UBND TỈNH BẮC GIANG LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HIỆN MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP CƠ SỞ Tên mô hình: Trồng thử nghiệm cây Măng Tây xanh trên địa bàn x
Trang 1UBND TỈNH BẮC GIANG
LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT
BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HIỆN
MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP CƠ SỞ
Tên mô hình: Trồng thử nghiệm cây Măng Tây xanh trên địa bàn xã Tự Lạn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang.
Chủ nhiệm mô hình: CN Nguyễn Văn Thành
Cơ quan chủ trì: Liên hiệp các hội KH&KT tỉnh Bắc Giang
Thời gian thực hiện mô hình: 09 tháng (Từ tháng 04/2014 đến tháng 12/2014)
Bắc Giang, tháng 12 năm 2014
Trang 2BÁO CÁO KẾT QUẢ THỰC HIỆN
MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
Tên mô hình: Trồng thử nghiệm cây Măng Tây xanh trên địa bàn xã Tự Lạn, huyện
Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
Họ và tên chủ nhiệm mô hình: CN Nguyễn Văn Thành.
Tên các cộng tác viên:
- CN Đào Thị Thu Hằng;
- CN Nguyễn Thị Thủy;
- CN Phạm Hà Linh
Cơ quan chủ trì: Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bắc Giang.
Địa chỉ: Tầng 9, Tòa nhà Đảng Đoàn thể - Khu nhà Liên cơ quan, tỉnh Bắc Giang Điện thoại: 0240 3828981 Email: nguyenvanthanh998@gmail.com
Tên cơ quan phối hợp: Công ty TNHH Nhà nước một thành viên Rau – Hoa Quả Nơi thực hiện mô hình: Thôn Trước, xã Tự Lạn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang Thời gian thực hiện mô hình: 09 tháng (Từ tháng 04/2014 đến tháng 12/2014)
Trang 3MỤC LỤC
MỤC LỤC 3
I ĐẶT VẤN ĐỀ 5
1 Sự cần thiết phải thực hiện mô hình 5
2 Mục tiêu của mô hình 8
2.1 Mục tiêu chung 8
2.2 Mục tiêu cụ thể 8
II ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP TRIỂN KHAI 8
1 Đối tượng 9
2 Phạm vi thực hiện 9
3 Nội dung của mô hình 9
4 Tổ chức triển khai và quản lý thực hiện mô hình 9
4.1 Tổ chức triển khai 9
4.2 Quản lý tài chính thực hiện mô hình 10
5 Kinh phí thực hiện mô hình 11
III KẾT QUẢ TRIỂN KHAI VÀ THẢO LUẬN 12
1 Xây dựng mô hình 12
1.1 Kết quả theo dõi tỷ lệ nảy mầm của hạt cây Măng Tây xanh đời F1 trong điều kiện canh tác của địa phương 12
1.2 Kết quả theo dõi tình hình sinh trưởng và phát triển của cây Măng Tây xanh trong bầu ươm 13
1.3 Kết quả theo dõi tình hình sinh trưởng và phát triển của cây Măng Tây xanh sau khi trồng ngoài thực địa 14
1.4 Kết quả theo dõi tình hình sâu bệnh hại trên cây Măng Tây xanh trồng tại mô hình 15
Trang 42 Hiệu quả của mô hình 18
2.1 Hiệu quả kinh tế 18
2.2 Hiệu quả xã hội của mô hình 18
IV KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 19
1 Kết luận: 19
2 Đề nghị: 19
V TÀI LIỆU THAM KHẢO 19
VI MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRIỂN KHAI THỰC HIỆN MÔ HÌNH 20
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Trang 51 Sự cần thiết phải thực hiện mô hình
Việt Yên là huyện trung du nằm ở phía nam và cách thành phố Bắc Giang12km, gồm 17 xã và 02 thị trấn Việt Yên chịu ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới giómùa; nhiệt độ trung bình hàng năm là 22oC - 27oC, nóng nhất vào các tháng 6, 7, 8 vàlạnh nhất vào các tháng 12, 1, 2 lượng mưa trung bình hàng năm là 1.500 mm
Tự Lạn là 01 xã nông nghiệp thuộc huyện Việt Yên có diện tích tự nhiên là8,77 km2 với dân số khoảng gần 7 nghìn người, đất đai chủ yếu là loại đất phù xa cổ,
có tầng đất dầy, tơi xốp và rất giàu dinh dưỡng Cơ cấu cây trồng của xã chủ yếu làlúa và các loại cây rau màu Hiện tại, người nông dân nơi đây sản xuất luân canh theomột số công thức chủ yếu như: Lúa xuân - Đậu tương hè – Khoai tây đông và Lúaxuân – Lúa mùa – Ngô đông trên chân đất phù xa cổ… giá trị thu nhập hàng năm/sàokhoảng 7.500.000 đồng Trước tình hình thu nhập của người dân còn thấp và không
ổn định, nên việc ứng dụng tiến bộ khoa học đưa giống cây trồng mới có giá trị kinh
tế cao, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu của địa phương nhằm nâng cao thunhập, cải thiện đời sống của nhân dân trong xã đang là một bài toán rất khó mà cáccấp chính quyền địa phương đang tìm lời giải
Cây Măng tây xanh có tên khoa học là Asparagus Officinalis L., thuộc họMăng tây Asparagaceae, có nguồn gốc ở bờ biển phía tây Châu Âu nên chúng ta quengọi là Măng tây để phân biệt với Măng ta (Măng tre, Măng nứa) Măng Tây xanh làmột loại cây trồng lâu năm nhằm mục đích thu hoạch chồi non làm rau thực phẩmdinh dưỡng cao cấp Cây Măng Tây xanh có dạng bụi, thân thảo, lá kim, chịu hạn rất
tốt (chịu úng/ngập nước kém nếu bộ rễ bị ngập nước sau 2h mà không kịp thời tiêu nước thì cây sẽ bị bệnh, chết), khi trưởng thành cây sẽ phát triển, bung tán cành lá
rộng 1 mét, và có thể cao tới (1,5 – 2) mét Măng Tây xanh có tuổi thọ trên 30 năm, làmột loại cây trồng lâu năm đặc biệt thích hợp với vùng khí hậu nhiệt đới có nhiệt độtrung bình 250C - 330C như ở nước ta Cây Măng Tây xanh đã được trồng và đang
đem lại hiệu quả kinh tế cho người trồng ở một số tỉnh như: Hải Dương (HTX Rau
Trang 6sạch Thành Tân, xã Minh Hòa, huyện Kinh Môn), Hà Nội (02 thôn Duyên Yết và Duyên Trang xã Hồng Thái, huyện Phú Xuyên), Nghệ An (HTX Sơn Tây, xã Tam Hợp, huyện Quỳ Hợp), Thanh Hóa (xã Yên Phong, huyện Yên Định) Theo số liệu
thống kê thực tế tại Hợp tác xã Sơn Tây, xã Tam Hợp, huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ Anthì sau 03 tháng ủ mầm, ươm cây trong bầu và 05 tháng trồng ngoài thực địa câyMăng Tây xanh bắt đầu cho thu hoạch Ở năm đầu tiên, cứ 1000m2 Măng Tây xanhcho thu hoạch trung bình khoảng 9kg/ngày với giá bán cho công ty Công ty TNHH
Hạ Hiệp ở thị xã Thái Hòa, Nghệ An là 60.000 đồng/kg Tính ra, mỗi ngày thu hoạchrau Măng Tây xanh cho thu nhập khoảng 540.000 đồng/ngày/1000m2 Sau khi trừ đi
chi phí (Giống, chế phẩm sinh học…) người nông dân còn lại khoảng 50 triệu
đồng/năm/1000m2 Mặt khác, năng suất của cây Măng Tây xanh sẽ tăng mạnh vào cácnăm tiếp theo như vậy hiệu quả kinh tế là rất khả quan
Về mặt xã hội, việc chuyển giao xây dựng mô hình thành công sẽ góp phần đadạng hóa cơ cấu cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao của địa phương; giải quyết công
ăn việc làm và tăng thu nhập cho người nông dân; góp phần làm ổn định xã hội tại địaphương, thúc đẩy sản xuất nông nghiệp tạo điều kiện để địa phương xây dựng nôngthôn mới
Xuất phát từ điều kiện thực tiễn trên, để góp phần vào thực hiện chủ trươngchuyển đổi cơ cấu cây trồng, xây dựng nông thôn mới, xoá đói, giảm nghèo, năm
2014 Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh đã triển khai thực hiện mô hình
“Trồng thử nghiệm cây Măng Tây xanh trên địa bàn xã Tự Lạn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang”.
2 Mục tiêu của mô hình:
2.1 Mục tiêu chung
Góp phần thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mang lại thu nhập cao hơncho người dân trên một đơn vị diện tích canh tác và góp phần xây dựng nông thônmới tại địa phương
Trang 72.2 Mục tiêu cụ thể
- Nghiên cứu, đánh giá sự sinh trưởng và phát triển của cây Măng Tây xanhtrong điều kiện sản xuất của huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
- Xây dựng 0,1 ha mô hình trồng thử nghiệm cây Măng Tây xanh trên địa bàn
xã Tự Lạn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
II ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP TRIỂN KHAI
1 Đối tượng
Mô hình trồng thử nghiệm cây Măng Tây xanh được thực hiện trên nền đất 02 vụlúa của xã Tự Lạn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
Cây giống Măng Tây xanh được ươm từ hạt Măng Tây xanh đời F1 (nhập khẩu)
do công ty TNHH nhà nước một thành viên Rau - Hoa - Quả cung cấp
2 Phạm vi thực hiện
Mô hình trồng thử nghiệm được triển khai ở 01 hộ gia đình với quy mô 0,1ha tạiThôn Trước, xã Tự Lạn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang Thời gian thực hiện môhình là 09 tháng, bắt đầu từ tháng 04 đến tháng 12 năm 2014
3 Nội dung của mô hình
- Xây dựng mô hình trồng thử nghiệm 0,1 ha cây Măng Tây xanh trên địa bàn
xã Tự Lạn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
- Nghiên cứu, đánh giá sự sinh trưởng và phát triển của cây Măng Tây xanhtrên địa bàn xã Tự Lạn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
- Trên cơ sở mô hình, hoàn thiện quy trình hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóccây Măng Tây xanh trên địa bàn xã Tự Lạn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
- Báo cáo kết quả thực hiện mô hình và tổ chức nghiệm thu
4 Tổ chức triển khai và quản lý thực hiện mô hình
4.1 Tổ chức triển khai:
Trang 8Trên cơ sở thuyết minh đã được Hội đồng Khoa học và Công nghệ Liên hiệp cáchội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh phê duyệt, Chủ nhiệm mô hình đã bàn bạc phương án
và các biện pháp triển khai thực hiện, cụ thể như sau:
- Lập kế hoạch nội dung, kinh phí thực hiện mô hình
- Liên hệ, lựa chọn đơn vị cung cấp hạt giống Măng Tây xanh đời F1
- Phối hợp với địa phương chọn hộ gia đình triển khai thực hiện mô hình trồngthử nghiệm bao gồm các công việc:
+ Ngày 20/4/2014 cử cán bộ kỹ thuật phối hợp với cán bộ công ty TNHH nhànước một thành viên Rau – Hoa - Quả hướng dẫn nông dân làm ủ phân, xử lý đất đểlàm giá thể ươm hạt giống
+ Ngày 11/5/2014 đã tiến hành cung cấp hạt giống, vật tư làm giá thể ươm hạt;hướng dẫn nông dân xử lý hạt giống và phương pháp ủ hạt giống
+ Ngày 28/5/2014 cử cán bộ kỹ thuật phối hợp với cán bộ công ty TNHH nhànước một thành viên Rau – Hoa - Quả hướng dẫn nông dân đóng bầu ươm hạt giống
và tiến hành ươm hạt giống trong bầu ươm Hướng dẫn nông dân cách chăm sóc, theodõi tình hình sinh trưởng, phát triển của cây giống trong bầu ươm
+ Ngày 03/9/2014 hướng dẫn nông dân xử lý đất, chuẩn bị diện tích trồng câyMăng Tây xanh
+ Ngày 19/9/2014 cử cán bộ kỹ thuật phối hợp với cán bộ công ty TNHH nhànước một thành viên Rau – Hoa - Quả hướng dẫn nông dân trồng cây Măng Tâygiống ra ngoài thực địa
- Theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển, tình hình sâu bệnh hại trên câyMăng Tây xanh
- Hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc
- Báo cáo kết quả thực hiện mô hình
Trang 94.2 Quản lý tài chớnh của mụ hỡnh: Thực hiện đỳng theo quyết định số
70/2012/QĐ-UBND ngày 22/3/2012 của UBND tỉnh Bắc Giang về việc ban hành quyđịnh mức chi kinh phớ đối với cỏc đề tài dự ỏn khoa học và cụng nghệ cấp tỉnh cú sửdụng ngõn sỏch nhà nước trờn địa bàn tỉnh Bắc Giang; Hợp đồng số 04/HĐ-KHCNngày 04/4/2014 giữa Chủ tịch Liờn Hiệp hội với Chủ nhiệm mụ hỡnh theo đỳng quyđịnh tài chớnh Chi tiết cú biểu phụ lục kốm theo
Dự toỏn chi tiết kinh phớ thực hiện mụ hỡnh
Đơn vị: 1.000 đồng
Nội dung cỏc khoản chi
Tổng kinh phớ
Nguồn vốn Ngõn
sỏch SNKH
Đối ứng dõn Trả cụng lao động (khoa học, phổ thụng) 10.350 10.350 0
Thuờ chuyờn gia tư vấn kỹ thuật
(1 người x 9 thỏng x 1.150.000
Nguyờn vật liệu, năng lượng 35.100 12.150 22.950
Giống cõy Măng Tõy Xanh đời F1 ( 2.500
hạt/0,1ha x 2.400 đồng/hạt) Giỏ trờn đó bao
Hoàn thiện quy trỡnh kỹ thuật trồng, chăm súc
cõy Măng Tõy xanh trờn địa bàn tỉnh Bắc Giang 3.000 3.000 0
Thự lao chủ nhiệm đề tài (9 thỏng x 500.000 4.500 4.500 0
Trang 10Hỗ trợ cơ quan chủ trì (in ấn tài liệu, xăng xe,
5 Kinh phí thực hiện mô hình
Tổng kinh phí thực hiện: 62.950.000đ, trong đó:
- Kinh phí hỗ trợ từ ngân sách sự nghiệp khoa học tỉnh: 40.000.000đ
- Kinh phí người dân đóng góp: 22.950.000đ
III KẾT QUẢ TRIỂN KHAI VÀ THẢO LUẬN
1 Xây dựng mô hình
Trong quá trình triển khai xây dựng mô hình Chủ nhiệm mô hình và cộng sự đãthường xuyên phối hợp với cán bộ của Công ty TNHH nhà nước một thành viên Rau– Hoa - Quả theo dõi mô hình để chỉ đạo chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh kịp thời, tỷ lệsống đạt trên 95%, cây Măng Tây xanh sinh trưởng phát triển tốt
1.1 Kết quả theo dõi tỷ lệ nảy mầm của hạt cây Măng Tây xanh đời F1 trong điều kiện canh tác của địa phương.
Qua quan sát, phân loại hạt giống nảy mầm trong điều kiện của địa phươngchúng tôi thu được kết quả như sau:
Bảng 1: Kết quả khảo sát tỷ lệ hạt giống nảy mầm
Tỷ lệ % hạt giốngnảy mầm
Sau 05ngày ủ
Sau 06ngày ủ
Sau 07ngày ủ
Trang 11A B C D E F {(C+D+E)/A}*100
Như vậy, sau 03 ngày cho ngậm nước và 07 ngày ủ mầm tỷ lệ nảy mầm của hạt
giống đạt 91,8% (thông báo của nhà cung cấp hạt giống là là trên 85%).
1.2 Kết quả theo dõi tình hình sinh trưởng, phát triển của cây Măng Tây xanh giống trong bầu ươm
Qua quan sát, đo đếm tình hình sinh trưởng và phát triển của cây Măng Tây xanhgiống trong bầu ươm chúng tôi nhận thấy gốc Măng Tây xanh giống sau 03 tháng trồng cókhoảng 3-4 cây con, đường kính trung bình một cây khoảng (2,5-3)mm, chiều cao cây đạtkhoảng (37-50)cm và bộ rễ có từ 5-7 cọng rễ chính Cụ thể các giai đoạn sinh trưởng pháttriển của cây Măng giống như sau:
- Giai đoạn ươm mầm: Ngày 28/5/2014 Chủ nhiệm mô hình phối hợp với cán bộ
công ty TNHH nhà nước một thành viên Rau – Hoa - Quả hướng dẫn nông dân ươm hạtgiống đã nảy mầm trong bầu ươm Sau khoảng thời gian (6-9) ngày hạt giống bắt đầu bén
rễ và nhô lên khỏi mặt bầu Tuy nhiên, do điều kiện thời tiết mưa, nắng nóng khắc nghiệtmột số hạt giống đã bị thối rễ, chết Kết quả phân loại, kiểm đếm ngày 28/8/2014 cho thấy
có tổng số 397 bầu Măng Tây giống bị chết trên tổng số 2.295 bầu ươm, chiếm 17,29%
(Chi tiết tại Bảng 4).
- Giai đoạn cây Măng giống sinh trưởng, phát triển trong bầu ươm: Trong khoảng thời gian gần 01 tháng (tính từ lúc ươm mầm trong bầu) cây Măng Tây xanh con bắt đầu
bén rễ, hấp thụ nước và dinh dưỡng để nuôi cây Khi cây Măng giống đạt chiều caokhoảng (10 – 15)cm, đường kính thân đạt (1-1,5)mm thì cây Măng giống bắt đầu sinhchồi, hình thành cây Măng con Cây Măng con thường có đường kính lớn hơn Măng mẹ.Trong khoảng thời gian 03 tháng ươm giống từ một cây Măng ban đầu sẽ sinh ra khoảng(6-9) cây Măng con Nhóm nghiên cứu đã chỉ đạo nông dân loại bỏ những cây bố mẹ già,yếu thay thế bằng cây măng con to, khỏe; duy trì khoảng 3-4 cây Măng trên một gốc Măng
Trang 12để tập trung dinh dưỡng phát triển cây (Chi tiết tại Bảng 2).
Bảng 2: Kết quả theo dõi cây giống trong thời gian ươm trong bầu
TT Chỉ tiêu ĐVT Sau 01 tháng Sau 02 tháng Sau 03 tháng
1.3 Kết quả theo dõi tình hình sinh trưởng và phát triển của cây Măng Tây xanh sau khi trồng ngoài thực địa
Ngày 19/9/2014 Chủ nhiệm mô hình cùng các cộng sự phối hợp với cán bộ kỹ thuậtcủa Công ty TNHH nhà nước một thành viên Rau – Hoa - Quả đã tiến hành hướng dẫnnông dân trồng cây Măng Tây xanh ra ngoài thực địa Qua quan sát, đo đếm đánh giá sựsinh trưởng, phát triển của cây Măng Tây xanh trồng tại mô hình chúng tôi nhận thấy:
- Tháng thứ nhất sau khi trồng, 15 ngày đầu tiên Cây Măng Tây xanh hầu nhưkhông không phát triển chiều cao và đường kính thân cây do cây mới bén rễ ra khỏibầu vào môi trường đất trồng 15 ngày tiếp theo bộ rễ cây đã ổn định, bắt đầu hấp thụchất dinh dưỡng, nước để nuôi cây; lúc này cây Măng Tây xanh bắt đầu phát triển
chiều cao và đường kính thân (Chi tiết tại Bảng 3)
- Tháng thứ hai, lúc này bộ rễ của cây Măng Tây xanh đã hoàn toàn ổn định vàbắt đầu phát triển mạnh cả về số lượng và chiều dài Gốc Măng Tây xanh bắt đầu cho
ra những chồi măng mới với đường kính lớn hơn thân cây bố mẹ Cây Măng pháttriển nhanh cả về chiều cao, đường kính thân và cành lá sum suê Từ ngày (15-17) củatháng thứ 2 nông dân tiến hành bón lót, bổ sung dinh dưỡng cho cây Kết quả đo đạc,
Trang 13kiểm đếm cho thấy cây Măng Tây xanh giai đoạn này có đường kính đạt (3-5)mm,chiều cao đạt (50-62)cm, gốc cây Măng Tây xanh có khoảng (3-5) cây bố mẹ, (1-2)
chồi măng con (Chi tiết tại Bảng 3).
- Tháng thứ ba, Cây Măng Tây xanh tiếp tục phát triển mạnh mẽ do được bổsung dinh dưỡng, nước tưới định đầy đủ Cây phát triển mạnh cả về chiều cao, đườngkính thân và chồi măng con Nhóm nghiên cứu đã chỉ đạo nông dân loại bỏ những cây
bố mẹ già, nhỏ để thay thế bằng cây măng con mới khỏe, to hơn
Do đặc điểm của cây Măng Tây xanh là rạng bụi, thân thảo nên ở giai đoạn này
vì thời tiết chuyển gió làm thân cây Măng Tây xanh bắt đầu bị nghiêng, đổ; nhómnghiên cứu đã chỉ đạo, hướng dẫn nông dân cắm lại cọc và buộc dây cố định gốcMăng Kết quả đo, đếm ở giai đoạn này cho thấy Cây Măng tây xanh có đường kínhđạt (5-7)mm, chiều cao đạt (65-90)cm, số chồi măng trên 1 gốc đạt (1-3) chồi măng
con (Chi tiết tại Bảng 3).
Bảng 3: Kết quả theo dõi quá trình sinh trưởng và phát triển của cây
Măng Tây xanh sau gần 03 tháng trồng ngoài thực địa
TT Các chỉ tiêu ĐVT Sau 01 tháng Sau 02 tháng Tháng thứ 03
1.4 Kết quả theo dõi tình hình sâu bệnh hại trên cây Măng Tây xanh trồng tại mô hình
Mô hình trồng thử nghiệm cây Măng Tây xanh được trồng từ hạt giống thuầnchủng F1 và được triển khai trồng trên vùng đất tơi xốp giàu dinh dưỡng, đã xử lý