Nhiệm vụ của ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo theo luật thi hành án hình sự việt nam

Quy định của Luật Thi hành án hình sự Việt Nam về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo .... Thực tiễn áp d

TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2020

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH

NHIỆM VỤ CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ ĐƯỢC GIAO GIÁM SÁT, GIÁO DỤC NGƯỜI ĐƯỢC HƯỞNG ÁN TREO

THEO LUẬT THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ VIỆT NAM

CHUYÊN NGÀNH LUẬT HÌNH SỰ VÀ TỐ TỤNG HÌNH SỰ

Mã số: 8380104

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN HUỲNH BẢO KHÁNH

Học viên: TRẦN THỊ THANH TRUYỀN

Lớp Cao học Luật Khóa 3 – Tiền Giang

TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2020

của Tiến sĩ Nguyễn Huỳnh Bảo Khánh, giảng viên Trường Đại học Luật thành

phố Hồ Chí Minh

Các số liệu, các ví dụ, trích dẫn sử dụng trong luận văn đều đảm bảo độ tin cậy, tính chính xác và trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước đây

Tác giả

Trần Thị Thanh Truyền

PHÂN CÔNG NGƯỜI TRỰC TIẾP GIÁM SÁT, GIÁO DỤC NGƯỜI ĐƯỢC

HƯỞNG ÁN TREO 11

1.1 Quy định của Luật Thi hành án hình sự Việt Nam về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo 11

1.2 Thực tiễn áp dụng quy định của Luật Thi hành án hình sự năm 2010 về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo 12

1.2.1 Những hạn chế của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo theo Luật Thi hành án hình sự năm 2010 12

1.2.2 Nguyên nhân dẫn đến những hạn chế của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo theo Luật Thi hành án hình sự năm 2010 14

1.3 Kiến nghị nâng cao hiệu quả thực hiện quy định của pháp luật về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo 15

1.3.1 Kiến nghị hoàn thiện pháp luật thi hành án hình sự 15

1.3.2 Kiến nghị về những vấn đề khác 16

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 18

CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ TRONG VIỆC GIÁM SÁT, GIÁO DỤC NGƯỜI ĐƯỢC HƯỞNG ÁN TREO 19

2.1 Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc yêu cầu người được hưởng án treo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình; có biện pháp giáo dục, phòng ngừa khi người đó có dấu hiệu vi phạm pháp luật 19

2.1.1 Quy định của pháp luật về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc yêu cầu người được hưởng án treo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình; có biện pháp giáo dục, phòng ngừa khi người đó có dấu hiệu vi phạm pháp luật 19 2.1.2 Những hạn chế trong việc áp dụng quy định của pháp luật về nhiệm vụ của

Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc yêu cầu người được hưởng án treo thực hiện

luật về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc yêu cầu người được hưởng

án treo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình; có biện pháp giáo dục, phòng ngừa khi người đó có dấu hiệu vi phạm pháp luật 23 2.1.4 Kiến nghị nâng cao hiệu quả thực hiện quy định của pháp luật về nhiệm

vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc yêu cầu người được hưởng án treo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình; có biện pháp giáo dục, phòng ngừa khi người đó có dấu hiệu vi phạm pháp luật 27

2.2 Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phối hợp với gia đình và

cơ quan, tổ chức nơi người được hưởng án treo làm việc, học tập trong việc giám sát, giáo dục 29

2.2.1 Quy định của pháp luật về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phối hợp với gia đình và cơ quan, tổ chức nơi người được hưởng án treo làm việc, học tập trong việc giám sát, giáo dục 29 2.2.2 Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phối hợp với gia đình và cơ quan, tổ chức nơi người được hưởng

án treo làm việc, học tập trong việc giám sát, giáo dục 30 2.2.3 Kiến nghị nâng cao hiệu quả thực hiện quy định của pháp luật về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phối hợp với gia đình và cơ quan, tổ chức nơi người được hưởng án treo làm việc, học tập trong việc giám sát, giáo dục 31

2.3 Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc lập hồ sơ đề nghị xem xét việc rút ngắn thời gian thử thách gửi cơ quan có thẩm quyền đề nghị quy định tại khoản 1 Điều 66 của Luật Thi hành án hình sự năm 2010, nay là nhiệm vụ khoản 1 Điều 90 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 32

2.3.1 Quy định của pháp luật về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc lập hồ sơ đề nghị xem xét việc rút ngắn thời gian thử thách gửi cơ quan có thẩm quyền đề nghị quy định tại khoản 1 Điều 66 của Luật Thi hành án hình sự năm

2010, nay là khoản 1 Điều 90 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 32 2.3.2 Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc lập hồ sơ đề nghị xem xét việc rút ngắn thời gian thử thách gửi cơ quan có thẩm quyền đề nghị quy định tại khoản 1 Điều 66 của Luật Thi hành án hình sự năm 2010 35

của Luật Thi hành án hình sự năm 2010, nay là khoản 1 Điều 90 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 36

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 38 KẾT LUẬN 39 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thi hành án hình sự là hoạt động thi hành các bản án, quyết định hình sự của Tòa án về hình phạt tử hình, hình phạt tù, hình phạt tù cho hưởng án treo, hình phạt cải tạo không giam giữ, hình phạt quản chế hoặc cấm cư trú, các hình phạt tước một số quyền công dân, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định, trục xuất, phạt tiền, tịch thu tài sản; Thực hiện những bản án hình sự

và quyết định của tòa án đã có hiệu lực pháp luật Trong đó, thay vì áp dụng hình phạt tù là hình phạt tước bỏ sự tự do của người phạm tội bắt họ phải bị cách li khỏi

xã hội thì trong một số trường hợp nhất định sẽ có hiệu quả cao hơn nếu áp dụng biện pháp khác Một biện pháp được áp dụng nhiều trong thực tiễn là hình phạt tù cho hưởng án treo, một trong những biện pháp cưỡng chế hết sức nhân đạo, biện pháp này vẫn đảm bảo mục đích giáo dục người phạm tội trở thành người có ích cho xã hội, có ý thức tuân theo pháp luật và các quy tắc của cuộc sống xã hội chủ nghĩa, ngăn ngừa họ phạm tội mới, hoàn trả cho xã hội con người đã trở nên vô hại, không còn nguy cơ tái phạm nhưng không bắt họ phải bị cách li khỏi xã hội Theo quy định tại Khoản 5, Điều 3 Luật Thi hành án hình sự năm 2010 và Khoản 6 Điều

3 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 thì: “Thi hành án treo là việc cơ quan, người

có thẩm quyền theo quy định của Luật này giám sát, giáo dục người bị phạt tù được hưởng án treo trong thời gian thử thách” Theo quy định của pháp luật hình sự, án treo là hình thức miễn chấp hành hình phạt tù có điều kiện, là trường hợp người bị Tòa án xử phạt tù không quá 03 năm, nhưng căn cứ vào nhân thân của người phạm tội và các tình tiết giảm nhẹ, Tòa án xét thấy không cần phải bắt người này chấp hành hình phạt tù, thì Tòa án cho hưởng án treo và ấn định thời gian thử thách từ 01 năm đến 05 năm Trong thời gian thử thách, Toà án giao người được hưởng án treo cho cơ quan, tổ chức nơi người đó làm việc hoặc chính quyền địa phương nơi người

đó thường trú để giám sát và giáo dục, trong đó thì Ủy ban nhân dân cấp xã là một trong những cơ quan chủ yếu thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn về giám sát, giáo dục người được hưởng án treo Ngoài ra, gia đình người bị kết án cũng phải có trách nhiệm phối hợp với cơ quan, tổ chức, chính quyền địa phương trong việc giám sát, giáo dục người đó Việc thi hành hình phạt tù cho hưởng án treo là nhằm tạo điều kiện cho người được hưởng án treo làm ăn, sinh sống và chứng tỏ sự hối cải, hoàn lương của mình ngay trong môi trường xã hội bình thường Trong quá trình này, các

cơ quan chức năng cần phải giám sát chặt chẽ người chấp hành án treo để buộc họ chấp hành đầy đủ quy định của pháp luật về thi hành án treo và có cơ sở đánh giá chính xác sự hối cải của họ, đồng thời trên cơ sở đó giáo dục, ngăn ngừa họ tái phạm Hoạt động Thi hành án hình sự nói chung và hoạt động Thi hành án treo ở

Ủy ban nhân dân cấp xã nói riêng có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong hoạt động tư pháp và toàn bộ quá trình giải quyết vụ án Thi hành án treo là hoạt động đưa bản

án, quyết định có hiệu lực thi hành ra thực hiện trong thực tế, là công đoạn cuối cùng, bảo đảm cho bản án, quyết định của Tòa án được chấp hành Bản án, quyết định của Tòa án nhân dân khi được chấp hành nghiêm chỉnh góp phần bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và pháp chế xã hội chủ nghĩa; bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức và Nhà nước, góp phần giữ vững ổn định chính trị -

xã hội, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nước

Luật Thi hành án hình sự năm 2010 được Quốc hội Khóa XII thông qua ngày 17/6/2010 tại Kỳ họp thứ 7, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2011 Qua hơn 08 năm thi hành Luật Thi hành án hình sự năm 2010, công tác thi hành án hình sự đã được tổ chức thực hiện đạt hiệu quả cao, bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật và thực hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của Đảng và Nhà nước ta trong giáo dục, cải tạo người phạm tội Bên cạnh kết quả đạt được, Luật Thi hành án hình sự năm 2010 đã bộc lộ những bất cập, hạn chế, một số quy định đã không còn phù hợp với tình hình thực tiễn; đặc biệt, từ năm 2013 đến nay, Quốc hội đã thông qua Hiến pháp mới và nhiều bộ luật, luật có nội dung liên quan đến thi hành án hình sự nên các quy định của Luật Thi hành án hình sự hiện hành không bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với quy định của Hiến pháp và pháp luật có liên quan

Ngày 01/01/2020 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 đã chính thức có hiệu lực pháp luật, thay thế cho Luật Thi hành án hình sự năm 2010 Trong đó, thi hành

án treo được quy định tại Chương V, trong đó Mục 1 “Thi hành án treo” gồm 11 điều quy định từ Điều 84 đến Điều 94 Về nội dung, Luật đã sửa đổi, bổ sung một

số quy định liên quan đến thi hành án treo như bổ sung nhiệm vụ của UBND cấp xã, được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo, theo đó UBND cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo có nhiệm vụ, quyền hạn lập

hồ sơ, tổ chức giám sát, giáo dục người được hưởng án treo; bàn giao hồ sơ cho cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền theo quy định của Luật này (Điều 86) và nhiều điểm mới khác

Ngoài ra, Luật còn quy định người được hưởng án treo có thể được rút hết thời gian thử thách Luật thi hành án hình sự năm 2010 chỉ nêu thủ tục rút ngắn thời gian thử thách của người được hưởng án treo; về điều kiện trình tự thủ tục thời hạn xem xét quyết định rút ngắn thời gian thử thách của án treo được quy định tại Thông tư liên tịch 08/2012/TTLT-BCA-BQP-TANDTC-VKSNDTC ngày 14/8/2012 hướng dẫn rút ngắn thời gian thử thách án treo và Nghị quyết số 02/2018/NQ-HĐTP ngày 15/5/2018 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng Điều 65 của Bộ luật Hình sự về án treo Theo đó, người được hưởng án treo có thể được Tòa án nhân dân cấp huyện hoặc Tòa án quân sự cấp khu vực rút ngắn thời gian thử thách của án treo khi có đủ các điều kiện: Đã chấp hành được một phần hai thời gian thử thách của án treo; Có nhiều tiến bộ, được thể hiện bằng việc trong thời gian thử thách thực hiện nghiêm chỉnh nghĩa vụ của người được hưởng án treo; chấp hành đúng chính sách, pháp luật của Nhà nước, nội quy, quy chế nơi làm việc; tích cực lao động, học tập và sửa chữa lỗi lầm; thực hiện đầy đủ các hình phạt bổ sung, nghĩa vụ khác theo quyết định của bản án; Được

Ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát giáo dục người được hưởng án treo đề nghị rút ngắn thời gian thử thách bằng văn bản

Người được hưởng án treo một năm chỉ được rút ngắn thời gian thử thách một lần từ một tháng đến một năm Người được hưởng án treo có thể được rút ngắn thời gian thử thách nhiều lần, nhưng phải bảo đảm thực tế chấp hành thời gian thử thách đã được ba phần tư thời gian thử thách Tòa án đã tuyên Điều 89, Điều 90 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 đã bổ sung thêm các điều kiện, thủ tục như trên cùng với quy định thêm về việc nếu thời gian thử thách còn lại không quá 01 tháng thì có thể được rút ngắn hết thời gian thử thách còn lại (khoản 2 Điều 89)

Như vậy, Luật mới quy định rất rõ ràng, cụ thể, tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng pháp luật

Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác thi hành án hình sự vẫn còn một số tồn tại, hạn chế nhất định như: Hiệu quả công tác thi hành án treo còn hạn chế, nhiều địa phương khoán trắng công tác Thi hành án hình sự cho lực lượng Công an, từ việc phân công cán bộ quản lý, giám sát, giáo dục đến quá trình tổ chức thi hành án và các thủ tục pháp lý; Ủy ban nhân dân cấp xã tuy giữ vai trò chính trong công tác tổ chức Thi hành án hình sự tại địa phương nhưng thực tế chỉ mang tính hình thức, đôi lúc chỉ hợp thức hoá các văn

bản do Công an tham mưu chuyển sang 1.Xuất phát từ những lý do đã nêu học

viên quyết định chọn đề tài: “Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao

giám sát, giáo dục người được hưởng án treo theo Luật Thi hành án hình sự Việt Nam” làm luận văn thạc sĩ luật học Thông qua công trình nghiên cứu này bản thân

mong muốn đưa ra sự nhìn nhận khách quan, toàn diện những vướng mắc, bất cập trong quy định của Luật Thi hành án hình sự năm 2010 và các văn bản pháp luật hướng dẫn có liên quan về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo Đồng thời, so sánh đối chiếu với những quy định mới mà Luật Thi hành án hình sự năm 2019 đã khắc phục được mặc dù Luật chỉ mới có hiệu lực từ ngày 01/01/2020 đến nay Qua đó đưa ra một số kiến nghị, giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng Luật Thi hành án hình sự năm 2019

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Qua tra cứu tác giả tìm được một số bài viết, công trình nghiên cứu đã đăng trên các tạp chí như: Tạp chí Tòa án nhân dân, Tạp chí Kiểm sát, Nghề luật đã thể hiện, phân tích một số nội dung liên quan đến án treo, cũng như thực tiễn thi hành

và kiểm sát án treo như:

- Lê Đăng Doanh (2011), “Án treo - Một số vấn đề cần nghiên cứu trao đổi

và hướng dẫn thi hành”, Tạp chí Tòa án nhân dân, số 6

- Lệ Hà - Phạm Tuân (2013), “Một số biện pháp nâng cao chất lượng công

tác kiểm sát thi hành hình phạt tù cho hưởng án treo và hình phạt cải tạo không giam giữ”, Tạp chí Kiểm sát, số 23

- Trần Thế Linh (2014), “Giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác

kiểm sát thi hành án treo, cải tạo không giam giữ tại Ủy ban nhân dân cấp xã”, Tạo

chí Kiểm sát, số 17

- Bùi Lê Sính (2014), “Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm

sát hoạt động quản lý, giáo dục các bị án thi hành án treo, cải tạo không giam giữ”,

Tạp chí Kiểm sát, số 18

- Nguyễn Thị Huyền (2015), “Về công tác quản lý giáo dục đối tượng chấp

hành án phạt tù cho hưởng án treo và cải tạo không giam giữ”, Tạp chí Kiểm sát,

- Phạm Minh Tuấn (2015), “Nâng cao chất lượng công tác thi hành án đối

với người được hưởng án treo và phạt cải tạo không giam giữ”, Tạp chí Kiểm sát,

số 18

- Nguyễn Văn Bường (2016),“Hoàn thiện pháp luật về án treo - Cần tính tới

các nhân tố làm cho người bị kết án tái phạm hoặc phạm tội mới”, Nghề luật, số 2

- Bùi Lê Sính (2017), “Một số dạng vi phạm phổ biến trong công tác thi

hành án treo, cải tạo không giam giữ”, Tạp chí Kiểm sát, số 2

Tuy nhiên, tất cả những công trình, bài viết của các tác giả chủ yếu chỉ phân tích chung về án treo nói chung, công tác kiểm sát thi hành hình phạt tù cho hưởng

án treo của Viện kiểm sát và các giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm sát nói riêng, các dạng vi phạm phổ biến trong công tác thi hành án treo, nhưng chưa nói nhiều đến nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc được

giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo

Ngoài ra, theo tìm hiểu của tác giả thì cho đến thời điểm hiện nay, đã có một

số công trình nghiên cứu về án treo, có thể kể đến như:

Nguyễn Thị Hồng Hạnh (2004), Án treo và thi hành án treo tại Thành phố

Hồ Chí Minh một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận văn thạc sĩ luật học, Đại học

Luật Thành phố Hồ Chí Minh Nội dung chủ yếu của luận văn viết về một số vấn đề chung về án treo và thi hành hình phạt tù cho hưởng án treo; thực trạng áp dụng và thi hành án treo tại Thành phố Hồ Chí Minh; một số giải pháp và kiến nghị nâng cao hiệu quả thi hành án treo Luận văn này đã nêu được quy định của án treo theo luật Hình sự Việt Nam; một số vấn đề chung về thi hành hình phạt tù cho hưởng án treo; thực trạng áp dụng và thi hành án treo tại TP Hồ Chí Minh; những hạn chế, vướng mắc trong thi hành án treo tại TP Hồ Chí Minh; hiệu quả thi hành án treo và các giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành án treo tại TP Hồ Chí Minh

Lê Văn Luật (2005), Chế định án treo theo Luật Hình sự Việt Nam một số

vấn đề lý luận và thực tiễn, Luận văn thạc sĩ luật học, Đại học quốc gia Hà Nội Nội

dung chủ yếu của luận văn nghiên cứu việc áp dụng chế định án treo trong hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, việc áp dụng chế định

án treo không có căn cứ và không đúng pháp luật, chủ yếu tập trung nghiên cứu về các căn cứ về cho hưởng án treo (như về mức hình phạt, về nhân thân người phạm tội, về tình tiết giảm nhẹ, về việc xét thấy không cần phải bắt chấp hành hình phạt tù), nghiên cứu về thời gian thử thách và cách tính thời gian thử thách của án treo, nghiên cứu về việc tổng hợp hình phạt khi người được hưởng án treo phạm tội mới

trong thời gian thử thách; nghiên cứu về các biện pháp quản lý, theo dõi, giám sát, giáo dục người được hưởng án treo tại nơi cư trú (hoặc nơi công tác) và tìm ra biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác này Từ kết quả nghiên cứu của luận văn

có thể tìm ra nguyên nhân của việc áp dụng án treo không có căn cứ và không đúng pháp luật, từ đó tìm ra giải pháp hoàn thiện về mặt lý luận cũng như thực tiễn áp dụng các quy định về án treo, đưa ra một số kiến nghị nhằm khắc phục thực trạng

đó cũng như hoàn thiện chế định án treo về mặt lý luận và thực tiễn áp dụng

Huỳnh Văn Út (2013), Án treo trong pháp luật hình sự Việt Nam, Luận văn

thạc sĩ luật học, Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh Nội dung chủ yếu của luận văn viết về những vấn đề lý luận về chế định án treo; tình hình và thực tiễn áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về án treo Luận văn này đã nêu được khái niệm, bản chất pháp lý, ý nghĩa của án treo; sơ lược quá trình hình thành và phát triển các quy định về án treo trong pháp luật hình sự Việt Nam; chế định án treo theo quy định pháp luật hình sự một số nước như Cộng hòa Pháp, Cộng hòa liên bang Đức, Thụy Điển và Trung Hoa; tình hình áp dụng về án treo và thực tiễn

áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 về điều kiện cho hưởng án treo

Phạm Thanh Phương (2014), Án treo và thực tiễn áp dụng tại địa bàn tỉnh

Hải Dương, Luận văn thạc sĩ, Đại học quốc gia Hà Nội Nội dung tổng quát của

luận văn này là làm sáng tỏ hơn về mặt lý luận của án treo trong luật hình sự Việt Nam, xây dựng và đề xuất một số kiến nghị và giải pháp hoàn thiện chế định án treo trong Bộ luật hính sự và giải pháp nâng cao hiệu quả án treo trong thực tiễn xét xử tại địa bàn tỉnh Hải Dương Quá trình nghiên cứu của luận văn là tiếp cận tổng thể những nguyên nhân tồn tại, thông qua đó đề ra các giải pháp nhằm hoàn thiện chế định này Nhiệm vụ của luận văn là làm rõ khái niệm, tính chất, mục đích, ý nghĩa của chế định án treo trong luật hình sự Việt Nam, tập trung nhất vào chế định hiện hành, đối chiếu, so sánh với luật pháp của một số nước trên thế giới, đánh giá thông qua thực tiễn áp dụng tại địa phương Thông qua việc nghiên cứu đề tài tác giả mong muốn đưa ra một số giải pháp nhằm sửa đổi, bổ sung những quy định cụ thể trong việc áp dụng chế định đặc biệt này nhằm phát huy tác dụng triệt để nhất của chế định án treo trong Luật hình sự Việt Nam

Phạm Đức Trung (2014), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về thi hành hình

phạt tù cho hưởng án treo, cải tạo không giam giữ (trên cơ sở nghiên cứu thực tiễn địa bàn tỉnh Nam Định), Luận văn thạc sĩ luật học, Đại học quốc gia Hà Nội Nội

dung chính của luận văn là nghiên cứu về các quy định của pháp luật và thực tiễn

thi hành hình phạt tù cho hưởng án treo, cải tạo không giam giữ trên địa bàn tỉnh Nam Định, từ đó luận văn đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật, cũng như đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả của công tác thi hành hình phạt tù cho hưởng án treo, cải tạo không giam giữ trong thực tiễn

Lâm Trường Hà (2017), Giám sát, giáo dục người được hưởng án treo theo

Luật Thi hành án hình sự Việt Nam, Luận văn thạc sĩ, Đại học Luật Thành phố Hồ

Chí Minh Nội dung chủ yếu của luận văn nói về nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã trong hoạt động giám sát, giáo dục người được hưởng án treo và hoạt động của người được phân công giám sát, giáo dục người được hưởng án treo Luận văn này đã phân tích được một cách toàn diện về các nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo quy định tại Điều 63 Luật Thi hành án hình sự năm 2010 và nêu hết các hạn chế gắn liền với các nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã tại Điều 63 ở hai tỉnh Kon Tum và Gia Lai từ năm 2012-2016 Nội dung của luận văn khảo sát về điều luật có trùng lắp với nội dung luận văn của tôi, nhưng không trùng lắp với thực tế vướng mắc của địa bàn hai tỉnh Tiền Giang và Bến Tre giai đoạn từ năm 2014-2018 mà tôi khảo sát, đồng thời luận văn của tôi sẽ đi vào phân tích một cách bó hẹp xoáy sâu hơn đối với các vướng mắc phổ biến nhất ở địa bàn tôi khảo sát mà không đi vào phân tích hạn chế của tất cả các nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã như nội dung luận văn của tác giả Lâm Trường Hà nên sẽ đưa người đọc đến một khía cạnh khác của vấn đề mặc dù cùng nói về một nội dung

Trần Quang Hiếu (2017), Áp dụng án treo theo pháp luật hình sự Việt Nam

từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình, Luận văn thạc sĩ luật học, Viện hàn lâm khoa học xã

hội Việt Nam Thông qua việc làm sâu sắc thêm những vấn đề lý luận về áp dụng án treo, đánh giá thực trạng những nhân tố tác động đến áp dụng án treo trên địa bàn tỉnh Quảng Bình, luận văn chỉ ra những hạn chế, bất cập và nguyên nhân của những hạn chế, bất cập của việc áp dụng án treo trên địa bàn tỉnh Quảng Bình, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng chế định này tại tỉnh Quảng Bình

Các công trình nghiên cứu trên chỉ nghiên cứu chế định án treo ở một khía cạnh khác theo quy định của Luật Hình sự và Luật Thi hành án hình sự Việt Nam chưa nghiên cứu một cách có hệ thống và chuyên sâu theo định hướng ứng dụng về

cơ quan trực tiếp thực hiện việc giám sát, giáo dục người được hưởng án treo chính

là Ủy ban nhân dân cấp xã Tuy nhiên, những kết quả nghiên cứu của các công trình

này là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị cho việc thực hiện đề tài luận văn thạc sĩ của tác giả

Trên cơ sở kế thừa những kiến thức, thành quả nghiên cứu của các nhà khoa học đi trước, tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu, phân tích, làm rõ nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo theo Luật thi hành án hình sự Việt Nam gắn liền với thực tiễn thi hành án treo ở hai tỉnh Tiền Giang và Bến Tre từ năm 2015-2019, từ đó phát hiện những bất cập, những điểm chưa hợp lý trong các quy định của pháp luật cũng như đề xuất, kiến nghị những giải pháp mới nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động nhiệm vụ của Ủy ban nhân

dân cấp xã trong việc được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu, đánh giá quy định của Luật thi hành án hình sự năm

2010 và Luật Thi hành án hình sự năm 2019 về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp

xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo Qua đó chỉ ra những

vướng mắc, bất cập của luật cần được nghiên cứu sửa đổi, những vấn đề khác mặc

dù có liên quan đến người được hưởng án treo nhưng không thuộc phạm vi nghiên cứu của luận văn

b Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu về không gian:

Tập trung nghiên cứu nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo để phát hiện ra những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong quá trình áp dụng thực tế tại Ủy ban nhân dân cấp xã từ đó kiến nghị những giải pháp hoàn thiện pháp luật cũng như nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo Do có sự hạn chế về thời gian cũng như khả năng tiếp cận, khảo sát của học viên trong quá trình nghiên cứu, đề tài chủ yếu khảo sát số liệu ở hai tỉnh là: Tiền Giang và Bến Tre, chủ yếu là tại cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh Tiền Giang, Bến Tre và một số Ủy ban nhân dân cấp xã tại hai tỉnh này để rút ra kết luận chung phù hợp với điều kiện tự nhiên, tâm lý vùng miền trong khu vực

Phạm vi nghiên cứu của luận văn về thời gian: Luận văn phân tích, đánh giá thực tiễn nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo giới hạn trong thời gian 05 năm (từ năm 2015 đến năm 2019)

5 Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành các nhiệm vụ đã nêu, luận văn sử dụng các phương pháp là:

- Phương pháp phân tích, tổng hợp: Tiến hành thu thập thông tin, tổng hợp tài liệu, số liệu có liên quan đến nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo từ năm 2014 đến 2018 Từ đó thống

kê, sắp xếp theo một trình tự logic để thuận tiện cho việc phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu Phương pháp này được sử dụng xuyên suốt trong toàn bộ luận văn

- Phương pháp thống kê: Sử dụng trong việc phân tích thực tiễn nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo trong việc lập hồ sơ đề nghị xem xét việc rút ngắn thời gian thử thách gửi cơ quan

có thẩm quyền đề nghị quy định tại Khoản 1 Điều 66 của Luật Thi hành án hình

sự năm 2010, nay là Khoản 1 Điều 90 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 tại Chương 2 nhằm thống kê về số người được hưởng án treo được rút ngắn thời gian thử thách theo từng năm tại các tỉnh Tiền Giang và Bến Tre

- Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia: Cũng được sử dụng xuyên suốt trong toàn bộ luận văn nhằm củng cố thêm những khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo để đưa ra những kiến nghị, đề xuất sát với thực tiễn áp dụng pháp luật

6 Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của đề tài

a Ý nghĩa khoa học

Luận văn là một công trình nghiên cứu tương đối hoàn chỉnh về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo theo Luật Thi hành án hình sự Việt Nam Tác giả đã chỉ ra được tầm quan trọng, cũng như những khó khăn, bất cập trong thực hiện các quy định của pháp luật, làm nền tảng, cơ sở đưa ra những kiến nghị hoàn thiện nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo

Luận văn có thể trở thành tài liệu phục vụ cho việc học tập, nghiên cứu về Luật Thi hành án hình sự nói chung, việc thực hiện nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo nói riêng

b Giá trị ứng dụng của đề tài

Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo là một vấn đề được Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm Trên cơ

sở nghiên cứu, phân tích những quy định của pháp luật về nhiệm vụ của Ủy ban

nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo, kết hợp với khảo sát thực tiễn, luận văn xác định những vướng mắc, bất cập của Luật Thi hành án hình sự năm 2010 từ đó đề xuất cụ thể nhằm tiếp tục hoàn thiện quy định của Luật thi hành án hình sự năm 2019 về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo Chính vì vậy, luận văn là một công trình nghiên cứu khoa học có ý nghĩa thực tiễn, có khả năng áp dụng thực

tế rất cao

Những kết quả nghiên cứu của luận văn là nguồn tư liệu để phục vụ cho việc tham khảo thực hiện nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo

7 Bố cục của luận văn

Chương 1 Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo

1.1 Quy định của Luật Thi hành án hình sự Việt Nam về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo

1.2 Thực tiễn áp dụng quy định của Luật Thi hành án hình sự năm 2010 về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo

1.3 Kiến nghị nâng cao hiệu quả thực hiện quy định của pháp luật về nhiệm

vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo

Chương 2 Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc giám sát, giáo dục người được hưởng án treo

2.1 Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc yêu cầu người được hưởng án treo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình; có biện pháp giáo dục, phòng ngừa khi người đó có dấu hiệu vi phạm pháp luật

2.2 Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phối hợp với gia đình

và cơ quan, tổ chức nơi người được hưởng án treo làm việc, học tập trong việc giám sát, giáo dục người đó

2.3 Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc lập hồ sơ đề nghị xem

xét việc rút ngắn thời gian thử thách gửi cơ quan có thẩm quyền đề nghị quy định tại khoản 1 Điều 66 của Luật Thi hành án hình sự năm 2010, nay là khoản 1 Điều

90 Luật Thi hành án hình sự năm 2019

CHƯƠNG 1 NHIỆM VỤ CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ TRONG VIỆC

PHÂN CÔNG NGƯỜI TRỰC TIẾP GIÁM SÁT, GIÁO DỤC

NGƯỜI ĐƯỢC HƯỞNG ÁN TREO

1.1 Quy định của Luật Thi hành án hình sự Việt Nam về nhiệm vụ của

Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo

“Giám sát” là việc chủ thể giám sát theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát trong việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, xử lý theo thẩm quyền hoặc yêu cầu, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý2

“Giáo dục” là một quá trình mà trong đó kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm của một người hay một nhóm người này được truyền tải một cách tự nhiên mà không hề áp đặt sang một người hay một nhóm người khác thông qua giảng dạy, đào tạo hay nghiên cứu để từ đó tìm ra, khuyến khích, định hướng và hỗ trợ mỗi cá nhân phát huy tối đa được ưu điểm và sở thích của bản thân khiến họ trở thành chính mình, qua đó đóng góp được tối đa năng lực cho xã hội trong khi vẫn thỏa mãn được quan điểm, sở thích và thế mạnh của bản thân3

Từ hai định nghĩa nêu trên, theo quan điểm cá nhân rút ra được các định nghĩa sau:

Giám sát người được hưởng án treo là việc Ủy ban nhân dân (sau đây viết tắt là UBND) cấp xã giám sát theo dõi; xem xét, đáng giá hoạt động của người được hưởng án treo trong việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật trong việc chấp hành án treo của mình

Giáo dục người được hưởng án treo là một quá trình (tương ứng với thời gian thử thách của người được hưởng án treo) mà trong đó kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm của người trực tiếp được giao giáo dục người được hưởng án treo được truyền tải một cách tự nhiên đến người được hưởng án treo thông qua phân tích, giải thích các quy định của pháp luật về án treo, đồng thời quan sát, nắm bắt tình hình thực tế của người được hưởng án treo để từ đó tìm ra, khuyến khích, định hướng và

hỗ trợ người được hưởng án treo phát huy tối đa được ưu điểm và sở thích của bản

thân khiến họ trở thành chính mình, qua đó có quá trình cải tạo tốt trong và cả sau thời gian thử thách, đóng góp được tối đa năng lực cho xã hội trong khi vẫn thỏa mãn được quan điểm, sở thích và thế mạnh của bản thân mà vẫn nằm trong khuôn khổ giới hạn của việc chấp hành án

Từ đó cho thấy, người được phân công trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo có vai trò vị trí hết sức quan trọng, là cầu nối giữa người chấp hành án với chính quyền địa phương, người báo cáo, phản ánh cho UBND cấp xã về tình hình chấp hành pháp luật của người được hưởng án treo, cũng như những thuận lợi, khó khăn của họ trong thời gian chấp hành án để từ đó kịp thời giúp đỡ, hỗ trợ

khi họ gặp khó khăn và có biện pháp xử lý, tổ chức kiểm điểm khi họ vi phạm

Tuy nhiên, nhiệm vụ này được quy định hết sức ngắn gọn tại điểm b Khoản 1 Điều 63 Luật Thi hành án hình sự năm 2010 mà không có quy định hướng dẫn gì

thêm: “Phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo”

Tại điểm a khoản 1 Điều 86 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 quy định UBND cấp xã được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo có nhiệm vụ:

“Lập hồ sơ, tổ chức giám sát, giáo dục người được hưởng án treo” Theo tác giả, đây mặc dù là quy định mới bao gồm cả việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo nhưng cũng mang tính chung chung, không rõ ràng và cần có văn bản hướng dẫn cho UBND cấp xã cách tổ chức giám sát, giáo dục cụ thể như thế nào để UBND cấp xã thực hiện tốt hơn nhiệm vụ của mình

1.2 Thực tiễn áp dụng quy định của Luật Thi hành án hình sự năm 2010

về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo

1.2.1 Những hạn chế của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công

người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo theo Luật Thi hành án hình sự năm 2010

Thứ nhất, việc luật quy định về phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo là hết sức ngắn gọn Về mặt hình thức thì rất dễ dàng cho UBND cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo nhưng thực tế lại gây khó khăn cho nhiệm vụ này vì nó không hướng dẫn cụ thể việc phân công như thế nào, đối tượng nào thì phải giao cho đoàn thể hay công an viên hay công chức Tư pháp - Hộ tịch cấp xã để giám sát, giáo dục4

4Công an các tỉnh Tiền Giang, báo cáo công tác thi hành án hình sự từ năm 2015-2019.

Thứ hai, chủ tịch UBND cấp xã sẽ phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo nhưng đa phần là công an viên, nếu người được hưởng án treo là phụ nữ thì phân công cho cán bộ Hội Phụ nữ, là đoàn viên thì phân công cho cán bộ Đoàn thanh niên, còn là nam thì có thể phân công cho cán bộ Hội nông dân giám sát, giáo dục Ví dụ như: Hồ sơ thi hành án treo Huỳnh Kim Đức (phạm tội Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, thời gian thử thách

từ ngày 02/4/2019 đến ngày 02/4/2022); Nguyễn Thái Thiện An (phạm tội Trộm cắp tài sản, thời gian thử thách từ năm 23/4/2019 đến ngày 23/4/2022); Lê Minh Cường (phạm tội Trộm cắp tài sản, thời gian thử thách từ ngày 20/11/2018 đến ngày 20/11/2019) Trên thực tiễn, thì kết quả giám sát, giáo dục do Công an viên và các đoàn thể thực hiện đạt hiệu quả chênh lệch nhau Cụ thể như sau:

- Đối với các trường hợp phân công cho Công an viên trực tiếp giám sát, giáo dục thì việc quản lý chặt chẽ hơn, ý thức chấp hành pháp luật và thực hiện nghĩa vụ của người chấp hành án tốt hơn như: Bản tự nhận xét của người chấp hành án; nhận xét của người được phân công quản lý, giám sát; báo cáo kết quả quản lý giám sát người chấp hành án của người được phân công quản lý… định kỳ được thực hiện đầy đủ, các nội dung phản ảnh chất lượng tốt hơn.

Ví dụ như: Hồ sơ thi hành án treo Trương Minh Tiến (phạm tội Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường

bộ, thời gian thử thách từ ngày 11/10/2019 đến ngày 11/10/2024); Hồng Thị Cẩm Hướng (phạm tội Trộm cắp tài sản, thời gian thử thách từ ngày 29/7/2019 đến ngày 29/7/2020); Tăng Thành Phương (phạm tội Đánh bạc, thời gian thử thách từ ngày 16/10/2018 đến ngày 16/10/2019)

- Đối với các trường hợp phân công cho cán bộ của các đoàn thể quản lý thì

đa số chất lượng quản lý chưa sâu, mang tính hình thức; báo cáo, nhận xét định kỳ nội dung rất chung chung, nhiều kỳ giống như nhau, không phản ảnh đúng thực trạng chấp hành án của đối tượng Nhiều nơi Công an phải viết báo cáo, nhận xét để thành viên cán bộ đoàn thể ký vào nhằm hợp thức hóa hồ sơ5

Thứ ba, cán bộ được trực tiếp phân công theo dõi thi hành án treo không có thời gian đầu tư cho công tác này, không sâu sát và nắm vững địa bàn để theo dõi tốt công tác6

5

Hồ sơ thi hành án treo Hồ Hoàng Khương (phạm tội Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, thời gian thử thách từ ngày 04/9/2019 đến ngày 04/9/2022); Nguyễn Ngọc Phúc (phạm tội Hủy hoại tài sản, thời gian thử thách từ ngày 08/7/2019 đến ngày 08/7/2024); Hà Thị Thùy Liên (phạm tội Trộm cắp tài sản, thời gian thử thách từ ngày 26/11/2019 đến ngày 26/5/2021)

6Công an các tỉnh Bến Tre, báo cáo công tác thi hành án hình sự từ năm 2015-2019.

Thứ tư, nhận thức của cán bộ được phân công trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo về nhiệm vụ được phân công còn hạn chế nên kết quả phối hợp trong công tác quản lý, giám sát, giáo dục người được hưởng án treo còn chưa được nhịp nhàng7

Thứ nhất, Luật Thi hành án hình sự giao cho UBND cấp xã trực tiếp quản lý, giám sát, giáo dục người chấp hành án treo, nhưng không hướng dẫn cách phân công và chưa có các văn bản hướng dẫn thi hành gây khó khăn trong việc thực thi pháp luật, làm phát sinh nhiều vấn đề mới chưa được pháp luật điều chỉnh dẫn đến việc áp dụng pháp luật lúng túng, chậm trễ trong giải quyết, xử lý công tác phân công người giám sát, giáo dục người chấp hành án treo

Thứ hai, công tác tham mưu của Trưởng công an cấp xã cho Chủ tịch UBND cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người chấp hành án treo còn mang nặng tính hình thức, chưa mang lại hiệu quả thiết thực trong quản lý, giáo dục người chấp hành án treo9

Thứ ba, cán bộ làm công tác chuyên trách theo dõi thi hành án treo cấp xã được giao nhiệm vụ giúp Chủ tịch UBND xã theo dõi công tác Thi hành án treo trên địa bàn xã nhưng cán bộ này cũng kiêm nhiệm nhiều công việc; mặc khác trình độ pháp luật của cán bộ làm công tác chuyên trách theo dõi thi hành án án treo ở một

số xã còn hạn chế, đồng thời nhân sự không ổn định, thường xuyên thay đổi theo kế hoạch luân chuyển cán bộ, cán bộ mới tiếp nhận phải làm quen lại từ đầu, chưa bao lâu lại phải bị luân chuyển tiếp, dẫn đến công tác theo dõi bị lũng đoạn10

Thứ tư, cán bộ được UBND cấp xã phân công giám sát, giáo dục người được hưởng án treo về trình độ nghiệp vụ, pháp luật của một bộ phận còn chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đặt ra Một số cán bộ được phân công làm công tác giámsát, giáo dục người được hưởng án treo nghiên cứu chưa sâu các quy định của pháp luật

7Công an các tỉnh Bến Tre, báo cáo công tác thi hành án hình sự từ năm 2015-2019.

8Công an các tỉnh Bến Tre, báo cáo công tác thi hành án hình sự từ năm 2015-2019.

9Công an các tỉnh Tiền Giang, báo cáo công tác thi hành án hình sự từ năm 2015-2019.

10Công an các tỉnh Bến Tre, báo cáo công tác thi hành án hình sự từ năm 2015-2019.

về Thi hành án hình sự, chưa nêu cao tinh thần trách nhiệm trong công việc, chưa được tập huấn về công tác thi hành án treo; người tham mưu giúp việc cho UBND cũng như người trực tiếp giám sát, giáo dục chưa được Cơ quan Thi hành án hình sự Công an cấp huyện hướng dẫn cụ thể11

- Thứ năm, một số lãnh đạo UBND cấp xã nhận thức chưa đầy đủ, toàn diện

và thống nhất về vai trò, vị trí của công tác Thi hành án hình sự nói chung và công tác thi hành án treo nói riêng vì cho rằng đó là nhiệm vụ của công an xã dẫn tới công tác theo dõi, chỉ đạo, điều hành còn thờ ơ, lỏng lẻo chưa chú trọng, sâu sát làm một phần nguyên nhân dẫn tới chất lượng của công tác thi hành án treo không hiệu quả, chất lượng12

1.3 Kiến nghị nâng cao hiệu quả thực hiện quy định của pháp luật về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo

1.3.1 Kiến nghị hoàn thiện pháp luật thi hành án hình sự

Cần có văn bản hướng dẫn chi tiết cách thức và điều kiện cụ thể để UBND cấp xã dễ dàng hơn trong việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo Luật Thi hành án hình sự năm 2019 không quy định cho UBND cấp xã nhiệm vụ phân công người trực tiếp giám sát giáo dục người được hưởng án treo mà thay vào đó là tại Điểm a Khoản 1 Điều 86 Luật Thi hành án hình

sự năm 2019 quy định thêm nhiệm vụ mới cho UBND cấp xã là: “Lập hồ sơ, tổ chức giám sát, giáo dục người được hưởng án treo; bàn giao hồ sơ cho cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền theo quy định của Luật này” Việc “lập hồ sơ giám sát, giáo dục người được hưởng án treo” được quy định tại Khoản 3 Điều 85 của Luật Thi hành án hình sự năm 2019 về Thi hành quyết định thi hành án treo để phù hợp với nhiệm vụ mới này của UBND cấp xã, đây cũng là một quy định mới mà Điều 62 quy định về Thi hành quyết định thi hành án treo của Luật Thi hành án hình

sự năm 2010 không có Tuy nhiên, Luật Thi hành án hình sự năm 2019 lại không quy định cách “tổ chức giám sát, giáo dục người được hưởng án treo”, theo quan điểm cá nhân thì trong từ tổ chức bao gồm cả việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo vì để UBND cấp xã thực hiện nhiệm vụ giám sát, giáo dục người được hưởng án treo mà không có người trực tiếp giám sát, giáo dục thì không thể hoàn thành được Vì thế, nếu luật chỉ quy định nhiệm vụ này

11Công an các tỉnh Bến Tre, báo cáo công tác thi hành án hình sự từ năm 2015-2019.

12Công an các tỉnh Bến Tre, báo cáo công tác thi hành án hình sự từ năm 2015-2019.

mà không quy định cách thức tổ chức giám sát, giáo dục như thế nào thì rất khó khăn cho UBND cấp xã trong việc triển khai thực hiện Cá nhân tác giả đề xuất cần

có văn bản hướng dẫn cách thức để UBND cấp xã tổ chức giám sát, giáo dục người được hưởng án treo thì sẽ giúp UBND cấp xã thuận lợi hơn trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình

và một số quyền khác theo quy định của pháp luật Nhằm đảm bảo cho bản án, quyết định thi hành án hình sự của Toà án đã có hiệu lực thi hành được thực thi nghiêm minh và người chấp hành án trở thành người có ích cho xã hội Kiến nghị đối với người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo nên phân công cho lực lượng Công an cấp xã và Công an viên đặc trách địa bàn quản lý, giám sát, giáo dục Hoặc để công tác này trở nên thiết thực hơn mà không phụ thuộc tất cả vào tham mưu của Trưởng Công an cấp xã thì khi ra quyết định phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo cần tổ chức họp các đoàn thể

xã và đề xuất người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo để từ đó phân công cho phù hợp với tình hình thực tế Chủ tịch UBND cấp xã cần thường xuyên hỏi thăm, khuyến khích, động viên người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo để họ có tinh thần đầu tư hơn cho việc giám sát, giáo dục

- Thứ hai, UBND cấp xã cần quan tâm hơn nữa trong việc bố trí, sử dụng cán

bộ làm công tác chuyên trách theo dõi thi hành án treo, vừa phải có trình độ pháp luật cũng như sự ổn định, kế thừa, chuyển giao trong công tác này để xây dựng mối quan hệ tốt với các đoàn thể và tham mưu tốt cho chủ tịch UBND cấp xã trong triển khai thực hiện nhiệm vụ theo quy định tại Điều 63 Luật Thi hành án hình sự năm

2010 trước đây và hiện tại là Điều 86 Luật Thi hành án hình sự năm 2019

- Thứ ba, công tác thi hành án treo là khâu rất quan trọng, thường xuyên tiếp xúc với người được hưởng án treo nên cần phải bố trí cán bộ có bản lĩnh, có năng

lực và phù hợp với yêu cầu công tác để đảm nhiệm công tác này Cán bộ làm công tác thi hành án treo phải tự mình học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; chủ động phối hợp với cán bộ làm khác trong đơn vị để kịp thời nắm bắt thông tin

và xử lý vụ việc có hiệu quả, cần thường xuyên mở các lớp tập huấn và thông báo rút kinh nghiệm chung để cán bộ làm công tác thi hành án treo có điều kiện nghiên cứu, nắm bắt các quy định của pháp luật, tiếp cận, học hỏi kinh nghiệm thực tiễn từ

đó hoàn thiện những kỹ năng cần thiết phục vụ công tác Đồng thời, cán bộ trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo phải có tinh thần trách nhiệm trong khâu giám sát, giáo dục người được hưởng án treo và cả việc tự mình chủ động làm các hồ sơ trong hoạt động nhận xét, đánh giá quá trình chấp hành án của người được hưởng án treo, tránh hình thức để Công an cấp xã chuẩn bị sẵn nội dung, người được phân công giám sát, giáo dục chỉ viết lại để hợp thức hóa hồ sơ

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã được giao phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo mặc dù không còn được đề cập trực tiếp trong Luật Thi hành án hình sự năm 2019, nhưng đây vẫn là nhiệm vụ rất quan trọng trong cả quá trình thực hiện nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc được giao giám sát, giáo dục người được hưởng án treo Vì người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo cũng như tên gọi, người này sẽ là người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo trong suốt quá trình họ vượt qua thời gian thử thách của mình Do đó, Luật thi hành án hình sự cũng như các văn bản hướng dẫn quy định chi tiết việc thi hành pháp luật cần hướng dẫn cụ thể cách thức

và điều kiện để Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức giám sát, giáo dục người được hưởng án treo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cũng phải quan tâm đến việc phân công người trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo, tránh hình thức chỉ phân công theo sự tham mưu của Công an cấp xã, trên thực tế để đạt kết quả tốt nhất nên phân công công an viên phụ trách địa bàn đó trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo; tuy nhiên, để đảm bảo tính khách quan và phù hợp thì

Ủy ban nhân dân cấp xã nên tổ chức cuộc họp trong đó thành phần vừa có công an viên phụ trách địa bàn và các đoàn thể, sau đó thông qua trường hợp cụ thể về tội danh, giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp, hoàn cảnh gia đình để cuộc họp biểu quyết chọn ra người phù hợp nhất trong việc giám sát, giáo dục người được hưởng án treo Cán bộ được chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã phân công theo dõi công tác thi hành án treo cần tự mình học hỏi, trau dồi kiến thức về Thi hành án hình sự, sắp xếp thời gian đầu tư cho công tác này nhiều hơn; đối với những cán bộ mới được luân chuyển về địa bàn mới cần chủ động tìm hiểu lại địa bàn để có tư liệu tham mưu tốt hơn cho chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã trong công tác theo dõi thi hành án treo Cán bộ được Ủy ban nhân dân cấp xã giao trực tiếp giám sát, giáo dục người được hưởng án treo cũng cần chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật liên quan đến công tác của mình để thực hiện công tác được tốt hơn, sắp xếp thời gian tham gia các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ về thi hành án hình sự do cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện mở; chủ động phối kết hợp với cán bộ khác trong việc thực hiện công tác giám sát, giáo dục của mình

CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ TRONG VIỆC GIÁM SÁT, GIÁO DỤC NGƯỜI ĐƯỢC HƯỞNG ÁN TREO

2.1 Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc yêu cầu người được hưởng án treo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình; có biện pháp giáo dục, phòng ngừa khi người đó có dấu hiệu vi phạm pháp luật

2.1.1 Quy định của pháp luật về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc yêu cầu người được hưởng án treo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình;

có biện pháp giáo dục, phòng ngừa khi người đó có dấu hiệu vi phạm pháp luật

Nhiệm vụ của UBND cấp xã trong việc yêu cầu người được hưởng án treo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình; có biện pháp giáo dục, phòng ngừa khi người

đó có dấu hiệu vi phạm pháp luật được quy định tại điểm c khoản 1 điều 63 Luật

Thi hành án hình sự năm 2010: “Yêu cầu người được hưởng án treo thực hiện đầy

đủ nghĩa vụ của mình; có biện pháp giáo dục, phòng ngừa khi người đó có dấu hiệu

vi phạm pháp luật” và theo Luật Thi hành án hình sự năm 2019 hiện hành thì nhiệm

vụ này được quy định tại điểm b khoản 1 Điều 86 Về nội dung nhiệm vụ này ở hai Luật quy định giống nhau không thay đổi Tuy nhiên, “Nghĩa vụ của người được hưởng án treo” theo Điều 87 của Luật Thi hành án hình sự năm 2019 có nhiều điểm

mới được thêm vào như: “Có mặt theo giấy triệu tập và cam kết việc chấp hành án

theo quy định tại khoản 1 Điều 85 của Luật này”, cụ thể quy định tại khoản 1 Điều

85 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 như sau: “Trong thời hạn 03 ngày làm việc

kể từ ngày nhận được quyết định thi hành án treo, cơ quan thi hành án hình sự

Công an cấp huyện, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu phải triệu tập người

được hưởng án treo, người đại diện trong trường hợp người được hưởng án treo là

người dưới 18 tuổi đến trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú, đơn vị

quân đội nơi người đó làm việc để cam kết việc chấp hành án Người được hưởng

án treo, người đại diện của người được hưởng án treo phải có mặt theo giấy triệu tập, trừ trường hợp vì lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan Trường hợp người được hưởng án treo không có mặt theo giấy triệu tập hoặc không cam kết thì

cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu lập biên bản vi phạm nghĩa vụ.” Điểm mới trong quy định này của Luật

Thi hành án hình sự năm 2019 là về địa điểm mà người được hưởng án treo phải

đến để cam kết việc chấp hành án là trụ sở UBND cấp xã nơi người đó cư trú chứ không phải đến trụ sở cơ quan thi hành án để ấn định thời gian người được hưởng

án treo phải có mặt tại UBND cấp xã như quy định của Luật Thi hành án hình sự năm 2010 trước đây Theo quan điểm của tác giả, đây là một quy định mới tiến bộ, giúp tiết kiệm thời gian của quá trình thi hành án, đồng thời giúp UBND cấp xã có

cơ hội để tiếp xúc, gặp gỡ trực tiếp người được hưởng án treo trước khi lập hồ sơ giám sát, giáo dục họ theo khoản 3 Điều 85 Luật Thi hành án hính sự năm 2019, như vậy hồ sơ sẽ khả thi, bám sát đối tượng hơn Ngoài ra, nghĩa vụ của người được hưởng án treo theo quy định tại Điều 87 Luật Thi hành án hình sự năm 2019 còn có

các nghĩa vụ mới mà Luật Thi hành án hình sự 2010 không có quy định như: “Chịu

sự giám sát, giáo dục của Ủy ban nhân dân cấp xã, đơn vị quân đội được giao giám sát, giáo dục, cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp huyện, cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu nơi cư trú, nơi làm việc; Chấp hành quy định tại Điều 92 của Luật này; Hằng tháng phải báo cáo bằng văn bản với Ủy ban nhân dân cấp xã, đơn

vị quân đội được giao giám sát, giáo dục về tình hình chấp hành nghĩa vụ của mình Trường hợp vắng mặt theo quy định tại khoản 1 Điều 92 của Luật này thì khi hết thời hạn vắng mặt, người được hưởng án treo phải báo cáo về tình hình chấp hành nghĩa vụ của mình.”

Theo quan điểm cá nhân, quy định tại Luật Thi hành án hình sự năm 2019 về

nhiệm vụ “yêu cầu người được hưởng án treo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình;

có biện pháp giáo dục, phòng ngừa khi người đó có dấu hiệu vi phạm pháp luật” đã

khá cụ thể và tiến bộ, khắc phục được một số nhược điểm mà Luật Thi hành án hình

sự năm 2010 mắc phải Tuy nhiên, qua 08 năm thực hiện Luật Thi hành án hình sự năm 2010 trên thực tiễn đã phát sinh nhiều vướng mắc không chỉ liên quan đến quy định của pháp luật mà còn do nhiều nguyên nhân khác mang lại Để góp phần củng

cố thêm cho nhiệm vụ, quyền hạn của UBND cấp xã trong công tác giám sát, giáo dục người được hưởng án treo trong thời gian sắp tới được tốt hơn trong thực tiễn khi áp dụng Luật Thi hành án hình sự năm 2019, chúng ta cần nhìn nhận lại các vướng mắc mà trong thực tiễn UBND cấp xã gặp phải trong 05 năm qua để tìm cách tháo gỡ, khắc phục những vướng mắc tồn đọng đó cho tương lai

2.1.2 Những hạn chế trong việc áp dụng quy định của pháp luật về nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc yêu cầu người được hưởng án treo thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình; có biện pháp giáo dục, phòng ngừa khi người đó có dấu hiệu vi phạm pháp luật