- Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ trong một đêm không ngủ trước ngày khai trường để vào lớp 1 của conI. - GV gọi HS đọc chú thích * - HS trả lời.[r]
Trang 1NGỮ VĂN 7 – Năm học 2010 - 2011
Ngày soạn: Tiết 1
Ngay dạy: Văn bản: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
7A1:……… (Lý Lan)
7A2:………
I Mức độ cần đạt:
- Thấy được tình cảm sâu sắc của người mẹ đối với con thể hiện trong một tình huống đặc biệt: đêm trước ngày khai trường
- Hiểu được những tình cảm cao quý, ý thức trách nhiệm của gia đình đối với trẻ em-tương lai nhân loại
- Hiểu được giá trị của những hình thức biểu cảm chủ yếu trong một văn bản nhật dụng
1.Kiến thức:
- Tình cảm sâu nặng của cha mẹ, gia đình với con cái, ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người, nhất là với tuổi thếu niên, nhi đồng
- Lời văn biểu hiện tâm trạng người mẹ đối với con trong văn bản
2 Kĩ năng :
- Đọc - hiểu một văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của người mẹ
- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị cho ngày khai trường đầu tiên của con
- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm
3.Thái độ:
- Cảm nhận và thấm thía những hình ảnh thiêng liêng, sâu nặng của cha mẹ đối với con cái, thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
II Chuẩn bị:
1 GV: giáo án, tham khảo tài liệu liên quan, tranh, bảng phụ
2 HS: Đọc kĩ văn bản và trả lời câu hỏi SGK
3 Phương pháp dạy học: Phương pháp thuyết giảng, bình giảng, đọc biểu cảm sáng tạo
III Tiến trình:
1/ Ổn đ ịnh lớp : 7A1:………
7A2:………
2/ Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra SGK, vở BT, vở ghi bài học.
3/ Bài mới:
Hoạt động của Thầy Hoạt động
của Trò
Nội dung
Hoạt động 1: Giới thiệu bài
Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho HS.
Phương pháp: vấn đáp, gợi tìm, phân tích…
Thời gian: 2p
Hoạt động 2: Tìm hiểu chung về văn bản:
Mục tiêu: HS nắm được xuất xứ, phương thức biểu đạt của bài.
Phương pháp: vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ.
Thời gian: 8p
- GV hướng dẫn cách đọc văn bản: Đọc
rõ ràng, diễn cảm để thấy được tâm
trạng của người mẹ
- GV đọc mẫu
- 2 HS đọc tiếp
I Tìm hiểu chung.
Trang 2H GD có vai trò như thế nào đối với
sự phát triển của thế hệ trẻ? Ở VN nói
riêng?
- HS trả lời
- GD có vai trò to lớn với sự phát triển của XH
- Ở VN ngày nay GD đã trở thành sự nghiệp của toàn XH
H/ Theo em văn bản này thuộc văn
bản gì ?
- Văn bản nhật dụng
- HS trả lời - Là văn bản nhật dụng đề
cập tới những mối quan hệ giữa gia đình, nhà trường và trẻ em
H/ Em hãy tóm tắt văn bản bằng vài
câu ngắn gọn Bài văn viết về việc gì?
- Bài văn viết về tâm trạng của người
mẹ trong một đêm không ngủ trước
ngày khai trường để vào lớp 1 của con
- GV gọi HS đọc chú thích * - HS trả lời *Chú thích: Sgk
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết:
Mục tiêu: HS nắm được những tình cảm của người mẹ
và tâm trạng của người mẹ trong đêm trước ngày khai
trường của con.
Phương pháp: vấn đáp, tái hiện nêu và giải quyết vấn
đề,úo sánh đối chiếu.
Thời gian: 20p
I Tìm hiểu chi tiết:
H Đêm trước ngày khai trường của
con, người mẹ làm gì và tâm trạng
như thế nào? Điều đó biểu hiện ở
những chi tiết nào?
- Mẹ không ngủ được; Cụm từ không
ngủ được lặp 5 lần…
- Mẹ ngắm nhìn con ngủ, săn sóc giấc
ngủ cho con và chuẩn bị các thứ cho
con đến trường
- Mẹ bâng khuâng, xao xuyến trước
những suy nghĩ những hồi ức về đứa
con mai sẽ đến trường
-Con: gương mặt thanh thoát, ngủ say
như uống ly sữa, ăn cái kẹo, tựa ngiêng
trên gối mềm, đôi môi hé mở thỉnh
thoảng chúm lại… Giúp mẹ dọn đồ
chơi, háo hức về ngày mai thức dạy cho
kịp giờ…
- HS trả lời 1 Những tình cảm dịu ngọt
mẹ dành cho con:
H Vậy những tình cảm của mẹ dành
cho con là những tình cảm như thế
nào?
- HS trả lời + Trìu mến quan sát những
việc làm của cậu học trò ngày mai và lớp Một
+ Vỗ về để con ngủ, xem lại những thứ đã chuẩn bị cho ngày mai đến trường
H/ Ở đây tác giả sử dụng biện pháp - HS trả lời
Trang 3nghệ thuật gì?
(Tương phản)
H Tại sao người mẹ trằn trọc không
ngủ được?
* Mẹ không ngủ được vì lý do sau:
+ Mẹ cứ miên man suy nghĩ về đứa con
mình
+ Nôn nao nghĩ về ngày khai trường đã
để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn
người mẹ (Kí ức tuổi thơ của mẹ trỗi
dậy)
+ Người mẹ nghĩ về ngày khai trường ở
nước Nhật…
+ Cuối cùng người mẹ không ngủ được
vì đang nghĩ đến việc phải làm ngày
mai…
H Hình ảnh đứa con được tác giả
khắc hoạ với những nét tính cách
nào?
- Thơ ngây hồn nhiên, nhạy cảm
- Ngoan biết vâng lời mẹ
- HS trả lời 2 Tâm trạng của người mẹ
trong đêm không ngủ được:
H Tâm trạng của người mẹ trong
đêm không ngủ được?
- HS trả lời - Suy nghĩ về việc làm cho
ngày đầu tiên con đi học thật
sự có ý nghĩa
- Hồi tưởng lại kỉ niệm sâu đậm, không thể nào quên của bản thân về ngày đầu tiên đi học
- Từ câu chuyện về ngày khai trường ở Nhật, suy nghĩ về vai trò giáo dục đối với thế
hệ tương lai
H/ Trong văn bản này, người mẹ đang
tâm sự với ai?
- Mẹ không trực tiếp nói với con và
cũng không trực tiếp nói với ai Mẹ
nhìn con ngủ như đang tâm sự với con
nhưng thực ra đang nói với chính
mình
- HS trả lời
H/ Cách viết này có tác dụng gì?
- Tg để nhân vật tự giãi bày cảm xúc,
làm nổi bật tâm trạng, những điều sâu
kín trong tâm tư tình cảm của người mẹ
mà lời đối thoại trực tiếp khó có thể làm
được
- HS trả lời
H/ Những câu văn nào nói về vai trò
và tầm quan trọng của nhà trường đối
với thế hệ trẻ?
(Ai cũng biết rằng Sau này )
- HS trả lời
Trang 4H Người mẹ trong câu chuyện có ý
nghĩa như thế nào?
- Rất mực thương con
- Hiểu con mình
- Hiểu biết sâu sắc những vấn đề XH
- HS trả lời
H/ Kết thúc bài văn người mẹ nói: “
Bước qua cổng trường là một thế giới
kì diệu sẽ mở ra.” Em hiểu thế giới kì
diệu ấy là gì?
– GV nhận xét
* Nhà trường đã mang lại cho em
những gì về tri thức, tình cảm tư tưởng,
đạo lý, tình bạn, tình thầy trò Thế
giới của những niềm vui, hi vọng nhưng
cũng không ít nỗi buồn và những vấp
ngã khiến ta phải nhớ suốt đời Nhà
trường là tất cả tuổi trẻ của mỗi con
người
- HS phát biểu
Hoạt động 4: Hệ thống kiến thức đã tìm hiểu qua bài.
Mục tiêu: HS khái quát kiến thức.
Phương pháp: Khái quát hoá.
Thời gian: 6p
GV chốt nội dung cơ bản.
H Vậy toàn văn bản tác giả sử dụng
NT như thế nào?
H Nêu ý nghĩa của văn bản?
- HS trả lời
- HS ghi nhớ
III Tổng kết:
1 Nội dung:
2 Nghệ thuật:
- Lựa chọn hình thức tự bộc bạch như những dòng nhật kí của ngời mẹ nói với con
- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm
3 Ý nghĩa văn bản.
- Thể hiện tấm lòng, tình cảm của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người
Hoạt động 5: Liên hệ thực tế
Mục tiêu: HS vận dụng được những kiến thức vào thực
tiễn.
Phương pháp: So sánh đối chiếu.
Thời gian: 7p
H Tìm hiểu văn bản này trong những
ngày đầu năm học mới, em hiểu thêm
được điều gì mới mẻ cho bản thân?
Theo em, thế giới kì diệu sẽ mở ra khi
bước qua cánh cổng trường mà người
mẹ nói là thế giới gì?
- HS trả lời
Trang 5- Phải biết rung động, trân trọng những
thời khắc đáng nhớ trong cuộc đời
mình Biết yêu thương những người đã
yêu thương mình…
- Đó là thế giới tri thức, của những tình
cảm cao đẹp, của ước mơ và khát vọng,
của niềm vui nỗi buồn….gắn liền với
tuổi thơ của mỗi người…
H Một bạn cho rằng, có rất nhiều
ngày khai trường, nhưng ngày khai
trường để vào lớp Một là ngày có dấu
ấn sâu đậm nhất trong tâm hồn mỗi
con người Em có tán thành với ý kiến
đó không? Vì sao?
- Thảo luận nhóm, đại diện nhóm trả lời
Hoạt động 6: Hướng dẫn học sinh học học ở nhà.
Thời gian: 2p
- Học để nắm được nội dung nghệ thuật ý nghĩa
và hình thức trình bày của của văn bản
- Viết một đoạn văn về kỉ niệm đáng nhớ nhất
trong ngày khai trường của em
- Soạn bài Mẹ tôi
IV Rút kinh nghiệm:
Nội dung:………
Phương pháp:………
Thời gian:………
*********************************
Ngày soạn: Tiết 2 Ngày day: Văn bản: MẸ TÔI (Trích Những tấm lòng cao cả - ÉT-MÔN-ĐÔ ĐƠ A-XI-MI) 7A1:………
7A2:………
I Mức độ cần đạt:
Qua bức thư của một người cha gửi cho đứa con mắc lỗi với mẹ, hiểu tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng đối với mỗi người
II Trọng tâm kiến thức:
1 Kiến thức:
- Sơ giản về tác giả
- Cách GD vừa nghiêm khắc vừa tế nhị, có lí và có tình của người cha khi con mắc lỗi
- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư
Trang 62 Kĩ năng:
- Đọc - hiểu một văn bản dưới hình thức một bức thư
- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha (tác giả của bức thư) và người mẹ nhắc đến trong bức thư
3 Thái độ:
- Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng, đẹp đẽ của cha mẹ đối với con cái
II Chuẩn bị:
1.Giáo viên: Tài liệu tham khảo, tranh, giáo án; Tìm một số bài thơ, ca dao nói về mẹ.
2 Học sinh: soạn bài, SGK.
3 Phương pháp dạy học: Đàm thoại, bình giảng, phân tích, đọc biểu cảm sáng tạo III Tiến trình :
1/ Ổn đ ịnh lớp : 7A1:………
7A2:………
2/ Kiểm tra bài cũ:
H Đọc một đoạn trong văn bản (4đ)
Qua văn bản em đã cảm nhận được điều gì (6đ)
Hiểu thêm về tấm lòng thương yêu, tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con và vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống mỗi con người.
- Nhận xét, đánh giá
3/ Bài mới:
Hoạt động của thầy Hoạt động
của trò
Nội dung
Hoạt động 1: Giới thiệu bài
Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý cho HS.
Phương pháp: vấn đáp, gợi tìm, phân tích…
Thời gian: 2p
Hoạt động 2: Tìm hiểu chung về văn bản:
Mục tiêu: HS nắm được xuất xứ, phương thức biểu đạt của bài.
Phương pháp: vấn đáp tái hiện thông qua hoạt động tri giác ngôn ngữ.
Thời gian: 8p
- GV hướng dẫn HS tìm hiểu về tác giả,
tác phẩm
H Em hãy nêu những nét sơ lược về nhà
văn Ét-môn-đô đơ A-mi-xi? Và văn bản?
- Là văn bản được dịch ra nhiều thứ tiếng
và được xem là tác phẩm có kỉ lục về xuất
bản trên thế giới
- GV hướng dẫn cách đọc: đọc rõ ràng,
diễn cảm thể hiện tâm tư tình cảm đau
buồn của người cha trước lỗi lầm của con
và sự trân trọng của ông đối với vợ
- GV đọc mẫu
- Nhận xét cách đọc
- Giải thích: lễ độ, hối hận, quằn quại, hổn
hển
- HS đọc
- HS trả lời
- HS đọc tiếp theo
- HS giải thích
I Tìm hiểu chung.
1 Tác giả: Ét-môn-đô đơ
A-mi-xi (1846 – 1908) là nhà văn I-ta-li-a
2 Tác phẩm: Những tấm
lòng cao cả là tác phẩm nổi tiếng nhất trong sự nghiệp sáng tác của ông Cuốn sách
có nhiều mẩu chuyện nhỏ có
ý nghĩa GD sâu sắc, trong đó nhân vật trung tâm là một thiếu niên, được viết bằng một giọng văn hồn nhiên, trong sáng
Trang 7H/ Văn bản được viết theo thể văn gì?
- Một bức thư
- HS trả lời
Hoạt động 3: Hướng dẫn HS tìm hiểu chi tiết:
Mục tiêu: HS nắm được nguyên nhân của người bố
viết thư và suy nghĩ của nhân vật En-ri-cô.
Phương pháp: vấn đáp, tái hiện nêu và giải quyết vấn
đề,úo sánh đối chiếu.
Thời gian: 20p
II Tìm hiểu chi tiết.
H/ Vì sao người bố viết thư gửi cho
En-ri-Cô?
- Bố muốn cảnh cáo vì hành động thiếu lễ
độ của En-ri-Cô đối với mẹ
H/ Em hãy tìm những từ ngữ, hình ảnh,
chi tiết thể hiện thái độ của người bố?
- Thái độ đó được thể hiện rõ qua lời lẽ
mà ông viết trong bức thư gửi En-ri-cô
- GV chốt ý:
+ “Sự hỗn láo của con như một nhát dao
đâm vào tim bố vậy” > người bố buồn
bã, đau đớn
+ Nhớ tới điều ấy , bố không thể nén được
cơn tức giận > người bố tức giận
+ “Con phải xin lỗi mẹ”, “Con đừng hôn
bố bố sẽ của con được” > người bố
nghiêm khắc với En-ri-cô
H/ Mẹ của En-ri-cô là người như thế
nào? Tình cảm của bà dành cho
En-ri-cô ra sao ?
H/ Tìm những chi tiết trong bài văn cho
thấy tình cảm của người mẹ dành cho
En-ri-cô?
- Mẹ đã thức suốt đêm, quằn quại vì lo sợ,
khóc nức nở, bỏ hết một năm hạnh phúc
cứu sống con
H Vậy người bố viết gì trong thư khiến
En-ri-cô “xúc động vô cùng” khi đọc thư
của bố?
- Trước hết ông chỉ ra lỗi lầm của con và
bộc lộ thái độ đau xót, buồn bã, tức giận
của mình
- Sau đó gợi nhớ đến tình cảm, công lao to
lớn, sự hi sinh của mẹ dành cho con…
- Tiếp đó liên tưởng đến tương lai của
En-ri-cô
- Cuối cùng ông khuyên con đừng bao giờ
mắc lỗi…ông luôn đặt niềm tin ở con
- HS trả lời
- 1HS đọc đoạn
“Trước mặt cô giáo cứu sống con.”, “Từ nay của con
được.”
- HS trả lời
- HS trả lời
- HS trả lời
1 Hoàn cảnh của người bố viết thư.
- En-ri-cô nhỡ thốt ra lời thiếu lẽ độ với mẹ khi cô giáo đến nhà
Trang 8H Em thấy thái độ của người bố đối với
En-ri-cô như thế nào?
H/ Qua đó em hiểu được mẹ của
En-ri-cô là người như thế nào?
H/ Khi đọc bức thư của bố, thái độ của
En-ri-Cô như thế nào?
Xúc động
H/ En-ri-cô xúc động vì những lí do
nào?
- Yêu cầu học sinh thảo luận theo câu hỏi
SGK rồi sau đó chọn những ý đúng
- Giáo viên nhận xét – chốt ý (a, c, d)
H/ Tại sao người bố không trực tiếp nói
với En-ri-cô mà lại viết thư?
- Tình cảm sâu sắc thường tế nhị và kín
đáo nhiều khi không nói trực tiếp được
Viết thư là chỉ nói riêng cho người mắc lỗi
biết, vừa giữ được sự kín đáo, tế nhị, vừa
không làm người mắc lỗi mất lòng tự
trọng > Đây là bài học về cách ứng xử
trong gia đình, ở trường và ngoài xã hội
- HS trả lời
- HS trả lời
- HS trả lời
- Học sinh trình bày
ý kiến của các nhóm
- HS trả lời
- Để giúp con suy nghĩ kĩ, nhận ra và sửa lỗi lầm, bố đã viết thư cho En-ri-cô
- Mỗi dòng thư đều là những lời của người cha
+ Cảnh cáo nghiêm khắc lỗi lầm của con
+ Gợi lại hình ảnh lớn lao của mẹ và làm nổi bật vai trò của người mẹ trong gia đình + Yêu cầu con sửa chữa lỗi lầm
Hoạt động 4: Hệ thống kiến thức đã tìm hiểu qua bài.
Mục tiêu: HS khái quát kiến thức.
Phương pháp: Khái quát hoá.
Thời gian: 6p
III Tổng kết:
H Qua tìm hiểu em hãy cho biết nội
dung của văn bản?
H Nghệ thuật nổi bật của văn bản?
- HS trả lời
- HS trả lời
1 Nội dung:
2 Nghệ thuật:
- Sáng tạo ra hoàn cảnh xảy
ra câu chuyện: En-ri-cô mắc lỗi với mẹ
- Lồng trong câu chuyện một bức thư có nhiều chi tiết khắc hoạ người mẹ tận tuỵ, hết lòng vì con
- Lựa chon hình thức biểu
Trang 9H/ Tại sao tác giả lấy nhan đề là “Mẹ
tôi”?Nêu ý nghĩa của văn bản?
- Nhan đề rất hay phù hợp với nội dung
của văn bản Người bố viết thư chính là để
giáo dục con có thái độ và tình cảm kính
yêu, biết ơn đối với cha mẹ
H/ Qua bức thư này người bố đã khuyên
con điều gì?
- HS trả lời
cảm trực tiếp, có ý nghĩa
GD, thể hiện thái độ nghiêm khắc của người cha đối với con
3 Ý nghĩa văn bản.
- Người mẹ có vai trò vô cùng quan trọng trong gia đình
- Tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng nhất đối với mỗi con người
*Ghi nhớ Sgk.12
Hoạt động 5: Liên hệ thực tế
Mục tiêu: HS vận dụng được những kiến thức vào thực
tiễn.
Phương pháp: So sánh đối chiếu.
Thời gian: 7p
GV gọi HS đọc bài đọc thêm.
H Mỗi chúng ta có ai không bao giờ
mắc lỗi không, hãy kể lại một sự việc em
lỡ gây ra khiến bố mẹ buồn phiền, em
sửa lỗi như thế nào?
H Hãy chọn một đoạn thư của bố
En-ri-cô có nội dung thể hiện vai trò vô cùng
to lớn của người mẹ đối với con và học
thuộc?
GV chốt.
- HS đọc
- HS trả lời
Hoạt động 6: Hướng dẫn học sinh học học ở nhà.
Thời gian: 2p
- Học để nắm được nội dung nghệ thuật ý nghĩa
và hình thức trình bày của của văn bản
- Soạn bài Từ ghép
IV Rút kinh nghiệm:
……… ………
……… ………
………….………