BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG --- NGUYỄN THỊ THÙY Mã học viên: C01259 ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI BỆNH SAU PHẪU THUẬT UNG THƯ ĐẠI TRỰC TRÀNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG -
NGUYỄN THỊ THÙY
Mã học viên: C01259
ĐẶC ĐIỂM NGƯỜI BỆNH SAU PHẪU THUẬT UNG THƯ ĐẠI TRỰC TRÀNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG TÁC CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH TẠI BỆNH VIỆN K
Chuyên ngành: Điều dưỡng
Mã số: 8720301
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS LÊ THỊ BÌNH
Hà Nội – 2019
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học này, em
đã nhận được sự hỗ trợ, giúp đỡ cũng như là quan tâm, động viên của các cá nhân
và đơn vị
Trước hết, em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến:
- Ban giám hiệu, phòng quản lý và đào tạo sau đại học, bộ môn Điều dưỡng cùng toàn thể các thầy cô giáo công tác tại trường Đại học Thăng Long đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý báu, giúp đỡ em trong quá trình học tập;
- Ban Giám đốc, Viện nghiên cứu và phòng chống ung thư, Trung tâm phẫu thuật nội soi Robot, Khoa Ngoại Bụng I, Khoa Ngoại Bụng II Bệnh viện K đã chấp thuận và tạo điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu
Em xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Lê Thị Bình, người trực tiếp hướng dẫn khoa học đã luôn dành nhiều thời gian, công sức hướng dẫn em trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu và hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học
Em xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới các thầy cô trong hội đồng đã đóng góp những ý kiến quý báu trong cả hai kỳ bảo vệ đề cương và luận văn, giúp đỡ em hoàn thiện nghiên cứu của mình
Cuối cùng em xin bày tỏ lòng biết ơn gia đình luôn bên cạnh, chia sẻ những thuận lợi và khó khăn, động viên khích lệ tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu.Tuy có nhiều cố gắng, nhưng trong đề tài nghiên cứu khoa học này không tránh khỏi những thiếu sót Em kính mong Quý thầy cô, các chuyên gia, những người quan tâm đến đề tài, đồng nghiệp, gia đình và bạn bè tiếp tục có những ý kiến đóng góp, giúp đỡ để đề tài được hoàn thiện hơn
Một lần nữa em xin chân thành cám ơn!
Hà Nội, ngày 26 tháng 9 năm 2019
Nguyễn Thị Thùy
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi là Nguyễn Thị Thùy, học viên lớp thạc sĩ trường Đại học Thăng Long, chuyên ngành Điều dưỡng xin cam đoan:
1 Đề tài luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, do chính bản thân tôi trực tiếp thực hiện, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Lê Thị Bình
2 Công trình này không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam
3 Tất cả số liệu và thông tin trong nghiên cứu này là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác lập và chấp thuận của cơ sở nơi nghiên cứu
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này
Hà Nội, ngày 26 tháng 9 năm 2019
Tác giả
Nguyễn Thị Thùy
Trang 4DANH MỤC VIẾT TẮT
WHO World health organization – Tổ chức Y tế thế giới
IARC International Agency Research on Cancer –Tổ chức nghiên cứu
ung thư quốc tế
TNM Khối u, hạch, di căn (Tumour, Node, Metastasis)
Trang 5MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 3
1.1 Sơ lược giải phẫu, sinh lý đại trực tràng 3
1.1.1 Sơ lược giải phẫu đại trực tràng 3
1.1.2 Sinh lý đại trực tràng 4
1.2 Ung thư đại trực tràng 5
1.2.1 Khái niệm 5
1.2.2 Cơ chế sinh ung thư đại trực tràng 5
1.2.3 Các yếu tố nguy cơ 6
1.2.4 Các biểu hiện triệu chứng lâm sàng và nhận biết giai đoạn ung thư đại trực tràng 7
1.2.4.2 Phân loại giai đoạn bệnh 9
1.3 Phương pháp điều trị ung thư đại trực tràng 12
1.3.1 Các phương pháp điều trị ung thư đại trực tràng: 12
1.3.2 Một số tai biến giai đoạn hậu phẫu gặp trong ung thư đại trực tràng 15
1.4 Quy trình điều dưỡng sau phẫu thuật người bệnh ung thư đại trực tràng 17
1.5 Giới thiệu về Bệnh viện K 20
1.6 Một số nghiên cứu trên thế giới và Việt Nam 21
1.6.1 Trên thế giới 21
1.6.2 Tại Việt Nam 23
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27
2.1 Đối tượng nghiên cứu 27
2.1.1 Tiêu chuẩn loại trừ: 27
2.1.2 Tiêu chuẩn lựa chọn: 27
2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 27
2.3 Thiết kế nghiên cứu: 27
2.4 Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu 27
2.4.1.Cỡ mẫu 27
Trang 62.4.2 Phương pháp chọn mẫu: 28
2.5 Phương pháp và quy trình thu thập số liệu 28
2.5.1 Hình thức thu thập số liệu: 28
2.5.2 Chỉ tiêu quan sát 28
2.5.3 Quy trình thu thập số liệu 28
2.6 Biến số nghiên cứu 28
Kết quả điều trị/ chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật: 32
2.7 Quản lí, xử lý và phân tích số liệu 32
2.8 Sai số và cách khống chế sai số 32
2.9 Đạo đức nghiên cứu 33
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ 34
3.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 34
3.1.1 Tuổi và giới tính 34
3.1.2 Nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu 34
3.1.3 Thói quen của đối tượng nghiên cứu 35
3.1.4 Nhận định bệnh lý kèm theo của người bệnh trước phẫu thuật 35
3.1.5 Phân bố người bệnh theo BMI 36
3.2 Đặc điểm người bệnh phẫu thuật ung thư đại trực tràng 36
3.2.1 Giai đoạn bệnh trước phẫu thuật 36
3.2.2 Nhận định biểu hiện lâm sàng của người bệnh trước phẫu thuật 37
3.2.3 Phương pháp phẫu thuật 37
3.2.4 Thời gian phẫu thuật 38
3.2.5 Số ngày nằm viện của người bệnh 38
3.3 Biểu hiện lâm sàng và cận lâm sàng ngay sau phẫu thuật 39
3.3.1 Biểu hiện lâm sàng sau phẫu thuật 39
3.3.2 Kết quả cận lâm sàng người bệnh trước và sau phẫu thuật 41
3.3.3 Vi khuẩn gây nhiễm khuẩn bệnh viện 41
3.3.4 Tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện ở NB sau PT ung thư đại trực tràng 42
3.3.5 Các biến chứng sau phẫu thuật 43
Trang 73.4 Một số yếu tố liên quan đến chăm sóc người bệnh 43
CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN 48
4.1 Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu 48
4.2 Đặc điểm giai đoạn bệnh trước phẫu thuật người bệnh ung thư đại trực tràng 50
4.3 Đặc điểm lâm sàng của người bệnh sau phẫu thuật 54
4.4 Một số yếu tố liên quan đến chăm sóc 59
KẾT LUẬN 61
KIẾN NGHỊ 64 TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 8DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 Phân bố tuổi và giới tính của nhóm đối tượng 34
Bảng 3.2 Nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu 34
Bảng 3.3 Thói quen của đối tượng nghiên cứu 35
Bảng 3.4 Bệnh lý kèm theo của đối tượng nghiên cứu 35
Bảng 3.5 Chỉ số BMI trước phẫu thuật của người bệnh 36
Bảng 3.6 Giai đoạn bệnh trước phẫu thuật 36
Bảng 3.7 Nhận định biểu hiện lâm sàng của người bệnh trước mổ 37
Bảng 3.8 Các phương pháp phẫu thuật 37
Bảng 3.9 Thời gian phẫu thuật của người bệnh ung thư đại trực tràng 38
Bảng 3.10 Số ngày nằm viện trung bình 38
Bảng 3.11 Biểu hiện lâm sàng sau phẫu thuật 39
Bảng 3.12 Tình trạng vết mổ và thời gian rút dẫn lưu của người bệnh sau PT 39
Bảng 3.13 Đánh giá tình trạng đau sau mổ của người bệnh 40
Bảng 3.14 Tâm lý người bệnh sau mổ 40
Bảng 3.15 Kết quả cận lâm sàng người bệnh trước và sau phẫu thuật 41
Bảng 3.16 Loại vi khuẩn gây nhiễm khuẩn bệnh viện 41
Bảng 3.17 Tỷ lệ mắc nhiễm khuẩn bệnh viện của người bệnh sau mổ 42
Bảng 3.18 Tỷ lệ người bệnh có biến chứng sau phẫu thuật 43
Bảng 3.19 Tỷ lệ người bệnh phải cấp cứu mổ lại sau phẫu thuật 43
Bảng 3.20 Liên quan giữa tuân thủ rửa tay với nhiễm khuẩn bệnh viện 43
Bảng 3.21 Liên quan giữa số ngày nằm viện trung bình với NKBV 44
Bảng 3.22 Mối liên quan giữa phương pháp phẫu thuật với tình trạng NKBV 44
Bảng 3.23 Mối liên quan giữa thời gian phẫu thuật với tình trạng NKBV 44
Bảng 3.24 Mối liên quan giữa hóa trị xạ trước mổ với tình trạng NKBV 45
Bảng 3.25 Liên quan giữa các hoạt động chăm sóc NB sau PT với NKBV 45
Bảng 3.26 Liên quan giữa có bệnh lý kèm theo với nhiễm khuẩn bệnh viện 46
Bảng 3.27 Liên quan giữa hướng dẫn tư vấn của điều dưỡng 46
Bảng 3.28 Đánh giá kết quả điều trị, chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng 47
Trang 9DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ
Hình 1.1 Các đoạn của đại tràng và trực tràng 3
Hình 1.2 Ung thư đại trực tràng 5
Hình 1.3 Triệu chứng ung thư đại trực tràng 8
Hình 1 4 U xâm lấn cân quanh trực tràng, di căn hạch chậu 11
Hình 1.5 U xâm lấn bàng quang 11
Hình 1.6 Ung thư đại trực tràng giai đoạn I rất khó phát hiện 13
Biểu đồ 3.1: Tỷ lệ nhiễm khuẩn bệnh viện ở người bệnh sau mổ 42
Trang 101
ĐẶT VẤN ĐỀ
Ung thư đại trực tràng là căn bệnh ung thư phổ biến thứ ba trên thế giới Theo Quỹ nghiên cứu ung thư quốc tế (World Cancer Research Fund), Ung thư đại trực tràng là ung thư thường gặp thứ ba ở nam giới và là bệnh ung thư phổ biến thứ hai ở phụ nữ [22], [45]
Theo số liệu của Tổ chức nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC), có đến hơn 1,8 triệu trường hợp mắc mới ung thư đại trực tràng vào năm 2018, chiếm 10,2% tổng số ca mắc mới ung thư trên thế giới và hơn 880 nghìn ca tử vong do ung thư đại trực tràng, chiếm 9.2% tổng số ca tử vong do ung thư trên toàn thế giới [44]
Nghiên cứu của Phạm Văn Bình trên 135 trường hợp được phẫu thuật nội soi (PTNS) cắt cụt trực tràng tại bệnh viện K từ 1/2009 đến 12/2011, thời gian sống thêm không bệnh tật và thời gian sống thêm toàn bộ ở nhóm người bệnh (NB) được hóa xạ trước mổ cao hơn nhóm người bệnh không được hóa xạ trước
mổ (p<0,05) [5],[6]
Để thành công trong điều trị các ca bệnh ung thư đại trực tràng (UTĐTT), điều trị và tuân thủ theo hướng dẫn của bác sỹ là vô cùng quan trọng, tuy nhiên việc chăm sóc sức khỏe cho người bệnh là phần không thể thiếu, đặc biệt là quá trình chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật Người bệnh sau mổ ung thư đại trực tràng cần được chăm sóc và theo dõi một cách chặt chẽ, những bệnh nhân nặng và trải qua cuộc phẫu thuật lớn phải được theo dõi đặc biệt: như bệnh nhân có thời gian hồi sức kéo dài, có những biến chứng xảy ra trong lúc mổ và những bệnh nhân mổ cấp cứu Điều dưỡng là người bên cạnh người bệnh 24/24 giờ, theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn như mạch, nhiệt độ, huyết áp, nhịp thở Duy trì dịch truyền trong vài ngày đầu sau mổ nhằm cân bằng nước, điện giải cho người bệnh Giúp bệnh nhân tự kiểm soát đau theo đúng liều lượng thuốc đã được tính toán Hướng dẫn người bệnh, người nhà người bệnh chăm sóc hậu môn nhân tạo (HMNT), chăm sóc dinh dưỡng sau phẫu thuật, chăm sóc tâm lý, hướng dẫn người bệnh tập vận động sớm, tập hít thở và luôn theo dõi những bất thường, những biểu hiện sớm của các triệu chứng tái
Trang 112
phát để thực hiện kịp thời các y lệnh của bác sỹ, góp phần hạn chế những biến chứng sau phẫu thuật, đáp ứng các nhu cầu cơ bản của người bệnh, đạt được sự hài lòng cao khi họ nằm viện
Tuy nhiên, đến nay còn ít nghiên cứu nói về chăm sóc, tư vấn, hướng dẫn người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng tại bệnh viện, nên chúng tôi thực
hiện đề tài: “Đặc điểm người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng và
một số yếu tố liên quan đến công tác chăm sóc người bệnh tại bệnh viện K”
được tiến hành nghiên cứu với 2 mục tiêu sau:
1 Mô tả đặc điểm người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng tại bệnh viện K năm 2019
2 Phân tích một số yếu tố liên quan đến quá trình hướng dẫn, chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật ung thư đại trực tràng