giảm giá hàng bán Là số tiền giảm trừ cho khách hàng ngoài hóa đơnhay hợp đồng cung cấp mà doanh nghiệp chấp nhận cho khách hàng vì lý do nh.Hàng kém phẩm chất, không đúng quy cách, giao không đúng thời gian, địa

- Chi phí bán hàng Bao gồm các chi phí phát sinh trong quá trình tiêu thụsản phẩm, hàng hóa nh Chi phí nhân viên bán hàng, chi phí vật liệu, bảo trì,công cụ, dụng cụ, chi phí vận chuyển bốc dỡ, chi phí khấu hao tài sản cố địnhdùng cho bộ phận bán hàng, chi phí hoa hồng cho đại lý, chi phí dịch vụ muangoài và các chi phí khác bằng tiền nh chi phí bảo hành sản phẩm, chi phí quảngcáo

- Chi phí quản lý doanh nghiệp Là những khảon chi phí phát sinh có liênquan chung đến toàn bộ hoạt động của cả doanh nghiệp mà không tách riêng ra

đợc cho bất kỳ một hoạt động nào Chi phí quản lý doanh nghiệp bào gồm chiphí quản lý, chi phí hành chính, chi phí chung khác.

1.2.2 Sự cần thiết, nhiệm vụ của kế toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả trong các DNTM.

Để quản lý tốt nhất đối với hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, khôngphân biệt doanh nghiệp đó thuộc loại hình kinh tế nào, lĩnh vực hoạt động hayhình thức sở hữu đều phải sử dụng các loại công cụ quản lý khác nhau trong đó

kế toán là một công cụ hữu hiệu Đặc biệt là trong nền kinh tế thị tr ờng, kế toán

đợc sử dụng nh một công cụ đắc lực không thể thiếu đối với một doanh nghiệpcũng nh đối với sự quản lý vĩ mô của nhà nớc

Trong công tác quản lý hoạt động tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả ởdoanh nghiệp có vai trò kế toán rất quan trọng Các thông tin kế toán đa rakhông chỉ phục vụ cho công tác quản lý của bản thân doanh nghiệp mà còn phục

vụ cho công tác quản lý của nhiều đối tợng liên quan khác

Thông tin kế toán giúp những ngời quản lý doanh nghiệp nắm vững đợchoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp mình, sự biến động của nó, từ

đó lựa chọn phơng án tiêu thụ có hiệu quả

Để giữ vững vai trò công cụ quản lý kinh tế có hiệu quả, kế toán tiêu thụhàng hoá và xác định kết quả cần thực hiện tốt các nhiệm vụ cụ thể

+ Ghi chép phản ánh đầy đủ kịp thời khối lợng hàng hoá bán ra Quản lýchặt chẽ tình hình biến động và dự trữ kho hàng từ đó phát hiện và có biện pháp

xử lý kịp thời hàng hoá ứ đọng

+ Lựa chọn phơng pháp xác định xác định giá vốn hàng xuất bán và tínhtoán đúng giá trị hàng xuất bán, xác định chi phí bán hàng từ đó góp phần tínhtoán xác định kết quả bán hàng đầy đủ chính xác

+ Kiểm tra phân tích tình hình thực hiện kế hoạch bán hàng từ đó cung cấpthông tin cho lãnh đạo về thực hiện tiến độ tiêu thụ hàng hoá để làm công tác lập

kế hoạch tiêu thụ hàng hoá cho kỳ sau

+ Đôn đốc quá trình thanh toán tiền hàng nhanh chóng khi cần, kiểm tratình hình chấp hành kỷ luật thanh toán và quản lý chặt chẽ tiền bán hàng Kiểmtra tình hình thực hiện nghĩa vụ với nhà nớc

+ Phản ánh đầy đủ chính xác kịp thời khoản doanh thu theo từng loại hànghoá kinh doanh, phục vụ cho việc đánh giá phân tích hiệu quả kinh doanh vàkiểm tra tình hình thực hiện các chế độ thể lệ tài chính hiện hành

2 Nội dung tổ chức kế toán tiêu thụ hàng hoá trong doanh nghiệp

th-ơng mại.

2.1 Các phơng thức tiêu thụ hàng hoá trong các doanh nghiệp thơng mại

Đặc điểm khác biệt cơ bản của doanh nghiệp thơng mại và doanh nghiệpsản xuất là doanh nghiệp thơng mại không trực tiếp chế tạo ra sản phẩm, hànghoá mà đóng vai trò trung gian giữa sản xuất và tiêu dùng Để tạo điều kiệnthuận lợi trong quan hệ mua bán, doanh nghiệp thơng mại phải biết áp dụng linhhoạt các phơng thức tiêu thụ sau

2.1.1 Phơng thức tiêu thụ trực tiếp.

Phơng thức tiêu thụ trực tiếp là phơng thức giao hàng cho ngời mua trựctiếp tại kho (hay trực tiếp tại các phân xởng không qua kho) của doanh nghiệp.

Số hàng khi bàn giao cho khách hàng đợc chính thức coi là tiêu thụ và ngời bánmất quyền sở hũ về số hàng này Ngời mua thanh toán hoặc chấp nhận thanhtoán số hàng mà ngời bán đã giao

a Bán buôn hàng hoá.

Bán buôn hàng hoá là bán hàng cho mạng lới bán lẻ, cho sản xuất tiêudùng Thanh toán tiền hàng chủ yếu không dùng tiền mặt mà thông qua ngânhàng và bằng các hình thức thanh toán khác

đợc coi là tiêu thụ và bên bán mất quyền sở hữu đối với số hàng đó

Bán buôn qua kho theo hình thức bên mua lấy hàng trực tiếp tại kho theohình thức này, hai bên ký hợp đồng trong đó ghi rõ bên mua đến kho của bênbán nhận hàng Căn cứ vào hợp đồng kinh tế đã ký, bên mua sẽ uỷ quyền chongời đến nhận hàng tại kho của doanh nghiệp Khi bên mua nhận đủ số hàng và

ký xác nhận trên chứng từ bán hàng thì số hàng đó không thuộc quyền sở hữucủa doanh nghiệp nữa, hàng đợc coi là đã tiêu thụ, doanh nghiệp hạch toán vàodoanh thu Việc thanh toán tiền hàng căn cứ trên hợp đồng đã ký Chứng từ kếtoán áp dụng trong trờng hợp này là hoá đơn GTGT hoặc hoá đơn kiêm phiếuxuất kho có chữ ký của ngời nhận hàng

- Bán buôn không qua kho (giao thẳng hàng không qua kho) Đây là trờnghợp tiêu thụ hàng hoá không qua kho của doanh nghiệp Bán buôn không quakho có hai hình thức thực hiện

Bán buôn vận chuyển thẳng, không tham gia thanh toán thực chất là hìnhthức môi giới trung gian trong quan hệ mua bán, doanh nghiệp chỉ phản ánh tiềnhoa hồng môi giới cho việc mua hoặc bán, không đợc ghi nhận nghiệp vụ muacũng nh nghiệp vụ bán

Bán buôn vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán trờng hợp này doanhnghiệp phải tổ chức quá trình mua hàng, bán hàng, thanh toán tiền hàng mua,tiền hàng đã bán với nhà cung cấp và khách hàng của doanh nghiệp

hàng kiểm tiền bán hàng và kiểm kê hàng tồn trên quầy để xác định lợng hàng

đã bán trong ngày rồi sau đó lập báo cáo bán hàng Tiền bán hàng đợc nhân viênbán hàng kê vào giấy nộp tiền cho thủ quỹ hoặc cho ngân hàng ( nếu đợc uỷquyền ) Báo cáo bán hàng là căn cứ để tính doanh thu và đối chiếu với số tiền đãnộp theo giấy nộp tiền

2.1.2 Phơng thức bán hàng đại lý , ký gửi

Là phơng thức mà bên chủ hàng ( gọi là bên giao đại lý) xuất hàng chobên nhận đại lý ký gửi ( gọi là bên đại lý) để bán Bên đại lý sẽ đợc nhận hoahồng hay chênh lệch giá, đó chính là doanh thu của bên đại lý, ký gửi Khi bênbán xuất giao hàng hoá cho đại lý thì số hàng hoá đó cha xác định là tiêu thụ.Chỉ khi nào bên đại lý đã thông báo bán đợc hàng lúc đó mới xác định là tiêuthụ

Với hình thức tiêu thụ này đòi hỏi các đại lý ký gửi có thể đảm bảo nhậnhàng, giao tiền theo đúng thời gian quy định và bán theo giá mà doanh nghiệp đã

định

2.1.3 Phơng thức tiêu thụ nội bộ.

Tiêu thụ nội bộ là việc mua, bán sản phẩm hàng hoá giữa đơn vị chính vớicác đơn vị trực thuộc hay giữa các đơn vị trực thuộc với nhau trong cùng mộtcông ty, tổng công ty Ngoài ra, đợc coi là tiêu thụ nội bộ còn bao gồm khoánsản phẩm, hàng hoá, xuất biếu tặng, xuất trả lơng, thởng, xuất dùng cho hoạt

động sản xuất kinh doanh

2.2 Phơng pháp xác định giá vốn của hàng hoá tiêu thụ.

Để xác định giá vốn của hàng hoá tiêu thụ, ta phải đánh giá hàng hoá bằngtiền và giá trị hàng hoá theo nguyên tắc nhất định Về nguyên tắc, hàng hoá đợcphản ánh theo trị giá vốn thực tế

Trị giá hàng hoá phản ánh trong kế toán tổng hợp phải đợc đánh giá theonguyên tắc giá vốn thực tế

* Giá vốn thực tế hàng hoá nhập kho

Việc đánh giá hàng hoá nhập kho đợc xác định phù hợp với từng nguồnthu nhập

+ Hàng hoá do thuê ngoài gia công chế biến nhập kho đợc đánh giá theo giátrị thực tế thi công gồm Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp đem gia công, chi phíthuê ngoài gia công và các chi phí khác liên quan trực tiếp đến quá trình giacông nh chi phí vận chuyển, chi phí thủ tục xuất kho cho nguyên vật liệu đemgia công, nhập kho hàng hoá đã hoàn thành gia công

+ Hàng hoá nhập kho do mua ngoài nhập kho đợc đánh giá theo tổng chiphí thực tế (nguyên tắc giá phí thực tế để có hàng hoá bao gồm trị giá mua ( giábán không có thuế GTGT-đối với doanh nghiệp nộp thuế theo phơng pháp khấutrừ thuế), chi phí vận chuyển bao gói, thuế nhập khẩu )

*Giá vốn thực tế của hàng hoá xuất kho

Việc tính toán xác định giá trị thực tế hàng hoá xuất kho có thể áp dụngmột trong các phơng pháp chủ yếu sau

+ Phơng pháp giá trị thực tế đích danh Theo phơng pháp này giá trị thực tếhàng hoá xuất kho đợc căn cứ vào đơn giá thực tế hàng hoá nhập kho từng lô,từng lần nhập và số lợng xuất kho theo từng lần

+ Phơng pháp thực tế bình quân theo phơng pháp này giá trị thực tế hànghoá xuất kho đợc tính theo đơn giá bình quân và số lợng hàng hoá xuất kho.

+ Phơng pháp tính giá bình quân cả kỳ dự trữ tuy đơn giản, dễ làm nhng

độ chính xác không cao Hơn nữa, công việc tính toán dồn vào cuối tháng gây

ảnh hởng đến công tác quyết toán nói chung

+ Phơng pháp giá đơn vị bình quân sau mỗi lần nhập khắc phục đợc nhợc

điểm của cả hai phơng pháp trên, vừa chính xác vừa cập nhật kịp thời Nhợc

điểm của phơng pháp này tốn nhiều công sức, tính toán nhiều lần

- Phơng pháp nhập trớc - xuất trớc (FIFO)

Theo phơng pháp này phải xác định đợc đơn giá thực tế nhập kho của từnglần nhập, sau đó căn cứ vào số lợng xuất tính giá trị thực tế xuất kho theo nguyêntắc tính theo đơn giá thực tế nhập rớc đối với số lợng xuất kho thuộc lần nhập tr-

ớc, số còn lại (tổng số xuất, số nhập của lần nhập trớc) đợc tính theo đơn giáthực tế của lần nhập sau Nh vậy giá thực tế hàng hóa tồn kho cuối kỳ chính làgiá trị thực tế của hàng hóa nhập kho thuôcj lần nhập sau cùng

+ Phơng pháp nhập sau - xuất trớc (LIFO)

Theo phơng pháp này, cần xác định đón giá từng lần nhập Khi xuất sẽ căn

cứ vào từng số lợng xuất và đơn giá thực tế nhập kho cuối cùng, sau đó lần lợt

đến các lần nhập trớc để tính giá trị thực tế hàng hóa xuất kho Nh vậy giá trịthực tế hàng hóa tồn kho cuối kỳ là quá trình thực tế tính theo đơn giá lần nhập

đầu kỳ

Việc tính toán trị giá của hàng hoá xuất kho theo các phơng pháp trên chỉmới tính đợc trị giá mua của hàng hoá xuất kho mà nội dung giá vốn thực tế củahàng hoá xuất kho bao gồm trị giá mua của hàng hoá xuất kho và chi phí mua.Vì vậy cần phải xác định chi phí mua tính cho hàng hoá xuất kho theo công thức.Chi phí thu

Trị giá mua của hàng đầu kỳ + trị giá

mua của hàng nhập trong kỳ

Giá vốn của hàng hoá xuất kho = trị giá mua hàng xuất kho + chi phí thu mua hàng xuất kho

2.3 Tổ chức hạch toán tiêu thụ hàng hóa trong các doanh nghiệp thơng mại

2.3.1 Chứng từ kế toán sử dụng trong việc nhập-xuất kho hàng hoá.

Mọi nghiệp vụ biến động của hàng hoá đều đợc phản ánh, ghi chép vàochứng từ ban đầu phù hợp theo đúng nội dung qui định Những chứng từ này làcơ sở pháp lý để tiến hành hạch toán nhâp-xuất kho hàng hoá, là cơ sở của việckiểm tra tính cần thiết và tính hợp pháp của chứng từ Các chứng từ sử dụngtrong kế toán hàng hoá là

- Phiếu nhập kho

- Phiếu xuất kho

- Hoá đơn kiêm vận chuyển nội bộ

- Thẻ kho

- Biên bản kiểm kê

Các chứng từ này phải đợc luân chuyển đến bộ phận kế toán đúng thờihạn, chính xác và đầy đủ Căn cứ vào đó kế toán kiểm tra tính hợp pháp và tiếnhành phân loại, tổng hợp ghi sổ kế toán thích hợp

2.3.2 Kế toán chi tiết hàng hoá.

Kế toán chi tiết hàng hoá là việc ghi chép số liệu luân chuyển chứng từgiữa kho và phòng kế toán trên các chỉ tiêu số lợng, giá trị hàng hoá theo từngthứ, từng loại, từng kho hàng hoá, từng thủ kho

Tuỳ đặc điểm sản xuất và công tác kế toán ở mỗi doanh nghiệp mà kế toánchi tiết hàng hoá đợc tiến hành theo một trong những phơng pháp sau

* Phơng pháp ghi thẻ song song.

- ở kho hàng ngày khi nhận đợc các chứng từ nhập-xuất kho hàng hoá,thủ kho phải kiểm tra tính hợp pháp rồi tiến hành ghi chép thực nhập, thực xuấtvào thẻ kho theo chỉ tiêu số lợng mỗi chứng từ ghi vào thẻ kho một dòng Định

kỳ thủ kho gửi (hay kế toán xuống lấy) toàn bộ chứng từ nhập, chứng từ xuấthàng hoá đã đợc phân loại Cuối kì tiến hành tổng cộng trên thẻ kho

- ở phòng kế toán Khi nhận đợc các chứng từ nhập, các chứng từ xuấthàng hoá do thủ kho gửi lên, kế toán tiến hành ghi sổ kế toán chi tiết hàng hoátheo cả hai chỉ tiêu hiện vật và giá trị Cuối kì hạch toán kế toán tiến hành đốichiếu giữa số liệu trên sổ thẻ kho với sổ kế toán chi tiết hàng hoá đã đợc tổngcộng trên cột hiện vật (số lợng) số liệu phải khớp nhau Ngoài ra để có sự theodõi chặt chẽ hơn kế toán mở bảng kê tổng hợp nhập-xuất-tồn kho hàng hoá

Ưu điểm Ghi chép đơn giản, dễ kiểm tra, dễ đối chiếu

Nh

ợc điểm Việc ghi chép giữa kho và bộ phận kế toán còn trùng lặp về chỉtiêu số lợng Việc kiểm tra đối chiếu thờng tiến hành vào cuối tháng nên hạn chếchức năng kiểm tra của kế toán

Phạm vi áp dụng Thích hợp với các doanh nghiệp có ít chủng loại hànghoá, nghiệp vụ nhập xuất không thờng xuyên, trình độ chuyên môn của cán bộ

kế toán không cao

* Phơng pháp đối chiếu luân chuyển.

- ở kho Thủ kho cũng dùng thẻ kho để theo dõi tình hình nhập xuất hànghoá dựa trên các chứng từ nhập-xuất-tồn hàng hoá

- ở phòng kế toán Khi nhận đợc các chứng từ do thủ kho gửi lên, kế toánlập các bảng kê nhập - xuất - tồn (Theo dõi cả hiện vật và giá trị) Cuối tháng lấy

số liệu trên bảng kê nhập, bảng kê xuất ghi vào sổ đối chiếu luân chuyển Sổ đốichiếu luân chuyển dùng để ghi chép tình hình nhập-xuất-tồn kho hàng hoá theotừng loại hàng hoá ở từng kho theo cả hai chỉ tiêu Hiện vật và giá trị Sổ nàydùng cho cả năm, mỗi tháng ghi một lần vào cuối tháng

Ưu điểm Khối lợng ghi chép của kế toán đợc giảm bớt( chỉ ghi 1 lần vàocuối tháng

Nh

ợc điểm Việc ghi chép vẫn còn trùng lặp, việc kiểm tra đối chiếu giữakho và phòng kế toán chỉ tiến hành vào cuối tháng nên vẫn hạn chế kiểm tratrong công tác quản lý

Phạm vi áp dụng Thích hợp với các doanh nghiệp sản xuất không có nhiềunghiệp vụ nhập xuất, không bố trí riêng nhân viên kế toán chi tiết hàng hoá vàkhông có điều kiện ghi chép, theo dõi tình hình nhập xuất hàng ngày

* Phơng pháp sổ số d

- ở kho Thủ kho cũng sử dụng thẻ kho để ghi chép tình hình

nhập-xuất-tồn kho hàng hoá về mặt số lợng, định kỳ gửi các chứng từ nhập, chứng từ xuấtlên phòng kế toán Sổ số d là do thủ kho nhận đợc từ kế toán vào đầu tháng, gồmcả chỉ tiêu số lợng và giá trị

- ở phòng kế toán Đầu tháng kế toán mở sổ số d theo từng kho, dùng cho

cả năm gửi cho thủ kho Sau đó căn cứ vào các chứng từ nhập, chứng từ xuất lậpbảng kê nhập, bảng kê xuất, bảng luỹ kế nhập, bảng luỹ kế xuất Lập bảng kêtổng hợp nhập-xuất-tồn kho hàng hoá theo từng loại hàng hoá, theo chỉ tiêu giátrị Cuối tháng đối chiếu cột số lợng trên sổ số d với bảng kê tổng hợp nhập-xuất-tồn, ghi đơn giá hàng hoá lên sổ số d để tính số tồn kho trên sổ số d, hoànthiện cột chỉ tiêu giá trị trên sổ số d

Ưu điểm Giảm bớt khối lợng ghi sổ kế toán, công việc đợc tiến hành đềutrong tháng, việc kiểm tra đợc thực hiện thờng xuyên, đáp ứng tốt nhất yêu cầuquản lý

Nh

ợc điểm Do kế toán chỉ theo dõi giá trị nên qua số liệu kế toán khôngbiết thực tế số hiện có và tình hình tăng giảm từng loại hàng hoá mà phải xemqua số liệu trên thẻ kho Việc kiểm tra phát hiện sai sót, nhầm lẫn giữa thủ kho

và phòng kế toán gặp nhiều khó khăn

Phạm vi áp dụng Thích hợp cho các doanh nghiệp có khối lợng nghiệp vụnhập, nghiệp vụ xuất thờng xuyên nhiều chủng loại Doanh nghiệp sử dụng giáhạch toán, trình độ quản lý, trình độ kế toán cao

2.3.3 Kế toán tổng hợp tiêu thụ hàng hóa trong doanh nghiệp thơng mại 2.3.3.1 Kế toán tổng hợp tiêu thụ hàng hóa theo phơng pháp kê khai thờng xuyên.

- Khái niệm Phơng pháp kê khai thờng xuyên là phơng pháp hạch toán

mà các nghiệp vụ nhập-xuất kho hàng hoá đợc thể hiện trên các tài khoản kếtoán một cách thờng xuyên, theo từng chứng từ nhập, chứng từ xuất

- Tài khoản sử dụng

+ Tài khoản 156 “Hàng hoá” Dùng để phản ánh giá trị hiện có và tìnhhình biến động các loại hàng hoá trong doanh nghiệp.

+ Tài khoản 157 “Hàng gửi bán”

Tài khoản này đợc sử dụng để theo dõi giá trị sản phẩm, hàng hóa tiêu thụtheo phơng thức chuyển thẳng hoặc giá trị sản phẩm, hàng hóa bán, đại lý, kýgửi hay giá trị dịch vụ đã hoàn thành giao cho bên đặt hàng, bên mua nhng cha

đợc chấp nhận thanh toán Số hàng hóa, sản phẩm này vẫn thuộc quyền sở hữucủa đơn vị tài khoản này đợc mở chi tiết theo từng mặt hàng

+ TK 511 - Doanh thua bán hàng và cung cấp dịch vụ

TK 511 đợc dùng để phản ánh tổng số doanh thu bán hàng thực tế của doannghiệp và các khoản khấu trừ doanh thu từ đó, tính ra doanh thu thuần về việctiêu thụ trong kỳ

+TK 512 - Doanh thu nội bộ

TK này dùng để phản ánh doanh thu của số hàng hóa, sản phẩm tiêu thụ nội

bộ giữ các đơn vị trực thuộc trong cùng một công ty, một tổng công ty Ngoài ra

TK này còn sử dụng để theo dõi các khoản đợc coi là tiêu thụ nội bộ khác nh sửdụng sản phẩm hàng hóa vào hoạt động sản xuất kinh doanh

+ TK 521 - chiết khấu thơng mại

Tài khoản này dùng để phản ánh khoản chiết khấu thơng mại mà doanhnghiệp đã giảm trừ hoặc đã thanh toán cho ngời mua do việc ngời mua đã muavới số lợng lớn theo thoả thuận về chiết khấu thơng mại đã ghi trên hợp đồngkinh tế hoặc trên các cam kết mua bán hàng Tài khoản này gồm 3 cấp

TK 5211 - chiết khấu hàng hoá

Ngoài các TK trên, kế toán còn sử dụng các TK khác nh 111, 112, 131,141

* Trình tự hạch toán theo các phơng thức tiêu thụ.

+ Bán buôn theo phơng thức trực tiếp

Khi chuyển giao hàng hóa cho ngời mua, kế toán phản ánh các bút toánsau

Bút toán 1 Ghi nhận tổng giá thanh toán của hàng bán.

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

Nợ TK 111 Tổng giá thanh toán của hàng bán đã thu tiền mặt

Nợ TK 112 Tổng giá thanh toán của hàng bán thu bằng tiền gửi ngân hàng

Nợ TK 131 Tổng giá thanh toán đợc ngời mua chấp nhận nợ

Có TK 511 (5111) Doanh thu hàng bán theo giá bán cha có thuế GTGT

Có TK 3331 Thuế GTGT phải nộp

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp hoặc đốivới những mặt hàng không chịu thuế GTGT

Nợ TK liên quan 111, 112, 131 Tổng giá thanh toán

Có TK 511 (5111) Doanh thu bán hàng theo tổng giá thanh toán

Bút toán 2 Ghi giá trị mua thực tế của hàng tiêu thụ

Nợ TK 632 Tập hợp giá trị mua thực tế của hàng bán

Có TK 156 (1561) Trị giá mua thực tế của hàng bán

Bút toán 3 Bao bì tính riêng và các khoản chi hộ cho ngời mua (nếu có)

Nợ TK 138 ( 1388) Phải thu khác

Có TK liên quan 153, 111, 112, 331

Số thuế xuất khẩu, thuế TTĐB phải nộp về hàng đã bán (nếu có) ghi

Nợ TK 511 (5111) Ghi giảm doanh thu tieue thụ

Có TK 3332 Số thuế TTĐB phải nộp

Có TK 3333 Số thuế xuất khẩu phải nộp

* Hạch toán nghiệp vụ bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức chuyển hàng Khi xuất kho hàng hóa chuyển cho bên mua, kế toán ghi nhận trị giá vốn của hàng xuất bán.

Nợ TK 157 Trị giá mua hàng gửi bán

Có TK 156 (1561) Trị giá mua của hàng xuất kho

Giá trị bao bì đi kèm hàng hóa có tính giá riêng, ghi

Nợ TK 138 (1388) Trị giá bao bì đi kèm theo hàng hóa

Có TK 153 (1532) Trị giá bao bì theo giá xuất kho

khi hàng hóa đợc chuyển cho bên mua kiểm nhận, chấp nhận thanh toánhoặc thanh toán, kế toán ghi

Bút toán 1 Ghi nhận tổng giá thanh toán của hàng bán

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

Nợ TK 111, 112, 131 Tổng giá thanh toán

Có TK 511 (5111) Doanh thu bán hàng cha có thuế GTGT

Có TK 3331 Thuế GTGT phải nộp

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp hoặc đốivới đối tợng không chịu thuế GTGT

Nợ TK 111, 112, 131 Tổng giá thành toán

Có TK 511 (5111) Doanh thu bán hàng theotổng giá thanh toán

Bút toán 2 Phản ánh giá trị mua thực tế của hàng chuyển bán đã đợc kháchhàng chấp nhận (một phần hay toàn bộ)

Nợ TK 632 tập hợp trị giá mua của hàng chuyển bán

Có TK 157 Trị giá mua của hàng bán đợc khách hàng chấp nhận

Sốthuế xuất khẩu, thuế TTĐB phải nộp về hàng đã bán (nếu có) ghi

Nợ TK 511 (5111) ghi giảm doanh thu tiêu thụ

Có TK 3332 Số thuế TTĐB phải nộp

Có TK 3333 Số thuế xuất khẩu phải nộp

Đối với giá trị bao bì kèm theo hàng hóa, bên mua chấp nhận thanh toánhoặc đã thanh toán bao bì, kế toán ghi

Nợ TK liên quan 111, 112, 131

Có TK 138 (1388) Giá trị bao bì kèm theo có tính giá riêng

* Hạch toán nghiệp vụ bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp.

Khi khách hàng chấp nhận thanh toán hoặc thanh toán lợng hàng chuyểnthẳng, kế toán tiến hành ghi nhận tổng giá thanh toán của hàng chuyển thẳng

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

Nợ TK 111, 112, 1341 Tổng giá thanh toán

Có TK 511 (5111) Doanh thu bán hàng cha có thuế GTGT

Có TK 3331 Thuế GTGT phải nộp

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp

Nợ TK 111, 112, 131 Tổng giá thanh toán

Có TK 511 (5111) Doanh thu bán hàng theo tổng giá thanh toán

Kế toán ghi nhận tổng giá thanh toán của hàng mua chuyển thẳng bằng búttoán

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

Nợ TK 632 Trị giá mua thực tế của hàng chuyển thẳng (không thuế GTGT)

Nợ TK 133 (1331) Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK liên quan 331, 111, 112, 311 Tổng giá thanh toán

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp trựctiếp hay đốivới các đối tợng không chịu thuế GTGT

Nợ TK 632 Trị giá mua thực tế theo tổng giá thanh toán

Có TK 111, 112, 331, 311 Tổng giá thanh toán

* Hạch toán nghiệp vụ bán buôn vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán theo hình thức chuyển hàng theo hợp đồng.

Trớc hết kế toán ghi nhận tổgn giá thanh toán của hàng mua chuyển đo chobên mua bằng bút toán

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

Nợ TK 157 Trị giá mua thực tế không có thuế GTGT

Nợ TK 133 Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK 331, 111, 112 Tổng giá thanh toán

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp hay đốivới các đối tợng không chịu thuế GTGT

Nợ TK 157 Trị giá mua thực tế của hàng chuyển thẳng

Có TK liên quan 111, 112, 311 Tổng giá thanh toán

Khi bên mua kiểm nhận hàng hóa và chấp nhận thanh toán, kế toán tiếnhành ghi nhận các bút toán

Bút toán 1 Ghi nhận tổng giá thanh toán của hàng chuyển thẳng

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

Nợ TK liên quan 111, 112, 131 Tổng giá thanh toán

Có TK 511 (5111) Doanh thu bán hàng không thuế

Có TK 3331 Thuế GTGT phải nộp

- Đối với doanh nghiepẹ tính thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp hay đốivới các đối tợng không chịu thuế GTGT

Nợ TK liên quan 111, 112, 131 Tổng giá thanh toán

Có TK 511 (5111) Doanh thu bán hàng theotổng giá thanh toán

Bút toán 2 Ghi nhận trị giá mua thực tế của hàng đợc chấp nhận

Nợ TK 632 Tập hợp trị giá mua thực tế của hàng đợc chấp nhận

Có TK 157 Kết chuyển trị giá mua của hàng đợc chấp nhận

* Hạch toán bán buôn vận chuyển thẳng không tham gia thanh toán

Doanh nghiệp đứng ra làm trung gian, môi giới giữa bên bán và bên mua đểhởng hoa hồng môi giới kế toán ghi nhận số hoa hồng môi giới đợc hởng

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ

Có TK 511 Doanh thu về hoa hồng đợc hởng

* Hạch toán nghiệp vụ bán lẻ hàng hóa

Các doanh nghiệp thơng mại có các quầy hàng, cửa hàng trực tiếp bán lẻhàng hóa, cung ứng dịch vụ cho khách hàng có giá trị thấp dới mức quy địnhkhông phải lập hóa đơn Ngời bán hàng phải lập bảng kê bán lẻ hàng hóa từnglần bán, từng loại hàng, cuối ngày gửi bảng kê cho bộ phận kế toán

Trên cơ sở bảng kể bán lẻ hàng hóa, kế toán phản ánh doanh thu và thuếGTGT đầu ra của hàng bán lẻ bằng bút toán

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

Trên cơ sở báo cáo bán hàng, cuối kỳ kế toán xác định giá trị mua thực tếcủa hàng hóa đã bán lẻ và ghi

Nợ TK 632 Tập hợp trị giá mua thực tế của hàng bán lẻ

Có TK 156 (1561) trị giá mua của số hàng bán lẻ

* Hạch toán bán hàng trả góp.

Khi bán hàng trả góp, kế toán ghi các bút toán sau

Bút toán 1 Phản ánh tổng giá thanh toán của hàng bán trả góp

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khaúa trừ thuế

Nợ TK 111, 112, 113 Số tiền ngời mua thanh toán lần đầu

Nợ TK 131 Số tiền còn phải thu của ngời mua

Có TK 511 (5111) Doanh thu bán hàng theo giá thông thờng

Có TK 3331 Thuế GTGT phải nộp

Có TK 3387 Doanh thu cha thực hiện

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp

Nợ TK 111, 112, 113 Số tiền ngời mua thanh toán lần đầu

Nợ TK 131 số tiền phải thu của ngời mua

Có TK 511 Doanh thu bán hàng theo giá thông thờng

Có TK 3387 Doanh thu cha thực hiện

Hàng kỳ tính xác định và kết chuyển doanh thu trên lãi bán hàng trả góp

Nợ TK 3387

Có TK 515

Bút toán 2 Phản ánh giá trị mua của hàng đã tiêu thụ

Nợ TK 632 Trị giá mua của hàng bán trả góp

Có TK 156 (1561) Trị giá mua

Bút toán 3 Số tiền ngời mua thanh toán ở các lần tiếp theo

Nợ TK 111, 112, 113

Có TK 131

* Hạch toán nghiệp vụ bán hàng đại lý.

Hạch toán tại đơn vị giao đại lý (chủ hàng)

Doanh nghiệp mở sổ chi tiết "Hàng giao đại lý" cho từng cơ sở để theo dõi.Khi xuất hàng hóa chuyển giao cho bên nhận đại lý, kế toán ghi

Nợ TK 157 Hàng gửi dại lý

Có TK 156 (1561) Hàng hóa

Khi mua hàng chuyển thẳng cho bên nhận đại lý, kế toán ghi

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

Nợ TK 157 Trị giá mua của hàng gửi đại lý

Nợ TK 133 Thuế GTGT đợc khấu trừ

Có TK 331, 111, 112 Tổng giá thanh toán

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp hay đốivới các đối tợng không chịu thuế GTGT

Nợ TK 157 Hàng gửi đại lý

Có TK 331, 111, 112 Tổng giá thanh toán

Khi hàng đại lý đợc xác định là tiêu thụ, kế toán ghi các bút toán sau

Bút toán 1 Phản ánh doanh thu của hàng gửi bán, đại lý bán đợc

Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

Nợ TK 131 Tổng giá bán (tại đơn vị nhận đại lý)

Có TK 511(5111) Doanh thu của số hàng đã bán

Có TK 3331 Thuế GTGT phải nộp

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp

Nợ TK 131 Tổng giá thanh toán (đối với đơn vị nhận đại lý)

Có TK 511 (5111) Doanh thu bán hàng

Bút toán 2 Phản ánh trị giá vốn của hàng đã tiêu thụ

Nợ TK 632 Tập hợp giá vốn hàng bán

Có TK 157 Trị giá của hàng gửi đại lý

Bút toán 3 Phản ánh hoa hồng trả cho cơ sở nhận đại lý

Nợ TK 641 Hoa hồng trả cho cơ sở nhận đại lý

Có TK 131 Tổng số hoa hồng

Khi nhận tiền do cơ sở đại lý thanh toán

Nợ TK 111, 112 Số tiền đã đợc thanh toán

Có TK 131 Số tiền hàng thu

* Hạch toán tại bên nhận bán hàng đại lý.

Khi nhận hàng do bên giao đại lý chuyển đến, kế toán ghi nhận trị giá hàng

đã nhận theo tổng giá thanh toán

Nợ TK 003 Tổng giá thanh toán của hàng nhận đại lý, ký gửi

Khi hàng nhận đại lý, ký gửi đã bán đợc theo giá quy định, doanh nghiệpphản ánh hoa hồng đợc hởng và số tiền phải trả cho bên giao đại lý

Nợ TK 111, 112, 131 Tổng giá thanh toán

Có TK 511 (5113) Hoa hồng bán hàng đại lý đợc hởng

Có TK 331 Số tiền phải trả cho bên giao đại lý

Đồng thời ghi Có TK 003 Trị giá hàng đại lý đã bán đợc

Khi trả tiền cho bên giao đại lý, kế toán ghi

Nợ TK 331 Số tiền trả cho bên giao đại lý

Có TK 111, 112 Số tiền trả cho bên giao đại lý

Trờng hợp hàng nhận đại lý không bán đợc gửi trả lại bên giao đại lý, ghi

Có TK 003 Tổng giá thanh toán của hàng không bán đợc trả lại

* Hạch toán bán hàng nội bộ

Hình thức tiêu thụ nội bộ là hình thức tiêu thụ các cơ sở sản xuất kinhdoanh xuất hàng hóa điều chuyển cho các cơ sở hạch toán phụ thuộc nh các , cáccửa hàng ở các địa phơng để bán hoặc xuất điều chuyển giữa các , các đơn vị phụthuộc với nhau Hạch toán tiêu thụ nội bộ về nguyên tắc tơng tự nh hạch toántiêu thụ bên ngoài

Cụ thể, khi cung cấp sản phẩm, hàng hóa điều chuyển cho các , các cửahàng ở các địa phơng để bán, kế toán ghi

Bút toán 1 Phản ánh doanh thu tiêu thụ nội bộ

- Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

Nợ TK 111, 112, 1368 Tổng giá thanh toán

Có TK 512 (5121) Doanh thu bán hàng nội bộ

Có TK 3331 Thuế GTGT phải nộp

- Đối với doanh nghiệp tính GTGT theo phơng pháp trực tiếp hay đối vớicác đối tợng không chịu thuế GTGT

Nợ TK 111, 112, 1368 Tổng giá thanh toán

Có TK 512 (5121) Doanh thu bán hàng nội bộ

+ Phản ánh doanh thu khoán phải thu do ngời nhận khoán nộp

Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ thuế

Nợ TK 111, 112, 1388 Tổng doanh thu khoán

Có TK 511 Tổng doanh thu khoán cha thuế

Có TK 3331 Thuế GTGT phải nộp

Đối với doanh nghiệp tính thuế GTGT theo phơng pháp trực tiếp hay đối vớicác đối tợng không chịu thuế GTGT.

Nợ TK 111, 112, 1388 Tổng doanh thu khoán

Có TK 511 Tổgn doanh thu khoán cha thuế

2.3.3.2.Kế toán tiêu thụ hàng hóa theo phơng pháp kiểm kê định kỳ.

Khái niệm Phơng pháp kiểm kê định kì là phơng pháp hạch toán mà cácnghiệp vụ xuất kho hàng hoá không đợc ghi ngay vào tài khoản mà đến cuối kìhạch toán mới tiến hành kiểm kê số hàng hoá tồn kho để tính ra số đã xuất trongkì và ghi sổ một lần

Với phơng pháp kiểm kê định kì, việc xác định hàng tồn kho sẽ ảnh hởng

đến giá vốn hàng bán, lãi gộp Hơn thế nữa, hàng tồn kho cuối kì này còn làhàng tồn kho của đầu kì tiếp theo, nó ảnh hởng đến tính hữu dụng của các báocáo tài chính Do đó, phơng pháp kiểm kê định kì thờng đợc áp dụng với cácdoanh nghiệp có chủng loại hàng hóa đa dạng, giá trị thấp, nghiệp vụ nhập, xuấtdiễn ra thờng xuyên và đặc biệt công tác quản lý hàng hoá phải đựoc thực hiệnnghiêm ngặt

* Hạch toán nghiệp vụ tiêu thụ hàng hóa ở doanh nghiệp thơng mại áp dụng hạch toán hàng tồn kho theo phơng pháp kiểm kê định kỳ.

Phơng pháp kiểm kê định kỳ là phơng pháp hạch toán căn cứ vào kết quảkiểm kê thực tế cuối kỳ để phản ánh giá trị tồn kho đầu kỳ và cuối kỳ trên sổ kếtoán tổng hợp từ đó tính ra giá trị hàng hóa, vật t xuất ra trong kỳ

* Tài khoản sử dụng

+ TK 151 - Hàng mua đang đi đơng

TK này dùng để phản ánh giá trị mua đang đi đờng hay đang gửi tại khongời bán TK này mở chi tiết cho từng loại hàng, từng ngời bán

doanh thu tiêu thụ trong kỳ giống các doanh nghiệp áp dụng phơng pháp kể khaithờng xuyên.

Việc xác định trị giá mua thực tế của hàng tiêu thụ đợc hạch toán

- Đầu kỳ, kết chuyển giá vốn của hàng cha tiêu thụ

Nợ TK 611 (6112) Trị giá vốn của hàng cha tiêu thụ đầu kỳ

+ Kết chuyển trị giá vốn của hàng tồn kho, tồn quầy cuối kỳ

Nợ TK 156, 157, 151 Trị giá hàng cha tiêu thụ cuối kỳ

Có TK 611 (6112) Kết chuyển trị giá mua của hàng cha tiêu thụ

+ Xác định giá vốn của hàng tiêu thụ trong kỳ

Nợ TK 632 Tập hợp trị giá mua của hàng bán trong kỳ

Có TK 611 (6112) Trị giá mua của tiêu thụ trong kỳ

Cuối kỳ, phân bổ chi phí thu mua hàng hóa cho hàng hóa tiêu thụ trong kỳ

Nợ TK 632 Giá vốn hàng bán

Có TK 156 (1562) Chi phí thu mua phân bổ cho hàng tiêu thụ trong kỳ

3 Kế toán xác định kết quả tiêu thụ trong các DNTM

3.1 Kế toán chi phí bán hàng chi phí quản lý doanh nghiệp.

3.1.1 Kế toán chi phí bán hàng.

Khái niệm Trong quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá doanh nghiệpphải bỏ ra các khoản chi phí cho khâu lu thông, bán hàng nh vận chuyển, baogói, giao dịch

Chi phí bán hàng là chi phí lu thông và chi phí tiếp thị phát sinh trong quátrình tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá , lao vụ, dịch vụ Chi phí bán hàng gồm nhiềukhoản khác nhau Theo quy định hiện hành chi phí bán hàng đợc chia thành cácloại sau

- Chi phí nhân viên

- Chi phí vật liệu, bao bì

- Chi phí dụng cụ và đồ dùng

- Chi phí khấu hao tài sản cố định

- Chi phí bảo hành sản phẩm hàng hoá

- Chi phí dịch vụ mua ngoài

- Chi phí bằng tiền khác

Tài khoản sử dụng Để hạch toán chi phí bán hàng kế toán sử dụng tàikhoản 641- "chi phí bán hàng" Tài khoản này dùng để phản ánh các khoản chiphí thực tế phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá, lao vụ, dịchvụ

Tài khoản 641 đợc mở thành 7 tài khoản cấp II

+ TK 6411 Chi phí nhân viên

+ TK 6412 Chi phí vật liệu bao bì

+ TK 6413 Chi phí dụng cụ đồ dùng

+ TK 6414 Chi phí khấu hao tài sản cố định

+ TK 6415 Chi phí bảo hành hàng hoá hàng hoá

+ TK 6417 Chi phí dịch vụ mua ngoài

+ TK 6418 Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn.

Sơ đồ 1 Trình tự hạch toán các nghiệp vụ chủ yếu

Chi phí nhân viên bán hàng Kết chuyển chi phí bán hàng

Chi phí vật liệu bao bì, vật liệu Chi phí chờ

dụng cụ, đồ dùng kết chuyển

3.1.2 Chi phí quản lý doanh nghiệp.

Khái niệm Chi phí quản lý doanh nghiệp là những khoản chi phí có liênquan chung đến toàn bộ hoạt động của cả doanh nghiệp mà không tách riêng chotừng bộ phận đợc Chi phí quản lý doanh nghiệp gồm chi phí quản lý kinh doanh,quản lý hành chính và chi phí chung khác

Chi phí quản lý doanh nghiệp gồm nhiều khoản cụ thể đợc phân thành cácloại sau

- Chi phí nhân viên quản lý

- Chi phí vật liệu quản lý

Tài khoản 642 đợc mở chi tiết thành 8 tài khoản cấp II

+ TK 6421 Chi phÝ nh©n viªn qu¶n lý.

+ TK 6422 Chi phÝ vËt liÖu qu¶n lý

Sơ đồ 2 Trình tự hạch toán chi phí quản lý doanh nghiệp.

Chi phí dự phòng giảm giá hàng tồn

kho và nợ phải thu khó đòi

TK 111, 112

Chi phí dịch vụ mua ngoài và chi

phí khác

TK 133

3.2 Kế toán xác định kết quả tiêu thụ hàng hoá.

Khái niệm Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là kết quả cuối cùngcủa hoạt động sản xuất kinh doanh và kết quả khác của doanh nghiệp sau một kỳnhất định, biểu hiện bằng số tiền lãi hay lỗ

Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm Kếtquả hoạt động sản xuất kinh doanh, kết quả hoạt động tài chính và kết quả hoạt

động khác

Tài khoản sử dụng Để xác định hoạt động kinh doanh kế toán sử dụng TK911- “ Xác định kết quả kinh doanh” Tài khoản này phản ánh kết quả hoạt độngsản xuất kinh doanh và các hoạt động khác của doanh nghiệp trong một kì hạchtoán

Sơ đồ 3 Trình tự hạch toán xác định kết quả kinh doanh

Kết quả chuyển giá vốn Kết quả doanh thu thuần

TK 641, 642 TK 711, 515

KÕt chuyÓn chi phÝ BH, QLDN KÕt chuyÓn thu nhËp tõ

Sơ đồ 4 Trình tự kế toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả theo hình

tiết

Bảng cân đối tài khoản

Báo cáo tài chính

Nhật ký bán hàng

Nhật ký thu tiền

Ghi hàng ngàyGhi cuối tháng

Đối chiếu, kiểm tra

Sơ đồ 5 Trình tự kế toán tiêu thụ hang hoá và xác định kết quả theo

Đối chiếu, kiểm tra

Sơ đồ 6 Trình tự kế toán tiêu thụ và xác định kết quả kinh doanh theo

hình thức Nhật ký – Chứng từ Chứng từ

Chứng từ gốc

Sổ, thẻ hạch toán chi tiết 156,157,632,511,911 Bảng

Báo cáo kế toán

Bảng tổng hợp chi

tiết

Ghi hàng ngàyGhi cuối tháng

Đối chiếu, kiểm tra

Phần II Thực trạng về công tác kế toán tiêu thụ hàng hoá

và xác định kết quả tiêu thụ của đơn vị

2.1 Đặc điểm chung của doanh nghiệp.

2.1.1 Đặc điểm cơ cấu tổ chức bộ máy của Công ty.

2.1.2 Quá trình hình thành, phát triển của Công ty CPTM Bách Khoa

Công ty CPTM Bách Khoa có trụ sở chính tại Số 142 Nguyễn An Ninh – Chứng từ

Giải Phóng - Hà nội Công ty đợc thành lập ngày 01 – Chứng từ 06 – Chứng từ 2004 do Sở Kếhoạch và Đầu t Hà Nội cấp, do đầy đủ t cách pháp nhân, có trụ sở và con dấuriêng Địa bàn hoạt động của Công ty rộng lớn, đối tợng phục vụ của Công ty đadạng.Công ty đợc điều hành bởi bộ máy tơng đối gọn nhẹ với Ban Giám đốc và

đội ngũ nhân viên dày dạn kinh nghiệm và năng động trong kinh doanh

2.1.3 Chức nhiệm vụ của Công ty Cổ Phần Thơng Mại Bách Khoa

a Chức năng.

Công ty là một doanh nghiệp hạch toán độc lập, tự chủ về mặt tài chính vàvốn trong hoạt động sản xuất kinh doanh của mình Cùng với sự hỗ trợ đắc lựccủa phòng kế toán, bộ phận quản lý đã trực tiếp chỉ đạo cán bộ công nhân viên

trong toàn Công ty Theo nguyên tắc Kinh doanh là đáp ứng đủ và đúng với“

nhu cầu cua ngời tiêu dùng, luôn luôn lấy chữ tín làm đầu Khách hàng là trung tâm và luôn phải tạo điều kiện thuận lợi nhất để thoả mãn nhu cầu của họ Khách hàng luôn đợc coi trọng” Công ty không ngừng mở rộng lĩnh vực kinh

doanh của mình, tăng sự cạnh tranh trên thị trờng

Hiện nay, đời sống của đại đa số nhân dân ngày càng đợc cải thiện nênnhu cầu đòi hỏi ngời tiêu dùng ngày càng cao và có nhiều doanh nghiệp cùngkhối t nhân cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trờng do vậy Công ty luôn thay đổi cáchình thức kinh doanh, tìm kiếm nguồn hàng để có thể tiêu thụ sản phẩm củamình nhanh hơn, giúp cho việc sản dụng vốn có hiệu quả hơn

Chức năng chủ yếu của Công ty là t vấn, môi giới, bán buôn, bán lể mặthàng vi tính, sản xuất phần mềm, đầu t chuyển giao công nghệ trên mọi lĩnh vực

Kết quả cho thấy Công ty đã đi đúng hớng kinh doanh của mình và có lãi,

bổ sung vốn kinh doanh của công ty, tăng tích luỹ quỹ trong Công ty, đời sốngcán bộ công nhân viên ngày càng đợc cải thiện

Bên cạnh thuận lợi Công ty còn gặp phải những khó khăn

+ Nền kinh tế thị trờng đang phát triển sâu rộng trên các đối thủ cạnhtranh của Công ty rất đa dạng và phức tạp Đây là khó khăn cơ bản mà Công tybắt buộc phải tham gia cạnh tranh để tồn tại và phát triển

+ Cơ chế kinh tế của nên kinh tế thị trờng cha hoàn thiện phần nào ảnh ởng đến Công ty trong hoạt động kinh doanh

th Quản lý, khai thác và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn, đảm bảo đầu t mởrộng kinh doanh, làm tròn nghĩa vụ đối với nhà nớc qua việc nộp ngân sách hàngnăm.

- Tuân thủ chính sách quản lý kinh tế Nhà nớc

c Đặc điểm kinh doanh của Công ty Cổ Phần Th ơng Mại bách Khoa

Trong khi nền kinh tế chuyển từ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp sangnền kinh tế thị trờng có sự quản lý vĩ mô của nhà nứơc, để thích nghi với điềukiện này Công ty CPTM Bách khoa đã mở rộng với mọi thành phần kinh tế nhdoanh nghiệp nhà nớc, doanh nghiệp t nhân,… Ngoài ra, Công ty còn nhận làm Ngoài ra, Công ty còn nhận làm

đại lý, ký gửi cho nhiều thành phần khác Trong quá bán hàng, Công ty đã ápdụng phơng thức thanh toán tiền hàng sau khi giao hàng nên hàng tuy bị tồn khonhiều nhng không bị ảnh hởng

2.1.4 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý và bộ máy kế toán của Công ty CP Thơng Mại Bách Khoa

a Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của Công ty.

Công ty Cổ Phần Thơng Mại Bách Khoa đợc bố trí một cơ cấu tổ chức gọnnhẹ và hợp lý với cơ chế thị trờng hiện nay Việc sắp xếp nhân sự của Công typhù hợp với trình độ, năng lực nghiệp vụ chuyên môn của từng ngời, có thể thamgia vào quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh để tạo ra hiệu quả kinh tế caonhất

Cơ cấu tổ chức bộ máy của Công ty đợc bố trí nh sau(bao gồm 3 phòng và

2 cửa hàng)

Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý

Sơ đồ 2.1

Tổ chức bộ máy quản lý kinh doanh của công ty

Cổ phần thơng mại bách Khoa

Trong đó

+Phòng kinh doanh Lập các kế hoạch để tìm kiếm thị trờng đầu vào và

đầu ra,hỗ trợ cùng giám đốc ký kết các hợp đồng

+ Phòng kế toán Hoạch toán đúng chế độ kế toán đã ban hành, phản ánh

các chỉ tiêu sản xuất kinh doanh kịp thời, chính xác thanh toán công nợ nhanhgọn

+ Phòng kế hoạch Tiếp nhận và điều động các công nhân viên, lập các

chỉ tiêu kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, giúp cho Giám đốcnắm rõ thêm tình hình của doanh nghiệp

+ Các cửa hàng Bán các sản phẩm của Công ty.

Nhìn chung với đặc điểm sản xuất kinh doanh và nhờ sự lãnh đạo sáng suốtcủa Ban lãnh đạo đã giúp cho Công ty kinh doanh đạt hiệu quả kinh tế cao tronghoạt động của mình, luôn hoàn thành các nghĩa vụ và quyền lợi với ngân sáchnhà nớc, chăn lo đời sống cán bộ công nhân viên

b Cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán của Công ty CPTM Bách Khoa

Công ty CP TM Bách Khoa cửa hàng có tổ chức kế toán riêng, hạch toánphụ thuộc trực thuộc Công ty nên Công ty áp dụng hình thức tổ chức công tác kếtoán vừa tập trung vừa phân tán Phòng kế toán tài vụ của Công ty thực hiện vàchỉ đạo các cửa hàng của Công ty thực hiện theo hạch toán kế toán, theo pháplệch, kế toán thống kê, hàng tháng, quý, năm sẽ xem xét, đánh giá quá trình kinhdoanh và tình hình tài chính của từng cửa hàng

Để giúp tập hợp số liệu và làm báo cáo nhanh sóng, chính xác giúp Giám

đốc nắm bắt tình hình kinh doanh để có phơng án điều chỉnh kịp thời phù hợpvới sự thay đổi của thị trờng Giám đốc công ty đã trang bị cho phòng kế toánphần mềm tính toán Việc áp dụng phần mềm kế toán này rất thuận lợi cho việctìm kiếm dữ liệu, tính toán số liệu cung cấp thông tin, in báo cáo cho ban Giám

đốc và nhà quản lý, nó có thể chi tiết, cụ thể từng khách hàng, dễ làm, dễ hiểu,hết tháng có thể khoá sổ trên máy

Phòng kế toán của Công ty bao gồm 4 ngời và đợc phân công chức năng, nhiệm

vụ của từng nhân viên cụ thể nh sau

Ban Giám đốc

- Kế toán trởng Chỉ đạo trực tiếp bộ máy kế toán, tổ chức hớng dẫn, kiểmtra toàn bộ công tác kế toán của Công ty Tham mu cho giám đốc về các hoạt

động kinh doanh tài chính, đôn đốc các khoản công nợ, phải thu để bảo toàn và phát triển vốn Lập quyết toán vào mỗi quý, năm

- Kế toán tổng hợp Hàng tháng tổng hợp tờ khai thuế GTGT nộp cho cụcthuế Hà Nội, làm báo cáo chi tiêu tài chính nộp cho sở Thơng Mại Hà Nội, theodõi tài sản cố định, chi phí, báo cáo quỹ

- Kế toán thanh toán Viết phiếu thu chi, thanh toán bằng tiền mặt, tiềngửi ngân hàng, theo dõi công nợ phải thu, phải trả và giao dịch với ngân hàng

- Thủ quỹ Làm nhiệm vụ thu chi tiền, đi ngân hàng và nộp báo cáo

Sơ đồ 2.2 Sơ đồ bộ máy kế toán của công ty

Trong đó

Chỉ đạo trực tiếp Chỉ đạo gián tiếp

* Về sổ sách kế toán Công ty sử dụng đầy đủ các loại sổ sách theo đúngchế độ hiện hành, bao gồm

- Sổ nhật ký chung

- Sổ cái tài khoản

- Sổ, thẻ chi tiết

* Hệ thống báo cáo Công ty sử dụng các báo cáo tài chính nh Bảng cân

đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo bán hàng, … Ngoài ra, Công ty còn nhận làmphục vụ nhu cầuquản trị

2.1.5 thực tế công tác kế toán tại Công ty Cổ Phần Thơng Mại Bách khoa

* Các phơng thức bán hàng của doanh nghiệp đang thực hiện.

Trớc hết nói đến phơng pháp hạch toán hang tồn kho Công ty hạchtoán hàng tồn kho theo phơng pháp kê khai thờng xuyên Do vậy việc nhập xuấthàng tồn kho phải đợc ghi hàng ngày khi các nghiệp vụ kinh tế phát sinh

Kế toán tr ởng

Kế toán cáccửa hàng

Kế toán