Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục học sinh dân tộc thiểu số

Với mục tiêu không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục dân tộc, miền núi,trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã tập trung các nguồn lực đầu tư pháttriển giáo dục vùng sâu, vùng xa, mở r

I PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đangdiễn ra mạnh mẽ, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực được coi là yếu tốthen chốt, có tính đột phá để phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo bềnvững ở vùng DTTS và miền núi Vấn đề đặt ra là làm thế nào để có thể phát triểnnguồn nhân lực, đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục

Với mục tiêu không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục dân tộc, miền núi,trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã tập trung các nguồn lực đầu tư pháttriển giáo dục vùng sâu, vùng xa, mở rộng mô hình trường học bán trú, nội trú;bồi dưỡng phát triển đội ngũ giáo viên và dành nhiều chính sách ưu tiên hỗ trợcho học sinh, giáo viên Do đó chất lượng giáo dục vùng dân tộc thiểu số đã cóchuyển biến rõ nét

Mặc dù chất lượng giáo dục đã được nâng lên, tuy nhiên đối với học sinhvùng dân tộc thiểu số trong cả nước nói chung và ở trường Tiểu học Tây Phongnói riêng vẫn chưa đáp ứng hết yêu cầu của sự phát triển Nhiều học sinh vẫn đọcchậm, viết chữ sai nhiều lỗi chính tả, khả năng tính toán chậm So với chuẩn kiếnthức kỹ năng nhiều em còn chưa đảm bảo Chính vì vậy tôi luôn trăn trở tìm cácgiải pháp để giúp các em phần nào khắc phục được tình trạng trên Do đó tôi

chọn và nghiên cứu thực hiện đề tài: “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục học sinh dân tộc thiểu số”

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

Mục tiêu của đề tài là đưa ra những giải pháp giúp giáo viên nắm được một

số hình thức, phương pháp lôi cuốn học sinh đến trường, hỗ trợ học sinh tối đatrong quá trình học tập Qua đó nâng cao chất lượng giáo dục dân tộc nói riêng vàchất lượng giáo dục trong nhà trường nói chung

Nhiệm vụ của đề tài là nghiên cứu thực trạng, vận dụng các giải pháp đểnâng cao chất lượng giáo dục học sinh dân tộc thiểu số.

3 Đối tượng nghiên cứu

Các giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục học sinh dân tộc thiểu số

4 Giới hạn của đề tài

Các biện pháp giáo dục học sinh dân tộc thiểu số

Học sinh dân tộc thiểu số tại phân hiệu B.Cuê trường Tiểu học Tây Phong từnăm học 2015-2016 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu;

- Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập

- Phương pháp điều tra;

- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm

- Phương pháp thống kê toán học

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục;

II PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lí luận

Từ nhiều năm nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ trì, phối hợp với các bộ,ngành tham mưu để Đảng và Nhà nước ban hành nhiều chính sách hỗ trợ ở vùngmiền núi, vùng đồng bào dân tộc và chỉ đạo các địa phương thực hiện nhằm gópphần nâng cao chất lượng giáo dục Ngày 22/9/2017 công văn số 200/PGDĐT-GDDT của Phòng Giáo dục và Đào tạo Krông Ana Hướng dẫn thực hiện nhiệm

vụ Giáo dục dân tộc năm học 2017-2018 với nhiệm vụ như sau:

Tiếp tục triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XII của Đảng; Nghịquyết số 44/NQ-CP ngày 09/6/2014 của Chính phủ ban hành Chương trình hành

động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW và Kế hoạch hành độngcủa ngành Giáo dục triển khai Chương trình hành động của Chính phủ thực hiệnNghị quyết số 29-NQ/TW ban hành kèm theo Quyết định số 2653/QĐ-BGDĐTngày 25/7/2014 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; Quyết định số 1557/QĐ-TTg ngày 10/9/2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt một số chỉ tiêuthực hiện các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ đối với đồng bào dân tộc thiểu sốgắn với mục tiêu phát triển bền vững sau năm 2015; Quyết định số 402/QĐ-TTgngày 14/3/2016 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Phát triển đội ngũcán bộ, công chức, viên chức người dân tộc thiểu số trong thời kỳ mới”; Nghịquyết số 52/NQ-CP ngày 15/6/2016 của Chính phủ về đẩy mạnh phát triển nguồnnhân lực các dân tộc thiểu số giai đoạn 2016-2020, định hướng đến năm 2030

Tiếp tục triển khai thực hiện 09 nhóm nhiệm vụ và 05 giải pháp cơ bản củangành Trong đó, giáo dục dân tộc vùng dân tộc thiểu số, miền núi (DTTS, MN)tiếp tục rà soát, quy hoạch lại mạng lưới hệ thống các trường phổ thông dân tộcnội trú và mạng lưới cơ sở giáo dục phù hợp điều kiện địa phương; tăng cườngcác giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục vùng DTTS, MN; tiếp tục tổ chức tốtviệc dạy học tiếng DTTS cho học sinh trong các trường phổ thông và cán bộ,công chức, viên chức theo quy định; triển khai có hiệu quả các giải pháp tăngcường tiếng Việt cho trẻ em, học sinh ở các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học ởvùng DTTS,MN

Thực hiện có hiệu quả các chính sách đã ban hành đối với giáo dục dân tộc;tiếp tục nghiên cứu, đề xuất, điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện các chính sách hỗtrợ người dạy, người học và cơ sở giáo dục ở vùng DTTS,MN

2 Thực trạng

Trường Tiểu học Tây Phong đóng trên địa bàn xã Băng Adrênh, có 3 điểmtrường cách nhau khá xa (điểm chính, phân hiệu K62 và phân hiệu B.Cuê) Hàngnăm tỉ lệ học sinh dân tộc thiểu số chiếm khoảng hơn 30% số học sinh toàn

trường Số lượng này chủ yếu tập trung ở điểm trường B.Cuê (trên 90%), buônK62 khoảng 10%

Trong những năm qua, nhà trường được sự quan tâm của cấp ủy Đảng,chính quyền địa phương trong việc phối hợp giáo dục học sinh dân tộc thiểu số.Các em được hỗ trợ quần áo, sách vở, đồ dùng học tập, hỗ trợ chi phí học tập chohọc sinh nghèo nên đã phấn khởi đến trường Bên cạnh đó nhà trường được sựquan tâm chỉ đạo sát sao của phòng Giáo dục & Đào tạo Krông Ana trong việcchỉ đạo hoạt động chuyên môn Ban giám hiệu nhà trường rất quan tâm đến côngtác bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên Nhà trường thường tổ chức cácbuổi chuyên đề để các giáo viên được học hỏi và trao đổi kinh nghiệm cho nhau;

tổ chuyên môn thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm trong công tác giảng dạy đểtìm ra những kinh nghiệm hay, dễ hiểu nhằm hướng dẫn học sinh trong học tập.Đội ngũ giáo viên được đào tạo bài bản; trẻ, năng động, sáng tạo, tâm huyết,nhiệt tình trong công tác Mỗi giáo viên luôn nỗ lực, có ý thức tự học, tự rèn cao;Học sinh dân tộc thiểu số trong nhà trường cơ bản đã đọc thông viết thạo, có kỹnăng tính toán tương đối tốt; một số em mạnh dạn, tự tin, có năng khiếu viết vănhay, chữ đẹp

Tuy nhiên, trong thực tế giảng dạy, nhiều giáo viên trẻ do kinh nghiệm cònhạn chế nên chưa sử dụng linh hoạt các phương pháp hình thức tổ chức dạy học

Có giáo viên còn ngại sử dụng đồ dùng dạy học, có khi sử dụng nhưng mang lạihiệu quả chưa cao; chưa mạnh dạn đổi mới cách dạy theo đối tượng học sinh, cònrập khuôn theo sách Cách diễn giải của giáo viên đôi lúc còn khó hiểu đối vớihọc sinh Cá biệt có giáo viên vì quá lo lắng cho chất lượng nên kèm cặp học sinhsuốt giờ ra chơi, lúc ra về tạo áp lực cho bản thân mình và cả học sinh

Mặt khác, học sinh hay rụt rè, ở nhà và cộng đường thường xuyên giao tiếpvới mọi người bằng tiếng mẹ đẻ (tiếng Ê-đê); một số em hay nghỉ học theo giađình đi làm ăn xa hoặc trông em, đi chăn bò, nên tiếp thu bài chậm Có những

em cuối năm học kiểm tra nghiệm thu được lên lớp nhưng sau thời gian nghỉ hèlại quên kiến thức (đầu năm học đọc chưa thông, viết chưa thạo).

Do đó hàng năm học sinh lưu ban của trường hầu hết là học sinh dân tộcthiểu số Điều đó làm cho cán bộ quản lý nhà trường trăn trở tìm ra những giảipháp hay để hạn chế tối đa học sinh lưu ban

3 Nội dung và hình thức của giải pháp

3.1 Mục tiêu của giải pháp

Các giải pháp, biện pháp của đề tài đưa ra nhằm giúp giáo viên hiểu được vaitrò, trách nhiệm của bản thân và có được những giải pháp tốt để nâng cao chấtlượng giáo dục học sinh dân tộc thiểu số cũng như chất lượng giáo dục học sinhtoàn trường

3.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp

3.2.1 Phân công chuyên môn hợp lý

Phân công chuyên môn một cách hợp lý là điều kiện thuận lợi giúp cho việcnâng cao chất lượng Vì vậy ngay từ đầu năm học, ban giám hiệu nhà trường phốihợp với chủ tịch công đoàn thảo luận, nghiên cứu và thống nhất việc phân côngchuyên môn

Nhà trường đã dựa trên tình hình thực tế đội ngũ giáo viên (về năng lựcchuyên môn, sở trường công tác, thâm niên giảng dạy, tinh thần trách nhiệm,hoàn cảnh gia đình)

Tiêu chí để đảm bảo dạy đối tượng học sinh dân tộc thiểu số nhà trường đưara: phải có năng lực chuyên môn, lòng nhiệt tình, kinh nghiệm làm công tác chủnhiệm Do đó giáo viên mới ra trường 2 năm đầu nhà trường phân công dạy thay

cả 3 điểm trường để giáo viên có cơ hội trải nghiệm Khi giáo viên có kinhnghiệm về công tác giảng dạy và chủ nhiệm mới phân công tại điểm trườngB.Cuê và K62

Trong khi phân công chuyên môn, nhà trường còn đặc biệt chú ý đến giáoviên giảng dạy lớp 1 và lớp 5 Đối với lớp 1 phân công giáo viên năng lực chuyênmôn vững vàng, chữ viết đẹp, khéo léo, nhiệt tình, tâm huyết và có kinh nghiệmdạy lớp Một Đối với lớp 5, giáo viên giảng dạy phải có năng lực chuyên mônvững vàng Các giáo viên còn lại phân công theo năng lực, sở trường, điều kiện,hoàn cảnh,…

Tóm lại chọn đúng người, giao đúng việc, đúng sở trường thì việc gì cũngthành công

3.2.2 Bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ giáo viên

a) Nâng cao vai trò trách nhiệm của giáo viên

Như chúng ta đã biết muốn nâng cao chất lượng giáo dục thì trước hết phảiquan tâm đến chất lượng đội ngũ Mỗi một người thầy phải xác định được vai tròtrách nhiệm của bản thân trong sự nghiệp giáo dục nói chung, đặc biệt với họcsinh có hoàn cảnh khó khăn như học sinh dân tộc thiểu số nói riêng Chính vì vậyngười cán bộ quản lý phải sát cánh cùng giáo viên, chia sẻ những tâm tư nguyệnvọng của họ, thấu hiểu khó khăn và hỗ trợ giáo viên kịp thời

Đầu năm học nhà trường tổ chức họp chuyên môn, phân tích thực trạng củađơn vị để giáo viên thấy được nhà trường có những thuận lợi, khó khăn gì và tìm

ra những biện pháp cùng nhau khắc phục Chi bộ, nhà trường, tổ chuyên môngiao trách nhiệm cho giáo viên về công tác chủ nhiệm, trách nhiệm trong côngtác giảng dạy (giáo viên đăng ký chỉ tiêu học sinh đi học chuyên cần, tỉ lệ lên lớp,

…) Yêu cầu mỗi giáo viên cần nêu cao tinh thần tự học, tự rèn, tự sáng tạo đểđảm bảo chỉ tiêu đăng ký Dù khó khăn đến đâu cùng không nản chí, luôn quantâm, gần gũi học sinh, thấy khó khăn ở đâu thì báo cáo về tổ chuyên môn, bangiám hiệu nhà trường để cùng tháo gỡ

b) Nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên

Việc nâng cao năng lực cho giáo viên là việc làm thường xuyên trong nhàtrường Xác định có thầy giỏi thì mới có trò giỏi nên ngay đầu năm học nhàtrường đã có kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên Cụ thể như sau:

- Tháng 8: chỉ đạo các tổ chuyên môn họp tổ đề xuất nội dung cần tập huấn,chuyên đề Ban giám hiệu tổng hợp xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn;thành lập tổ bồi dưỡng chuyên môn, thành viên gồm các đồng chí cán bộ quản lí,

tổ trưởng chuyên môn, những giáo viên đạt giải cấp huyện, cấp tỉnh

- Tháng 9, 10, 11, 3: tổ chức thao giảng, hội giảng, thi giáo viên dạy giỏi cấptrường Sau mỗi tiết dạy, cả người dạy và người dự cùng phân tích kỹ ưu điểm,tồn tại của tiết dạy; tư vấn những hình thức, phương pháp giảng dạy hay để giáoviên học hỏi lẫn nhau

Song song với những việc làm trên nhà trường tổ chức tập huấn, chuyên đềcấp trường, cấp tổ Đặc biệt với những chuyên đề được tiếp thu từ cấp huyện, nhàtrường vận dụng tập huấn cụ thể theo tình hình của đơn vị Ví dụ đánh giá thườngxuyên với học sinh dân tộc thiểu số thì áp dụng như thế nào? (Về việc học sinhviết sai quá nhiều lỗi, không chịu hợp tác với giáo viên,…) Ngoài ra tổ chuyênmôn, nhà trường còn tập tổ chức một số chuyên đề giúp giáo viên có thêm kinhnghiệm dạy học sinh DTTS như: Tăng cường tiếng Việt cho học sinh DTTS, kinhnghiệm hướng dẫn học sinh đọc đúng,

Ngoài ra, ban kiểm tra nội bộ tiến hành kiểm tra thường xuyên để tư vấn, hỗtrợ kịp thời khi giáo viên, học sinh gặp khó khăn Nhà trường tạo điều kiện để tổtrưởng chuyên môn, giáo viên tam gia sinh hoạt Cụm chuyên môn, khuyến khíchgiáo viên mạnh dạn chia sẻ kinh nghiệm Nhờ đó mà giáo viên tự tin trong quátrình giảng dạy

3.2.3 Tăng cường vận động học sinh đi học chuyên cần, duy trì sĩ số

Việc duy trì sĩ số, đảm bảo chuyên cần ở trường tiểu học đóng một vai tròrất quan trọng trong việc học tập của học sinh Nó là nền tảng giúp các em lĩnhhội kiến thức một cách đầy đủ và mang lại kết quả học tập tốt

a) Làm tốt công tác chủ nhiệm

Giáo viên chủ nhiệm có vai trò quan trọng trong việc giúp nhà trường thựchiện tốt công tác giáo dục học sinh, trong đó có công tác duy trì sĩ số Một giáoviên chủ nhiệm tốt không chỉ giúp học sinh lớp mình học tốt mà còn biết cách đểgiúp học sinh siêng năng học tập, yêu thích đến trường

Nhà trường giao chỉ tiêu cho giáo viên về việc đảm bảo duy trì sĩ số ngayđầu năm học Mỗi giáo viên tìm hiểu điều kiện gia đình, đặc điểm tâm lý của họcsinh; coi học sinh vừa là con, vừa là bạn, gần gũi, chia sẻ động viên kịp thời;tham mưu với nhà trường giúp đỡ học sinh có khó khăn đảm bảo học sinh có đủđiều kiện (quần áo, sách vở, đồ dùng học tập,…) để đến trường; cùng với họcsinh trang trí lớp học thân thiện

Ngoài ra, giáo viên phải tích cực đổi mới hình thức và phương pháp giảngdạy: tăng cường sử dụng đồ dùng dạy học, tổ chức các trò chơi học tập, dạy họctheo nhóm,… gợi mở kịp thời giúp học sinh nắm được kiến thức, tránh để họcsinh không hiểu bài dẫn đến chán nản rồi bỏ học

Kiểm tra sĩ số hàng ngày Nếu học sinh nghỉ học, giáo viên tìm hiểu ngay lý

do và vận động kịp thời Trường hợp học sinh nghỉ 2-3 ngày không có lý do, giáoviên vận động không được báo về lãnh đạo nhà trường phối hợp với địa phương

b) Phối hợp với các tổ chức, đoàn thể trong và ngoài nhà trường

Muốn công tác phối hợp đạt hiệu quả cao, trước hết nhà trường phải thực sự

là trung tâm văn hóa giáo dục ở địa phương Ban giám hiệu nhà trường tham giađầy đủ các cuộc họp của địa phương như họp giao ban hàng tháng, họp Hội đồngnhân dân, để tuyên truyền, vận động nhân dân cùng chung tay với giáo dục.Vào dịp hè, ban giám hiệu nhà trường tích cực tham mưu với cấp ủy, chính quyềnphối hợp cùng các ban ngành đoàn thể địa phương tập trung truyên truyền lồngghép trong các buổi họp thôn buôn, thông qua đài truyền thanh của xã về ngàytoàn dân đưa trẻ đến trường đảm bảo tuyển sinh được 100% trẻ 6 tuổi vào lớp 1

Sau ngày tựu trường, chỉ đạo giáo viên nắm tình hình sĩ số học sinh đến lớp,tìm hiểu nguyên nhân những học sinh chưa ra lớp, phối hợp với ban đại diện cha

mẹ học sinh, chính quyền thôn buôn tìm biện pháp vận động phù hợp với từngđối tượng học sinh để huy động tối đa số học sinh trong độ tuổi đến trường;thường xuyên kiểm tra việc đi học chuyên cần của học sinh nhằm phát hiện kịpthời những đối tượng học sinh có nguy cơ bỏ học để có giải pháp khắc phục,không để học sinh bỏ học lâu ngày rồi mới tìm hiểu nguyên nhân và vận động Ngoài ra, nhà trường còn tham mưu với Hội khuyến học xã, Đoàn thanhniên, Hội phụ nữ quyên góp ủng hộ học sinh có hoàn cảnh khó khăn quần áo,sách vở, đồ dùng học tập, để tạo điều kiện cho học sinh đến trường

3.2.4 Tăng cường tiếng Việt cho học sinh

Tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai của học sinh Ở nhà các em giao tiếp bằngtiếng Ê-đê Đến trường phải giao tiếp, học tập bằng tiếng Việt và phải lĩnh hội trithức để đảm bảo chuẩn kiến thức, kỹ năng Đây thực sự là một rào cản lớn đốivới các em Chính vì thế để nâng cao chất lượng giáo dục học sinh dân tộc thiểu

số chúng ta cần chú trọng tăng cường tiếng Việt cho các em

a)Tăng cường tiếng Việt qua các môn học

Căn cứ vào tình hình thực tiễn của đơn vị, đối tượng học sinh, lãnh đạo nhàtrường chỉ đạo giáo viên lựa chọn các biện pháp tăng cường tiếng Việt đảm bảotính thiết thực, phù hợp với đối tượng học sinh Một số biện pháp tăng cườngtiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số mà ban giám hiệu nhà trường đã lựa chọn

và chỉ đạo giáo viên thực hiện đạt hiệu quả như:

- Tổ chức dạy học tăng thời lượng: ưu tiên cho học sinh phân hiệu B.Cuêhọc 9 buổi/tuần Các tiết tăng cường tập trung luyện Toán và Tiếng Việt Nhàtrường chỉ đạo giáo viên chủ động điều chỉnh nội dung, thời lượng dạy học cácmôn học khác để tập trung vào dạy môn Tiếng Việt, Toán Song lưu ý giáo viênhướng dẫn học sinh học tập theo giờ giấc hợp lý, không kéo dài tiết học đến hết

cả giờ ra chơi làm cho học sinh mệt mỏi, nhàm chán

- Dạy học tập trung vào các kiến thức, kĩ năng cơ bản, thiết thực gắn với đờisống địa phương; thực hiện dạy học phân hóa đối tượng học sinh như: phân hóatheo sở thích, khả năng tiếp thu, đặc điểm cá nhân của học sinh, Mỗi giáo viênbám sát khả năng tiếp thu của học sinh để lựa chọn hình thức, nội dung, phươngpháp giảng dạy cho phù hợp với phương châm: “Dạy đâu chắc đấy”, không chạyđua với chương trình, nội dung sách giáo khoa Ví dụ đối với học sinh lớp 2 (đầunăm học) do nghỉ hè các em hầu như quên kiến thức, quên chữ nên với tiết Tậpđọc giáo viên tăng cường hướng dẫn học sinh luyện đọc câu, đọc đoạn, giáo viêngiảng qua về nội dung bài đọc Thời gian sau, học sinh đã biết đọc thì giáo viênhướng dẫn kỹ hơn về nội dung bài.

- Sử dụng linh hoạt các phương pháp, hình thức tổ chức dạy học; tăng cường

tổ chức dạy học theo nhóm, trò chơi học tập; sử dụng đồ dùng dạy học thườngxuyên, có hiệu quả; khuyến khích sử dụng các trò chơi học tập để tăng cườngtiếng Việt và yêu thích tiếng Việt cho học sinh Ví dụ:

+ Tổ chức dạy Luyện tiếng Việt ngoài trời (đối với lớp Một), giáo viên yêucầu học sinh viết và đọc tên những cỏ cây, hoa lá trên sân trường vào bảngcon,

+ Khi dạy học hình thành, đọc, viết các số, giáo viên tổ chức chơi trò chơiđoán số, gắn thẻ số, viết số tương ứng với nhóm đối tượng, để giúp học sinhtăng cường tiếng Việt, mạnh dạn, tự tin

- Ngoài tiết Tiếng Việt, đối với các tiết học khác mỗi giáo viên đều dành

5-10 phút tăng cường tiếng Việt cho học sinh Ví dụ:

+ Tiết Âm nhạc: cuối tiết học giáo viên tổ chức cho học sinh thi viết câu hátmình thích nhất vào vở hoặc bảng con

+ Tiết Thể dục: Tổ chức trò chơi vận động nhảy chụm chân vào ô chữ có tiếng chứa vần

an và đọc phân tích tiếng đó: