HIỆU QỦA ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌCPHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA NGƯỜI HỌC TRONGGIẢNG DẠY MÔN BÓNG CHUYỀN CHO SINH VIÊNTRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM - ĐẠI HỌC HUẾ

ĐẠI HỌC HUẾBÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP CƠ SỞ “HIỆU QỦA ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA NGƯỜI HỌC TRONG GIẢNG DẠY MÔN BÓNG CHUYỀN CHO SINH V

ĐẠI HỌC HUẾ

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP CƠ SỞ

“HIỆU QỦA ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA NGƯỜI HỌC TRONG GIẢNG DẠY MÔN BÓNG CHUYỀN CHO SINH VIÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM - ĐẠI HỌC HUẾ”

MÃ SỐ:GDTC/2017-05

Chủ nhiệm đề tài: Th.s Đỗ Văn Tùng

ĐẠI HỌC HUẾ

BÁO CÁO TỔNG KẾT

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP CƠ SỞ

“HIỆU QỦA ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA NGƯỜI HỌC TRONG GIẢNG DẠY MÔN BÓNG CHUYỀN CHO SINH VIÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM - ĐẠI HỌC HUẾ”

I Danh sách thành viên tham gia nghiên cứu:

1 Khoa Giáo dục Thể chất- Đại học Huế

2 Trường Đại học Nông Lâm- Đại học Huế

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NHỮNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1 Những quan điểm đổi mới phương pháp dạy học của Bác Hồ và Đảng cộng sản Việt Nam 4

1.2 Những biểu hiện cơ bản của tính tích cực học tập và đặc trưng cơ bản của các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của người học 6

1.2.1 Những biểu hiện cơ bản về tính tích cực học tập 6

1.2.1.1 Khái niệm cơ bản về tính tích cực học tập 6

1.2.1.2 Những biểu hiện cơ bản của tính tích cực học tập 6

1.3 Những đặc trưng cơ bản của nhóm phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của người học 6

1.3.1 Khái niệm về phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập 6

1.3.2 Những đặc trưng cơ bản của nhóm phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của người học 7

1.4 Các yếu tố cơ bản chi phối chất lượng và hiệu quả học tập thực hành các môn thể thao ở trên lớp của sinh viên 9

1.4.1 Các yếu tố cơ bản chi phối chất lượng và hiệu quả giờ học cá môn thể thao trên lớp 9

1.4.1.1 Khâu chuẩn bị bài giảng, sân bãi và dụng cụ tập luyện trước khi lên lớp 9

1.4.1.2 Yếu tố năng lực tổ chức điều hành của người thầy trên lớp 9

1.4.1.3 Yế tố ý thức động cơ thái độ học tập của sinh viên 10

1.4.1.4 Yếu tố nội dung và phương pháp dạy học 10

1.4.1.5 Phương tiện và dụng cụ tập luyện 10

1.5 Nhiệm vụ và đặc điểm dạy học kỹ thuật môn Bóng chuyền cho sinh viên 11

1.5.1 Nhiệm vụ dạy học môn Bóng chuyền trong các trường chuyên nghiệp 11

1.5.2 Đặc điểm dạy học kỹ thuật môn Bóng chuyền ở các trường chuyên nghiệp 11

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 13

2.1 Phương pháp nghiên cứu 13

2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: 13

2.1.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm 14

2.1.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 17

2.1.6 Phương pháp toán học thống kê 17

2.2 Tổ chức nghiên cứu 18

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu 18

2.2.2 Phạm vi nghiên cứu 18

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MÔN BÓNG CHUYỀN CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM- ĐẠI HỌC HUẾ 19

3.1 Đánh giá thực trạng và hiệu quả sử dụng các phương pháp dạy học môn Bóng chuyền ở Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 19

3.1.1 Thực trạng sử dụng các phương pháp dạy học môn Bóng chuyền ở Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 19

3.1.2 Thực trạng hiệu quả sử dụng các phương pháp dạy học môn Bóng chuyền ở Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 20

3.1.2.1 Thực trạng ý thức thái độ học tập của sinh viên Trường Đại học Nông lâm-Đại học Huế 20

3.2 Thực trạng phát triển thể chất của sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 23

3.2.1 Lựa chọn các tiêu chí đánh giá trình độ phát triển thể chất cho sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 23

3.2.2 Thực trạng phát triển thể chất của sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 24

3.2.2.1 Kết quả khảo sát thực trạng phát triển hình thái của sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 24

3.3 Thực trạng kết quả học tập cuối khóa của sinh viên Trường Đại học Nông lâm-Đại học Huế 27

3.4.1 Lựa chọn các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập môn Bóng chuyền của sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 28

3.4.1.2 Lựa chon các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập môn

Bóng chuyền của sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 30

3.4.1.3 Xây dựng nội dung ứng dụng các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập môn Bóng chuyền của sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 32

3.4.1.3.1 Nội dung ứng dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề 32

3.4.1.3.2 Nội dung ứng dụng phương pháp dạy học theo nhóm 32

3.4.1.3.3 Nội dung ứng dụng phương pháp dạy học ứng dụng công nghệ thông tin. 32 3.4.1.3.4 Nội dung ứng dụng phương pháp trò chơi vận động 32

3.4.1.3.5 Nội dung ứng dụng phương pháp kiểm tra thi đấu 33

3.4.2 Ứng dụng các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập môn Bóng chuyền của sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 33

3.4.2.1 Tổ chức thực nghiệm 33

3.4.2.2 Tiến hành thực nghiệm 35

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 47

1 Kết luận 47

2 Kiến nghị 47

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 48

Bảng 3.1 Thực trạng sử dụng các phương pháp dạy học môn Bóng chuyền ở

Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế (n=7) 19

Bảng 3.2 Kết quả phỏng vấn xác định các tiêu chí đánh giá ý thức thái độ 21

học tập của sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế trong 21

học tập môn Bóng chuyền ( n=19) 21

Bảng 3.3 Thực trạng ý thức thái độ học tập môn Bóng chuyền của sinh viên năm 2 và năm 3 Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 22

Bảng 3.4 Kết quả phỏng vấn lựa chọn các tiêu chí đánh giá trình độ phát triển thể chất cho sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế (n=19) 23

Bảng 3.5 Thực trạng phát triển chức năng của nam, nữ sinh viên năm thứ 2 Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 25

Bảng 3.6 Thực trạng phát triển thể lực chung của nam, nữ sinh viên 26

Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 26

Bảng 3.7 Xếp loại thành tích học tập môn Bóng chuyền của Nam và nữ sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế (n= 375) 27

Bảng 3.4.1 Kết quả phỏng vấn xác định nguyên tắc lựa chọn phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập môn Bóng chuyền của sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 30

Bảng 3.4.2 Kết quả phỏng vấn lựa chon các phương pháp dạy học phát huy 31

tính tích cực học tập môn Bóng chuyền của sinh viên Trường Đại học 31

Nông lâm- Đại học Huế (n=19) 31

Bảng 3.4.3 Kết quả kiểm tra trình độ phát triển thể chất của sinh viên nam nhóm Thực nghiệm (TN) và nhóm Đối chứng (ĐC) trước thực nghiệm 34

Bảng 3.4.4 Kết quả kiểm tra trình độ phát triển thể chất của sinh viên nữ nhóm Thực nghiệm (TN) và nhóm Đối chứng (ĐC) trước thực nghiệm 35

Bảng 3.4.5 Tiến trình ứng dụng các phương pháp phát huy tính tích cực học tập môn Bóng chuyền cho sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 36

viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế 40 Bảng 3.4.7 Nhịp tăng trưởng của các chỉ tiêu đánh giá thể chất của nam sinh viên hai nhóm thực nghiệm và đối chứng sau thực nghiệm 41 Bảng 3.4.8 Nhịp tăng trưởng của các chỉ tiêu đánh giá thể chất của nữ sinh viên hai nhóm thực nghiệm và đối chứng sau thực nghiệm 42 Bảng 3.4.9 So sánh kết quả học tập của hai nhóm thực nghiệm và đối chứng sau thực nghiệm 45 Bảng 3.4.10 Kết quả so sánh hai số trung bình điểm học tập môn Bóng chuyền giữa hai nhóm thực nghiệm và đối chứng sau thực nghiệm 46

Biểu đồ 1 Hình thái chức năng cơ thể nam 43

Biểu đồ 2 Hình thái chức năng cơ thể nữ 43

Biểu đồ 3 Thể lực chung nam 43

Biểu đồ 4 Thể lực chung nữ 44

Biểu đồ 5 Thể lực chuyên môn nam 44

Biểu đồ 6 Thể lực chuyên môn nữ 45

PHẦN MỞ ĐẦU

ĐẶT VẤN ĐỀ

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, Đảng tavới mục tiêu (1986) đã mở đường cho sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam Trong đại hộinày nhân tố con người được Đảng ta xác định là yếu tố có vai trò quan trọng hàng đầutrong sự nghiệp đổi mới và có tính quyết định toàn bộ sự nghiệp phát triển kinh tế xãhội của đất nước ta Trong chiến lược phát triển con người học sinh, sinh viên luôn làđối tượng trung tâm

Giáo dục thể chất( GDTC) và hoạt động thể dục thể thao trong trường học ở cáccấp là một mặt giáo dục quan trọng trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ, gópphần thực hiện mục tiêu: “ Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài”.Giáo dục thể chất trong nhà trường thực sự có vị trí quan trọng trong việc đào tạo thế

hệ trẻ phát triển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ, làm phong phú thêm đời sống văn hóatinh thần của nhân dân, thiết thực phục vụ những nhiệm vụ kinh tế- xã hội trong tìnhhình mới Giáo dục thể chất là một mặt không thể thiếu của nền giáo dục xã hội chủnghĩa Vì vậy, Đảng và Nhà nước luôn coi công tác giáo dục thể chất trong nhà trường

là một nhân tố quan trọng trong sự nghiệp giáo dục cũng như trong chiến lược pháttriển sự nghiệp thể dục thể thao

Chất lượng giáo dục nói chung và GDTC nói riêng phụ thuộc vào nhiều nhân tốkhác nhau Có những nhân tố gián tiếp cũng có những nhân tố trực tiếp Trong số cácnhân tố trực tiếp thì nhân tố ý thức tinh thần, thái độ học tập của sinh viên là hết sứcquan trọng Chính vì thế mà hiện nay nhiều nước có nền giáo dục phát triển đã hết sứccoi trọng đổi mới phương pháp dạy học để phát huy tính tích cực của người học cũngnhư: Phương pháp tình huống, phương pháp đóng vai, phương pháp dạy học nêu vấn

đề, phương pháp xê-mi-na, phương pháp học tập theo nhóm đồng thời còn ứng dụngrộng rãi công nghệ thông tin trong dạy học vv từ đó đã thúc đẩy tính tích cực củangười học đạy được hiệu quả tốt trong học tập

Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Huế có sứ mạng đào tạo cán bộ kỹ thuật

ở bậc đại học và sau đại học; nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ; phát triểnnguồn lực về nông, lâm, ngư nghiệp, tài nguyên - môi trường và phát triển nông thôncho các tỉnh miền Trung – Tây Nguyên và cả nước

Với sứ mệnh của mình, nhà trường không chỉ chú trọng vào công tác đào tạo vềtrình độ kiến thức chuyên môn vững vàng cho sinh viên mà bên cạnh đó nhà trườngcũng rất coi trọng giáo dục các phẩm chất đạo đức và một trong những công tác đượcnhà trường rất coi trọng trong quá trình học tập tại trường đó chính là quá trình rèn

luyện và nâng cao thể lực cho sinh viên, để khi ra trường các em có đủ sức khỏe, trình

độ kiến thức chuyên môn vững vàng để đảm đương được những công việc mà xã hộigiao phó

Chương trình môn học Giáo dục thể chất được quy định theo Quyết định số3244/GD-ĐT ngày 12/09/1995 và Quyết định số 1262/GD-ĐT ngày 12/04/1997 Dựatrên cơ sở đó chương trình giáo dục thể chất được chia thành hai phần đó là phần thểthao bắt buộc gồm 90 tiết và được chia thành 3 học phần, và được học ở 3 kỳ đầu tiên,phần thứ hai là phần thể thao tự chọn, phần này gồm 60 tiết và học ở hai kỳ cuối Nộidung phần thể thao bắt buộc theo Quyết định số 3244/GD-ĐT Còn phần thể thao tựchọn do Bộ chỉ định hướng đưa ra khung chương trình gồm 6 môn thể thao: Bóng đá,bóng chuyền, bóng rổ, bóng ném, cờ vua và môn cầu lông, đây là những môn thể thaoquần chúng, phổ biến và là những môn thi đấu chính trong các giải thể thao trongnước, trong khu vực và cũng như các giải thể thao lớn như Đại hội thể thao Olympic,

và là những môn thể thao được nhiều bạn trẻ yêu thích Nội dung Quyết định số1262/GD-ĐT ngày 12/04/1997 cũng có hướng mở cho các nhà trường tự xây dựngchương trình Các nhà trường phải tự căn cứ vào đặc điểm, điều kiện cơ sở vật chất,đặc thù ngành nghề và nhu cầu học tập của sinh viên mà lựa chọn, xây dựng chươngtrình cho phù hợp Tuy nhiên khi chọn các môn thể thao thì do mỗi kỳ học được mộtmôn thể thao, do điều kiện sân bãi, cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế nên SV khôngchọn được môn thể thao mà mình yêu thích Vì thế trong quá trình học tập GDTC đãbộc lộ một số bất cập như: Nội dung chương trình môn GDTC chưa đáp ứng được nhucầu của đa số sinh viên, kết quả học tập của sinh viên ở học phần GDTC còn thấp vàthể lực của sinh viên sau khi kết thúc chương trình môn học giáo dục thể chất chưađược nâng cao Đây là nguyên nhân cơ bản ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo nóichung và hiệu quả môn giáo dục thể chất nói riêng của Trường Đại học Nông lâm -Đại hoc Huế

Ở Việt Nam nhiều học giả về lý luận dạy học như Lê Khánh Bằng ( 2011), LâmQuang Thiệp( 2013) Cũng đã nghiên cứu ứng dụng, phát triển lý luận và phươngpháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực nhận thức cho người học

Trong lĩnh vực thể thao cũng có một số tác giả quan tâm nghiên cứu tới lĩnhvực đổi mới biện pháp và phương pháp dạy học Trong các công trình đó phải kể đếncác công trình nghiên cứu của: Đồng Văn Triệu về phương pháp dạy học môn lý luậnTDTT( 2005), Đỗ Hữu Trường phương pháp dạy học môn bắn súng( 2007), PhạmThanh Tin ứng dụng phương pháp dạy học phát huy tính tích cực nhận thức tronggiảng dạy thực hành môn bơi cho sinh viên trường Đại học TDTT Đà Nẵng( 2009)

Nhìn chung các công trình nghiên cứu này đã bước đầu xác định được một sốbiện pháp và phương pháp dạy học có hiệu quả Tuy vậy, đối với việc dạy học TDTTnói chung và môn Bóng chuyền nói riêng của sinh viên Trường Đại học Nông lâm -Đại hoc Huế còn phải phụ thuộc vào trình độ thể lực, mục tiêu đào tạo thì việc nghiêncứu phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của sinh viên như thế nào? Nội dung

sử dụng các phương pháp ra sao? vẫn còn là vấn đề bỏ ngỏ

Trên cơ sở phân tích ý nghĩa, tầm quan trọng và tính bức thiết của vấn đề chúng

tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài : “Hiệu quả ứng dụng phương pháp dạy học phát

huy tính tích cực của người học trong giảng dạy môn Bóng chuyền cho sinh viên Trường Đại học Nông Lâm- Đại học Huế.”

MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn dạy học Bóng chuyền, lựa chọn vàxây dựng nội dung và quy trình ứng dụng một số phương pháp trong nhóm phươngpháp dạy học phát huy tính tích cực của người học nhằm nâng cao chất lượng GDTCcho sinh viên Trường Đại học Nông Lâm– Đại Học Huế

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Để giải quyết được mục đích nghiên cứu, đề tài tiến hành thực hiện các nhiệm

vụ sau đây:

Mục tiêu 1 : Đánh giá thực trạng giảng dạy và hiệu quả sử dụng các phương

pháp giảng dạy môn Bóng chuyền cho sinh viên Trường Đại học Nông Lâm– Đại HọcHuế

Để giải quyết nhiệm vụ trên đề tài dự kiến giải quyết các vấn đề sau:

Khảo sát thực trạng sử dụng các phương pháp dạy học môn Bóng chuyền chosinh viên năm 2 và năm 3 Trường Đại học Nông Lâm– Đại Học Huế

Thực trạng phát triển thể chất của sinh viên qua học tập môn Bóng chuyền

Mục tiêu 2 : Ứng dụng hiệu quả phương pháp dạy học phát huy tính tích cực

học tập môn Bóng chuyền cho sinh viên Trường Đại học Nông Lâm– Đại Học Huế

Để giải quyết nhiệm vụ trên đề tài dự kiến giải quyết các vấn đề sau:

Xác định các phương pháp trong giảng dạy môn Bóng chuyền

Lựa chọng các phương pháp dạy Bóng chuyền theo hướng phát huy tính tíchcực học tập của người học

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NHỮNG VẤN ĐỀ NGHIÊN

cả về Đức – Trí – Thể - Mỹ Đảng và Nhà nước ta lãnh đạo đất nước luôn dựa trên cơ

sở nền tảng của học thuyết Mác – Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh để làm kim chỉnam và đã đạt được nhiều thắng lợi ở nhiều lĩnh vực trong đó có giáo dục đào tạo vàTDTT

Bác Hồ lúc sinh thời đã có một thời kỳ trực tiếp làm công tác dạy học Bác Hồvới tên gọi Nguyễn Tất Thành đã là thầy giáo của các em nhỏ Trường Dục Thanh-Phan Thiết Sau đó qua chặng đường buôn ba nhiều nước trreen thế giới và trở vềQuảng Châu- Trung Quốc với tên gọi Nguyễn Ái Quốc, Người đã mở lớp huấn luyệnchính trị, đào tạo cán bộ cách mạng cho đất nước Ở các lớp học này, Bác đã thể hiệnmột phong cách mẫu mực trong giảng dạy Các bài giảng của Bác được biên soạnkhông theo lối ‘ Bày sẵn kiến thức’ mà có lối cấu trúc theo hướng phát huy tính tíchcực nhận thức của người học Người luôn quan tâm tới việc chọn nội dung sao chothiết thực không được chỗ nào ‘quá nhiều’ hoặc ‘quá nặng’ Người nói ‘Trong quátrình dạy học nếu chương trình quá nặng thì dù vận dụng cách học nào, học viên cũngkhông thể tiếp thu được”

Cũng theo Bác cải tiến nội dung dạy học không chỉ là lựa chọn các chất liệu màcòn cải tiến cách xác ddingj liều lượng và bố trí sao cho phù hợp với các mục tiêu đàotạo để từ đó giúp người học đào sâu suy nghĩ hiểu kỹ, tự trình bày ý kiến của mình gópphần làm tỏ chân lý Bác đã từng nói: ‘ Tài liệu phải lựa chọn sắp xếp lại vì trình độngười học không đồng đều nhau Tài liệu không thích hợp thì học không ích gì’ Đồngthời Bác luôn căn dặn ‘ Những người làm thầy giáo phải tránh kiểu nhồi sọ, không nênđào tạo ra những con người thuộc sách làu làu nhưng nhiệm vụ được giao thì lại khônghoàn thành’

Để khắc phục được lối học sách vở đó, người dạy phải vận dụng triệt để nguyên

lý dạy học ‘học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn’’ Với quan điểm này, Người

đã từng nói: ‘Lý luận cốt để áp dụng vào thực tế, lý luận mà không áp dụng vào thực tế

là lý luận suông Dù xem được hàng vạn quyền lý luận, nếu không biết đem ra thựchành thì có khác nào cái hòm đựng sách’’

Một vấn đề được Bác quan tâm và có giá trị thực tiễn sâu sắc trong tư tưởnggiáo dục của Bác, Bác nhấn mạnh phải tìm cách dạy học để người học biết tự học Báckhông những nhấn mạnh vai trò của tự học mà còn nói rõ hơn ‘ Lấy tự học làm cốt,dùng chỉ đạo vào thảo luận trợ giúp vào’’ ở đây vai trò của thầy giáo và tập thể đượcNgười đề cập đến như một người trang bị cho sinh viên vầ phương pháp học tập, tưduy và nhận thức Đồng thời khắc phục lối dạy thụ động, truyền thụ một chiều, cần tổchức dạy học bằng phương pháp thảo luận, tăng cường đối thoại thầy trò và tập thểsinh viên Chỉ có như vậy mới phát huy được tính tích cực nhận thức của người học

Quán triệt và thực hiện tư tưởng, quan điểm của Bác Hồ đổi mới phương phátdạy học Đảng ta đã định hướng cho công tác đổi mới phương pháp dạy học thông quacác báo cáo chính trị, nghị quyết, chỉ thị của Đảng và chính phủ cũng như lời huấn thịcủa các nhà lãnh đạo Đảng và nhà nước ta

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam đặc biệt là đất nước ta thống nhất

từ những năm 1975 đến nay Đảng ta hết sức coi trọng đổi mới sự nghiệp giáo dục dàotạo trong đó có đổi mới hình thức và phương pháp giáo dục đào tạo

Năm 1993 Nghị quyết Hội nghị Trung Ương lần thứ IV Khóa VII đã ra nghiquyết số 04 NQHNTW ngày 14/01/1993 Chỉ thị nêu rõ: ‘Cần đẩy mạnh công tác đổimới nội dung chương trình, hình thức và phương pháp dạy học trong trường học cáccấp ’’

1993 Nghị quyết Hội nghị Trung Ương II khóa VIII năm 1997, Đảng ta đã xácđịnh ‘ Bảo đảm điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu cho sinh viên nhất là sinhviên Đại học Phát triển mạnh phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộngkhắp’’

Một số nhà lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta như Thủ tướng Phạm Văn Đồng,Tổng bí thư Đỗ Mười cũng đã có những lời huấn thị coi trọng đổi mới nội dungphương pháp đào tạo trong nhà trường các cấp Bàn về tự học- tự đào tạo, nguyênTổng bí thư Đỗ Mười đã nói: ‘ Tự học tự đào tạo là con đường phát triển suốt đời củamỗi người, là truyền thống quý báu của người Việt Nam Chất lượng giáo dục đượcnâng cao khi biến được quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục Quy mô giáodục được mở rộng có khi phong trào toàn dân tự học’’

Tóm lại, trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta mà đúng đầu làChủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng đổi mới nội dung và phương pháp dạy học theohướng biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo và phát huy tính tích cực nhậnthức của người học

1.2 Những biểu hiện cơ bản của tính tích cực học tập và đặc trưng cơ bản của các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của người học.

1.2.1 Những biểu hiện cơ bản về tính tích cực học tập.

1.2.1.1 Khái niệm cơ bản về tính tích cực học tập.

Theo các học giả lý luận dạy học trong và ngoài nước ta có thể nhận thấy tínhtích cực học tập được khái niệm là: ‘Tính tích cực của học tập là thái độ chủ đạo củachủ thể đối với khách thể thông qua sự huy động ở mức độ cao nhất các chức năng tâm

lý nhằm giải quyết các nhiệm vụ nhận thức trong quá tình học tập của người học Tínhtích cực học tập đặc trương cho quá trình biến đổi bên trong của mô hình cấu trúc tâm

lý học động nhận thức’’

1.2.1.2 Những biểu hiện cơ bản của tính tích cực học tập.

Dực trên các kết quả nghiên cứu các tác giả BP Exipop (1972); LP Aristova(1974); Nhixamop (1976); Babanski (1977), cho thấy tính tích cực học tập có một sốbiểu hiện cơ bản sau:

Thứ nhất là khả năng linh để đáp ứng lại những tình huống khác nhau trong đặtvấn đề và kiểm tra kết quả giải quyết vấn đề

Thứ hai là tính tích cực học tập được biểu hiện ở nhu cầu, dặc biệt ở sự hứngthú sâu sắc với việc học tập và đối tượng nhận thức

Thứ ba là tính tích cực hoạc tập được biểu hiện bằng những hành động ý chítrong quá trình học tập

Thứ tư là tính tích cực học tập tạo nên khả năng hiện thực nâng cao chất lượng

và hiệu quả của quá trình dạy học

1.3 Những đặc trưng cơ bản của nhóm phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của người học.

1.3.1 Khái niệm về phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập.

Từ các nghiên cứu của mình, các học giả lý luận dạy học hiện đại như: BPExipop; LP Aristova; Nhixamop; Babanski, Lư Xuân Mới, Nhiếp Lâm Hồ, đã đưa ramột khái niệm tương đồng nhau về phương pháp dạy học phát huy tính tích cực nhậnthức như sau: Đó là phương pháp vào tổ chức quá trình dạy học mang tính đối thoạitrên cơ sở kích thích nhu cầu, động cơ nhận thức của người học Thúc đẩy sực biến đổinăng lượng của các mô hình tâm lý hoạt động nhận thức, qua đó tập trung phát huy vaitrò chủ thể phát huy năng lực tư duy, tự kiểm tra, tự điều chỉnh trong quá trình học tậpcho người học

1.3.2 Những đặc trưng cơ bản của nhóm phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của người học.

Theo các nhà giáo dục và lý luận dạy học như Nguyễn Ngọc Bảo, Lê KhánhBằng, Ngô Doãn Đãi, Trần Bá Hoành, Lưu Xuân Mới, thì nhóm phương pháp dạy họcphát huy tính tích cực học tập của người học có 5 đặc trưng cơ bản sau:

Đặc trưng thứ nhất: Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của

sinh viên là phương pháp hướng vào việc phát huy vai trò chủ thể nhận thức của ngườihọc được tiến hành dựa trên cơ sở kích thích nhu cầu hứng thú học tập để họ tự giác,

tự lực tiến hành các hoạt động tìm tòi, lĩnh hội tri thức, từ đó hình thành các kỹ năng,

kỹ xảo Các hoạt động đó được giáo viên lực chọn, thiết kế và tổ chức cho học viênthực hiện

Đặc trưng này quy định và đề cao vai trò tổ chức, chỉ đạo của người giáo viêntrong quá trình dạy học Vai trò đó được thể hiện ở các mặt sau:

- Giáo viên không đóng vai trò truyền thụ kiến thức đơn thuần bằng thuyết trìnhgiảng giải để sinh viên nhớ thụ động mà là xây dựng cho người học phương pháp họctập sáng tạo

- Đòi hỏi lao động sư phạm của giáo viên rất công phu để tổ chức cho mỗingười học đều hoạt động, xử lý nhiều tình huống sư phạm phức tạp

- Tạo cho học viên thói quen năng động trong học tập tư duy sáng tạo và ócphê phán

- Làm cho người học nắm được chương trình dạy học Về nguyên tắc, nội dunghọc tập, người học phải tự kiểm soát được

Đặc trưng thứ hai: Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của

người học là nhóm phương pháp hướng vào sự phát triển năng lực tự học, tự tìm tòisáng tạo của người học

Khi dạy học theo phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của ngườihọc, giáo viên cần thực hiện vai trò dẫn dắt của người học, làm sao cho người học tựlực tìm tòi kiến thức và hình thành phương pháp học tập phù hợp Một quá trình họctập được tiến hành như vậy sẽ làm cho người học vừa học được kiến thức vừa họcđược phương pháp nhận thức Trong quá trình đó, người học phải học một cách tíchcực bởi vì “ Cách học tốt nhất để hiểu la làm (Kannt) học để hành, hành để học, học điđôi với hành”

Đặc trưng thứ ba: Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của

người học khai thác tập thể sinh viên như một môi trường, một phương tiện để dạyhọc, sinh viên thực hiện các hoạt động học tập trong một tập thể với sự họp tác chặtchẽ, thúc đẩy lẫn nhau

Thực tế chứng minh rằng tri thức của mỗi người là có hạn, để mở rộng giới hạnthì việc học tập cá nhân cần được kết hợp với sự hợp tác khám phá tri thức trong mộttập thể theo tinh thần “ học mọi người, mọi lúc, mọi nơi, mọi nội dung và bằng mọicách” Đó cũng chỉ là một biểu hiện của xã hội hóa trong học tập.

Theo các nhà lý luận dạy học trong và ngoài nước như: Denome và Roy (Pháp);Thomas (Mỹ); Thái Duy Tuyên (Việt Nam) thì quá trình đào tạo phải làm cho mỗilớp học trở thành môi trường xã hộ có ích, trong đó diễn ra sự hợp tác giữa các sinhviên với nhau sẽ tạo ra cơ hội cho sinh viên khả năng tranh luận, chọn lọc các ý kiến

để hoàn thiện kiến thức của mình Thông qua ý kiến của tập thể, nhất là các kết luận,tổng kết nhận xét của giáo viên, sinh viên đã có thể kiểm tra, tự đánh giá để tự điềuchỉnh nhận thức của bản thân

Đặc trưng thứ tư: Cũng theo các nhà lý luận dạy học thì dạy học theo phương

pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của người học cần được tổ chức trên cơ sởthiết kế bài dạy thành các tình huống dưới dạng bài tập nhận thức

Bài giảng theo phương pháp được soạn thành các “ môđun” (Các phần, cácdạng kiến thức) Trọng tâm gảng dạy của giáo viên là dàn dựng ra các tình huống, thựchiện cơ chế tự hình thành kiến thức

Giữa các nội dung vừa có tư cách là đối tượng nhận thức vừa là động cơ, nhucầu nhận thức của học viên thì cần có mối qua hệ chặt chẽ với nhau Nếu nội dungngười học được thiết kế dưới dạng khái niệm, quy luật có sẵn thì quá trình dạy học sẽđược thực hiện theo cơ chế chuyển tải Còn cơ chế hình thành kiến thức đòi hỏi giáoviên phải tổ chức cho học viên hoạt động đẻ tự chiếm lĩnh tri thức

Đặc trưng thứ năm: Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của

người học cần khai thác các thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại, trong đó quantrọng nhất là công nghệ thông tin và máy tính điện tử Ví dụ: phần mềm trình chiếuPowerPoint

Từ những đặc trưng nêu trên, các nhà khoa học về lý luận dạy học đã địnhnghĩa về nhóm (hệ) phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của người họcnhư sau:

Nhóm (hệ) phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của người họclà

tổ hợp các phương pháp hướng tới việc kích thích nhu cầu, động cơ học tập của ngườihọc, thúc đẩy sự biến đổi năng động của các mô hình tâm lý hoạt động nhận thức khilĩnh hội kiến thức và hình thành kỹ năng, kỹ xảo, phát huy vai trò của chủ thể để pháttriển năng lực của người học, tự kiểm tra, tự điều chỉnh quá trình học tập cho ngườihọc

Theo các nhà lý luận dạy học trong và ngoài nước, nhóm phương pháp dạy họcphát huy tính tích cực học tập của người học là sự kết hợp của nhiều phương pháp cụthể Trong đó, chủ yếu là phương pháp tổ chức cho học viên và tập thể học viên sinhhoạt tích cực với các hình thức đa dạng, đó là toàn bộ cách thức nhằm biến vị trí họcviên từ thụ động sang chủ động, từ đối tượng tiếp nhận tri thức sang củ thể tìm kiếm trithức để nâng cao hiệu quả học tập

1.4 Các yếu tố cơ bản chi phối chất lượng và hiệu quả học tập thực hành các môn thể thao ở trên lớp của sinh viên.

1.4.1 Các yếu tố cơ bản chi phối chất lượng và hiệu quả giờ học cá môn thể thao trên lớp.

Từ các tài liệu tham khảo trong và ngoài nước như: Lý luận và phương pháp

GDTC của Novicôp và Matsvêép (Nga), Lý luận dạy học TDTT của Nhiếp Lâm Hồ(Trung Quốc), Lý luận và phương pháp giáo dục TDTT của Nguyễn Toán, Phạm DanhTốn (Việt Nam), Lý luận và phương pháp GDTC trong trường học của Đồng VănTriệu, Lê Anh Thơ thì những nhân tố cơ bản chi phối chất lượng hiệu quả học tập mônThể dục trên lớp của người học bao gồm các yếu tố sau:

1.4.1.1 Khâu chuẩn bị bài giảng, sân bãi và dụng cụ tập luyện trước khi lên lớp.

Theo các nhà khoa học giáo dục trên thì giáo án giảng dạy là một bản thiết kếtừng phần cho việc thực hiện mục tiêu đào tạo của môn học Nếu mục tiêu, nội dung,phương pháp và lượng vận động đề ra trong giáo án không hợp lý sẽ không có tính khảthi hoặc có tính khả thi nhưng hiệu quả không cao Trong đó hai phần nội dung váphương pháp trong giáo án có tính chất quyết định tới hiệu quả của giáo án Bởi vậy,không có nội dung tốt mà không có phương pháp thích hợp sẽ khó có thực hiện tốt nộidung Vì vậy, trong giảng dạy thể thao hiện đại, quá trình chuẩn bị giáo án cũng chính

là quá trình chuẩn bị nội dung, phương pháp dạy học và chuẩn bị sân bãi dụng cụ choviệc thực hiện các phương pháp dạy học

1.4.1.2 Yếu tố năng lực tổ chức điều hành của người thầy trên lớp.

Trên thực tế, yếu tố này là một trong những năng lực sư phạm quan trọng củagiáo viên thể thao Bởi lẽ dạy học vận động là phải thực hiện các bài tập bổ trợ khácnhau với các hình thức tập luyện khác nhau và trang thái vận động trên một diện tíchlớn gấp nhiều lần lớp học vào môn lý luận và văn hóa khác Vì vậy, đòi hỏi người thầyphải có năng lực tổ chức, điều hành tốt mới có thể thực hiện có hiệu quả nội dung vàlượng vận động tập luyện Trong sự điều hành đó có cả sự điều hành về kỹ thuật vàtinh thần, thái độ học tập của sinh viên, làm cho các em tập trung tốt vào quá trình họctập, tiếp thu các nội dung giảng dạy trong giáo án

1.4.1.3 Yế tố ý thức động cơ thái độ học tập của sinh viên.

Các nhà lý luận dạy học: Lâm Quang Thiệp, Lê Khánh Bằng, Lưu Xuân Mới,Nguyễn Toán, Phạm Danh Tốn, Đồng Văn Triệu đều cho ý kiến rằng: Ý thức học tậpđược hình thành từ nhận thức, động cơ và sự ham thích của người học khi học tập mônhọc nào đó, một khi người học có được động cơ và sự ham thích sẽ tạo ra được độnglực thúc đẩy học tập Song các nhà lý luận dạy học trên còn cho rằng tính tích cực, tựgiác học tập còn do phương pháp dạy học của người thầy có phát huy tính tích cực, tựgiác đó một cách hiệu quả hay không Bởi vì, trong tính tích cực lại có hai loại: Mộtloại là hăng hái tích cực trong hành động mang tính hiếu động, một là hăng hái tíchcực trong tư duy nhận thức mang tính tích cực nhận thức Trong hai loại đó thì loại saucần hơn trong quá trình học tập nói chung và quá trình học tập môn GDTC nói riêng

1.4.1.4 Yếu tố nội dung và phương pháp dạy học.

Trong quá trình dạy học nói chung và các giáo án dạy học nói riêng về việc lựachọn nội dung và phương pháp dạy học tối ưu có tính chất quyết định tới chất lượnghiệu quả giờ học

Nội dung dạy học kỹ thuật là những bài tập bổ trợ, bài tập dẫn dắt, bài tậpchuyên môn để sinh viên nắm bắt kỹ thuật và phát triển thể lực Các bài tập đó phải đodạng phong phú hợp lý, vừa sức và cuốn hút được sự ham thích tập luyện của ngườihọc

Để hoàn thành các nội dung, cần sử dung cac phương pháp tập luyện khácnhau, làm thế nào các phương pháp có thể phát huy tính tích cực nhận thức cho ngườihọc thì nội dung mới có thể hoàn chỉnh một cách hiệu quả

Ngày nay, trong thể thao đã xuất hiện nhiều phương pháp khác nhau có thể pháthuy được tính tích cực tập luyện của người học như: Phương pháp trò chơi, phươngpháp thi đấu, phương pháp tập luyện theo nhóm cố định hoặc không cố định, phươngpháp thảo luận…giáo viên có thể căn cứ vào nội dung gióa án mà lựa chọn các phươngpháp thích hợp có thể cuốn hút sự hăng say tích cực học tập của người học

1.4.1.5 Phương tiện và dụng cụ tập luyện.

Trong dạy học TDTT hiện đại, phương tiện, dụng cụ tập luyện có vai trò hết sứcquan trọng dể thực hiện các phương pháp dạy học có hiệu quả và đạt chất lượng caotrong học tập kỹ thuật Hoặc khi học tập kỹ thuật nếu có băng, đĩa hình chiếu chongười học xem sẽ nâng cao được hiệu suất nắm bắt kỹ thuật chính xác, đồng thời cũng

là hình thức cuốn hút sự chú ý của người học Từ đó giúp nâng cao hiệu quả học tậpmôn thể thao

1.5 Nhiệm vụ và đặc điểm dạy học kỹ thuật môn Bóng chuyền cho sinh viên.

1.5.1 Nhiệm vụ dạy học môn Bóng chuyền trong các trường chuyên nghiệp.

1 Tạo vốn vận động là cơ sở khoa học cho các hoạt động thể lực trong cuộcsống cũng như trong sản xuất và chiến đấu

2 Dùng các bài tập dẫn dắt như các phương tiện để tác động có chủ đích đến sựphát triển các năng lực thể chất

3 Hình thành và đạt đến một mức độ hoàn thiện cần thiết các kỹ năng, kỹ xảotrong một số môn thể thao cơ bản, giúp cho việc nâng cao kỹ năng, kỹ xảo vận động

cơ bản, cần thiết cho cuộc sống, sản xuất và các lĩnh vự khác

1.5.2 Đặc điểm dạy học kỹ thuật môn Bóng chuyền ở các trường chuyên nghiệp.

Về đặt điểm dạy học các môn thể thao cho người học trong các trường chuyênnghiệp phụ thuộc vào đặc điểm, mức độ yêu cầu các tố chất thể lực khi thực hiệnchúng Trong giảng dạy môn Bóng chuyền, nhìn chung đòi hỏi người học phải có sứcmạnh, sức nhanh và sức bền, chiều cao Vì vậy việc dạy học động tác càng cần phảigắn với việc giáo dục các tố chất thể lực tuong ứng Do nội dung và yêu cầu về kỹthuật đối với môn thể dục ở các trường chuyên nghiệp chủ yếu gồm các môn: Điềnkinh, thể dục, bóng chuyền, cầu lông… Đó là những môn thể thao có kỹ thuật tươngđối phức tạp lại đòi hỏi có thể lực nhất định Đặc biệt trong Bóng chuyền đòi hỏingười chơi linh hoạt, khả năng di chuyển, phán đoán tình huống….Bởi vậy, đi đôi vớitập luyện kỹ thuật cần phải tập luyện phát triển cả thể lực chung và thể lực chuyênmôn Khi thể lực tăng lên sẽ làm biến dạng kỹ thuật, lúc này đòi hỏi phải có sự đổi mới

về kỹ thuật, hoàn thiện kỹ thuật và đạt trình độ mới hoàn hảo hơn

Tóm lại, quá trình dạy học kỹ thuật thể thao nói chung và dạy học kỹ thuật mônBóng chuyền nói riêng cần nắm chắc tính chất và đặc điểm của dạy học kỹ thuật để lựachọn phương pháp và các bài tập phù hợp với từng đối tượng, làm cho tính khoa họctrong tập luyện và hiệu quả học tập của người học tốt hơn

TỔNG KẾT CHƯƠNG

Quá trình lãnh đạo cách mạng nước ta, Đảng Cộng Sản Việt Nam đứng đầu làchủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại luôn coi sự nghiệp Giáo dục Đào tạo là quốc sách hàngđầu nhằm đào tạo nguồn nhân lực có trình độ trí tuệ cao, trong sáng về đạo đức, cườngtráng về thể chất, vững vàng về chính trị để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xãhội chủ nghĩa

Chất lượng của GD-ĐT trong nhà trường các cấp phụ thuộc rất lớn vào phươngpháp giảng dạy của người thầy và phương pháp học của người trò.

Các kết quả nghiên cứu tìm kiếm phương pháp dạy học tối ưu nhằm nâng caohiệu quả của quá trình dạy học ở trong và ngoài nước cho thấy:

Việc xác định cách thức, biện pháp nhằm phát huy tính tích cực nhận thức củangười học trở thành mục tiêu tìm tòi của nhiều thế hệ các nhà giáo dục trong và ngoàinước Đồng thời các nhà khoa học giáo dục trong và ngoài nước đã hình thành nên mộtnhóm phương pháp dạy học phát huy tính tích cực nhận thức Kết quả này đã giúpnâng cao them một bước chất lượng giáo dục đào tạo ở nhiều nước trên thế giới,

Những tìm tòi lý giải được trình bày trong chương này là cơ sở lý luận để làmsáng tỏ những biểu hiện và đặc trưng nhóm phương pháp dạy học phát huy tính tíchcực học tập Đồng thời là cơ sở lý luận cho việc ứng dụng các phương pháp dạy họcphát huy tính tích cực học tập trong học tập môn GDTC nói chung và môn Bóngchuyền nói riêng

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN

CỨU

2.1 Phương pháp nghiên cứu.

Để giải quyết các nhiệm vụ nêu trên trong quá trình nghiên cứu, đề tài đã sửdụng các phương pháp nghiên cứu sau:

2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu:

Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu được chúng tôi sử dụng trong quátrình nghiên cứu nhằm tìm hiểu về các Chỉ thị, Nghị quyết, các văn bản của Nhà nước,chủ trương của ngành Thể dục thể thao, của Bộ Giáo dục và Đào tạo có liên quan tớiđịnh hướng phát triển công tác giáo dục thể chất Phương pháp này còn được sử dụngnhằm tìm hiểu cơ sở lí luận và thực tiễn trong quá trình giảng dạy môn học giáo dục thểchất Các loại tài liệu mà đề tài tổng hợp bao gồm:

Một số văn kiện Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam, Nghị quyết Trung ươngĐảng cộng sản Việt Nam, Chỉ thị của Ban chấp hành Trung ương Đảng, của Chínhphủ, Uỷ ban TDTT và Bộ Giáo dục và Đào tạo về công tác TDTT và công tác giáo dụcthể chất trong các trường đại học, cao đẳng và dạy nghề

Các sách giáo khoa và tài liệu giảng dạy môn lý luận và phương pháp thể dụcthể thao, giáo dục đại học, quản lý TDTT

Các sách giáo khoa và tài liệu giảng dạy môn sinh lý học thể dục thể thao do

Bộ môn y sinh trờng Đại học Thể dục thể thao Bắc Ninh biên soạn, tâm lý học thể thaocủa các nhà khoa học tâm lý trong và ngoài nước biên soạn

Một số sách và giáo trình về phương pháp học toán thống kê trong thể dục thểthao

Một số tuyển tập nghiên cứu khoa học và kỷ yếu công trình nghiên cứu của cáchội nghị khoa học trường Đại học Thể dục thể thao Bắc Ninh và hội nghị khoa học vềgiáo dục thể chất nghành giáo dục đào tạo

Một số luận văn cao học và cử nhân đại học thể dục thể thao đã được bảo vệ.Các tạp chí thông tin Khoa học Thể dục thể thao của Viện Khoa học Thể dụcthể thao

Danh mục tài liệu tham khảo được trình bày ở cuối luận văn

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn.

Là phương pháp được sử dụng trong quá trình nghiên cứu của đề tài nhằm lấy ýkiến của các chuyên gia về công tác tổ chức, quản lý đào tạo học sinh, sinh viênchuyên ngành giáo dục thể chất thông qua các hình thức trao đổi, hội thảo lấy ý kiến

đóng góp của các chuyên gia về cách thức phối hợp, tổ chức triển khai thực hiện cácphương pháp dạy học mang tính khách quan khoa học hơn Ý kiến của các chuyên gia

sẽ có giá trị rất lớn trong việc hoàn thiện các biện pháp mà đề tài xây dựng

Trong đề tài này, để giải quyết các vấn đề về cơ sở lý luận khoa học và thực tiễnviệc ứng dụng phương pháp dạy học phát huy tính tích cực nhận thức nâng cao kết quảhọc tập môn Bóng chuyền cho sinh viên Trường Đại học Nông lâm Huế Đề tài đã tiếnhành phỏng vấn giảng viên Khoa GDTC, các trường Đại học, Cao đẳng lân cận vềthực trạng sử dụng phương pháp dạy học, đồng thời tiến gành phỏng vấn trực tiếpbằng phiếu hỏi đối với các nhà khoa học, các giáo viên có kinh nghiệm và các cán bộquảng lý ở Trường Đại Học TDTT Đà Nẵng để lựa chọn các phương pháp dạy họcphát huy tính tích cực học tập của sinh viên Tổng số chuyên gia được phỏng vấn là 19người Nội dung phỏng vấn các vấn đề sau:

- Lựa chọn chỉ tiêu đánh giá tính tích cực học tập của sinh viên

- Lựa chọn chỉ tiêu đánh giá thể chất cho sinh viên Trường Đại học Nông lâmHuế

- Lựa chọn các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập của sinhviên

Ngoài ra đề tài phỏng vấn bằn phiếu hỏi đối với 258 sinh viên năm 2 và năm 3Trường Đại học Nông lâm Huế

2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm.

Là phương pháp được sử dụng trong quá trình nghiên cứu khoa học quan trọng

về lính vực sư phạm TDTT

Trong đề tài này, sử dụng phương pháp quan sát trực tiếp để thu thập số liệunhằm giúp cho việc đánh giá thực tiễn diễn biến tích cực học tập của sinh viên năm 2sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế Đồng thời còn quan sát diễn biếncủa thực nghiệm để kịp thời nhắc nhở uốn nắn, giúp cho việc thực nghiệm được triểnkhai nghiêm túc đúng hướng

2.1.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm.

Sử dụng các chỉ tiêu lựa chọn để kiểm tra đánh giá trình độ thể lực của đốitượng nghiên cứu, đồng thời giải quyết các nhiệm vụ của đề tài

Việc đánh giá xếp loại thể lực sinh viên, sinh viên dựa trên 06 nội dung theoquyết định số 53/2008/QĐ-BGDĐT, ngày 18 tháng 9 năm 2008 của Bộ giáo dục vàđào tạo, cụ thể là: Lực bóp tay thuận, Nằm ngửa gập bụng, Bật xa tại chỗ, Chạy 30mxuất phát cao (XPC), Chạy con thoi 4 x 10m, Chạy tùy sức 5 phút Cụ thể cách thựchiện từng Test:

Test 1 Lực bóp tay thuận.

1 Yêu cầu dụng cụ: Lực kế tay (KG)

2 Yêu cầu kỹ thuật động tác: Người được kiểm tra đứng hai chân bằng vai, taythuận cầm lực kế hướng vào lòng bàn tay Không được bóp giật cục và có các động táctrợ giúp khác Thực hiện hai lần, nghỉ 15 giây giữa hai lần thực hiện

3 Cách tính thành tích: Lấy kết quả lần cao nhất, chính xác đến 0,1kg

3 Cách tính thành tích: Mỗi lần ngả người, co bụng được tính một lần Tính sốlần đạt được trong 30 giây

Test 3 Bật xa tại chỗ (cm)

1 Yêu cầu dụng cụ: Thảm cao su giảm chấn, kích thước 1 x 3 m (nếu không cóthảm có thể thực hiện trên nền đất, cát mềm) Đặt một thước đo dài làm bằng thanhhợp kim hoặc bằng gỗ kích thước 3 x 0,3m trên mặt phẳng nằm ngang và ghim chặtxuống thảm (nền đất, cát mềm), tránh xê dịch trong quá trình kiểm tra

2 Yêu cầu kỹ thuật động tác: Người được kiểm tra đứng hai chân mở rộng tựnhiên, ngón chân đặt sát mép vạch giới hạn; khi bật nhảy và khi tiếp đất, hai chân tiếnhành cùng lúc Thực hiện hai lần nhảy

3 Cách tính thành tích: Kết quả đo được tính bằng độ dài từ vạch xuất phát đếnvệt cuối cùng của gót bàn chân (vạch dấu chân trên thảm) Lấy kết quả lần cao nhất.Đơn vị tính là cm

Test 4 Chạy 30m xuất phát cao (s).

1 Yêu cầu sân bãi, dụng cụ: Đồng hồ bấm giây; đường chạy thẳng có chiều dài

ít nhất 40m, chiều rộng ít nhất 2m Kẻ vạch xuất phát và vạch đích, đặt cọc tiêu bằngnhựa hoặc bằng cờ hiệu ở hai đầu đường chạy Sau đích có khoảng trống ít nhất 10m

để giảm tốc độ sau khi về đích

2 Yêu cầu kỹ thuật động tác: Người được kiểm tra thực hiện tư thế xuất phátcao Thực hiện một lần

3 Cách tính thành tích: Thành tích chạy được xác định là giây và số lẻ từng1/100giây

Test 5 Chạy con thoi 4 x 10m (s.)

1 Yêu cầu sân bãi, dụng cụ: Đường chạy có kích thước 10 x 1,2m bằng phẳng,không trơn, bốn góc có vật chuẩn để quay đầu, hai đầu đường chạy có khoảng trống ítnhất là 2m Dụng cụ gồm đồng hồ bấm giây, thước đo dài, bốn vật chuẩn đánh dấu bốngóc đường chạy

2 Yêu cầu kỹ thuật động tác: Người được kiểm tra thực hiện tư thế xuất phátcao Khi chạy đến vạch 10m, chỉ cần một chân chạm vạch, nhanh chóng quay 1800

chạy trở về vạch xuất phát và sau khi chân lại chạm vạch xuất phát thì lại quay trở lại.Thực hiện lặp lại cho đến hết quãng đường, tổng số bốn lần 10m với ba lần quay Quaytheo chiều trái hay phải là do thói quen của từng người Thực hiện một lần

3 Cách tính thành tích: Thành tích chạy được xác định là giây và số lẻ từng1/100 giây

Test 6 Chạy tùy sức 5 phút (m).

1 Yêu cầu sân bãi, dụng cụ: Đường chạy dài ít nhất 52m, rộng ít nhất 2m, haiđầu kẻ hai đường giới hạn, phía ngoài hai đầu giới hạn có khoảng trống ít nhất 1m đểchạy quay vòng Giữa hai đầu đường chạy (tim đường) đặt vật chuẩn để quay vòng.Trên đoạn 50m đánh dấu từng đoạn 5m để xác định phần lẻ quãng đường (± 5m) saukhi hết thời gian chạy Thiết bị đo gồm có đồng hồ bấm dây, số đeo và tích - kê ghi sốứng với mỗi số đeo

2 Yêu cầu kỹ thuật động tác: Người được kiểm tra thực hiện tư thế xuất phátcao (tay cầm một tích – kê tương ứng với số đeo ở ngực) Khi chạy hết đoạn đường50m, vòng (bên trái) qua vật chuẩn và chạy lặp lại trong thời gian 5 phút Khi hết giờ,người được kiểm tra lập tức thả tích - kê của mình xuống ngay nơi chân tiếp đất Thựchiện một lần

3 Cách tính thành tích: đơn vị đo quãng đường chạy được là mét

Các test kiểm tra thể lực chuyên môn:

Chạy rẻ quạt: ( Chạy cây thông)

Mục đích: Đánh giá sức bền tốc độ trong môn bóng chuyền.

Cách thực hiện: Chạy rẻ quạt ở một bên sân, trên 2 vạch biên dọc, tính từ biên

ngang đặt các quả bóng nhồi (trên một vạch biên dọc đặt 3 quả bóng nhồi, mỗi quảcách nhau 3m) Vị trí xuất phát ở điểm giữa của vạch biên ngang Sinh viên từ điểmxuất phát chạy tới chạm tay vào quả bóng gần nhất phía phải, sau đó chạy quay lạichạm tay vào bóng ở vị trí xuất phát, tiếp tục chạy sang trái chạm tay vào bóng gầnnhất Bài tập được tiếp tục thực hiện như vậy với những vị trí đặt bóng tiếp sau Thực

hiện theo trình tự từng người một Ghi kết quả thời gian chạy bằng giây

Yêu cầu: Người tập phải chạy tích cực, với tốc độ cao.

Cách đánh giá: Đánh giá theo thành tích chạy mà người tập thực hiện được,

đơn vị đánh giá là giây (s)

Chạy Zic zắc 9-3-6-3-9:

Mục đích: Đánh giá sức nhanh di động trong môn bóng chuyền

Cách thực hiện:Vị trí xuất phát của vận động viên từ vạch biên ngang chạy lên

chạm vào vạch giữa sân, quay lại chạm tay vào vạch tấn công, tiếp tục chạy sang sânđối diện chạm tay vào vạch tấn công, chạy quay lại chạm tay vào vạch giữa sân vàchạy lao nhanh tới đích là vạch biên ngang sân đối diện Ghi kết quả thời gian chạy

bằng giây

Cách đánh giá: Đánh giá theo thành tích chạy mà người tập thực hiện được,

đơn vị đánh giá là giây (s)

Bật cao với bảng:

Mục đích: Kiểm tra sức bật

Cách thực hiện:

1 Bật nhảy có đà tại chỗ bằng 2 chân, với tay đánh dấu trên bảng có thước đo

độ cao, lấy kết quả lần bật cao nhất trong ba lần thực hiện

Cách đánh giá: Xác định độ cao bật nhảy bẳng khoảng cách giữa giới hạn chiều

cao tay với và độ cao bật tới Sức bật được tính theo centimet

2.1.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

Đề tài tiến hành thực nghệm với mục đích kiểm định hiệu quả ứng dung nhómphương pháp dạy học phát huy tính tích cực học tập nhằm nâng cao kết quả học tậpmôn Bóng chuyền cho sinh viên Trường Đại học Nông lâm Đại học Huế

Thực nghiệm được triển khai là thực nghiệm so sánh Đối tượng gồm nhómthực nghiệm và nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm có 30 nam và 40 nữ, nhóm đốichứng có 30 nam và 40 nữ thuộc năm 2 và năm 3 sinh viên Trường Đại học Nông lâm-Đại học Huế

Nội dung thực nghiệm: Nhóm thực nghiệm được ứng dụng các phương pháp

dạy học pháy huy tính tích cực học tập đã được lựa chọn, còn nhóm đối chứng vẫn sửdụng các phương pháp dạy học thông lệ của trường vẫn sử dụng từ trước tới nay

Thời gian thực nghiệm: trong 1 học kỳ ( từ tháng 02/2017 đến tháng 07/2017) Địa điểm thực nghiệm: tại Khoa GDTC.

2.1.6 Phương pháp toán học thống kê.

Phương pháp này được sử dụng trong việc phân tích và xử lý các số liệu thuthập được trong quá trình nghiên cứu của đề tài Trong quá trình xử lý các số liệu đềtài, các tham số và các công thức toán thống kê truyền thống được trình bày trong cuốn

“Đo lường thể thao”, “Những cơ sở của toán học thống kê, “Phương pháp thống kêtrong TDTT” Các tham số đặc trưng mà chúng tôi quan tâm là:

1 Giá trị trung bình cộng:

n

x x

n i i

5 , 0

) (

100

2 1

1 2

V V

V V

- V1: Kết quả kiểm tra lần trước của các chỉ tiêu

- V2: Kết quả kiểm tra lần sau của các chỉ tiêu

- 100 và 0,5: Các hằng số

Việc phân tích và xử lý các số liệu thu thập được trong quá trình nghiên cứu của

đề tài được chúng tôi xử lý bằng phần mềm StatiscPro 1.0, SPSS 7.5, Microsoft Excel

đã được xây dựng trên máy vi tính

2.2 Tổ chức nghiên cứu.

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu

Các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của người học trong giảng dạy

môn Bóng chuyền cho sinh viên Trường Đại học Nông Lâm– Đại Học Huế

2.2.2 Phạm vi nghiên cứu

- Đề tài tiến hành nghiên cứu trên 120 sinh viên năm 2 và năm 3 Trường Đại họcNông Lâm– Đại Học Huế

- Thời gian nghiên cứu: từ tháng 12 năm 2016 đến tháng 12 năm 2017(12 tháng )

- Địa điểm tại Khoa Giáo dục Thể chất - Đại học Huế

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY MÔN BÓNG CHUYỀN CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG

LÂM- ĐẠI HỌC HUẾ 3.1 Đánh giá thực trạng và hiệu quả sử dụng các phương pháp dạy học môn Bóng chuyền ở Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế.

Để giải quyết nhiệm vụ 1 đề tài tiến hành theo các bước sau:

- Khảo sát thực trạng sử dụng các phương pháp giảng dạy môn Bóng chuyền ởTrường Đại học Nông lâm- Đại học Huế

- Đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng các phương pháp dạy học môn Bóngchuyền ở Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế

3.1.1 Thực trạng sử dụng các phương pháp dạy học môn Bóng chuyền ở Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế.

Để làm rõ thực trạng sử dụng các phương pháp dạy học môn Bóng chuyền ở

Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế Đề tài tiến hành khảo sát điều tra bằng phỏngvấn trực tiếp đối với 7 giảng viên có chuyên sâu Bóng chuyền thuộc bộ môn Bóng-Khoa GDTC- Đại học Huế Kết quả điều tra được trình bày bảng 3.1

Bảng 3.1 Thực trạng sử dụng các phương pháp dạy học môn Bóng chuyền ở

Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế (n=7).

Mức độ sử dụng

Các phương pháp

Thường xuyên

Không thường xuyên

Không

sử dụng

Sốngười

Tỷ lệ

%

Sốngười

Tỷ lệ

%

Sốngười

Tỷ lệ

%

2 Phương pháp giảng dạy tình huống 0 0 0 0 7 100

3 Phương pháp giảng dạy phân

nhóm

6 Phương pháp làm mẫu và phân

Qua kết quả khảo sát trình bày ở bảng 3.1 ta có thể nhận thấy: Chỉ có 3 phươngpháp phát huy tính tích cực của sinh viên là phương pháp làm mẫu và phân tích độngtác, phương pháp trò chơi và phương pháp thi đấu đã được các gảng viên KhoaGDTC- Đại học Huế sử dụng rộng rãi, các phương pháp còn lại hầu như rất ít được sửdụng, với các phương pháp nghèo nàn, chưa áp dụng các phương pháp dạy học thíchhợp với các đối tượng khác nhau Đây có thể là một trong những nguyên nhân dẫn tớiviệc chưa phát huy tốt được tính tích cực học tập của sinh viên Trường Đại học Nônglâm- Đại học Huế trong học Bóng chuyền.

3.1.2 Thực trạng hiệu quả sử dụng các phương pháp dạy học môn Bóng chuyền ở Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế.

Theo các phân tích ở phần tổng quan, nội dung và phương pháp dạy học có tínhchất quyết định tới chất lượng và hiệu quả giờ học Vì vậy thực trạng sử dụng nhữngphương pháp giảng dạy đã thống kê ở bảng 3.1, kết quả học tập môn Bóng chuyền củasinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế như thế nào? Đề tài tiến hành đánhgiá kết quả học tập của đối tượng nghiên cứu trren 3 phương tiện

- Xác định tiêu chí đánh giá ý thức thái độ học tập của sinh viên

Để có thể đánh giá được ý thức thái độ học tập của sinh viên, đề tài đã đọc vàtham khảo các sách có liên quan như: Lý luận và phương pháp giáo dục TDTT,phương pháp dạy TDTT, Tâm lý học TDTT Bước đầu chúng tôi tổng hợp được 10 tiêuchí:

1 Đảm bảo giờ giác học tập( đi đủ và đúng giờ)

2 Chăm chú lắng nghe giảng viên giảng giải, phân tích kỹ thuật

3 Sinh viên chủ động, tự giác thực hiện nội dung nhiệm vụ giáo án

4 Sáng tạo linh hoạt trong sử trí tình huống nhằm đạt được sự thống nhất

5 Sáng tạo trong vận dụng phương pháp để đạt kết quả học tập tốt

6 Có hứng thú thử thách chính mình và chiến thắng chính mình đối với nhiệm

vụ học tập

7 Trong các cuộc thi giữa cá nhóm hăng hái tham gia

8 Có mong muốn và hành vi được biểu hiện chính mình

9 Tích cực trong tập luyện chính khóa và ôn tập trong giờ ngoại khóa

10 Kết quả học tập môn Bóng chuyền đạt điểm trung bình trở lên.

Sau khi đề xuất 10 tiêu chí đánh giá ý thức thái độ học tập của sinh viên, đề tàitiến hành phỏng vấn 19 giảng viên của Khoa GDTC- Đại học Huế Kết quả được trìnhbày ở bảng 3.2

Bảng 3.2 Kết quả phỏng vấn xác định các tiêu chí đánh giá ý thức thái độ học tập của sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế trong

học tập môn Bóng chuyền ( n=19).

TT Các tiêu chí đánh giá

Ý kiến đánh giá Rất quan

trọng

Quan trọng

Ít quan trọng

-2 Chăm chú lắng nghe giảng viên giảng

-3 Sinh viên chủ động, tự giác thực hiện nội

4 Sáng tạo linh hoạt trong sử trí tình huống

7 Trong các cuộc thi giữa cá nhóm hăng

8 Có mong muốn và hành vi được biểu

9 Tích cực trong tập luyện chính khóa và

-10 Kết quả học tập môn Bóng chuyền đạt

-Qua bảng 3.2 ta có thể thấy: Trong 10 tiêu chí mà đề tài đề xuất có 5 tiêu chí đểđánh giá ý thức thái độ học tập của sinh viên, đã được các chuyên gia đánh giá ở mức

độ quan trọng đạt từ 84,21 đến 100% Bởi vậy, đề tài sử dụng 5 tiêu chí này để tiếnhành khảo sát thực trạng ý thức thái độ học tập của sinh viên Trường Đại học Nônglâm- Đại học Huế

- Thực trạng ý thức thái độ học tập môn Bóng chuyền của sinh viên Trường Đạihọc Nông lâm- Đại học Huế

Sử dụng 5 tiêu chí để đánh giá ý thức thái độ học tập của sinh viên đã được lựachọn ở phần trên Đề tài tiến hành khảo sát 326 sinh viê trong đó 189 nữ và 137 nam ởcác lớp năm 2 và năm 3 sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế Kết quảkhảo sát được trình bày ở bảng 3.3

Bảng 3.3 Thực trạng ý thức thái độ học tập môn Bóng chuyền của sinh viên năm

2 và năm 3 Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế.

TT Tiêu chí đánh giá

Năm 2 (n= 148) Năm 2 (n= 178)

Số ngườibiểu hiện %

Số ngườibiểu hiện %

2 Chăm chú, lắng nghe giảng

3 Trong các cuộc thi giữa các

sở cho việc nân cao chất lượng đào tạo môn Bóng chuyền cho sinh viên năm 2Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế

3.2 Thực trạng phát triển thể chất của sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế.

3.2.1 Lựa chọn các tiêu chí đánh giá trình độ phát triển thể chất cho sinh viên Trường Đại học Nông lâm- Đại học Huế.

Để đánh giá trình độ phát triển thể chất của đối tượng nghên cứu, đề tài dựa vàomột số tiêu chuẩn đánh giá thể chất nhân dân của công trình nghiên cứu “Điều tra thể