BÌNH LUẬN KHOA HỌCBỘ LUẬT HÌNH SỰPHẦN CÁC TỘI PHẠM(TẬP IX)CÁC TỘI XÂM PHẠM AN TOÀN CÔNG CỘNG,TRẬT TỰ CÔNG CỘNG(BÌNH LUẬN CHUYÊN SÂU)

Khi quyết định hình phạt đối với người phạm tội tổ chức đua xe tráiphép theo khoản 1 Điều 206 Bộ luật hình sự, Toà án cần căn cứ vào các quyđịnh về quyết định hình phạt tại Chương VII Bộ

Trang 1

ĐINH VĂN QUẾ CHÁNH TOÀ TOÀ HÌNH SỰ TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỐI CAO

BÌNH LUẬN KHOA HỌC

BỘ LUẬT HÌNH SỰ PHẦN CÁC TỘI PHẠM

(TẬP IX)

CÁC TỘI XÂM PHẠM AN TOÀN CÔNG CỘNG,

TRẬT TỰ CÔNG CỘNG (BÌNH LUẬN CHUYÊN SÂU)

NHÀ XUẤT BẢN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Trang 2

LỜI GIỚI THIỆU

Bộ luật hình sự đã được Quốc hội khoá X, kỳ họp thứ 6 thông qua ngày

21 tháng 12 năm 1999, có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2000 (sau đây gọi tắt là Bộ luật hình sự năm 1999) Đây là Bộ luật hình sự thay thế Bộ luật hình sự năm 1985 đã được sửa đổi, bổ sung bốn lần vào các ngày 28-12-

1989, ngày 12-8-1991, ngày 22-12-1992 và ngày 10-5-1997.

Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh đang xuất bản bộ sách BÌNH LUẬN KHOA HỌC BỘ LUẬT HÌNH SỰ, được thể hiện với nội dung Bình luận chuyên sâu Hiện tại đã in 10 tập: 1 tập Phần chung và 9 tập Phần các tội phạm.

Tác giả của bộ sách là Thạc sĩ luật học Đinh Văn Quế, Chánh toà Toà hình sự Toà án nhân dân tối cao; đã nhiều năm công tác trong ngành, có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học, tham gia giảng dạy, đã cho xuất bản nhiều tác phẩm về luật hình sự, đồng thời cũng là người trực tiếp tham gia xét xử nhiều vụ án hình sự.

Xin trân trọng giới thiệu tập 9 (Phần các tội phạm) của Bộ sách trên

và mong nhận được sự đóng góp của bạn đọc.

NHÀ XUẤT BẢNTHÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Trang 3

PHẦN THỨ NHẤT

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC TỘI XÂM PHẠM

AN TOÀN CÔNG CỘNG, TRẬT TỰ CÔNG CỘNG

Bộ luật hình sự năm 1985 quy định các tội xâm phạm an toàn côngcộng, trật tự công cộng và trật tự quản lý hành chính cùng trong một chương(Chương VIII- Phần các tội phạm), nhưng cấu tạo thành ba mục khác nhau:

Mục A: Các tội xâm phạm an toàn công cộng;

Mục B: Các tội xâm phạm trật tự công cộng;

Mục C: Các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính

Nay Bộ luật hình sự năm 1999 quy định các tội xâm phạm an toàn côngcộng và các tội xâm phạm trật tự công cộng cùng trong một chương, nhưngkhông cấu tạo thành các mục A, B như Bộ luật hình sự năm 1985 Đây cũng

là vấn đề trong quá trình soạn thảo có nhiều ý kiến khác nhau về kỹ thuật lậppháp

Có ý kiến cho rằng, lẽ ra khi tách chương VIII - Phần các tội phạm Bộluật hình sự năm 1985 thành các chương khác nhau, thì phải quy định làm bachương theo ba mục A,B,C Nhưng nhà làm luật chỉ tách Mục C thành mộtchương riêng, còn Mục A và Mục B vẫn quy định trong cùng một chương,nhưng lại không cấu tạo thành các mục, nên việc xác định đâu là tội xâmphạm an toàn công cộng, đâu là tội xâm phạm trật tự công cộng sẽ gặp khókhăn Tuy nhiên, căn cứ vào dấu hiệu của từng tội phạm chúng ta thấy: có tộichỉ vi phạm quy định về an toàn giao thông1, có tội chỉ xâm phạm an toàncông cộng, có tội chỉ xâm phạm trật tự công cộng, nhưng có tội vừa xâmphạm an toàn công cộng vừa xâm phạm trật tự công cộng, nên việc tách bạchđâu là xâm phạm an toàn công cộng, đâu là xâm phạm trật tự công cộng làvấn đề không đơn giản Chính vì vậy mà nhà làm luật quy định các tội xâmphạm an toàn công cộng và các tội xâm phạm trật tự công cộng trong cùngmột chương là có cơ sở Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, đối với các tội viphạm về an toàn giao thông nhà làm luật nên quy định riêng thành mộtchương, vì đối với các tội phạm này có những đặc điểm tương tự như nhau vàkhác với các tội xâm phạm trật tự công cộng khác Hy vọng rằng, khi có chủtrương sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự, ý kiến này sẽ được nhà làm luật quantâm, xem xét

Các tội các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng quy tạichương XIX, trừ các tội vi phạm quy định về an toàn giao thông (đã giới thiệu

ở tập VII) thì còn lại hầu hết có sửa đổi, bổ sung Một số tội trước đây quyđịnh tại Mục B - Chương một – Phần các tội phạm Bộ luật hình sự năm 1985

Trang 4

nay được quy định tại Chương XIX như: tội chiếm đoạt máy bay, tàu thuỷ; tộiđiều khiển máy bay vi phạm các quy định về hàng không của nước Cộng hoà

xã hội chủ nghĩa Việt Nam; tội điều khiển phương tiện hàng hải vi phạm cácquy định về hàng hải của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; tội chếtạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khíquân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự; tội phá huỷ công trình, phương tiệnquan trọng về an ninh quốc gia; tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng,mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vật liệu nổ; tội chiếm đoạt, tàng trữ, vậnchuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất phóng xạ; tội sảnxuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng hoặc mua bán trái phép chất cháy, chấtđộc; tội truyền bá văn hoá phẩm đồi trụy Một số tội đựơc tách ra từ tội phạmkhác để cấu tạo thành tội riêng như: tội tổ chức đua xe trái phép; tội đua xetrái phép là tội phạm được tách từ tội gây rối trật tự công cộng Một số tội mớihoàn toàn như: tội tạo ra và lan truyền, phát tán các chương trình vi-rút tinhọc; tội vi phạm các quy định về vận hành, khai thác và sử dụng mạng máytính điện tử; tội sử dụng trái phép thông tin trên mạng và trong máy tính; tội

vi phạm quy định về sử dụng lao động trẻ em; tội vi phạm quy định về an toànvận hành công trình điện; tội phá thai trái phép; tội chế tạo, tàng trữ, vậnchuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí thô sơ hoặc công

cụ hỗ trợ; tội hợp pháp hoá tiền, tài sản do phạm tội mà có

So với các chương khác thì Chương XIX nhà làm luật quy định nhiềutội phạm nhất; các tội phạm quy định trong chương này cũng xâm phạm đếnnhiều khách thể được chia thành các nhóm; có trường hợp một tội phạm xâmphạm đến nhiều khách thể khác nhau; hầu hết các tội quy định trong chươngnày là tội cấu thành vật chất, nhưng cũng có một số tội do yêu cầu phòngngừa nên nhà làm luật vẫn quy định là tội có cấu thành hình thức; nhiều tộiphạm nhà làm luật quy định một số tình tiết là yếu tố định tội thuộc về nhânthân người phạm tội như: đã bị xử phạt hành chính, đã bị kỷ luật, đã bị kếtán… mà còn vi phạm; nhiều tội phạm nhà làm luật quy định nhiều hành viphạm tội khác nhau xâm phạm đến nhiều đối tượng khác nhau trong cùng mộtcấu thành

Hầu hết các tội trong chương này, nhà làm luật đều bổ sung các tình tiết

là yếu tố định khung hình phạt

So với Bộ luật hình sự năm 1985 thì Chương XIX Bộ luật hình sự năm

1999 nhà làm luật quy định nhiều hình phạt tiền là hình phạt chính hơn Bộluật hình sự năm 1985 Nếu tính cả các tội vi phạm các quy định về an toàngiao thông thì có tới 29 trên tổng số 55 tội nhà làm luật quy định hình phạt

Trang 5

tiền là hình phạt chính; hầu hết các tội phạm trong chương này đều quy địnhhình phạt tiền là hình phạt bổ sung; có 2 tội có hình phạt cao nhất là tử hình,

đó là: tội chiếm đoạt máy bay, tàu thuỷ và tội phá huỷ công trình, phương tiệnquan trọng về an ninh quốc gia nhưng thực tiễn xét xử tội chiếm đoạt máybay, tàu thuỷ chưa xảy ra nên hình phạt tử hình cũng chưa áp dụng, còn đốivới tội phá huỷ công trình, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia tuy cóxảy ra nhưng chưa có trường hợp nào áp dụng hình phạt tử hình; 7 tội có hìnhphạt cao nhất là tù chung thân Các tội phạm có mức hình phạt là tử hình và tùchung thân đều là tội trước đây quy định tại chương “các tội xâm phạm anninh quốc gia”

Hầu hết các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng nhà làmluật đều quy định hình phạt bổ sung đối với người phạm tội và được quy địnhngay trong cùng một điều luật

PHẦN THỨ HAI

CÁC TỘI PHẠM CỤ THỂ

1 TỘI TỔ CHỨC ĐUA XE TRÁI PHÉP

Điều 206 Tội tổ chức đua xe trái phép

1 Người nào tổ chức trái phép việc đua xe ô tô, xe máy hoặc các loại

xe khác có gắn động cơ, thì bị phạt tiền từ mười triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ một năm đến năm năm.

2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ

ba năm đến mười năm:

a) Tổ chức đua xe có quy mô lớn;

b) Tổ chức cá cược;

c) Tổ chức việc chống lại người có trách nhiệm bảo đảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xe trái phép;

d) Tổ chức đua xe nơi tập trung đông dân cư;

đ) Tháo dỡ các thiết bị an toàn khỏi phương tiện đua;

e) Gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sản của người khác;

g) Tái phạm về tội này hoặc tội đua xe trái phép.

Trang 6

3 Phạm tội trong trường hợp tái phạm nguy hiểm hoặc gây hậu quả rất nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm.

4 Phạm tội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm hoặc tù chung thân.

5 Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến ba mươi triệu đồng.

Định nghĩa: Tổ chức đua xe trái phép là hành vi cầm đầu, chỉ huy,

cưỡng bức, đe dọa, rủ rê, lôi kéo người khác hoặc tạo điều kiện vật chất hoặctinh thần cho người khác để họ tham gia vào việc đua xe ô tô, xe máy hoặccác loại xe khác có gắn động cơ trái phép

Bộ luật hình sự năm 1985 không quy định tội tổ chức đua xe trái phép.Điều này cũng dẽ hiểu, vì trước năm 1985 ở nước ta chưa có tình trạng đua xetrái phép, vào nhứng năm 90 tình trạng đua xe trái phép ở một số thành phốxảy ra khá phổ biến gây mất trật tự, an toàn công cộng Do yêu cầu đấu tranhphòng chống hành vi đua xe trái phép nên Bộ luật hình sự năm 1999 đã bổsung tội tổ chức đưa xe trái phép và tội đua xe trái phép Tuy nhiên, trước khi

Bộ luật hình sự năm 1999 có hiệu lực, hành vi tổ chức đua xe trái phép vàhành vi đua xe trái phép không phải là không bị truy cứu trách nhiệm hình sự,

mà bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng quy địnhtại Điều 198 Bộ luật hình sự năm 1985 Đây cũng là lý do vì sao chúng tôikhông xếp tội tổ chức đua xe trái phép và tội đua xe trái phép là tội vi phạmcác quy định về an toàn giao thông, mặc dù khoản 6 Điều 8 Luật giao thôngđường bộ có quy định cấm đua xe, tổ chức đua xe trái phép và 2 tội này cũngxâm phạm đến an toàn giao thông đường bộ

A CÁC DẤU HIỆU CƠ BẢN CỦA TỘI PHẠM

1 Các dấu hiệu thuộc về chủ thể của tội phạm

Chủ thể của tội phạm này không phải là chủ thể đặc biệt, chỉ cần người

có năng lực chịu trách nhiệm hình sự và đến một độ tuổi theo quy định của Bộluật hình sự thì đều có thể trở thành chủ thể của tội phạm này

Người từ đủ 14 tuổi trở lên nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu tráchnhiệm hình sự về tội phạm này thuộc trường hợp quy định tại khoản 2, khoản

3 và khoản 4 của điều luật; người đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm

Trang 7

hình sự về tội phạm này không phân biệt thuộc trường hợp nào quy định tạiđiều luật.

2 Các dấu hiệu thuộc về khách thể của tội phạm

Khách thể của tội phạm này vừa xâm phạm đến an toàn công cộng vừa

xâm phạm đến trật tự công cộng

Xâm phạm an toàn công cộng là gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hạiđến tài sản, tính mạng, sức khoẻ của con người ở nơi công cộng, làm cho mọingười hoang mang lo sợ Điều này thì ai cũng thấy, bất kể ở đâu khi đoàn xeđua đi qua ai cũng sợ hãi và không ít trường hợp do đua xe trái phép đã gây rahậu quả chết người hoặc gây tổn hại đến sức khoẻ của con người

Cùng với việc gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến tài sản, tínhmạng, sức khoẻ của con người thì hành vi tổ chức đua xe trái phép còn gâymất trật tự nơi công cộng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động bìnhthường của cộng đồng, gây náo động nơi công cộng, nhiều trường hợp làm tắcnghẽn giao thông nhiều giờ

Đối tượng tác động của tội phạm này chính là người đua xe, người cổ

vũ đua xe chứ không phải phương tiện dùng để đua là ô tô, xe máy hoặc cácloại xe khác có gắn động cơ Đây là vấn đề về lý luận cũng còn ý kiến khácnhau, có ý kiến cho rằng con người không thể là đối tượng tác động của bất

cứ tội phạm nào, nhưng cũng có ý kiến cho rằng con người cũng là một vậtthể, đều có thể trở thành đối tượng tác động của tội phạm mà người phạm tộithông qua đó xâm phạm đến khách thể mà luật hình bảo vệ

Đối với tội tổ chức đua xe trái phép nếu người phạm tội không tác độngđến những người đua xe, người cổ vũ đua xe thì cũng không xảy ra cuộc đuaxe; không thể tổ chức đua xe mà lại không tổ những người đua xe để đua xetrái phép

3 Các dấu hiệu thuộc về mặt khách quan của tội phạm

a Hành vi khách quan

Hành vi khách quan của tội phạm này là hành vi tổ chức Hành vi tổchức hoàn toàn khác với khái niệm “phạm tội có tổ chức” là một hình thứcđồng phạm của nhiều người cố ý cùng thực hiện một tội phạm Phạm tội có tổ

Trang 8

chức là nói lên quy mô của một vụ án, còn tổ chức với ý nghĩa là hành vikhách quan là hành vi do một hoặc một số người thực hiện như: tổ chức làmmột việc gì đó, tổ chức đi nghỉ mát, tổ chức một bữa tiệc liên hoan, tổ chứcmột đêm ca nhạc, tổ chức một trận đá bóng giao hữu… và tổ chức đua xe.Hành vi tổ chức đua xe trái phép, tuỳ thuộc vào tính chất, quy mô, mục đích

mà người tổ chức có thể huy động lực lượng, phương tiện, tiền của để đạtmục đích đề ra

Người phạm tội tổ chức đua xe trái phép, có thể thực hiện một trongcác hành vi sau:

Khởi xướng ra việc đua xe; vạch kế hoạch đua xe; chỉ huy việc đua xe;cưỡng bức, dụ dỗ, mua chuộc, lôi kéo, kích động người khác đua xe; quyêngóp tiền, cung cấp tiền, tài sản cho người đua xe hoặc để làm giải thưởng chongười đua xe; cung cấp xe cho người đua xe; tổ chức canh gác, bảo vệ hoặcchống đối lại lực lượng làm nhiệm vụ; huy động, lôi kéo, mua chuộc ngườikhác cổ vũ cho cuộc đua.v.v…

Người phạm tội có thể thực hiện một hoặc một số hành vi nêu trên; nếungười phạm tội chỉ thực hiện những hành vi không trực tiếp liên quan đếnhành vi tổ chức đua xe trái phép thì người phạm tội phải là người chịu sự chỉhuy của người khác và hành vi của người này cùng với hành vi của ngườikhác tạo nên một cuộc đua xe trái phép Ví dụ: Dưới sự chỉ huy của Vũ Văn

A, nên Nguyễn Quốc B được phân công canh gác nếu thấy Cảnh sát giaothông thì điện thoại báo cho A biết, còn Bùi Quốc H được phân công rủ rê, lôikéo một số thanh niên ra đường cổ vũ khi đoàn xe đua đi qua, còn Đặng Xuân

Đ được phân công quyên góp tiền để làm giải thưởng cho cuộc đua; mỗi hành

vi của từng người nếu tách riêng ra thì không có thể tổ chức thành một cuộcđua xe trái phép nhưng kết nối lại dưới sự chỉ huy của một người thì cuộc đua

xe trái phép sẽ được thực hiện

Tội phạm hoàn thành khi người phạm tội đã thực hiện hành vi tổ chứcđua xe trái phép, việc đua xe có xảy ra hay không không phải là dấu hiệu bắtbuộc Nếu đã tổ chức cuộc đua nhưng vì những lý do khách quan nên cuộcđua không thực hiện được thì cũng không vì thế mà cho rằng hành vi tổ chứcđua xe chưa cấu thành tội phạm, mà người phạm tội chỉ có thể được coi làphạm tội ở giai đoạn chưa đạt Tuy nhiên, nếu đã tổ chức đua xe trái phépnhưng trước khi cuộc đua bắt đầu, không có cản trở khách quan nào khác màngười phạm tội quyết định ngưng cuộc đua lại và không tiến hành đua xe nữa

Trang 9

thì được coi là tự nguyện nửa chừng chấm dứt việc phạm tội và được miễntrách nhiệm hình sự về tội tổ chức đua xe trái phép3.

b Hậu quả

Hậu quả không phải là dấu hiệu bắt buộc của tội phạm này Tuy nhiên,nếu hậu quả xảy ra thì tuỳ trường hợp, người phạm tội có thể bị truy cứu tráchnhiệm hình sự theo khoản 2, khoản 3 hoặc khoản 4 của điều luật

Hậu quả do hành vi tổ chức đua xe trái phép là những thiệt hại về tínhmạng, sức khoẻ, tài sản gây mất trật tự công cộng và những thiệt hại khác cho

xã hội

c Các dấu hiệu khách quan khác

Hành vi tổ chức đua xe được coi là hành vi phạm tội khi hành vi tổchức đó không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép; nếu việc tổchức đua xe được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép thì không bị coi

là tội phạm Hiện nay ở nước ta việc đua xe ô tô, xe máy hoặc các loại xekhác có gắn động cơ của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ít được tổchức, trừ một vài trường hợp được tổ chức ở sân Phú Thọ – thành phố Hồ ChíMinh; nước ta cũng chưa xây dựng được những trường đua có quy mô và đủtiêu chuẩn để tổ chức những cuộc đua xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác

có gắn động cơ Do đó, hầu hết các cuộc tổ chức đua xe hiện nay đều là tráiphép

Chỉ coi là hành vi phạm tội nếu tổ chức đua xe ô tô, xe máy hoặc cácloại xe khác có gắn động cơ trái phép, nếu tổ chức đua xe thô sơ như: xe đạp,

xe xích lô thì không bị coi là hành vi phạm tội này Đây cũng là vấn đề cónhiều ý kiến khác nhau; có ý kiến cho rằng nhà làm luật không quy định hành

vi tổ chức đua xe thô sơ trái phép là bỏ lọt một hành vi nguy hiểm cho xã hội

mà không được hình sự hoá, không phù hợp với tình hình thực tế trong xã hội,

có nhiều cuộc đua xe đạp, xe thô sơ trái phép gây mất trật tự công cộng Tuynhiên, chúng tôi cho rằng, việc nhà làm luật không quy định hành vi tổ chứcđua xe thô sơ trái phép cũng như không quy định hành vi đua xe thô sơ tráiphép là hành vi tội phạm là vì tính chất nguy hiểm cho xã hội của hai loạihành vi này ít nguy hiểm hơn so với hành vi tổ chức đua xe ô tô, xe máy hoặccác loại xe khác có gắn động cơ Mặt khác, nếu hành vi tổ chức đua xe thô sơtrái phép cũng như hành vi đua xe thô sơ trái phép gây hậu quả nghiêm trọng

3 Xem “tự nguyện nửa chừng chấm dứt việc phạm tội” Bình luận khoa học Bộ luật hình

Trang 10

thì tuỳ trường hợp người tổ chức và người đua xe trái phép sẽ bị truy cứutrách nhiệm hình sự về tội gây rối trật từ công cộng Do đó việc quy định cáchành vi này thành một tội độc lập là không cần thiết

4 Các dấu hiệu thuộc về mặt chủ quan của tội phạm

Người phạm tội tổ chức đua xe trái phép thực hiện hành vi phạm tộicủa mình là do cố ý, tức là người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình làhành vi tổ chức đua xe trái phép, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mongmuốn hậu quả xảy ra hoặc thấy trước hậu quả của hành vi đó có thể xảy ra,tuy không mong muốn nhưng vẫn có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra.4

B CÁC TRƯỜNG HỢP PHẠM TỘI CỤ THỂ

1 Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 206 Bộ luật hình sự

Theo quy định tại khoản 1 Điều 206 Bộ luật hình sự, thì người phạm tội

có thể bị phạt tiền từ mười triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cải tạo khônggiam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ một năm đến năm năm, là tội phạmnghiêm trọng

Khi quyết định hình phạt đối với người phạm tội tổ chức đua xe tráiphép theo khoản 1 Điều 206 Bộ luật hình sự, Toà án cần căn cứ vào các quyđịnh về quyết định hình phạt tại Chương VII Bộ luật hình sự (từ Điều 45 đếnĐiều 54).5 (Nguyên tắc này chúng tôi sẽ không nhắc lại khi phân tích đối vớicác tội phạm khác trong chương này)

Nếu người phạm tội có nhiều tình tiết giảm nhẹ quy định tại Điều 46

Bộ luật hình sự, không có tình tiết tăng nặng hoặc tuy có nhưng mức độ tăngnặng không đáng kể, thì có thể được áp dụng hình phạt tiền hoặc hình phạt cảitạo không giam giữ hoặc áp dụng dưới một năm tù, nhưng không được dưới

ba tháng tù vì đối với hình phạt tù mức thấp nhất là ba tháng Nếu ngườiphạm tội có nhiều tình tiết tăng nặng quy định tại Điều 48 Bộ luật hình sự,không có tình tiết giảm nhẹ hoặc nếu có nhưng mức độ giảm nhẹ không đáng

kể, thì có thể bị phạt đến năm năm tù

4 Xem Đinh Văn Quế “Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 1999 – Phần chung” NXB

Tp Hồ Chí Minh năm 2000 tr.70 (cô ý phạm tội )

5 Xem Đinh Văn Quế “Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 1999-Phần chung” NXB

Trang 11

2 Phạm tội thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 206 Bộ luật hình sự

a Tổ chức đua xe có quy mô lớn

Cho đến nay chưa có giải thích hoặc hướng dẫn như thế nào là tổ chứcđua xe trái phép có quy mô lớn; thực tiễn xét xử cũng chưa nhiều, nên việcxác định thế nào là tổ chức đua xe có quy mô lớn là khó khăn Tuy nhiên,nghiên cứu các tội phạm quy định trong Bộ luật hình sự có tình tiết với quy

mô lớn như tội tổ chức đánh bạc đã có hướng dẫn thì có thể coi trường hợp tổchức đua xe trái phép có quy mô lớn là tổ chức cho từ 5 xe ôtô, 10 xe mô tô,

xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động cơ trở lên

Nếu tổ chức cho 3 xe ôtô, 5 xe mô tô, xe máy hoặc các loại xe khác cógắn động cơ trở lên nhưng chưa tới 5 xe ôtô, 10 xe mô tô, xe máy hoặc cácloại xe khác có gắn động cơ mà có huy động, lôi kéo, mua chuộc từ 50 ngườitrở lên cổ vũ cho cuộc đua.6

b Tổ chức cá cược

Cùng với việc tổ chức đua xe trái phép, người phạm tội có thể còn cóhành vi tổ chức cá cược Thực chất hành vi tổ chức cá cược là hành vi tổ chứcđánh bạc, nhưng là đánh bạc bằng hình thức đua xe Cá cược là đánh cuộc ăntiền về việc thắng thua của những chiếc xe đua; một số địa phương gọi là “cáđộ”

Khi áp dụng tình tiết này cần chú ý:

- Chỉ người tổ chức đua xe trái phép mà tổ chức các cược về việc thắngthua của cuộc đua do mình tổ chức thì mới thuộc trường hợp quy định tạiđiểm b khoản 2 Điều 206 Bộ luật hình sự; nếu không phải là người tổ chứcđua xe trái phép mà là người khác tổ chức cá cược thì hành vi cá cược này làhành vi tổ chức đánh bạc thuộc trường hợp quy định tại Điều 249 Bộ luật hình

sự Ví dụ: A biết có cuộc đua xe do B tổ chức, nên đã tổ chức cho một số đốitượng cá cược, thì A phạm tội tổ chức đánh bạc, còn B chỉ phạm tội tổ chứcđua xe trái phép

6 Do chưa có hướng dẫn chính thức, nên việc xác định này cũng như các tình tiết khác

là yếu tố định khung hình phạt mà tác giả nêu trong khi bình luận chỉ là ý kiến riêng của tác giả Nếu sau này có hướng dẫn chính thức thì phải áp dụng theo hướng dẫn chính

Trang 12

- Người phạm tội nếu đã bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điểm bkhoản 2 Điều 206 Bộ luật hình sự thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự

về tội tổ chức đánh bạc theo Điều 249 Bộ luật hình sự nữa, nhưng đối vớingười tham gia cá cược vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đánhbạc nếu có đủ dấu hiệu quy định tại Điều 248 Bộ luật hình sự

c Tổ chức việc chống lại người có trách nhiệm bảo đảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xe trái phép.

Trường hợp phạm tội này là trường hợp người phạm tội vừa tổ chứcđua xe, vừa tổ chức việc chống lại người có trách nhiệm bảo đảm trật tự antoàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xe trái phép Nếungười phạm tội tổ chức đua xe không tổ chức việc chống lại người có tráchnhiệm bảo đảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải táncuộc đua xe trái phép, mà hành vi chống lại người có trách nhiệm bảo đảmtrật tự an toàn giao thông hoặc chống lại người có trách nhiệm giải tán cuộcđua xe trái phép do người khác thực hiện thì người phạm tội không bị áp dụngđiểm c khoản 2 Điều 206 Bộ luật hình sự Nếu có việc chống lại người cótrách nhiệm bảo đảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệmgiải tán cuộc đua xe trái phép do người khác thực hiện thì tuỳ trường hợp họ

sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chống người thi hành công vụ Vìvậy, khi xác định tình tiết này cần chú ý: không phải cứ có việc chống lạingười có trách nhiệm bảo đảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có tráchnhiệm giải tán cuộc đua xe trái phép là đã xác định người phạm tội thuộctrường hợp quy định tại điểm c khoản 2 của điều luật mà phải xác định ngườiphạm tội có tổ chức việc chống lại người có trách nhiệm bảo đảm trật tự antoàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xe trái phépkhông hay người khác tổ chức hoặc việc chống lại người có trách nhiệm bảođảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xetrái phép chỉ là do người đua xe hoặc người cổ vũ tự thực hiện Nếu ngườiđua xe trái phép hoặc người cổ vũ tự ý có hành vi chống lại người có tráchnhiệm bảo đảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải táncuộc đua xe trái phép thì họ phải chịu trách nhiệm độc lập về hành vi chốngngười thi hành công vụ

Hành vi tổ chức việc chống lại người có trách nhiệm bảo đảm trật tự antoàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xe trái phép cũngtương tự như hành vi tổ chức đua xe trái phép hay tổ chức thực hiện một côngviệc nào khác, tức là người phạm tội phải có hành vi cầm đầu, chỉ huy, cưỡngbức, đe dọa, rủ rê, lôi kéo người khác hoặc tạo điều kiện vật chất hoặc tinh

Trang 13

thần cho người khác để họ tham gia vào việc chống lại người có trách nhiệmbảo đảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộcđua xe trái phép

d Tổ chức đua xe nơi tập trung đông dân cư

Nơi tập trung đông dân cư là nơi có đông dân cứ trú, sinh sống, làmviệc như thị tứ, thị trấn, thị xã, thành phố, các khu công nghiệp, khu nghỉ mát

du lịch…

Cũng coi là nơi tập trung đông dân cư, nếu trong một không gian, thờigian nhất định ở đó có tập trung đông người như: Sân vận động, nhà thi đấu,nơi tổ chức lễ hội, mít tinh, biểu tình Những nơi này bình thường không cóđông người nhưng trong một không gian, thời gian nhất định số người tậptrung đến những nơi này đông đúc

Không coi là tổ chức đua xe trái phép nơi tập trung đông dân cư, nếungười phạm tội tổ chức đua xe trái phép đã lôi kéo đông người đứng hai bênđường cổ vũ cho đoàn đua đi qua mà đoạn đường đua đó không phải nơi đôngdân cư

đ Tháo dỡ các thiết bị an toàn khỏi phương tiện đua;

Các phương tiện tham gia vào cuộc đua như: ô tô, xe máy hoặc các loại

xe khác có gắn động cơ là các phương tiện đã được nhà sản xuất chế tạo theomột mấu thiết kế theo một tiêu chuẩn kỹ thuật được phê duyệt của cơ quan cóthẩm quyền, bảo đảm độ an toàn cho người điều khiển Nói chung, việc tổchức đua xe trái phép, người tổ chức không chủ trương tháo dỡ các thiết bị antoàn khỏi phương tiện, mà việc tháo dỡ các thiết bị an toàn khỏi phương tiệnlại do chính người đua xe thực hiện Dù người phạm tội tổ chức đua xe có chủtrương hay không có chủ trương tháo dỡ các thiết bị an toàn khỏi phương tiệnnhưng người đua xe có hành vi tháo dỡ các thiết bị an toàn khỏi phương tiệnđua thì người tổ chức đua xe trái phép vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sựtheo điểm đ khoản 2 Điều 206 Bộ luật hình sự, vì điều luật chỉ quy định tháo

dỡ các thiết bị an toàn khỏi phương tiện đua mà không quy định tổ chức tháodỡ

Tháo dỡ các thiết bị an toàn khỏi phương tiện đua là hành vi tháo bỏhoặc thay đổi cấu trúc các bộ phận của phương tiện như: tháo bỏ phanh(thắng), tháo bỏ ống bô, xoáy xi-lanh… Do tháo dỡ các thiết bị an toàn khỏi

Trang 14

phương tiện nên tính chất của hành vi tổ chức đua xe trái phép nguy hiểmhơn, tiềm ẩn những hậu quả nguy hiểm cao hơn.

e Gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sản của người khác

- Gây thiệt hại cho tính mạng

Người tổ chức đua xe trái phép dẫn đến thiệt hại cho tính mạng củangười khác là gây thiệt hại đến tính mạng cho người đua xe và người khôngtham gia đua xe (có thể là người đi đường, người cổ vũ hoặc người khác)

Người bị thiệt hại đến tính mạng có thể là do đua xe gây ra, nhưng cũng

có thể do nguyên nhân khác nhưng phải do hành vi tổ chức đua xe gây ra như:

do tổ chức đua xe nên có việc cá cược và vì cay cú được thua nên dẫn đến gây

án mạng

- Gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ của người khác

Gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ của người khác là do hành vi

tổ chức đua xe trái phép mà gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻngười khác có tỷ lệ thương tật là từ 31% trở lên Có thể gây ra cho một người

và có thể gây ra cho nhiều người Nếu gây ra cho nhiều người mà tổng tỷ lệthương tật của mỗi người chưa đến 31% nhưng tổng tỷ lệ thương tật của nhiềungười từ 31% trở lên thì cũng coi là gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻcủa người khác

- Gây thiệt hại nghiêm trọng cho tài sản của người khác

Gây thiệt hại nghiêm trọng cho tài sản của người khác là trườnghợp do tổ chức đua xe trái phép mà gây thiệt hại về tài sản cho ngườitham gia đua hoặc của người khác có giá trị từ 50 triệu đồng đến dưới

500 triệu đồng Nếu gây thiệt hại trên 500 triệu đồng thì phải coi làtrường hợp gây hậu quả rất nghiêm trọng quy định tại điểm b khoản 3Điều 206 Bộ luật hình sự

Khi áp dụng tình tiết quy định tại điểm e khoản 2 Điều 206 Bộ luậthình sự đối với người phạm tội cần chú ý:

Trang 15

- Người khác quy định ở đây không phải là người tổ chức đua xe(người phạm tội), họ chỉ có thể là tham gia đua xe, người cổ vũ đua xe,người đi đường hoặc người khác.

- Nếu người tổ chức đua xe lại cùng tham gia đua xe thì nhữngthiệt hại về tính mạng, sức khoẻ hoặc tài sản gây ra cho chính họ thì khôngtính để xác định tình tiết là yếu tố định khung hình phạt đối với người phạmtội

g Tái phạm về tội này hoặc tội đua xe trái phép.

Tái phạm về tội này là trường hợp đã bị kết án về tội tổ chức đua xe tráiphép, chưa được xoá án tích mà lại phạm tội tổ chức đua xe trái phép

Tái phạm về tội đua xe trái phép là trường hợp đã bị kết án về tội đua

xe trái phép, chưa được xoá án tích mà lại phạm tội tổ chức đua xe trái phép

Khi áp dụng tình tiết tái phạm về tội đua xe trái phép cũng cần chú ý:điều luật chỉ quy định “tái phạm về tội đua xe trái phép” mà không quy định

“tái phạm về hành vi đua xe trái phép” nên đối với trường hợp một người tuy

có hành vi đua xe trái phép nhưng lại bị kết án về tội gây rối trật tự công cộngthì không coi là tái phạm về tội đua xe trái phép Ví dụ: A, B, C và D đều cóhành vi đua xe trái phép nhưng chỉ có A bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tộiđua xe trái phép vì A đã bị đã bị xử phạt hành chính về hành vi này, còn B, C

và D vì chưa bị xử phạt hành chính về hành vi này cũng chưa bị kết án về tộinày nên chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng.Sau khi bị kết án về tội gây rối trật tự công cộng, B lại phạm tội tổ chức đua

xe trái phép thì B không bị coi là tái phạm về tội đua xe trái phép

Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 206 Bộ luật hình

sự, người phạm tội có thể bị phạt tù từ ba năm đến mười năm, là tội phạm rấtnghiêm trọng

Nếu chỉ thuộc một trường hợp quy định tại khoản 2 của điều luật và cónhiều tình tiết giảm nhẹ quy định tại Điều 46 Bộ luật hình sự, không có tìnhtiết tăng nặng hoặc tuy có nhưng mức độ tăng nặng không đáng kể, phạm tộithuộc một trường hợp quy định tại khoản 2 của điều luật thì Toà án có thểđược áp dụng Điều 47 Bộ luật hình sự phạt dưới ba năm tù

Trang 16

Nếu tập trung nhiều tình tiết quy định tại khoản 2 của điều luật và cónhiều tình tiết tăng nặng quy định tại Điều 48 Bộ luật hình sự, không có tìnhtiết giảm nhẹ hoặc nếu có nhưng mức độ giảm nhẹ không đáng kể, phạm tộithuộc nhiều trường hợp quy định tại khoản 2 điều luật thì có thể bị phạt đếnmười năm tù.

a Tái phạm nguy hiểm

Tái phạm nguy hiểm là trường hợp đã bị kết án về tội rất nghiêm trọng,tội đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, chưa được xoá án tích mà lại phạm tội rấtnghiêm trọng, tội dặc biệt nghiêm trọng do cố ý, hoặc tái phạm, chưa đượcxoá án tích mà lại phạm tội tổ chức đua xe trái phép

Khi các định tình tiết tái phạm guy hiểm đối với người phạm tội tổchức đua xe trái phép cần chú ý:

- Điều luật không quy định tái phạm nguy hiểm về tội này hoặc tội đua

xe trái phép nên chỉ cần trước khi người phạm tội tổ chức đua xe trái phép họ

đã bị kết án về tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng do cố ý(không phân biệt đó là tội phạm nào), chưa được xoá án tích mà lại phạm tội

tổ chức đua xe trái phép thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 206 Bộluật hình sự (khoản 2 Điều 206 Bộ luật hình sự là tội phạm rất nghiêm trọng)

- Người phạm tội cũng có thể đã bị kết án về tội tổ chức đua xe tráiphép thuộc trường hợp quy định tại khoản 2, khoản 3 hoặc khoản 4 Điều 206

Bộ luật hình sự hoăc hoăc tội đua xe trái phép thuộc trường hợp quy định tạikhoản 3 hoặc khoản 4 Điều 207 Bộ luật hình sự nhưng chưa được xoá án tích

mà lại phạm tội tổ chức đua xe trái phép thuộc trường hợp quy định tại khoản

2 Điều 206 Bộ luật hình sự Nếu người phạm tội thuộc trường hợp tái phạmnguy hiểm thì không coi là trường hợp “đã tái phạm tội này hoặc tội đua xetrái phép” quy định tại điểm g khoản 2 Điều 206 Bộ luật hình sự nữa Tuynhiên, tái phạm nguy hiểm về tội tổ chức đua xe trái phép hoặc tội đua xe tráiphép thì tính chất, mức độ nguy hiểm cao hơn trường hợp tái phạm nguy hiểmkhác

- Người phạm tội đã tái phạm (không phân biệt đã tái phạm tội phạmnào), chưa được xoá án tích mà lại phạm tội tổ chức đua xe trái phép (không

Trang 17

phân biệt thuộc trường hợp quy định tại khoản nào của điều luật) Nếu táiphạm tội tổ chức đua xe trái phép hoặc tội đua xe trái phép chưa được xoá ántích mà lại phạm tội tổ chức đua xe trái phép thì tính chất, mức độ nguy hiểmcao hơn.

b Gây hậu quả rất nghiêm trọng

Gây hậu quả rất nghiêm trọng là gây ra những thiệt hại rất lớn cho tínhmạng, sức khoẻ, tài sản, và những thiệt hại khác cho xã hội

Cho đến nay chưa có giải thích hoặc hướng dẫn chính thức thế nào làgây hậu quả rất nghiêm trọng do hành vi tổ chức đua xe trái phép gây ra Tuynhiên, căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của tội phạm này,tham khảo hướng dẫn về tình tiết gây hậu quả rất nghiêm trọng đối với một sốtội phạm khác thì có thể coi hành vi tổ chức đua xe trái phép gây ra hậu quảrất nghiêm trọng nếu:

- Gây thiệt hại về tài sản có giá trị từ năm trăm triệu đồng đến dưới một

tỷ năm trăm triệu đồng

Ngoài các thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ và tài sản được hướng dẫntrên đây, thực tiễn cho thấy có thể còn có thiệt hại phi vật chất như có ảnh hưởngxấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội thì phải tuỳ vào từng trường hợp cụthể để đánh giá mức độ của hậu quả do hành vi tổ chức đua xe trái phép gây

ra có phải là rất nghiêm trọng hay không

sự, người phạm tội có thể bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm, là tộiphạm rất nghiêm trọng

Nếu chỉ thuộc một trường hợp quy định tại khoản 3 của điều luật,không có nhiều tình tiết quy định tại khoản 2 của điều luật và người phạm tội

có nhiều tình tiết giảm nhẹ quy định tại Điều 46 Bộ luật hình sự, không có

Trang 18

tình tiết tăng nặng hoặc tuy có nhưng mức độ tăng nặng không đáng kể, thì cóthể được áp dụng Điều 47 Bộ luật hình sự phạt dưới bảy năm tù nhưng khôngđược dưới ba năm.

Nếu thuộc cả hai trường hợp quy định tại khoản 3 của điều luật hoặctuy tuy chỉ thuộc một trường hợp quy định tại khoản 3 của điều luật nhưngcòn tập trung nhiều tình tiết quy định tại khoản 2 của điều luật và người phạmtội có nhiều tình tiết tăng nặng quy định tại Điều 48 Bộ luật hình sự, không cótình tiết giảm nhẹ hoặc nếu có nhưng mức độ giảm nhẹ không đáng kể, phạmtội thuộc cả hai trường hợp quy định tại khoản 3 điều luật thì có thể bị phạtđến mười lăm năm tù

Khoản 4 của điều luật chỉ quy định một tình tiết là yếu tố định khunghình phạt, đó là “gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng”

Cũng như đối với trường hợp gây hậu quả rất nghiêm trọng, đến naychưa có giải thích hoặc hướng dẫn chính thức thế nào là gây hậu quả đặc biệtnghiêm trọng do hành vi tổ chức đua xe trái phép gây ra, nên có thể thamkhảo hướng dẫn về tình tiết gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đối với một sốtội phạm khác để xác định hành vi tổ chức đua xe trái phép gây ra hậu quả đặcbiệt nghiêm trọng nếu:

- Gây thiệt hại về tài sản có giá trị từ một tỷ năm trăm triệu đồng trở lên

Ngoài các thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ và tài sản được hướng dẫntrên đây, thực tiễn cho thấy có thể còn có thiệt hại phi vật chất như có ảnh hưởngxấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội thì tuỳ vào từng trường hợp cụ thể đểđánh giá mức độ của hậu quả do hành vi tổ chức đua xe trái phép gây ra cóphải là đặc biệt nghiêm trọng hay không

Trang 19

sự, người phạm tội có thể bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm hoặc

tù chung, là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng

Bộ luật hình sự, không có tình tiết tăng nặng hoặc tuy có nhưng mức độ tăngnặng không đáng kể, thì có thể được áp dụng Điều 47 Bộ luật hình sự phạtdưới mười hai năm tù nhưng không được dưới bảy năm

Nếu ngoài trường hợp gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng mà còn tậptrung nhiều tình tiết thuộc trường hợp quy định tại khoản 2, khoản 3 của điềuluật và người phạm tội có nhiều tình tiết tăng nặng quy định tại Điều 48 Bộluật hình sự, không có tình tiết giảm nhẹ hoặc nếu có nhưng mức độ giảm nhẹkhông đáng kể thì có thể bị phạt đến hai mươi năm tù hoặc tù chung thân

5 Hình phạt bổ sung đối với người phạm tội

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị còn có thể bị phạttiền từ năm triệu đồng đến ba mươi triệu đồng

Khi áp dụng hình phạt tiền là hình phạt bổ sung đối với người phạm tội

tổ chức đua xe trái phép cần chú ý:

- Chỉ áp dụng hình phạt tiền là hình phạt bổ sung nếu người phạm tộikhông bị áp dụng hình phạt tiền là hình phạt chính;

- Chỉ áp dụng mức phạt tiền trong khung hình phạt đã quy định;

- Nếu không áp dụng hình phạt tiền thì phải nêu rõ lý do trong bản án

2 TỘI ĐUA XE TRÁI PHÉP

Điều 207 Tội đua xe trái phép

1 Người nào đua trái phép xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động cơ gây thiệt hại cho sức khoẻ, tài sản của người khác hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xoá

án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến

ba năm.

Trang 20

2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm:

a) Gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sản của người khác;

b) Gây tai nạn rồi bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn;

c) Tham gia cá cược;

d) Chống lại người có trách nhiệm bảo đảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xe trái phép;

đ) Đua xe nơi tập trung đông dân cư;

e) Tháo dỡ các thiết bị an toàn khỏi phương tiện đua;

g) Tái phạm về tội này hoặc tội tổ chức đua xe trái phép.

3 Phạm tội trong trường hợp tái phạm nguy hiểm hoặc gây hậu quả rất nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ năm năm đến mười lăm năm.

4 Phạm tội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm.

5 Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến ba mươi triệu đồng.

Định nghĩa: Đua xe trái phép là hành vi của hai hoặc nhiều người điều

khiển xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động cơ chạy thi trênđường bộ nhằm đuổi kịp hoặc vượt người cùng đua

Cũng như đối với tội tổ chức đua xe trái phép, Bộ luật hình sự năm

1985 không quy định tội đua xe trái phép Do yêu cầu đấu tranh phòng chốnghành vi đua xe trái phép nên Bộ luật hình sự năm 1999 đã bổ sung tội tổ chứcđưa xe trái phép và tội đua xe trái phép Trước khi Bộ luật hình sự năm 1999

có hiệu lực, hành vi đua xe trái phép bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tộigây rối trật tự công cộng quy định tại Điều 198 Bộ luật hình sự năm 1985.Tuy nhiên, khi ấy chỉ cần có hành vi đua xe trái phép là đã bị truy cứu tráchnhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng mà không cần phải thêm điều

kiện “gây thiệt hại cho sức khoẻ, tài sản của người khác hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xoá án tích

mà còn vi phạm” như Điều 207 Bộ luật hình sự năm 1999 Do tội gây rối trật

tự công cộng quy định tại Điều 245 Bộ luật hình sự năm 1999 cũng bỏ sung

tình tiết là yếu tố định tội “gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xoá án tích

mà còn vi phạm” nên nhà làm luật cũng quy định tình tiết này là yếu tố định

tội đối với tội đua xe trái phép tương tự như đối với tội gây rối trật tự công

Trang 21

cộng Tuy nhiên, đa số ý kiến cho rằng, đối với tội đua xe trái phép chỉ cầnngười phạm tội có hành vi đua xe là đã cấu thành tội phạm không cần phải

kèm theo các tình tiết“gây thiệt hại cho sức khoẻ, tài sản của người khác hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm” Quy định này dẫn đến thực tiễn xét

xử có nhiều trường hợp khó xử lý như: Trong một vụ án đua xe trái phép,những người phạm tội đều có hành vi đua xe trái phép nhưng người này thì bịtruy cứu trách nhiệm hình sự về tội đua xe trái phép, người khác thì bị truycứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng, mà điển hình nhất là

vụ đua xe ô tô trái phép xảy ra tại thành phố Hồ Chí Minh vào năm 2002 Đểphù hợp với thực tiễn xét xử, đồng thời phản ảnh đúng bản chát của hành viphạm tội, hy vọng rằng khi sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự vấn đề này sẽđược Quốc hội quan tâm xem xét

có năng lực chịu trách nhiệm hình sự và đến một độ tuổi theo quy định của Bộluật hình sự thì đều có thể trở thành chủ thể của tội phạm này

Theo quy định tại Điều 12 Bộ luật hình sự thì, người từ đủ 14 tuổi trởlên nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm nàythuộc trường hợp quy định tại khoản 3 và khoản 4 của điều luật; người đủ 16tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm này không phân biệtthuộc trường hợp nào quy định tại điều luật

Nếu người phạm tội chưa gây thiệt hại cho sức khoẻ, tài sản của ngườikhác thì phải là người đã bị xử phạt hành chính về hành vi đua xe trái phéphoặc đã bị kết án về tội đua xe trái phép, chưa được xoá án tích mà còn vi

phạm thì mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đua xe trái phép.

Cũng tương tự như đối với tội tổ chức đua xe trái phép, khách thể củatội phạm này vừa xâm phạm đến an toàn công cộng vừa xâm phạm đến trật tựcông cộng

Trang 22

Khác với tội tổ chức đua xe trái phép, đối tượng tác động của tội phạm

này không phải là người đua xe, mà là phương tiện dùng để đua là ô tô, xemáy hoặc các loại xe khác có gắn động cơ

a Hành vi khách quan

Hành vi khách quan của tội phạm này là hành vi đua xe Người đua xetrái phép, có thể thực hiện một trong các hành vi như: chuẩn bị phương tiện(xe đua) và những điều kiện cần thiết cho cuộc đua; đến nơi tập trung đua;điều khiển xe tham gia cuộc đua

Trong các hành vi trên, thì hành vi điều khiển xe tham gia cuộc đua làhành vi quan trọng nhất, nó là điểm bắt đầu và cũng là điểm kết thúc cho mộtquá trình thực hiện việc đua xe trái phép Tội phạm hoàn thành từ khi ngườiphạm tội bắt đầu điều khiển xe tham gia vào cuộc đua Nếu người phạm tội đãchuẩn bị phương tiện và những điều kiện cần thiết đang trên đường đến điểmtập trung đua xe bị phát hiện và bị bắt giữ thì chưa cấu thành tội đua xe tráiphép mà tuỳ trường hợp người phạm tội sẽ bị xâm phạm hành chính hoặc trênđường đến nơi tập trung người phạm tội cũng lạng lách (đánh võng) trênđường thì có thể bị xử lý về hành vi vi phạm quy định về điều khiển phươngtiện giao thông đường bộ Tuy nhiên, nếu trên đường đến nơi tập trung đuanhững người tham gia cuộc đua lại thực hiện một cuộc đua “mi ni” trênđường đến nơi tập trung thì hành vi của những người này bị coi là hành vi đua

xe trái phép, nếu thoả mãn các dấu hiệu khác thì họ vẫn bị truy cứu tráchnhiệm hình sự về tội đua xe trái phép

Cũng coi là có hành vi đua xe trái phép nếu lúc đầu người phạm tộichưa có ý định tham gia cuộc đua nhưng khi đoàn đua đi qua đã tự nguyệntham gia vào cuộc đua trên đường đua Loại hành vi này, thường xảy ra ởnhiều cuộc đua trong thời gian vừa qua và cũng là đặc điểm của các cuộc đua

xe trái phép ở nước ta

Người tham gia đua xe trái phép có thể được tổ chức từ trước, nhưngcũng có thể không được tổ chức mà cuộc đua có thể được hình thành trongquá trình tham gia giao thông giữa những người điều khiển xe

Chỉ người điều khiển xe tham gia cuộc đua mới là người thực hiện hành

vi đua xe, còn người ngồi sau xe đua (nếu có) chỉ là người cổ vũ, họ không bị

Trang 23

truy cứu trách nhiệm hình sự về tội đua xe trái phép mà tuỳ trường hợp có thể

bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng

b Hậu quả

Hậu quả là dấu hiệu bắt buộc của tội phạm này Nếu hậu quả chưa xảy

ra, tức là chưa gây thiệt hại cho sức khoẻ, tài sản của người khác thì hành viđua xe trái phép chưa cấu thành tội đua xe trái phép Tuy nhiên, hành vi đua

xe trái phép của người đua xe có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tộigây rối trật tự công cộng Như trên chúng tôi đã phân tích thì quy định này làchưa phù hợp với thực tiễn đấu tranh phòng chống loại tội phạm này, hy vọngrằng khi sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự vấn đề này sẽ được nhà làm luậtquan tâm

Điều luật chỉ quy định gây thiệt hại cho sức khoẻ, tài sản của ngườikhác chứ không quy định gây thiệt hại tới mức nào, nên chỉ cần xác định cógây thiệt hại đến sức khoẻ và tài sản của người khác là hành vi đua xe tráiphép đã cấu thành tội phạm rồi

Đối với thiệt hại về sức khoẻ của người khác cũng cần phải có chứngnhận của cơ quan y tế hoặc giám định tỷ lệ thương tật nhưng không bắt buộcmọi trường hợp đều phải có giám định tỷ lệ thương tật mà chỉ cần xác nhậncủa cơ quan y tế là sức khoẻ bị tổn hại; nếu có giám định tỷ lệ thương tật thìmức độ thương tật cũng chỉ cần 1% cũng là gây thiệt hại đến sức khoẻ rồi.Trong khi chưa sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự theo hướng bỏ tình tiết “gâythiệt hại cho sức khoẻ, tài sản của người khác” là yếu tố định tội thì càngkhông nên giải thích hoặc hướng dẫn theo hướng ấn định mức tổn hại sứckhoẻ của người khác do hành vi đua xe trái phép gây ra

Đối với thiệt hại về tài sản của người khác do hành vi đua xe trái phépgây ra cũng phải được hiểu như đối với trường hợp gây thiệt hại về sức khoẻcủa người khác, tức là chỉ cần có gây thiệt hại về tài sản mà không cần phảigây thiệt hại tới mức bao nhiêu Có thể chỉ 100.000 đồng thậm chí dưới100.000 đồng vẫn bị coi là gây thiệt hại về tài sản

Nếu gây thiệt hại đến tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng đếnsức khoẻ, tài sản của người khác hoặc gây hậu quả rất nghiêm trọng, đặc biệtnghiêm trọng thì tuỳ trường hợp, người phạm tội có thể bị truy cứu tráchnhiệm hình sự theo khoản 2, khoản 3 hoặc khoản 4 của điều luật

Trang 24

Hành vi đua xe được coi là hành vi phạm tội khi hành vi đó không được

cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép; nếu việc đua xe được cơ quanNhà nước có thẩm quyền cho phép thì không bị coi là tội phạm

Chỉ coi là hành vi phạm tội đua xe trái phép nếu phương tiện mà người

sử dụng vào việc đua là xe ô tô, xe máy hoặc các loại xe khác có gắn động cơ,nếu phương tiện dùng vào việc đua là xe thô sơ như: xe đạp, xe xích lô thìkhông bị coi là hành vi phạm tội này Tuy nhiên, nếu hành vi đua xe thô sơtrái phép gây hậu quả nghiêm trọng thì tuỳ trường hợp người đua xe đó sẽ bịtruy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng

Người phạm tội đua xe trái phép thực hiện hành vi phạm tội của mình

là do cố ý, tức là người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là hành vi đua

xe trái phép, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy rahoặc thấy trước hậu quả của hành vi đó có thể xảy ra, tuy không mong muốnnhưng vẫn có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra

1 Phạm tội trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 207 Bộ luật hình

sự

Theo quy định tại khoản 1 Điều 207 Bộ luật hình sự, thì người phạm tội

có thể thể bị phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cải tạokhông giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến ba năm, là tội phạm

ít nghiêm trọng

Khi quyết định hình phạt, nếu người phạm tội có nhiều tình tiết giảmnhẹ quy định tại Điều 46 Bộ luật hình sự, không có tình tiết tăng nặng hoặctuy có nhưng mức độ tăng nặng không đáng kể, thì có thể được áp dụng hìnhphạt tiền hoặc hình phạt cải tạo không giam giữ Nếu người phạm tội có nhiềutình tiết tăng nặng quy định tại Điều 48 Bộ luật hình sự, không có tình tiếtgiảm nhẹ hoặc nếu có nhưng mức độ giảm nhẹ không đáng kể, thì có thể bịphạt đến ba năm tù

Trang 25

a Gây thiệt hại cho tính mạng hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khoẻ, tài sản của người khác

Trường hợp phạm tội này cũng tương tự như trường hợp phạm tội quyđịnh tại điểm e khoản 2 Điều 206 Bộ luật hình sự đối với tội tổ chức đua xetrái phép, chỉ khác ở chỗ thiệt hại về tính mạng hoặc thiệt hại nghiêm trọngcho sức khoẻ, tài sản của người khác là do hành vi đua xe trái phép trực tiếpgây ra, không bao gồm thiệt hại về tính mạng hoặc thiệt hại nghiêm trọng chosức khoẻ, tài sản của người đua xe trái phép Nếu người đua xe trái phép tựgây ra thiệt hại về tính mạng hoặc thiệt hại nghiêm trọng về sức khoẻ, tài sảncho chính mình thì không tính để xác định tình tiết là yếu tố định khung hìnhphạt theo điểm a khoản 2 của điều luật

b Gây tai nạn rồi bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn

Điểm b khoản 2 của điều luật quy định hai trường hợp phạm tội khácnhau nhưng có cùng một tính chất, mức độ nguy hiểm, đó là: Gây tai nạn rồi

bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm hoặc cố ý không cứu giúp người bị nạn

Gây tai nạn rồi bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm là trường hợp người

phạm tội do tham gia vào cuộc đua xe trái phép gây tai nạn cho người khácnhưng đã bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm

Nói chung người tham gia đua xe trái phép gây tai nạn ít có trường hợpkhông bỏ chạy vì họ không chỉ trốn tránh trách nhiệm đối với người bị tai nạn

mà còn phải trốn tránh về hành vi đua xe trái phép Tuy nhiên, nếu ngườiphạm tội không bỏ chạy mà tai nạn xảy ra chỉ là thiệt hại cho sức khoẻ củangười khác có tỷ lệ thương tật dưới 31% thì người phạm tội chỉ bị truy cứutrách nhiệm hình sự theo khoản 1 của Điều 207 Bộ luật hình sự; nếu bỏ chạythì phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điểm b khoản 2 của Điều 207 Bộluật hình sự Nếu tai nạn xảy ra là tính mạng hoặc thiệt hại cho sức khoẻ củangười khác mà có tỷ lệ thương tật từ 31% trở lên thì người phạm tội vừathuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản 2 vừa thuộc trường hợp quy địnhtại điểm b khoản 2 của Điều 207 Bộ luật hình sự (tức là có hai tình tiết là yếu

tố định khung hình phạt)

Trang 26

Nếu người phạm tội bỏ chạy vì lý do bị đe doạ đến tính mạng và đếntrình báo ngay với cơ quan công an nơi gần nhất; cung cấp thông tin xác thực

về vụ tai nạn cũng như cuộc đua xe trái phép cho cơ quan công an thì không

bị coi là bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm

Cố ý không cứu giúp người bị nạn là trường hợp người phạm tội do đua

xe trái phép gây thiệt hại cho sức khoẻ hoặc có khả năng thực tế gây thiệt hạidến tính mạng, sức khoẻ của người khác nhưng đã cố ý không cứu giúp người

bị nạn

Cố ý không cứu giúp là có điều kiện cứu mà không cứu, đã có yêu cầucủa người khác nhưng vẫn không cứu giúp Hành vi cố ý không cứu giúpkhông nhất thiết phải dẫn đến hậu quả là người bị nạn chết hoặc bị tổn hạinghiêm trọng đến sức khoẻ

Trường hợp phạm tội này tương tự như trường hợp quy định tại điểm ckhoản 2 Điều 202 Bộ luật hình sự đối với tội vi phạm quy định về điều khiểnphương tiện giao thong đường bộ, chỉ khác ở chỗ người gây tai nạn là ngườitham gia vào cuộc đua xe trái phép

c Tham gia cá cược

Trường hợp phạm tội này là người tham gia cuộc đua đồng thời làngười tham gia cá cược về việc thắng thua của cuộc đua, tức là vừa có hành viđua xe trái phép vừa có hành vi đánh bạc

Người đua xe trái phép có thể cá cược với người cùng đua xe, nhưngcũng có thể các cược với người khác không cùng đua xe Nếu cá cược vớingười không cùng đua xe thì người đua xe bị truy cứu trách nhiệm hình sự vềtôị đua xe trái phép thuộc trường hợp quy định tại điểm c khoản 2 Điều 207

Bộ luật hình sự mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự thêm tội đánh bạc,còn người không tham gia đua xe có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự vềtội đánh bạc, nếu có đủ các yếu tố quy định tại Điều 248 Bộ luật hình sự

d Chống lại người có trách nhiệm bảo đảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xe trái phép

Trường hợp phạm tội này cũng tương tự như trường hợp phạm tội quyđịnh tại điểm c khoản 2 Điều 206 Bộ luật hình sự đối với người tổ chức đua

xe trái phép, chỉ khác ở chỗ hành vi chống lại người có trách nhiệm bảo đảm

Trang 27

trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xe tráiphép do chính người đua xe trái phép thực hiện.

Nếu hành vi chống lại người có trách nhiệm bảo đảm trật tự an toàngiao thông hoặc người có trách nhiệm giải tán cuộc đua xe trái phép mà gâythiệt hại đến tính mạng thì ngoài tội đua xe trái phép quy định tại điểm dkhoản 2 Điều 207 Bộ luật hình sự, người phạm tội còn bị truy cứu tráchnhiệm hình sự về tội giết người thuộc trường hợp quy định tại điểm d khoản 1Điều 93 Bộ luật hình sự; nếu gây thiệt hại đến sức khoẻ của người có tráchnhiệm bảo đảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải táncuộc đua xe trái phép có tỷ lệ thương tật thì tù trường hợp người phạm tội còn

bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hạicho sức khoẻ người khác thuộc trường hợp quy định tại Điều 104 Bộ luật hìnhsự

Chỉ coi là phạm tội đua xe trái phép thuộc trường hợp quy định tại điểm

d khoản 2 Điều 207 Bộ luật hình sự nếu hành vi chống lại người có tráchnhiệm bảo đảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệm giải táncuộc đua xe trái phép chưa gây ra thị về tính mạng hoặc sức khoẻ của người

có trách nhiệm bảo đảm trật tự an toàn giao thông hoặc người có trách nhiệmgiải tán cuộc đua xe trái phép Tuy nhiên, họ sẽ không bị truy cứu trách nhiệmhình sự thêm tội chống người thi hành công vụ theo Điều 257 Bộ luật hình sựnữa

đ Đua xe nơi tập trung đông dân cư

Trường hợp phạm tội này cũng tương tự như trường hợp phạm tội quyđịnh tại điểm d khoản 2 Điều 206 Bộ luật hình sự, chỉ khác ở chỗ: trường hợpphạm tội này là đối với người đua xe trái phép Thông thường, người tổ chứcđua xe ở nơi đông dân cứ thì người đua xe cũng là người chịu chung tình tiết

là yếu tố định khung hình phạt này Tuy nhiên, cũng không phải bao giờ việc

tổ chức với thực tế cuộc đua diễn ra như nhau Thực tế có trường hợp cuộcđua xe không phải vì nó được tổ chức mà do những người tham gia giaothông tự thoả thuận với nhau và trong khi đua, họ đã đi qua nơi tập trung đôngdân cư Nếu người tổ chức đua xe có kế hoạch sẽ đua xe ở nơi đông dân cư,nhưng vì lý do nào đó mà người đua xe không đua ở nới đông dân cư thìngười đua xe vẫn không chịu trách nhiệm về tình tiết đua xe nơi tập trungđông dân cư

e Tháo dỡ các thiết bị an toàn khỏi phương tiện đua

Trang 28

Trường hợp phạm tội này hoàn toàn tương tự với trường hợp phạm tộiquy định tại điểm đ khoản 2 Điều 206 Bộ luật hình sự đối với người tổ chứcđua xe trái phép Việc tháo dỡ thiết bị an toàn khỏi phương tiện đua có thể dongười đua xe tự tháo, nhưng có thể do người khác tháo Tuy nhiên, người đua

xe phải biết là phương tiện mà mình điều khiển để đua đã bị tháo dỡ thiết bị

an toàn Nếu người đua xe hoàn toàn không biết phương tiện mà mình điềukhiển khi tham gia vào cuộc đua đã bị tháo dỡ thiết bị an toàn thì không thuộctrường hợp phạm tội này; nếu không có các tình tiết là yếu tố định khung hìnhphạt khác thì người phạm tội chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1của điều luật

g Tái phạm về tội này hoặc tội tổ chức đua xe trái phép

Trường hợp phạm tội này hoàn toàn tương tự với trường hợp phạm tộiquy định tại điểm g khoản 2 Điều 206 Bộ luật hình sự đối với người tổ chứcđua xe trái phép

Tuy nhiên, khi xác định tình tiết này cần chú ý với tình tiết là yếu tốđịnh tội quy định tại khoản 1 của điều luật Nếu người phạm tội chưa gây thiệthại cho sức khoẻ, tài sản của người khác hoặc chưa bị xử phạt hành chính vềhành vi này mà tái phạm tội này hoặc tội tổ chức đua xe trái phép thì chỉ bịtruy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1 của điều luật Người phạm tội chỉ

bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điểm g khoản 2 Điều 207 Bộ luật hình sựkhi hành vi đua xe trái phép đã gây thiệt hại cho sức khoẻ, tài sản của ngườikhác hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn thuộc trường hợptái phạm

sự, người phạm tội có thể bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm, là tội phạmnghiêm trọng

Nếu chỉ thuộc một trường hợp quy định tại khoản 2 của điều luật vàngười phạm tội có nhiều tình tiết giảm nhẹ quy định tại Điều 46 Bộ luật hình

sự, không có tình tiết tăng nặng hoặc tuy có nhưng mức độ tăng nặng khôngđáng kể, thì có thể được áp dụng Điều 47 Bộ luật hình sự phạt dưới hai nămtù

Nếu thuộc nhiều trường hợp quy định tại khoản 2 điều luật và ngườiphạm tội có nhiều tình tiết tăng nặng quy định tại Điều 48 Bộ luật hình sự,

Trang 29

không có tình tiết giảm nhẹ hoặc nếu có nhưng mức độ giảm nhẹ không đáng

Về nội dung của hai tình tiết này hoàn toàn tương tự như trường hợpquy định tại khoản 3 Điều 206 Bộ luật hình sự đối với người phạm tội tổ chứcđua xe trái phép, chỉ khác ở chỗ: người phạm tội là người đua xe trái phép

Cũng tương tự như trường hợp quy định tại điểm g khoản 2 của điềuluật, người phạm tội chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 3 Điều

207 Bộ luật hình sự khi hành vi đua xe trái phép đã gây thiệt hại cho sứckhoẻ, tài sản của người khác hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này màcòn thuộc trường hợp tái phạm nguy hiểm

sự, người phạm tội có thể bị phạt tù từ năm năm đến mười lăm năm, là tộiphạm rất nghiêm trọng

Nếu thuộc một trường hợp quy định tại khoản 3 của điều luật và ngườiphạm tội có nhiều tình tiết giảm nhẹ quy định tại Điều 46 Bộ luật hình sự,không có tình tiết tăng nặng hoặc tuy có nhưng mức độ tăng nặng không đáng

kể, thì có thể được áp dụng Điều 47 Bộ luật hình sự phạt dưới năm năm tùnhưng không được dưới hai năm

Nếu thuộc cả hai trường hợp quy định tại khoản 3 điều luật hoặc tuychỉ thuộc một trường hợp quy định tại khoản 3 nhưng lại tập trung nhiều tìnhtiết quy định tại khoản 2 của điều luật và người phạm tội có nhiều tình tiếttăng nặng quy định tại Điều 48 Bộ luật hình sự, không có tình tiết giảm nhẹhoặc nếu có nhưng mức độ giảm nhẹ không đáng kể, thì có thể bị phạt đếnmười lăm năm tù

Trang 30

Trường hợp phạm tội này cũng hoàn toàn tương tự với trường hợp quyđịnh tại khoản 4 Điều 206 Bộ luật hình sự đối với người phạm tội tổ chức đua

xe trái phép, chỉ khác ở chỗ: người phạm tội trong trường hợp này là ngườiđua xe trái phép Nội dung của tình tiết này hoàn toàn giống với tình tiết quyđịnh tại khoản 4 Điều 206 Bộ luật hình sự

sự, người phạm tội có thể bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm tù, làtội phạm đặc biệt nghiêm trọng

Bộ luật hình sự, không có tình tiết tăng nặng hoặc tuy có nhưng mức độ tăngnặng không đáng kể, thì có thể được áp dụng Điều 47 Bộ luật hình sự phạtdưới mười hai năm tù nhưng không được dưới năm năm

Nếu người phạm tội có nhiều tình tiết tăng nặng quy định tại Điều 48

Bộ luật hình sự, không có tình tiết giảm nhẹ hoặc nếu có nhưng mức độ giảmnhẹ không đáng kể và còn tập trung nhiều tình tiết quy định tại khoản 2,khoản 3 của điều luật, thì có thể bị phạt đến hai mươi năm tù

5 Hình phạt bổ sung đối với người phạm tội

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị còn có thể bị phạttiền từ năm triệu đồng đến ba mươi triệu đồng

Hình phạt bổ sung đối với người phạm tội đua xe trái phép cũng giốngvới hình phạt bổ sung đối với người phạm tội tổ chức đua xe trái phép, nênkhi áp dụng hình phạt tiền là hình phạt bổ sung đối với người phạm tội đua xetrái phép cũng cần chú ý:

- Chỉ áp dụng hình phạt tiền là hình phạt bổ sung nếu người phạm tộikhông bị áp dụng hình phạt tiền là hình phạt chính;

- Chỉ áp dụng mức phạt tiền trong khung hình phạt đã quy định;

- Nếu không áp dụng hình phạt tiền thì phải nêu rõ lý do trong bản án

3 TỘI CHIẾM ĐOẠT TÀU BAY, TÀU THUỶ

Điều 221 Tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ

Trang 31

1 Người nào dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc dùng các thủ đoạn khác nhằm chiếm đoạt tàu bay hoặc tàu thuỷ, thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm.

2 Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm:

a) Có tổ chức;

b) Sử dụng vũ khí hoặc phương tiện nguy hiểm;

c) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác; d) Tái phạm nguy hiểm.

3 Phạm tội làm chết người hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng khác, thì bị phạt tù hai mươi năm, tù chung thân hoặc tử hình.

4 Người phạm tội còn bị phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ một năm đến năm năm.

Định nghĩa: Chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ là hành vi dùng vũ lực, đe

doạ dùng vũ lực hoặc dùng các thủ đoạn khác nhằm chiếm đoạt tàu bay hoặctàu thuỷ

Tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ là tội phạm đã được quy định tại Điều

87 Bộ luật hình sự năm 1985 và là tội xâm phạm an ninh quốc gia, nay do yêucầu của cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm nên nhà làm luật không coi làtội xâm phạm an ninh quốc gia nữa mà là tội xâm phạm trật tự công cộng

So với Điều 87 Bộ luật hình sự năm 1985 thì Điều 221 Bộ luật hình sựnăm 1999 có những sửa đổi, bổ sung sau:

Điều 221 Bộ luật hình sự năm 1999 cấu tạo thành 4 khoản, trong đókhoản 2 và khoản 3 là cấu thành tăng nặng, khoản 4 quy định hình phạt bổsung; bổ sung thêm tình tiết “đe doạ dùng vũ lực” và tình tiết “nhằm” là yếu

tố định tội đã làm thay đổi về bản chất của tội phạm này là tội phạm cấu thànhhình thức; các tình tiết là yếu tố định khung hình phạt cũng được quy định cụthể hơn; về hình phạt, tuy mức hình phạt cao nhất vẫn là tử hình nhưng mứchình phạt thấp nhất của điều luật là 7 năm tù (Điều 87 là 5 năm tù)

Trang 32

có năng lực trách nhiệm hình sự và đến một độ tuổi nhất định đều có thể trởthành chủ thể của tội phạm này

Người từ đủ 14 tuổi trở lên đều có thể trở thành chủ thể của tội phạmnày, không phân biệt trường hợp quy định tại khoản nào của điều luật, vì tộiphạm này khoản 1 của điều luật đã là tội phạm rất nghiêm trọng, còn khoản 2

và khoản 3 của điều luật là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng

Người phạm tội này có thể là người nước ngoài hoặc người khôngmang quốc tịch Nếu là người nước ngoài hoặc người không mang quốc tịch

mà phạm tội này thì cần phải căn cứ vào các quy định tại Điều 5 Bộ luật hình

sự về hiệu lực của Bộ luật hình sự đối với những hành vi phạm tội trên lãnhthổ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Điều 6 Bộ luật hình sự vềhiệu lực của Bộ luật hình sự đối với những hành vi phạm tội ở ngoài lãnh thổnước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam để xác định người phạm tội cóthuộc đối tượng được hưởng các quyền miễn trừ ngoại giao hoặc quyền ưuđãi và miễn trừ về lãnh sự theo pháp luật Việt Nam, theo các điều ước quốc tế

mà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký kết hoặc tham gia hoặc theotập quán quốc tế hay không

Do tội phạm này không còn là tội xâm phạm an ninh quốc gia như Bộluật hình sự năm 1985 nữa nên khách thể của tội phạm này cũng thay đổi.Mặc dù tội phạm này quy định trong chương “các tội xâm phạm an toàn côngcộng, trật tự công cộng” nhưng đối với tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ khôngchỉ xâm phạm đến an toàn công cộng, trật tự công cộng mà còn xâm phạmquan hệ sở hữu, tính mạng, sức khoẻ của con người

Đối tượng tác động của tội phạm này chính là tàu bay, tàu thuỷ.

Tàu bay bao gồm: Máy bay, tầu lượn, khí cầu và những thiết bị baytương tự khác có thể được nâng giữ trong khí quyển nhờ tác động tương hỗvới không khí

Tàu thuỷ là các phương tiện giao thông vận tải hoạt động trên mặt nướcbằng sức động cơ bao gồm: tầu vận tải, tàu chở khách, tàu du lịch, tàu tuầntra, tàu chiến, tàu ngầm

Trang 33

Do tội phạm này nhà làm luật quy định hai loại đối tượng tác động khácnhau nên tuỳ từng trường hợp cụ thể mà định tội cho phù hợp Nếu chỉ chiếmđoạt máy bay hoặc tàu thuỷ thì định tội là “chiếm đoạt máy bay” hoặc “chiếmđoạt tàu thuỷ”; nếu chiếm đoạt cả máy bay và tàu thuỷ thì định tội là “chiếmđoạt máy bay, tàu thuỷ”

Do đặc điểm và tính chất đặc biệt nghiêm trọng của tội phạm này, nên

có thể hiểu rằng các dấu hiệu khách quan của tội phạm này là tập hợp các dấuhiệu khách quan của nhiều tội phạm tương ứng như đối với các tội xâm phạm

sở hữu, chỉ khác ở chỗ đối tượng tác động

Đối với những vụ chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ có nhiều người cùngtham gia (đồng phạm), không nhất thiết tất cả những người tham gia đều phảidùng vũ lực, mà chỉ cần một hoặc một số người dùng vũ lực, còn nhữngngười khác có thể không dùng vũ lực hoặc chỉ đe doạ dùng vũ lực, nhưng tất

cả những người cùng tham gia đều bị coi là dùng vũ lực

Trang 34

điều khiển tàu bay, tàu thuỷ giao ngay tàu bay, tầu thuỷ nếu không sẽ bị đâm,

bị bắn ngay lập tức

Đe doạ dùng vũ lực là chưa dùng vũ lực, nếu người phạm tội vừa đedoạ, vừa dùng vũ lực, mặc dù việc dùng vũ lực không mạnh mẽ bằng vũ lực

mà người phạm tội đe doạ, nhưng vẫn bị coi là đã dùng vũ lực

Đe doạ sẽ dùng vũ lực không ngay tức khắc là hành vi có thể được thựchiện bằng cử chỉ, hành động hoặc bằng lời nói, nhưng dù được thực hiện bằnghình thức nào thì việc dùng vũ lực cũng không xảy ra ngay tức khắc

Tuy nhiên, việc phân biệt hành vi đe doạ dùng vũ lực ngay tức khắc vớihành vi đe doạ dùng vũ lực không ngay tức khắc chỉ có ý nghĩa khi cần phânbiệt giữa tội cướp tài sản với tội cưỡng đoạt tài sản, còn đối với tội chiếm đoạttàu bay, tàu thuỷ thì việc phân biệt hai hình thức đe doạ dùng vũ lực như trên

là không cần thiết

- Dùng các thủ đoạn khác

Ngoài hành vi dùng vũ lực và đe doạ dùng vũ lực người phạm tội còndùng các thủ đoạn khác nhằm chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ như: lén lút, giandối, công nhiên, lạm dụng tín nhiệm, lợi dụng chức vụ, quyền hạn … Tuynhiên, nếu người phạm tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trực tiếp quản lý tàubay, tàu thuỷ mà chiếm đoạt thì không thuộc trường hợp phạm tội “chiếm đoạttàu bay, tàu thuỷ” mà là phạm tội “tham ô tài sản” quy định tại Điều 278 Bộluật hình sự Ví dụ: Trần Minh T là Thuyền trưởng tàu vận tải H.L 314 Trongmột chuyến vận chuyển hàng từ cảng Sài Gòn ra cảng Hải Phòng, trên đườnggặp nạn; T đã bàn với các thuỷ thủ trên tàu vứt hàng xuống biển để thoát nạn.Sau khi thoát nạn, vì sợ trách nhiệm nên T bàn với các thuỷ thủ trên tàu trốn

ra nước ngoài bằng chính con tàu H.L 314 nhưng tàu đến phao số 0 thì bị lựclượng tuần tra Bộ đội biên phòng bắt giữ

b Hậu quả

Hậu quả không phải là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm này,

điều này được thể hiện ngay trong điều văn của điều luật “nhằm chiếm đoạt”,

tức là người phạm tội chỉ cần thực hiện hành vi khách quan là tội phạm đãhoàn thành Tội phạm này cũng tưng tự như đối với tội cướp tài sản, nhưng lạibao gồm cả hành vi khách quan của các tội chiếm đoạt có cấu thành vật chấtnhư tội trộm cắp, lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm, công nhiên chiếm đoạt… Đây

Trang 35

cũng là đặc điểm riêng mà đối với các tội phạm khác không có Nếu là tộitrộm cắp tài sản thì người phạm tội phải chiếm đoạt được tài sản thì tội phạmmới hoàn thành, nhưng nếu có hành vi lén lút nhằm chiếm đoạt tàu bay, tàuthuỷ thì chỉ cần người phạm tội đã thực hiện hành vi lén lút là tội phạm đãhoàn thành.

Nếu hậu quả đã xảy ra thì người phạm tội sẽ bị áp dụng hình phạt nặnghơn người phạm tội chưa gây hậu quả (chưa chiếm đoạt được tàu bay, tàuthuỷ)

Nếu người phạm tội dùng vũ lực mà gây chết người thì ngoài tội chiếmđoạt máy bay, tàu thuỷ, người phạm tội còn bị truy cứu trách nhiệm hình sự

về tội giét người theo quy định tạ Điều 93 Bộ luật hình sự Tuy nhiên, nếu chỉgây ra thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ người khác dù tỷ lệ thươngtật là bao nhiêu thì người phạm tội cũng chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự

về tội chiếm đoạt máy bay, tàu thuỷ

Do đặc điểm của tội phạm này có liên quan đến vùng trời, vùng biển,lãnh hải; liên quan đến người nước ngoài, người không mang quốc tịch Do

đó khi xác định hành vi phạm tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ cần phải nghiêncứu các quy định của pháp luật về vùng trời, vùng biển, lãnh hải, người nướcngoài, người không mang quốc tịch; các quy định về miễn trừ trừ ngoại giao

Người phạm tội không chỉ cố ý thực hiện hành vi phạm tội mà còn phải

có mục đích chiếm đoạt tài sản thì mới là tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ.Như vậy, ý thức chiếm đoạt của người phạm tội phải có trước khi thực hiệnhành vi dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác Tuy nhiên,đối với tội phạm này, nếu có hành vi dùng vũ lực, đe doạ dùng vũ lực hoặcdùng thủ đoạn khác nhưng vì động cơ và mục đích khác chứ chưa nhằmchiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ, nhưng sau khi thực hiện hành vi mới có ý địnhchiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ thì người phạm tội vẫn phạm tội chiếm đoạt tàubay, tàu thuỷ Đây là đặc điểm để phân biệt giữa tội chiếm đoạt tàu bay, tàuthuỷ với tội cướp tài sản quy định tại Điều 133 Bộ luật hình sự

Trang 36

1 Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 221 Bộ luật hình sự

Theo quy định tại khoản 1 Điều 221 Bộ luật hình sự, thì người phạm tộichiếm đoạt máy bay, tàu thuỷ không thuộc trường hợp quy định tại khoản 2,khoản 3 và khoản 4 Điều 221 Bộ luật hình sự có thể bị phạt từ bảy năm đếnmười lăm năm tù, là tội phạm rất nghiêm trọng

Khi quyết định hình phạt đối với người phạm tội chiếm đoạt máy bay,tàu thuỷ theo khoản 1 Điều 221 Bộ luật hình sự Nếu các tình tiết khác nhưnhau thì mức hình phạt đối với người phạm tội phu thuộc vào những yếu tốsau:

- Người phạm tội dùng vũ lực phải bị phạt nặng hơn người chỉ đe doạdùng vũ lực; người có hành vi đe doạ dùng vũ lực phải bị phạt nặng hơnngười dùng thủ đoạn khác Tuy nhiên, nếu dùng thủ đoạn nguy hiểm khác thìphải bị phạt nặng hơn người dùng thủ đoạn không nguy hiểm

- Người phạm tội chiếm đoạt được tài sản phải bị phạt nặng hơn ngườiphạm tội chưa chiếm đoạt được tài sản

Nếu các tình tiết khác như nhau thì người phạm tội có nhiều tình tiếtgiảm nhẹ quy định tại Điều 46 Bộ luật hình sự, không có tình tiết tăng nặnghoặc tuy có nhưng mức độ tăng nặng không đáng kể, thì có thể được áp dụngdưới bảy năm tù Nếu người phạm tội có nhiều tình tiết tăng nặng quy định tạiĐiều 48 Bộ luật hình sự, không có tình tiết giảm nhẹ hoặc nếu có nhưng mức

độ giảm nhẹ không đáng kể, thì có thể bị phạt đến mười lăm năm tù

a Có tổ chức

Phạm tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ có tổ chức, là trường hợp nhiềungười cố ý cùng bàn bạc, cấu kết chặt chẽ với nhau, vạch ra kế hoạch để thựchiện việc chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ, dưới sự điều khiển thống nhất củangười cầm đầu

Trang 37

Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữanhững người cùng thực hiện tội phạm (khoản 3 Điều 20 Bộ luật hình sự )7

Trong vụ án chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ có tổ chức, cũng như trongcác vụ án hình sự khác có tổ chức, tuỳ thuộc vào quy mô và tính chất mà cóthể có những người giữ những vai trò khác nhau như: Người tổ chức, ngườithực hành, người xúi dục, người giúp sức

Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội

phạm Người tổ chức có thể có những hành vi như: khởi xướng việc tội phạm;vạch kế hoạch thực hiện tội phạm cũng như kế hoạch che giấu tội phạm; rủ rê,lôi kéo người khác cùng thực hiện tội phạm; phân công trách nhiệm chonhững người đồng phạm khác để thống nhất thực hiện tội phạm; điều khiểnhành động của những người đồng phạm; đôn đốc, thúc đẩy người đồng phạmkhác thực hiện tội phạm

Người thực hành là người trực tiếp thực hiện tội phạm Trực tiếp thực

hiện tội phạm là trực tiếp có hành vi thuộc mặt khách quan của cấu thành tộiphạm như: trực tiếp cầm dao chém nạn nhân, cầm súng bắn nạn nhân, trựctiếp chiếm đoạt tài sản, trực tiếp nhận hối lộ v.v Người thực hành là người

có vai trò quyết định việc thực hiên tội phạm, vì họ là người trực tiếp thựchiên tội phạm Nếu không có người thực hành thì tội phạm chỉ dừng lại ở giaiđoạn chuẩn bị phạm tội, mục đích tội phạm không được thực hiện; hậu quảvật chất của tội phạm chưa xảy ra và trách nhiệm hình sự đối với những ngườiđồng phạm khác sẽ được xem xét theo quy định tại Điều 17 Bộ luật hình sự.Trách nhiệm hình sự của những người đồng phạm khác rõ ràng phụ thuộc vàohành vi của của người thực hành

Người xúi dục là người kính động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực

hiện tội phạm Hành vi kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tộiphạm chỉ được coi là người đồng phạm trong vụ án có tổ chức, khi hành vixúi dục có liên quan trực tiếp đến toàn bộ hoạt động tội phạm của nhữngngười đồng phạm khác và người thực hiện tội phạm trước khi bị xúi dục chưa

có ý định tội phạm, vì có người khác xúi dục nên họ mới nảy sinh ý định tộiphạm Nếu việc xúi dục không liên quan trực triếp đến hoạt động tội phạmcủa những người đồng phạm khác và người thực hiện tội phạm đã có sẵn ýđịnh tội phạm, thì không phải là người xúi dục trong vụ án có đồng phạm(phạm tội có tổ chức)

7 Xem Đinh Văn Quế “ Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 1999 phần chung” NXB

Trang 38

Người giúp sức là người tạo điều những điều kiện tinh thần hoặc vật

chất cho việc thực hiện tội phạm Trong một vụ án có đồng phạm, vai trò củangười giúp sức cũng rất quan trọng, nếu không có người giúp sức thì ngườithực hiện tội phạm sẽ gặp khó khăn Ví dụ: Phạm Thị H hứa với Trần Công T

sẽ tiêu thụ toàn bộ số tài sản nếu T cướp được vì có sự hứa hẹn của H nên đãthúc đẩy T quyết tâm phạm tội vì đã có nơi tiêu thụ tài sản cướp được

Người giúp sức có thể giúp bằng lời khuyên, lời chỉ dẫn; cung cấpphương tiện phạm tội hoặc khắc phục những trở ngại cho việc thực hiện tộiphạm; hứa che giấu người phạm tội, phương tiện, xoá dấu vết, hứa tiêu thụ tàisản do phạm tôi mà có

Hành vi tạo những điều kiện về tinh thần thường được biểu hiện như:Hứa hẹn sẽ che giấu hoặc hứa ban phát cho người phạm tội một lợi ích tinhthần nào đó như: hứa gả con, hứa đề bạt, thăng cấp, tăng lương cho ngườiphạm tội, bày vẽ cho người phạm tội cách thức thực hiện tội phạm như: nóicho người phạm tội biết người bị hại hay đi về đường nào để người phạm tộiphục cướp

Hành vi tạo điều kiện vật chất cho việc thực hiện tội phạm là hành vicung cấp phương tiện phạm tội như: cung cấp dao, súng, côn gỗ, xe máy, xe ôtô để người phạm tội thực hiện tội phạm

Dù tạo điều kiện tinh thần hay vật chất cho việc thực hiện tội phạm thìhành vi đó cũng chỉ tạo điều kiện dễ dàng cho việc thực hiện tội phạm chứngười giúp sức không trực tiếp thực hiện tội phạm

Cần chú ý rằng, khi đã xác định vụ án được thực hiện có tổ chức thì tất

cả những người trong vụ án đều bị áp dụng tình tiết "phạm tội có tổ chức".Tuy nhiên, trách nhiệm hình sự đối với từng người còn tuỳ thuộc vào vai tròcủa họ trong vụ án như đã phân tích ở trên

b Sử dụng vũ khí hoặc phương tiện nguy hiểm

Đối với tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ, có trường hợp người phạm tội

sử dụng vũ khí, sử dụng phương tiện nguy hiểm đối với người bị hại nhằmchiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ Trường hợp phạm tội này cũng tương tự nhưtrường hợp phạm tội cướp tài sản có sử dụng vũ khí, sử dụng phương tiệnnguy hiểm quy định tại điểm d khoản 2 Điều 133 Bộ luật hình sự Tuy nhiên,đối với tội chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ không chỉ bao gồm hành vi sử dụng

Trang 39

vũ khí hoặc phương tiện nguy hiểm trước khi chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ màbao gồm cả hành vi sử dụng vũ khí hoặc phương tiện nguy hiểm để tẩu thoátsau khi đã chiếm đoạt được tàu bay, tàu thuỷ bằng những thủ đoạn khác.

Vũ khí bao gồm: vũ khí quân dụng, vũ khí thể thao, súng săn và vũ khíthô sơ theo Quy chế quản lý vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ (ban hànhtheo Nghị định số 47/CP, ngày 12-8-1996 của Chính phủ)

Vũ khí quân dụng là các loại súng trường, súng ngắn, súng liên thanh;

các loại pháo, dàn phóng, bệ phóng tên lửa, súng cối, hoá chất độc và nguồnphóng xạ, các loại đạn; bom, mìn, lựu đạn, ngư lôi, thuỷ lôi, vật liệu nổ quândụng, hoả cụ và vũ khí khác dùng cho mục đích quốc phòng- an ninh

Vũ khí thể thao là các loại súng trường, súng ngắn thể thao chuyên

dùng các cỡ; các loại súng hơi, các loại vũ khí khác dùng trong luyện tập, thiđấu thể thao và các loại đạn dùng cho các loại súng thể thao nói trên

Vũ khí thô sơ là dao găm, kiếm, giáo, mác, đinh ba, đại đao, mã tấu,

quả đấm bằng kim loại hoặc chất cứng, cung, nỏ, côn các loại và các loại khác

do Bộ Nội vụ ( nay là Bộ Công an) quy định Tuy nhiên, cho đến nay ngaòicác loại vũ kí thô sơ được quy định tại Quy chế quản lý vũ khí, vật liệu nổ vàcông cụ hỗ trợ (ban hành theo Nghị định số 47/CP, ngày 12-8-1996 của Chínhphủ) thì Bộ Công an chưa có quy định thêm các loại vũ khí thô sơ khác

Khi áp dụng tình tiết sử dụng vũ khí đối với người phạm tội chiếm đoạttàu bay, tàu thuỷ cần chú ý:

- Nếu người phạm tội có mang vũ khí nhưng không sử dụng vũ khítrong và sau khi thực hiện hành vi chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ thì không coi

là sử dụng vũ khí

- Nếu người phạm tội sử dụng loại vũ khí đã mất tính năng tác dụngnhư: Súng hỏng, lựu đạn đã tháo kíp nổ nhưng người bị hại không biết thìngười phạm tội vẫn bị coi là phạm tội có sử dụng vũ khí, kể cả trường hợpngười phạm tội biết vũ khí đó mất tác dụng nhưng vẫn có ý thức sử dụng để

đe doạ người bị hại

- Nếu người phạm tội sử dụng vũ khí giả như súng nhựa, súng gỗ để đedoạ người bị hại nhằm chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ hoặc để tẩu thoát và người

bị hại cũng tưởng là súng thật nên quá sợ hãi mà giao tài sản cho người phạm

Trang 40

tội thì không thuộc trường hợp có sử dụng vũ khí, vì súng giả không được coi

là vũ khí

- Người phạm tội sử dụng vũ khí nhằm chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷhoặc để tẩu thoát, ngoài việc bị áp dụng diểm b khoản 2 Điều 221 Bộ luậthình sự, nếu vũ khí dó là vũ khí quân dụng còn bị truy cứu trách nhiệm hình

sự về tội sử dụng trái phép vũ khí quân dụng theo Điều 232 Bộ luật hình sự

Phương tiện nguy hiểm là những vật mà người phạm tội sử dụng trước

và sau khi chiếm đoạt tàu bay, tàu thuỷ có khả năng gây nguy hại đến tínhmạng, sức khỏe của người bị hại như: Các loại dao ( dao bầu, dao nhọn, daorựa, dao quắm, dao phát bờ, lưới lam, móc sắt ); các loại chất độc, chất cháy( ête, thuốc mê, thuốc ngủ, a xít, chất phóng xạ )

Sử dụng phương tiện nguy hiểm là hành vi của người phạm tội thôngqua những vật chứa đựng tính nguy hiểm đến tính mạng, sức khoẻ của conngười Việc đánh giá những vật có khả năng gây nguy hại đến tính mạng, sứckhoẻ của con người không phụ thuộc vào cách sử dụng những vật đó như thếnào, mà chỉ cần xác định tính năng, tác dụng của các vật mà người phạm tội

sử dụng có chứa đựng khả năng gây nguy hại đến tính mạng, sức khoẻ củacon người là người phạm tội bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điểm bkhoản 2 Điều 221 Bộ luật hình sự rồi

c Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác

Là trường hợp người phạm tội trước, trong và sau khi chiếm đoạt tàubay, tàu thuỷ đã có hành chính gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻcủa người khác không phân biệt tỷ lệ thương tật của người khác là bao nhiêu

% Nếu tỷ lệ thương tật của người bị xâm phạm càng cao thì trách nhiệm củangười phạm tội càng nặng

Hành vi gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác

mà người phạm tội thực hiện có thể do cố ý, nhưng cũng có thể do vô ý Vídụ: Nguyễn Xuân K, Phạm Văn H và Đào Văn T bàn bạc cướp tàu thuỷ đểtrốn ra nước ngoài Chúng đã dùng súng khống chế Thuyền trưởng và cácthuỷ thủ buộc phải giao tàu cho chúng, đồng thời chúng trói Thuyền trưởng vàcác thuỷ thủ rồi nhốt xuống khoang tàu, trong quá trình lái tàu chạy trốn do bịlực lượng biên phòng truy đuổi nên tàu đã va vào đá ngầm làm hai thuỷ thủ bịthương

Định dạng
Số trang	274
Dung lượng	1,28 MB