-Xét về mặt lập luận: mỗi câu ghép trình bày một việc mà lão Hạc nhờ ông giáo.Nếu tách mỗi vế câu trong từng câu ghép thành 1 câu đơn thì không đảm bảo được tính mạch lạc của lập luận[r]
Trang 1Thùc hiÖn: Ph¹m ThÞ Trµ Giang
Líp 8C
TiÕt 46
Trang 2I.Quan hệ ý nghĩa giữa các câu ghép:
1.Tìm hiểu ví dụ:
VD1: Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu sau đây là quan
hệ gì? Trong mối quan hệ đó, mỗi vế câu biểu thị ý
nghĩa gì?
a/ “Có lẽ tiếng Việt của chúng ta đẹp bởi vì tâm hồn của người Việt Nam ta rất đẹp,bởi vì đời sống,cuộc đấu
tranh của nhân dân ta từ trước tới nay là cao quý, là rất đẹp”
b/Tôi gật đầu mỉm cười nhìn Lan và Lan cũng gật đầu c/Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi,vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học
Trang 3a/Quan hệ nguyên nhân.(vế1:kết quả; vế 2:nguyên nhân)
b/Quan hệ đồng thời
c/-Vế 1-vế 2:quan hệ nguyên nhân;
-vế2-vế 3:quan hệ giải thích
Trang 4VD2: Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép ở những câu sau đây:
a/Vì trời mưa nên đường làng lầy lội.-> ……… b/Nếu anh ấy đến thì tôi sẽ đi ngay.->……… c/Tuy nhà Lan nghèo nhưng bạn ấy vẫn học giỏi.->……… d/ Không những tôi trách nó mà còn giận nó vô cùng.… e/Lan không những học giỏi mà bạn ấy còn hát rất hay… gTrời vừa mới sáng nhưng chợ đã đông người………
i/Nếu quê anh có nhiều dừa thì quê tôi có nhiều mía…… h/Anh đọc trang báo này hay tôi đọc………
Trang 5a/Vì trời mưa nên đường làng lầy lội.->.
VD2: Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép ở những câu sau đây:
quan hệ nguyên nhân
b/Nếu anh ấy đến thì tôi sẽ đi ngay.-> quan hệ điều kiện.
c/Tuy nhà Lan nghèo nhưng bạn ấy vẫn học giỏi.-> quan hệ tương phản.
d/ Không những tôi trách nó mà còn giận nó vô cùng.-> quan hệ tăng tiến.
e/Lan không những học giỏi mà bạn ấy còn hát rất hay.-> quan hệ bổ sung
g/Trời vừa mới sáng nhưng chợ đã đông người.-> quan hệ tiếp nối
i/Nếu quê anh có nhiều dừa thì quê tôi có nhiều mía.-> quan hệ so sánh , đối chiếu h/Anh đọc trang báo này hay tôi đọc.-> quan hệ lựa chọn
Trang 61.Các quan hệ ý nghĩa thường gặp trong câu ghép:
Kiểu quan hệ Dấu hiệu nhận biết
-Quan hệ nguyên nhân -Vì…nên; bởi vì…cho nên; sở dĩ…
là vì;…
-Quan hệ điều kiện(giả thiÕt) -Nếu…thì; hễ…thì;giá…thì;…
-Quan hệ tương phản -Tuy…nhưng;mặcdù…nhưng;
-Quan hệ tăng tiến -Không những…mà còn; chẳng
những…mà;…
- Quan hệ lựa chọn -Hay /hoặc/…
-Quan hệ bổ sung -Và,…
-Quan hệ tiếp nối -Và,…
-Quan hệ đồng thời -Và,…
-Quan hệ giải thích -Dấu câu(dấu hai chấm,dấu phẩy).
Trang 7Đọc các câu sau đây em có nhận xét gì?
1.Trời quang mây,trăng sáng và lạnh.->qh bổ sung
2.Hoa móng ngựa nở trên sườn núi và hoa mai dệt vàng hai bên
bờ suối.->qh đồng thời
3.Nếu anh đến thì tôi sẽ đi ngay.->qh điều kiện.
4.Nếu quê anh nhiều dừa thì quê tôi nhiều mía.->qh đối chiếu,so sánh.
5.Không những tôi trách nó mà còn giận nó vô cùng.->qh tăng tiến.
6.Lan không những học giỏi mà còn hát hay.->qh bổ sung
7.Kết cục ,anh chàng “hầu cận ông lý” yếu hơn chị chàng con mọn, hắn bị chị này lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm.->qh nguyên nhân
Trang 8II.Luyện tập:
Bài 1:Xác định quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu trong những câu ghép dưới đây và cho biết mỗi vế câu biểu thị ý nghĩa gì?
b) Nếu trong pho lịch sử loài người xóa các thi nhân, văn nhân và đồng thời trong tâm linh loài người xóa hết những dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn sẽ đến bực nào!
c) Như vậy ,chẳng những thái ấp của ta được vững bền,mà bổng lộc các ngươi cũng đời đời hưởng thụ;chẳng những gia quyến của
ta được êm ấm gối chăn, mà vợ con các ngươi cũng được bách niên giai lão; chẳng những tông miếu của ta sẽ được muôn đời tế lễ, mà
tổ tông các ngươi cũng được thờ cúng quanh năm;…
e) (1)Hai người giằng co nhau,du đẩy nhau,rồi ai nấy đều buông gậy ra,áp vào vật nhau[…].
Trang 9§¸p ¸n:
a)Hai vế câu có quan hệ điều kiện
(điều kiện-kết quả)
c)Các vế câu có quan hệ tăng tiến.
e)(1)Hai vế câu có quan hệ thời gian
Trang 10• Bài 2:
cõu ghộp
khụng? Vỡ sao?
Đoạn 1(sgk): ( 1 )Biển luụn thay đổi màu tựy theo sắc mõy
-Cõu ghộp: Cõu 2,3,4,5.->cỏc vế cõu cú quan hệ điều kiện.
Vế đầu chỉ điều kiện,vế sau chỉ kết quả.
Đoạn 2: Biển luôn thay đổi màu tuỳ theo sắc mây trời Trời xanh thẳm Biển cũng xanh thẳm nh dâng cao lên, chắc nịch Trời rải mây trắng nhạt Biển mơ màng dịu hơi s ơng trời
âm u mây m a Biển xám xịt nặng nề.Trời ầm ầm giông gió
Biển đục ngầu giận dữ
Không thể tách các vế câu thành câu đơn vì: ý nghĩa của các
vế câu có quan hệ chặt chẽ với nhau
Trang 11§¸p ¸n bµi tËp 3(sgk):
Đánh giá về cách dùng câu ghép
-Xét về mặt lập luận: mỗi câu ghép trình bày một việc
mà lão Hạc nhờ ông giáo.Nếu tách mỗi vế câu trong từng câu ghép thành 1 câu đơn thì không đảm bảo
được tính mạch lạc của lập luận
-Xét về giá trị biểu hiện : tác giả cố ý viết câu dài để tái hiện cách kể lể “dài dòng”của lão Hạc
Trang 12Bài tập 4:
a/Xác định câu ghép trong đoạn trích
b/Quan hệ ý nghĩa giữa các vế của câu ghép thứ 2 là quan hệ gì?
c/Thử tách mỗi vế trong các câu ghép thành một câu đơn và so sánh cách viết ấy với cách viết trong đoạn trích, từ đó hình dung xem nhân vật nói như thế nào?
§¸p ¸n:
a/ Câu ghép: câu 2,3,4.
phục cái Tý chấp nhận việc đến ở cho nhà Nghị Quế, để lấy tiền nộp sưu cho anh Dậu -> Quan hệ giữa các vế trong câu ghép thứ 2 là quan hệ điều kiện.
thuyết phục con nhưng chị cũng đang rất đau đớn)
=>Nếu tách thành hàng loạt câu ngắn như vậy sẽ khiến người đọc hình dung
là chị Dậu đang nói nhát gừng hoặc nghẹn ngào(khác với cách viết của tg).
Trang 13*Củng cố,dặn dò:
1.Theo em câu ghép là câu:
A.Có một cụm C-V;
B.Có cụm C-V nhỏ nằm trong cụm C-V lớn;
C.Có từ hai hay nhiều cụm C-V, các cụm C-V này
không bao chứa nhau
C©u ghÐp lµ:
bao chứa nhau.
Trang 142.Cách nối các vế trong câu ghép:
- Dùng từ có tác dụng nối các vế câu;
- Không dùng từ nối ->dùng dấu câu: dấu phẩy, dấu hai
chấm,dấu chấm phẩy
3 Gi÷a c¸c vÕ cña c©u ghÐp cã quan hÖ ý nghÜa víi nhau kh¸ chÆt chÏ
§Ó nhËn biÕt mçi quan hÖ gi÷a c¸c vÕ c©u cÇn dùa vµo :
-Nh÷ng tõ ng÷ cã t¸c dông nèi
- Ng÷ c¶nh giao tiÕp
Trang 15VỀ NHÀ:-Làm bài tập 2(đoạn 2);bài tập 4(câu a).
-Nắm vững kiến thức về câu ghép
-Chuẩn bị bài: “Bài toán dân số”:đọc kỹ văn bản, tìm hiểu các câu hỏi ở sgk