Tóm tắt luận văn thạc sĩ điều dưỡng đặc điểm người bệnh ung thư vòm mũi họng và một số yếu tố liên quan đến người bệnh được xạ trị tại khoa xạ đầu mặt cổ bệnh viện k năm 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG VŨ THỊ PHƯƠNG ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI BỆNH UNG THƯ VÒM MŨI HỌNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN NGƯỜI BỆNH ĐƯỢC XẠ TRỊ TẠI KHOA XẠ ĐẦU MẶT CỔ - B

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

VŨ THỊ PHƯƠNG

ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI BỆNH UNG THƯ VÒM MŨI HỌNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN NGƯỜI BỆNH ĐƯỢC XẠ TRỊ TẠI KHOA XẠ ĐẦU MẶT CỔ - BỆNH VIỆN K NĂM 2019

Chuyên ngành: Điều dưỡng

Mã số : 60720501

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS LÊ THỊ BÌNH

HÀ NỘI – 2019

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học này, em đã nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ cũng như là quan tâm, động viên của các cá nhân và đơn vị

Trước hết, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến:

- Ban giám hiệu, phòng quản lý và đào tạo sau đại học, bộ môn Điều

dưỡng cùng toàn thể các thầy cô giáo công tác tại trường Đại học Thăng Long đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý báu, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập;

- Ban Giám đốc, lãnh đạo khoa Khám bệnh Quán Sứ, Khoa khám bệnh

tự nguyện, lãnh đạo các phòng ban chức năng Bệnh viện K; các Bác sỹ, Điều dưỡng, Hộ lý Xạ Đầu Mặt Cổ Bệnh viện K đã chấp thuận và tạo điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Em xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Lê Thị Bình, người trực tiếp hướng dẫn khoa học đã luôn dành nhiều thời gian, công sức hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học

Em xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới các thầy cô trong hội đồng đã đóng góp những ý kiến quý báu trong cả hai kỳ bảo vệ đề cương và luận văn, giúp

đỡ em hoàn thiện nghiên cứu của mình

Cuối cùng em xin bày tỏ lòng biết ơn gia đình luôn bên cạnh, chia sẻ những thuận lơi và khó khăn, động viên khích lệ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.Tuy có nhiều cố gắng, nhưng trong đề tài nghiên cứu khoa học này không tránh khỏi những thiếu sót Em kính mong Quý thầy cô, các chuyên gia, những người quan tâm đến đề tài, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè tiếp tục có những ý kiến đóng góp, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn

Một lần nữa em xin chân thành cám ơn!

Hà Nội, ngày 26 tháng 9 năm 2019

Vũ Thị Phương

LỜI CAM ĐOAN

Tôi là Vũ Thị Phương, học viên lớp Cao học trường Đại học Thăng

Long, chuyên ngành Điều dưỡng xin cam đoan:

1 Đề tài luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, do chính

bản thân tôi trực tiếp thực hiện, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Lê Thị Bình

2 Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã

được công bố tại Việt Nam

3 Tất cả số liệu và thông tin trong nghiên cứu này là hoàn toàn chính

xác, trung thực và khách quan, đã được xác lập và chấp thuận của cơ sở nơi

nghiên cứu

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này

Hà Nội, ngày 26 tháng 09 năm 2019

Tác giả

Vũ Thị Phương

DANH MỤC VIẾT TẮT

Hiệp hội ung thư nước Mỹ

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2

1.1 Sơ lược giải phẫu 2

1.2 Khái niệm về bệnh ung thư vòm mũi họng 3

1.3 Nhận định các biểu hiện triệu chứng lâm sàng của UTVMH 3

1.3.1 Nhận định giai đoạn sớm: 3

1.3.2 Nhận định giai đoạn muộn: 4

1.3.3 Nhận định biểu hiện qua nội soi 4

1.3.4 Cận lâm sàng 5

1.3.5 Giai đoạn của bệnh: 5

1.4 Hướng điều trị và mục đích điều trị UTVMH hiện nay 6

1.4.1 Hướng điều trị 6

1.4.2 Mục đích của xạ trị: 9

1.5 Một số biến chứng do xạ trị và chất lượng cuộc sống của NB UTVMH 9

1.6 Quy trình điều dưỡng đối với người bệnh ung thư vòm mũi họng 11

1.6.1 Nhận định: 12

1.6.2 Chẩn đoán điều dưỡng: 12

1.6.3 Lập kế hoạch chăm sóc 13

1.6.4 Thực hiện kế hoạch 13

1.6.5 Đánh giá: 14

1.7 Tình hình nghiên cứu về ung thư vòm mũi họng trên Thế giới và Việt Nam 15

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 19

2.1 Đối tượng nghiên cứu 19

2.1.1 Tiêu chuẩn lựa chọn 19

2.1.2 Tiêu chuẩn loại trừ 19

2.2 Địa điểm nghiên cứu và thời gian nghiên cứu 19

2.3 Thiết kế nghiên cứu và phương pháp thu thập thông tin 19

2.4 Cỡ mẫu 19

2.5 Phương pháp chọn mẫu 20

2.6 Phương pháp thu thập số liệu 20

2.7 Các tiêu chuẩn đánh giá 21

2.7.1 Đánh giá giai đoạn TNM theo AJCC 2002 21

2.7.2 Các biểu hiện độc tính cấp của NB khi xạ trị 22

2.8 Biến số, chỉ số nghiên cứu 25

2.9 Phân tích và xử lý số liệu 26

2.10 Sai số và cách khống chế sai số: 26

2.11 Đạo đức nghiên cứu 26

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ 27

3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 27

3.1.1 Phân bố NB theo tuổi: 27

3.1.2 Phân bố NB theo giới: 27

3.1.3 Phân bố NB theo nghề nghiệp: 28

3.1.4 Phân bố người bệnh theo BMI: 28

3.1.5 Thói quen của người bệnh 29

3.1.6 Sự tuân thủ điều trị 30

3.2 Đặc điểm lâm sàng của người bệnh 30

3.2.1 Theo dõi các dấu hiệu sinh tồn: 30

3.2.2 Theo dõi tình trạng tâm lý người bệnh 31

3.2.3 Các biểu hiện tại vùng tia khi tia xạ 31

3.2.4 Các mức độ tổn thương da khi xạ trị 32

3.2.5 Mức độ tổn thương niêm mạc khi xạ trị 33

3.2.6 Mức độ tổn thương khô miệng khi xạ trị 34

3.2.7 Mức độ tổn thương thay đổi vị giác khi xạ trị 35

3.2.8 Tình trạng giấc ngủ của NB khi xạ trị 36

3.2.9 Tình trạng ăn, uống của NB khi xạ trị 37

3.2.10 Tình trạng tiêu hóa của NB khi xạ trị 38

3.3 Các biểu hiện biến chứng muộn của NB sau xạ trị 39

3.4 Các yếu tố liên quan đến chăm sóc NB ung thư vòm mũi họng 39

3.4.1 Mối liên quan giữa tuổi và chăm sóc NB UTVMH 39

3.4.2 Sự liên quan giữa giữa nghề nghiệp với chăm sóc NB xạ trị

UTMVH 40

3.4.3 Sự liên quan giữa chỉ số BMI với chăm sóc NB xạ trị UTMVH 41

3.4.4 Sự liên quan giữa sử dụng rượu với chăm sóc NB xạ trị UTMVH 41

3.4.5 Sự liên quan giữa sử dụng thuốc lá với chăm sóc NB xạ trị UTMVH 42

3.4.6 Sự liên quan giữa thời gian thực hiện liệu trình với chăm sóc NB xạ trị UTMVH 43

3.4.7 Sự liên quan giữa các hoạt động tư vấn, hướng dẫn chăm sóc NB của điều dưỡng với chăm sóc NB xạ trị UTVMH 44

3.5 Đánh giá kết quả điều trị, chăm sóc người bệnh 46

CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN 47

4.1 Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu: 47

4.1.1 Tuổi và giới, nghề nghiệp, địa dư sống, chỉ số BMI, tiền sử hút thuốc lá, uống rượu 47

4.1.2 Phân bố theo giai đoạn bệnh 48

4.2 Theo dõi NB thực hiện quy trình xạ trị 49

4.2.1 Tuân thủ điều trị 49

4.2.2 Theo dõi các dấu hiệu sinh tồn, tâm lý, tình trạng ăn, uống, ngủ và tiêu hóa của người bệnh 49

4.2.3 Theo dõi các biến chứng cấp tính 51

4.2.4 Biến chứng muộn 55

4.3 Các yếu tố liên quan đến chăm sóc người bệnh Ung thư vòm mũi họng 55

4.4 Đánh giá kết quả điều trị, chăm sóc người bệnh 58

KẾT LUẬN 59

KIẾN NGHỊ 61 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 3.1 Phân bố NB theo nhóm tuổi 27

Bảng 3.2 Nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu 28

Bảng 3.3 Chỉ số BMI của người bệnh 28

Bảng 3.4 Thói quen sử dụng rượu, thuốc lá của đối tượng nghiên cứu 29

Bảng 3.5 Phân bố theo giai đoạn bệnh 29

Bảng 3.6 Tuân thủ điều trị 30

Bảng 3.7 Các dấu hiệu sinh tồn 30

Bảng 3.1 Các biểu hiện tại vùng tia khi tia xạ 31

Bảng 3.2 Trạng thái tâm lý của NB 31

Bảng 3.10 Tình trạng ngủ của NB 36

Bảng 3.11 Tình trạng ăn, uống của NB 37

Bảng 3.12 Tình trạng tiêu hóa của NB 38

Bảng 3.13 Biến chứng muộn của NB sau xạ trị 39

Bảng 3.14 Mối liên quan giữa tuổi và chăm sóc người bệnh UTVMH 39

Bảng 3.15 Mối liên quan giữa giới và chăm sóc NB UTVMH 40

Bảng 3.16 Sự liên quan giữa nghề nghiệp và chăm sóc NB xạ trị UTVMH 40

Bảng 3.17 Sự liên quan giữa chỉ số BMI với chăm sóc NB xạ trị UTMVH 41

Bảng 3.18 Sự liên quan giữa sử dụng rượu với chăm sóc NB xạ trị UTVMH 41

Bảng 3.19 Sự liên quan giữa sử dụng thuốc lá với chăm sóc NB xạ trị UTMVH 42

Bảng 3.20 Sự liên quan giữa giai đoạn bệnh khi bắt đầu điều trị với chăm sóc NB xạ trị UTMVH 43

Bảng 3.21 Sự liên quan giữa thời gian thực hiện liệu trình với chăm sóc NB xạ trị UTMVH 43

Bảng 3.22 Sự liên quan giữa hoạt động tư vấn, hướng dẫn chăm sóc NB

về các tai biến xạ trị của điều dưỡng với chăm sóc NB xạ trị UTMVH 44 Bảng 3.23 Sự liên quan giữa hoạt động tư vấn, hướng dẫn chăm sóc NB

về chế độ dinh dưỡng của điều dưỡng với chăm sóc NB xạ trị UTMVH 44 Bảng 3.24 Sự liên quan giữa hoạt động tư vấn, hướng dẫn chăm sóc NB

về CS răng miệng, mũi của điều dưỡng với chăm sóc NB xạ trị UTMVH 45 Bảng 3.25 Sự liên quan giữa hoạt động tư vấn, hướng dẫn NB chăm sóc

da vùng xạ trị của điều dưỡng với chăm sóc NB xạ trị UTMVH 45 Bảng 3.26 Đánh giá kết quả điều trị chăm sóc 46

DANH MỤC BIỂU

Biểu 3.1 Phân bố người bệnh theo giới tính 27

Biểu 3.2 Mức độ tổn thương da khi xạ trị 32

Biểu 3.3 Mức độ tổn thương niêm mạc khi xạ trị 33

Biểu 3.4 Mức độ tổn thương khô miệng khi xạ trị 34

Biểu 3.5 Mức độ tổn thương thay đổi vị giác khi xạ trị 35

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Thiết đồ cắt dọc qua vòm mũi họng 2

Hình 1.2 Hình ảnh ung thư vòm họng trên nội soi 3

Hình 1.3 Hình ảnh viêm miệng độ 3 10

Hình 1.4 Hình ảnh loét da 10

Hình 1.5 Tỷ lệ mắc và tỷ lệ tử vong của UTVMH trên thế giới 15

1

ĐẶT VẤN ĐỀ

Ung thư vòm mũi họng (UTVMH) là một trong những ung thư phổ biến ở Việt Nam và một số nước vùng Nam Á như Trung Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Singapore… Theo Globocan 2012, tại Việt Nam, UTVMH đứng hàng thứ 4 ở nam giới với tỷ lệ mắc chuẩn theo tuổi là 7,7/100.000 dân và đứng hàng thứ 2, ở nữ giới với tỷ lệ mắc chuẩn theo tuổi là 3,4/100.000 dân [27], [26] UTVMH thường điều trị thành công bằng phương pháp xạ trị, hóa

xạ trị kết hợp, nhưng có thể ảnh hưởng đến các lĩnh vực chung về chất lượng cuộc sống liên quan đến sức khỏe và gây ra nhiều triệu chứng và tác dụng phụ bất lợi cả trong và sau khi điều trị

Các triệu chứng (độc tính) khó tránh khỏi như: Mệt mỏi, đau, tổn thương da vùng tia, tổn thương niêm mạc, thay đổi vị giác, thay đổi về nước bọt Những độc tính này làm giảm chất lượng sống góp phần vào các tác động tiêu cực xã hội như khả năng làm việc kéo dài và lâu dài cũng là sự sống còn [26] Để giảm các triệu chứng độc tính, người bệnh cần được điều dưỡng tư vấn, hướng dẫn chăm sóc trước và sau xạ trị Điều dưỡng cũng là người đồng hành cùng bác sĩ , người bệnh từ khi người bệnh vào viện đến khi ra viện, phát hiện các dấu hiệu bất thường của người bệnh Vì vậy điều dưỡng có vai trò rất quan trọng đối với người bệnh thực hiện hóa xạ trị

Cho đến nay tại Bệnh viện K chưa có ai nghiên cứu về chăm sóc NB UTVMH xạ trị như thế nào, chất lượng chăm sóc của họ ra sao để từ đó có những phương pháp theo dõi và chăm sóc cho NB được tốt hơn Do vậy,

chúng tôi tiến tiến hành nghiên cứu đề tài: "Đặc điểm người bệnh ung thư

vòm mũi họng và một số yếu tố liên quan đến người bệnh được xạ trị tại khoa xạ đầu mặt cổ - Bệnh viện K năm 2019" nhằm hai mục tiêu :

1 Mô tả đặc điểm của người bệnh ung thư vòm mũi họng được xạ trị tại bệnh viện K năm 2019

2 Phân tích một số yếu tố liên quan đến kế hoạch chăm sóc người bệnh

ung thư vòm mũi họng được xạ trị tại Bệnh viện K.