Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ tác động của những suy nghĩ tích cực đối với con [r]
Trang 1TRƯỜNG THPT VĨNH YÊN
(Đề thi gồm 02 trang)
ĐỀ THI CHUYÊN ĐỀ LẦN 1 NĂM HỌC 2020-2021
Môn: Ngữ văn 11
Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
Cuộc sống sẽ hạnh phúc hơn nếu ta biết nâng niu cảm xúc của mình thay vì mổ xẻ và phán xét nó Nếu
ta đang cô đơn, tuyệt vọng, đừng cố gắng làm điều gì đó để tìm quên, cũng đừng xem nó như một ung nhọt không thể cứu chữa Thay vào đó, hãy cho mình thời gian và sự tĩnh tâm để nhìn nhận lại những cảm xúc
ấy Hãy mở rộng tâm hồn mình bằng những cảm xúc khác, thay vì tập trung nghĩ đến điều tiêu cực hiện tại…
Bạn rất cần biết về sự khác nhau và tầm ảnh hưởng của hai lối suy nghĩ tiêu cực và tích cực đối với cuộc đời mình
Lối suy nghĩ tiêu cực sẽ khiến ta gặp nhiều khó khăn, bất hạnh Chừng nào ta chưa chịu thay đổi thì chừng đó chúng còn dai dẳng đeo bám ta Mặc dù khó có thể thay đổi cách suy nghĩ của mình trong một sớm một chiều, nhưng ta cần giữ đầu óc thật tỉnh táo để nhìn nhận sự việc Bằng cách nhận diện vấn đề, chia
sẻ với mọi người và giải quyết nó, ta sẽ dần loại bỏ được thói quen nhìn nhận mọi việc một cách tiêu cực Giữa suy nghĩ tích cực và tiêu cực tồn tại một sự khác biệt rất lớn Chỉ cần một ý nghĩ “mình không thể” thoáng qua đầu, phần tiêu cực trong con người ta sẽ nhanh chóng lấn lướt, rồi ám ảnh cho đến khi tâm trí ta bị mặc cảm bủa vây Kết quả là ta rất dễ buông tay đầu hàng Ngược lại, nếu biết hướng sự lựa chọn ấy đến những điều tốt đẹp, ta sẽ nhận được một kết quả khác, sáng sủa hơn Những suy nghĩ tích cực được ươm mầm trong tâm hồn ta sẽ không ngừng sinh sôi nảy nở và đưa ta đến một cuộc sống tươi đẹp
(Theo Tian Daytoa, Ph.D, Quên hôm qua, sống cho ngày mai,
NXB Tổng hợp TP.HCM,2016, Tr.44-45)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích
Câu 2: Theo đoạn trích, chúng ta nên làm gì nếu ta cô đơn và tuyệt vọng?
Câu 3: Dựa vào văn bản, anh chị hãy cho biết lối suy nghĩ tiêu cực có tác hại như thế nào?
Câu 4: Anh/chị có đồng tình với quan điểm “Bằng cách nhận diện vấn đề, chia sẻ với mọi người và giải
quyết nó, ta sẽ dần loại bỏ được thói quen nhìn nhận mọi việc một cách tiêu cực” không? Vì sao?
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày ý
kiến của bản thân về tác động của những suy nghĩ tích cực đối với con người trong cuộc sống
Câu 2 (5,0 điểm)
Phân tích tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ sau:
Đêm khuya văng vẳng trống canh dồn, Trơ cái hồng nhân với nước non
Chén rượu hương đưa say lại tỉnh, Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn
Xiên ngang mặt đất, rêu từng đám, Đâm toạc chân mây, đá mấy hòn
Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại, Mảnh tình san sẻ tí con con!
(Tự tình II, Hồ Xuân Hương, Ngữ văn 11, tập 1,
NXB Giáo dục, 2008, tr.19)
Trang 2-HẾT -TRƯỜNG THPT VĨNH YÊN
ĐỀ KHẢO SÁT LẦN 1
KỲ THI KHẢO SÁT CHUYÊN ĐỀ LỚP 11 NĂM 2020
ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM Bài thi: Ngữ văn
(Đáp án – thang điểm gồm 03 trang)
2 - Theo đoạn trích, chúng ta nên:
+ Đừng cố gắng làm điều gì đó để tìm quên, cũng đừng xem nó như một ung nhọt không thể cứu chữa
+ Hãy cho mình thời gian và sự tĩnh tâm để nhìn nhận lại những cảm xúc ấy + Hãy mở rộng tâm hồn mình bằng những cảm xúc khác, thay vì tập trung nghĩ đến điều tiêu cực hiện tại
0,5
3 -Những tác hại của lối suy nghĩ tiêu cực:
+ Lối suy nghĩ tiêu cực sẽ khiến ta gặp nhiều khó khăn, bất hạnh + Lối suy nghĩ tiêu cực dai dẳng đeo bám ta
+ Phần tiêu cực trong con người ta sẽ nhanh chóng lấn lướt, rồi ám ảnh cho đến khi tâm trí ta bị mặc cảm bủa vây
+ Kết quả là ta rất dễ buông tay đầu hàng
1,0
- Lí giải hợp lí, thuyết phục
Nếu đồng tình, có thể lí giải theo hướng:
+Vì: nhận diện vấn đề sẽ giúp ta nhìn ra cái đúng-sai, được-mất, may-rủi, sai
lầm-bài học kinh nghiệm…Từ đó, ta sẽ không đau khổ,dằn vặt, tiếc nuối mà có thái độ lạc quan, tự tin hơn
+ Vì: chia sẻ với mọi người và giải quyết nó giúp ta giải tỏa căng thẳng, lo lắng;
đem lại cho ta những nhận xét, góp ý, đánh giá khách quan, rõ ràng Từ đó, ta sẽ không cảm thấy bế tắc, tuyệt vọng mà nhìn nhận vấn đề thấu đáo, sáng suốt hơn
(Lưu ý: Thí sinh có thể trình bày quan điểm cá nhân theo nhiều cách khác nhau, giáo viên cần linh hoạt khi đánh giá)
1,0
1 Viết đoạn văn về tác động của những suy nghĩ tích cực đối với con người
trong cuộc sống
2,0
a Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn
Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng-phân-hợp, móc xích hoặc song hành
0,25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
Tác động của những suy nghĩ tích cực đối với con người trong cuộc sống
0,25
c Triển khai vấn đề nghị luận
Thí sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị
luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ tác động của những suy nghĩ tích cực đối với con người trong cuộc sống Có thể triển khai theo hướng:
*Giải thích: Suy nghĩ tích cực là những suy nghĩ lạc quan, nhìn nhận cái hay,
cái tốt, cái giá trị trong mỗi vấn đề, sự vật, sự việc và luôn có hướng hành động
để làm mọi việc tốt hơn
* Bàn luận:
- Suy nghĩ tích cực có tác động quan trọng đối với mỗi người:
+ Sẽ giúp ta dễ dàng vượt qua ác lực, stress trong cuộc sống + Sẽ giúp ta lạc quan, tin tưởng vào cuộc sống
+ Tiếp thêm cho ta động lực, ý chí phấn đấu đạt được thành công +Thiếu suy nghĩ tích cực, con người dễ rơi vào trạng thái chán nản, bi quan, bế tắc…
1,0
Trang 3*Liên hệ bản thân, mở rộng vấn đề:
- Cần phân biệt: suy nghĩ tích cực với suy nghĩ hão huyền, ảo tưởng
- Hãy học cách suy nghĩ tích cực để từ nhận thức đúng đi đến hành động cụ thể tạo dựng cuộc sống tốt đẹp cho bản thân
d Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt
0,25
e Sáng tạo Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ
0,25
2 Phân tích tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ Tự tình II của Hồ
Xuân Hương
5,0
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề,Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn đề
0,25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận Tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ Tự tình II của Hồ Xuân Hương
0,5
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:
* Giới thiệu khái quát về tác giả Hồ Xuân Hương và bài thơ Tự Tình II 0,5
* Phân tích tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ:
- Tâm trạng cô đơn, buồn tủi, xót xa vì cuộc đời bất hạnh, duyên phận hẩm hiu (4 câu thơ đầu)
+ Khi vạn vật đã chìm vào giấc ngủ, cũng là khi tâm tư sâu lắng nhất, nỗi cô đơn hiển hiện rõ ràng nhất Âm thanh gấp gáp, dồn dập của tiếng trống canh, trạng
thái trơ trọi, nhỏ bé của ‘’cái hồng nhan’’ giữa ‘’nước non’’ rộng lớn…đã thể
hiện sâu sắc tâm trạng của nhân vật trữ tình với bao nỗi xót xa, tủi hổ, bẽ bàng
+ Nhà thơ muốn mượn rượu giải sầu nhưng càng say lại càng tỉnh, nỗi đau
không những không thể quên được mà còn thêm đắng chát Hình tượng vầng trăng chính là sự tương ứng với cảnh tình éo le của tác giả: Trăng sắp tàn mà vẫn
‘’khuyết chưa tròn’’ cũng như người phụ nữ tuổi xuân sắp trôi qua mà nhân
duyên còn dang dở
- Tâm trạng phẫn uất và thái độ phản kháng, muốn thách thức, vượt lên trên số phận (2 câu luận)
+ Hình ảnh những sự vật nhỏ bé, vô tri (rêu, đá) kết hợp với việc sử dụng các động từ mạnh (xiên, đâm) và biện pháp đảo ngữ đã diễn tả được tâm trạng phẩn
uất đồng thời gợi lên hình ảnh người phụ nữ trong nỗi đau của thân phận hèn mọn vẫn luôn tiềm ẩn một sức sống, một nỗi khao khát vươn lên
- Tâm trạng ngao ngán, chán chường, đầy bi kịch vì tình duyên không như ý nguyện (2 câu kết)
+ Cách sử dụng từ ngữ đặc sắc (phân tích ý nghĩa biểm cảm của từ ‘’ngán’’ và các từ đồng âm khác nghĩa ‘’xuân’’, ‘’lại’’), kết hợp với thủ pháp nghệ thuật tăng tiến (Mảnh tình-san sẻ- tí-con con) thể hiện sâu sắc tâm trạng buồn nản
chán chường vì nỗi tuổi xuân ngày một phôi pha theo năm tháng mà tình duyên
cứ mãi chẳng vẹn tròn, thậm chí còn ngày càng ít ỏi hơn
* Nghệ thuật:
Tâm trạng nhân vật trữ tình được khắc họa thành công qua nghệ thuật sử dụng từ ngữ giản dị mà đặc sắc; hình ảnh thơ giàu sức biểu cảm, táo bạo mà tinh tế; vận dụng thành công các hình thức đối, đảo ngữ, thủ pháp tăng tiến
1,0
0,5
0,5
0.5
* Đánh giá:
- Bài thơ vừa khắc họa tâm trạng nhân vật trữ tình với những nỗi đau buồn, tủi
hổ, xót xa vừa gợi lên hình ảnh người phụ nữ dám thách thức duyên phận, gắng gượng vươn lên nhưng vẫn rơi vào bi kịch Đó là lời ‘’tự tình’’của riêng tác giả
và cũng là tình cảnh, nỗi lòng chung của biết bao người phụ nữ trong xã hội phong kiến
0,5
Trang 4-Hết -
- Với những nét đặc sắc cả về nội dung và nghệ thuật, Tự Tình II vừa là bài thơ
có giá trị nhân văn sâu sắc vừa là bài thơ Nôm có giá trị thẩm mỹ cao
d Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt
0,25
e Sáng tạo Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ
0,5