bµi 1 phßng gi¸o dôc h­ng hµ tr​­êng thcs thþ trên h­ng hµ bµi 15 v¨n b¶n chiõc l­îc ngµ nguyôn quang s¸ng tuçn 15 ngµy so¹n 1011 tiõt 71 ngµy d¹y a môc tiªu cçn ®¹t gióp häc sinh c¶m nhën ®­îc t

Còng viÕt vÒ ®Ò tµi nµy nhng nhµ v¨n NguyÔn Quang S¸ng muèn khai th¸c s©u vµo m¹ch ngÇm t×nh c¶m cao ®Ñp vµ bÊt diÖt cña con ngêi vît lªn trªn tÊt c¶ khãi löa cña bom ®¹n ®Ó trêng tån vÜ[r]

Phòng Giáo dục Hng Hà Trờng THCS Thị trấn hng hà

Bài 15 - -Văn bản. chiếc lợc ngà

Nguyễn Quang Sáng

-Tuần : 15 Ngày soạn :10/11 Tiết : 71 Ngày dạy :

A Mục tiêu cần đạt:

Giúp học sinh:

- Cảm nhận đợc tình cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của cha con ông Sáu trong truyện

- Nắm đợc nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu, nghệ thuật XD tình huống truyện bất ngờ mà tự nhiên của tác giả

- Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm, biết phát hiện những chi tiết nghệ thuật đáng chú ý trong một truyện ngắn

B Chuẩn bị:

1) Giáo viên:

- Nghiên cứu tài liệu, thống nhất thiết kế hệ thống câu hỏi

- Dự kiến tích hợp:

+ Với “Tóm tắt văn bản tự sự.”

- Đồ dùng: Chân dung nhà văn, truyện ngắn “Chiếc lợc ngà”; bảng con

2) Học sinh:

- Chuẩn bị theo yêu cầu & hớng dẫn của GV & SGK

- Tìm đọc cả truyện

C Tiến trình lên lớp:

* ổn định tổ chức (1 phút):

Kiểm diện

* Kiểm tra bài cũ (3 phút):

H: Nêu những nét nội dung và nghệ thuật chính cần ghi nhớ của truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long

* Bài mới:

Hoạt động 1 (2 phút): Giới thiệu bài

Chiến tranh là huỷ diệt và tàn bạo Trong chiến tranh mọi cái đều có thể xảy ra Cũng viết về đề tài này nhng nhà văn Nguyễn Quang Sáng muốn khai thác sâu vào mạch ngầm tình cảm cao đẹp và bất diệt của con ngời vợt lên trên tất cả khói lửa của bom đạn để trờng tồn vĩnh cửu Chúng ta sẽ phần nào thấy đợc điều đó qua truyện ngắn “Chiếc lợc ngà” của ông

Hoạt động 2 (8 phút)

H: Chú thích () cho em những

thông tin chính gì về tác giả?

H: Nêu đôi nét về tác phẩm?

K: Em hãy tóm tắt ngắn gọn đoạn

Hoạt động cá nhân

 HS bộ lộ dựa vào SGK

(T.phẩm: Ngời quê hơng; Đất lửa;

Chiếc lợc ngà; Bông cẩm thạch; Mùa gió chớng; Con mèo của Fujita;…))

 Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến.ng Sáu xa nhà đi kháng chiến

Mãi đến khi con gái lên 8 tuổi, ông

I Tác giả - tác phẩm:

1/ Tác giả:

- N.Q.Sáng, sinh năm

1932, quê An Giang

- Sau 1954, tập kết ra Bắc & bắt đầu viết văn

- Trong KCCM, trở về Nam bộ hoạt động

- Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến.ng sáng tác ở nhiều thể loại, hầu nh chỉ viết

về cuộc sống & con ngời Nam bộ

2/ Tác phẩm:

Viết năm 1966 trong tập truyện cùng tên, khi hoạt động ở chiến trờng Nam bộ

3/ Tóm tắt đoạn trích:

Phòng Giáo dục Hng Hà Trờng THCS Thị trấn hng hà trích trong SGK!

Hoạt động 3 (28 phút)

mới có dịp về thăm Con bé Thu không nhận cha vì vết sẹo trên mặt làm ba em không giống với ngời trong bức ảnh chụp mà em đã biết

Em đối xử với ba nh với ngời xa lạ

Đến lúc Thu nhận ra, tình cha con thức dậy mãnh liệt trong em thì cũng

là lúc ông Sáu phải ra đi ở khu căn

cứ, ngời cha dồn hết tình cảm yêu quý nhớ thơng đứa con vào việc làm một chiếc lợc bằng ngà voi để tặng cô con gái bé bỏng Trong một trận càn, ông hi sinh Trớc lúc nhắm mắt,

ông còn kịp trao cây lợc cho ngời bạn

Hoạt động cá nhân

II Đọc – Hiểu VB: Hiểu VB:

1/Diễn biến tâm lí & t/c của bé Thu trong lần cha về thăm nhà:

a) Thái độ & hành động của Thu trớc khi nhận ra

ông Sáu là cha:

- Xa lạ, sợ hãi, lảng tránh

GV tóm tắt phần đầu bị lợc của truyện ngắn:

Vào một đêm trăng sáng, giữa Tháp Mời, ngời kể chuyện đợc nghe câu

chuyện của một đ/c già – Hiểu VB: ông Ba – Hiểu VB: kể lại Trong một chuyến đi công

tác hơn một năm trớc, ông đã đợc gặp một cô giao liên nổi tiếng thông

minh & gan dạ Cô gái đã khiến ông nhớ tới cây lợc ngà mà ông vẫn giữ

gìn nh một vật quý bấy lâu nay.

L: Đọc từ đầu  “tuột xuống.”

H: ở đoạn này, tình huống cơ bản

của truyện là gì?

H: Tình huống này cơ bản thể

hiện t/c của ai?

H: Thái độ & hành động của Thu

khi cha về thăm nhà diễn ra qua

mấy chặng?

H: Gặp lại con sau 8 năm xa

cách, ông Sáu có những biểu hiện

gì?

H: Cho thấy ông đang ở trong

trạng thái ntn?

H: Nhng trái với suy nghĩ của

ng-ời cha, phản ứng của bé Thu ra

sao?

H: Đó là thái độ gì?

H: Trong 3 ngày sau, khi ông Sáu

ở thăm nhà, thái độ của Thu tiếp

tục thể hiện qua những chi tiết, sự

 2 đến 3 HS đọc – Hiểu VB: Lớp nghe

 Hai cha con gặp nhau sau 8 năm

xa cách nhng thật trớ trêu là bé Thu không nhận cha; đến lúc em nhận ra

và bộc lộ tình cảm thắm thiết thì ông Sáu lại phải ra đi

 HS bộc lộ

 2 chặng

 Tình ngời cha cứ nôn nao trong anh

Không thể chờ xuồng cặp lại bến, anh nhón chân nhảy thót lên

Anh vừa bớc vừa khom ngời đa tay đón chờ con

Anh không ghìm nổi xúc động…) vết thẹo dài bên má phải lại đỏ ửng lên, giần giật

Anh chầm chậm bớc tới, giọng lặp bặp run run

 Không kìm đợc nỗi vui mừng, xúc động trong phút đầu nhìn thấy con gái

 Nghe gọi, con bé giật mình, tròn mắt nhìn; nó ngơ ngác, lạ lùng; mặt

nó bỗng tái đi, rồi vụt chạy & kêu thét lên

 HS bộc lộ

 Chỉ nói trống không chứ nhất

định không chịu gọi “ba”, kể cả khi

bị đẩy vào thế bí phải tự mình chắt

Phòng Giáo dục Hng Hà Trờng THCS Thị trấn hng hà việc nào?

H: Thể hiện điều gì ở Thu?

H: Vì sao Thu không chịu nhận

ông Sáu là cha?

H: Nh vậy, sự ơng ngạnh của Thu

có đáng trách không?

H: Nó còn chứng tỏ t/c của em là

thứ t/c ntn?

nớc nồi cơm to đang sôi

Hất cái trứng cá to vàng mà ông Sáu gắp cho nó ra khỏi bát

Khi bị ông Sáu đánh một cái, nó

bỏ về bà ngoại, khi xuống xuồng còn cố ý khua dây cột xuồng kêu rổn rảng thật to

 HS bộc lộ

 Không tin ông Sáu là cha chỉ vì

trên mặt ông có thêm vết sẹo, khác với hình ba mà nó đã đợc biết

 Không đáng trách

(Trong h/c xa cách & trắc trở của chiến tranh, nó còn quá nhỏ để có thể hiểu đợc những tình thế khắc nghiệt, éo le của c/s)

 HS bộc lộ

 Ương ngạnh  có cá tính mạnh mẽ

- T/c sâu sắc, chân thật

b) Thái độ & hành động của Thu khi nhận ra

ng-ời cha:

- Ân hận, nuối tiếc

- TY & nỗi mong nhớ ngời cha xa cách bị dồn nén bấy lâu, nay bùng ra thật mạnh mẽ & hối hả, cuống quýt có xen lẫn cả

sự hối hận

GV: Phản ứng tâm lí của Thu là hoàn toàn tự nhiên Nó chứng tỏ em có

cá tính mạnh mẽ, t/c sâu sắc chân thật; em chỉ yêu ba khi biết chắc ngời

đó là ba mình Trong cái cứng đầu của em có ẩn chứa cả sự kiêu hãnh“ ”

trẻ thơ về một TY dành cho ngời cha khác “ ” – Hiểu VB: ng ời trong tấm hình chụp

chung với má em.

H: Trong đêm bỏ về nhà bà

ngoại, bà đã cho em biết điều gì?

H: Nghe bà kể, Thu có thái độ

ntn?

H: Em hãy hình dung tâm trạng

cô bé lúc này!

H: Trong buổi sáng cuối cùng,

tr-ớc phút ông Sáu phải lên đờng,

thái độ & hành động của bé Thu

đã thay đổi ntn?

H: Tiếng gọi ba đầu tiên của Thu

đợc tác giả miêu tả ntn?

H: Liền sau đó là những cử chỉ,

hành động bộc lộ tình cảm của

Thu Hãy liệt kê ra những cử chỉ

đó!

H: Qua sự miêu tả này, nhà văn

muốn diễn tả t/c gì & t/c đó ntn

trong Thu?

H: Chứng kiến cảnh đó, thái độ

của mọi ngời ra sao?

 Bà đã giải thích vết thẹo trên mặt

ba là do ba đi đánh Tây bị Tây bắn

 Nó nằm im, lăn lộn & thỉnh thoảng lại thở dài nh ngời lớn

Sáng hôm sau, nó lại bảo ngoại

đa nó về

 HS bộc lộ

 Vẻ mặt nó có cái gì hơi khác…) sâu xa

“Đôi mắt mênh mông của con bé bỗng xôn xao”

 Kêu thét lên: - Ba…) …) …)a a ba!

Tiếng kêu của nó nh…) lòng nó

Hoạt động nhóm

 Chạy xô tới…) cổ ba nó

Làn tóc tơ sau ót nó nh dựng

đứng lên

Nó vừa ôm chặt lấy cổ ba nó vừa nói trong tiếng khóc

Nó hôn ba…) nó nữa

Con bé thét lên…) run run

 HS bộc lộ

 Có ngời không cầm đợc nớc mắt

Ngời kể chuyện cảm thấy nh có bàn tay ai nắm lấy trái tim mình

Phòng Giáo dục Hng Hà Trờng THCS Thị trấn hng hà

GV: Đó là tình cảm thật sâu sắc, mạnh mẽ, nhng cũng thật dứt khoát,

rạch ròi ở Thu còn có nét cá tính là sự cứng cỏi đến mức tởng nh ơng

ngạnh nhng Thu vẫn là một đứa trẻ với tất cả nét hồn nhiên, ngây thơ

của con trẻ.

H: Hãy chỉ ra nét hồn nhiên, ngây

thơ đó!

H: Với việc m.tả diễn biến tâm lí

bé Thu, em thấy nhà văn là ngời

ntn đối với trẻ thơ!

 Khi thấy ngời lạ…) chạy vụt đi, gọi mẹ

Phản ứng đối với ông Sáu

Cách giữ ba ở lại

Đòi ba mua cho cây lợc

 Tỏ ra am hiểu tâm lí trẻ em

Tấm lòng yêu thơng trân trọng những t/c trẻ thơ

* Củng cố - Dặn dò (3 phút):

- Khái quát: Tác giả…) tác phẩm…) diễn biến tâm lí, t/c của Thu…)

- Hớng dẫn về nhà:

+ Học bài: Học bài, nắm ND chính…)

+ Chuẩn bị: “Chiếc lợc ngà” (tiếp)

 Tham khảo, liên hệ:

 “Nguyễn Quang Sáng có một phong cách viết truyện ngắn độc đáo Truyện thờng lắm tình huống bất ngờ, ngẫu nhiên nhng tự nhiên; giàu chi tiết sống động và kỳ diệu nhng hợp lý; tính kịch rất nổi nhng cũng đậm chất trữ tình.”

(Trần Hữu Tá – Hiểu VB: Từ điển văn học – Hiểu VB: NXB Khoa học xã hội – Hiểu VB: 1984)

- -Văn bản. chiếc lợc ngà

(tiếp) Nguyễn Quang Sáng

-Tuần : 15 Ngày soạn :12/11 Tiết : 72 Ngày dạy :

A Mục tiêu cần đạt:

Nh tiết 71

B Chuẩn bị:

Nh tiết 71

C Tiến trình lên lớp:

* ổn định tổ chức (1 phút):

Kiểm diện

* Kiểm tra bài cũ (3 phút):

H: Nêu đôi nét về tác giả Nguyễn Quang Sáng và truyện ngắn “Chiếc lợc ngà”?

H: Tóm tắt đoạn trích đợc học trong SGK?

* Bài mới:

Hoạt động 1 (2 phút): Giới thiệu bài

Phòng Giáo dục Hng Hà Trờng THCS Thị trấn hng hà Chiến tranh đã tạo nên sự éo le cho cha con ông Sáu Trong 3 ngày nghỉ phép ngắn ngủi, mặc dù ngời cha khao khát tình cảm cha con nhng bé Thu không chịu nhận cha Đến khi cha con nhận đợc nhau thì cũng chính là lúc phải chia tay Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến.ng Sáu ra đi mang theo nỗi niềm gì?

Hoạt động 2 (26 phút)

L: Đọc đoạn trích còn lại!

H: Tình huống cơ bản ở đây là

gì?

H: Tình huống này biểu lộ t/c gì ở

ông Sáu?

H: Trớc đó, từ lúc bắt đầu nhìn

thấy con, tình ngời cha trong ông

bộc lộ ntn?

H: Đó là biểu hiện của tâm trạng

gì?

H: Trong 3 ngày nghỉ phép, ngời

cha có những biểu hiện ntn?

H: Trớc sự ơng ngạnh của Thu,

trong lúc nóng giận, ông Sáu có

hành động gì?

H: Sau này, mỗi khi nhớ lại hành

động đó, ông có tâm trạng ra sao?

H: Tâm trạng đó cùng với lời dặn

của bé Thu trớc lúc chia tay đã

thúc đẩy ông Sáu làm việc gì?

Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến.ng làm việc đó ntn?

H: Cây lợc trở thành vật có ý

nghĩa ntn với ông? Vì sao?

H: Nhng rồi một tình cảnh đau

thơng của chiến tranh lại đến với

g.đình ông Sáu Đó là gì?

H: Nh vậy, câu chuyện về chiếc

l-ợc ngà không chỉ nói lên tình cha

con mà còn gợi trong ngời đọc

điều gì?

H: Truyện đợc kể theo lời trần

thuật của nhân vật nào? ở ngôi

thứ mấy?

H: Vai kể này giúp nhà văn có

đ-ợc điều gì khi XD nhân vật?

H: Ngôi kể đó còn tạo cho ngời

đọc cảm giác gì khi đọc?

H: Truyện ngắn “Chiếc lợc ngà”

có một cốt truyện ntn?

Hoạt động cá nhân

 1 – Hiểu VB: 2 HS đọc

 ở khu căn cứ, ông Sáu dồn tất cả

t/c với đứa con vào việc làm cây lợc ngà nhng ông đã hi sinh khi cha kịp trao món quà ấy cho con gái

 Tình cha con cứ nôn nao trong ngời anh

Không thể chờ xuồng…) lên

Anh vừa bớc…) chờ con

Anh không ghìm nổi…) giần giật

Anh chầm chậm…) run run

 HS bộc lộ

 Suốt ngày anh…) vỗ về con

Gắp một cái trứng…) chén nó

 Vung tay đánh vào mông nó &

hét lên:

- Sao mày cứng đầu quá vậy, hả?

 HS bộc lộ

 Làm cho con một cây lợc

Lấy vỏ đạn…) ngời thợ bạc

Một ngày, anh ca đợc vài răng

Trên sống lng lợc…) của ba”

Những đêm nhớ…) thêm mợt

 Vật quý giá thiêng liêng vì nó làm dịu đi nỗi ân hận & chứa đựng bao nhiêu t/c yêu mến, nhớ thơng mong đợi của ngời cha với đứa con

xa cách

 Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến.ng Sáu đã hi sinh khi cha kịp trao vào tay con gái chiếc lợc bằng ngà

 Những đau thơng mất mát éo le

mà chiến tranh gây ra cho bao nhiêu con ngời, bao nhiêu gia đình

 Theo lời của ngời bạn ông Sáu, ngời đã chứng kiến những cảnh ngộ

éo le của cha con ông Sáu

 Có đợc sự đồng cảm chia sẻ với các nhân vật

 Tin cậy  ý nghĩa t tởng của truyện thêm sức thuyết phục

I Tác giả - Tác phẩm

II Đọc – Hiểu VB: Hiểu VB:

1/Diễn biến tâm lí…

2/ Tình cảm cha con ở

ông Sáu:

- Vui mừng, xúc động

- Yêu thơng, chăm sóc con

- Ân hận, khổ tâm vì lỡ

đánh con khi nóng giận

- Cố làm cho con một cây lợc ngà

 Trở thành vật quý giá, thiêng liêng

3/ Nghệ thuật trần thuật của truyện:

- Truyện kể theo ngôi thứ nhất

- Cốt truyện chặt chẽ, có những yếu tố bất ngờ

Phòng Giáo dục Hng Hà Trờng THCS Thị trấn hng hà H: Nhận xét về NT m.tả tâm lí &

XD tính cách nhân vật của t.giả,

đ.biệt là nhân vật bé Thu!

H: Hãy khái quát lại những nét

chính về ND & NT của đ.trích!

Hoạt động 3 (10 phút)

L: Đọc bài tập! Xác định yêu

cầu?  Sự nhất quán trong tính cáchHoạt động nhóm.

nhân vật Thu

nhng hợp lí

- Am hiểu tâm lí trẻ em

& diễn tả rất sinh động

- Nhân vật đợc XD có cá tính

* Ghi nhớ:

SGK trang 202

III Luyện tập:

* 1/203

* 2/203

Trớc khi nhận ra cha Sau khi nhận ra cha

Biểu hiện

Nghe gọi, con bé giật mình

Chỉ gọi trống không, nhất

định không gọi ba

Hất cái trứng cá ra khỏi bát

Bị đánh, nó bỏ về ngoại

Vẻ mặt hơi khác, đôi mắt xôn xao…)

Kêu thét lên, chạy xô

tới…) Vừa ôm chặt cổ ba vừa nói trong tiếng khóc

Con bé hét lên…)run run

Ng.nhân Không tin ông Sáu là cha Tin chắc ông Sáu là cha

Tình cảm Yêu thơng cha sâu sắc Yêu thơng cha mạnh mẽ

Tính cách Cá tính cứng cỏi Cá tính mạnh mẽ

Nhất quán

H

ớng dẫn về nhà

H: Nếu viết lại đoạn truyện theo

lời hồi tởng của ông Sáu thì phải

chọn thời điểm nào?

H: Còn nếu là Thu?

(GV giới hạn: Chỉ viết từ chỗ ông

Sáu gặp con, đến chỗ Thu dặn ba

mua cho cây lợc trong tiếng nấc

& tuột xuống)

 Khi ông Sáu ở chiến khu miền

Đông những năm 1958 – Hiểu VB: 1959, trớc khi ông hi sinh

 Sau nhiều năm, khi lớn lên, Thu hồi tởng lại cuộc gặp gỡ với ngời cha

* Củng cố - Dặn dò (3 phút):

- Khái quát: Nhân vật ông Sáu…) tình cha con sâu nặng…) NT tự sự…)

- Hớng dẫn về nhà:

+ Học bài: Học thuộc ghi nhớ, nắm những VĐ chính đã học Làm BT 2/203 vào vở soạn

+ Chuẩn bị: “Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến.n tập Tiếng Việt”

Nắm kết quả cần đạt;

Xem lại các phơng châm hội thoại; Lời dẫn trực tiếp và gián tiếp

- -ôn tập phần tiếng việt

Tuần : 15 Ngày soạn :12/11 Tiết : 73 Ngày dạy :

A Mục tiêu cần đạt:

Giúp học sinh nắm vững một số nội dung phần Tiếng Việt đã học ở học kì I

B Chuẩn bị:

1) Giáo viên:

- Nghiên cứu tài liệu, hệ thống kiến thức

- Dự kiến tích hợp dọc:

Phơng châm hội thoại,

Xng hô trong hội thoại,

Cách dẫn trực tiếp và gián tiếp

- Đồ dùng: Bảng phụ, bảng nhóm, phiếu học tập

Phòng Giáo dục Hng Hà Trờng THCS Thị trấn hng hà 2) Học sinh:

Chuẩn bị theo sự hớng dẫn của GV

C Tiến trình lên lớp:

* ổn định tổ chức (1 phút):

Kiểm diện

* Kiểm tra (2 phút):

Sự chuẩn bị của HS

* Bài mới:

Hoạt động 1 (2 phút): Giới thiệu bài

GV nêu tình huống: Hãy kể tên những đơn vị kiến thức về Tiếng Việt mà các em đã đ ợc học ở

ch-ơng trình lớp 9 trong học kì I vừa qua! Trong đó những kiến thức nào đã đợc đề cập đến trong phần Tổng kết từ vựng?

 Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp  Trau dồi vốn từ

Nh vậy còn lại 3 đơn vị kiến thức chúng ta sẽ tìm hiểu trong tiết học này

Hoạt động 2 (10 phút) Hoạt động cá nhân I Các ph ơng châm

hội thoại:

* 1/190

* 2/190

II X ng hô trong hội thoại:

* 1/190

GV đa ra 5 miếng ghép ghi tên 5 phơng châm hội thoại & 5 miếng ghép

ghi ND khái niệm của 5 phơng châm đó Yêu cầu HS ghép đúng

Khi giao tiếp, cần nói cho có ND; ND của

P.châm quan hệ lời nói phải đáp ứng đúng yêu cầu của cuộc

giao tiếp, không thiếu, không thừa

Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà

P.châm lịch sự mình không tin là đúng hay không có bằng

chứng xác thực

P.châm về chất Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao

tiếp, tránh nói lạc đề

Khi giao tiếp, cần chú ý nói ngắn gọn, rành

P.châm về lợng mạch, tránh cách nói mơ hồ

Khi giao tiếp, cần tế nhị và tôn trọng ngời

P.châm cách thức khác

H: Hãy kể 1 tình huống giao tiếp

trong đó có một hoặc một số

ph-ơng châm hội thoại nào đó không

đợc tuân thủ!

 HS kể – Hiểu VB: NX bổ sung cho nhau

GV bổ sung: Trong giờ Vật lí, thầy giáo hỏi một HS đang mải nhìn qua

cửa sổ:

- Em cho thầy biết “sóng” là gì?

Học sinh:

Phòng Giáo dục Hng Hà Trờng THCS Thị trấn hng hà

- Tha thầy, “Sóng” là bài thơ của Xuân Quỳnh ạ!

* 2/190

* 3/190

III Cách dẫn trực tiếp & gián tiếp:

* 1/190

* 2/190

Hoạt động 3 (12 phút)

GV phát phiếu học tập: “Bảng

tóm tắt đại từ xng hô” để trống &

y.cầu HS điền vào đó!

Thảo luận nhóm

 HS điền vào ô trống

Số

ngôi thứ 1 (ngời nói) tôi, tao, tớ, mình c.tôi, c.tao, c.tớ,…)

ngôi thứ 2 (ngời nghe) mày, bay,…) chúng mày, c.bay,…)

ngôi thứ 3 (đợc nói đến) nó, hắn, y, thị,…) chúng nó, họ, chúng

H: Phơng châm “xng khiêm hô

tôn” là ntn?

L: Cho VD minh hoạ!

H: Vì sao trong tiếng Việt, khi

giao tiếp, ngời nói phải hết sức

chú ý đến sự lựa chọn từ ngữ xng

hô?

Hoạt động 4 (15 phút)

H: Phân biệt 2 cách dẫn?

 Khi xng hô, ngời nói tự xng mình một cách khiêm nhờng & gọi ngời đối thoại một cách tôn kính

( Đây cũng là p.châm xng hô trong nhiều ngôn ngữ phơng Đông, đ.biệt là trong tiếng Hán, Nhật, Triều Tiên,…))

 Thời trớc: bệ hạ, bần tăng, bần sĩ,

bỉ chức,…) Thời nay: Quý ông, quý anh, quý

bà, quý cô,…) Trong nhiều trờng hợp, mặc dù ngời nói bằng hoặc nhiều tuổi hơn ngời nghe, nhng ngời nói vẫn xng

em & gọi là anh hoặc bác (thay con)

Thảo luận nhóm

 Trong T.V, để xng hô, có thể dùng không chỉ các đại từ xng hô, mà còn có thể dùng các d.từ chỉ quan hệ thân thuộc, d.từ chỉ chức vụ, nghề nghiệp, tên riêng,…) (bác, giám đốc, Nam,…)) Mỗi phơng tiện xng hô đều thể hiện tính chất của tình huống giao tiếp (thân mật hay xã giao) & m.q.hệ giữa ngời nói với ngời nghe (thân – Hiểu VB: sơ; khinh – Hiểu VB:

trọng)

=> Nếu không chú ý để lựa chọn từ ngữ xng hô thích hợp với tình huống &

q.hệ thì ngời nói sẽ không đạt đợc kết quả giao tiếp nh mong muốn, thậm chí giao tiếp không tiến triển đợc nữa

Hoạt động nhóm

 HS so sánh

Cách dẫn trực tiếp Cách dẫn gián tiếp

- Tức là nhắc lại nguyên văn lời

nói hay ý nghĩ của ngời hoặc

nhân vật; lời dẫn trực tiếp đợc

đặt trong ngoặc kép

- Tức là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của ngời hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp; lời dẫn gián tiếp không

đặt trong ngoặc kép

GV đa ra bảng đối chiếu kết

Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh sang đánh nếu nhà

vua đem binh ra chống cự thì khả năng thắng hay thua ntn?

Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong nớc trống không, lòng ngời tan rã,

Phòng Giáo dục Hng Hà Trờng THCS Thị trấn hng hà quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không

hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao, vua Quang Trung ra Bắc không quá 10

ngày quân Thanh sẽ bị dẹp tan

H: Đã có sự thay đổi về từ ngữ

trong lời dẫn gián tiếp so với lời

đối thoại ntn?

 HS bộc lộ

Trong lời đối thoại Trong lời dẫn gián tiếp

Từ xng hô tôi (ngôi thứ nhất)

chúa công (ngôi thứ hai)

nhà vua (ngôi thứ ba) vua Q.Trung (ngôi thứ ba)

GV treo bảng phụ: Đọc đoạn trích sau

- Chúng ta vừa qua Sa Pa, bác không nhận ra ? – Hiểu VB: Ngời lái xe bỗng nhiên

lại hỏi

- Có Tôi có nhận ra Sa Pa bắt đầu với những rặng đào Và với những đàn

bò lang cổ có đeo chuông ở các đồng cỏ trong thung lũng hai bên đờng

Chỗ ấy là Tả Phình phải không bác? Nhà hoạ sĩ trả lời?

(Nguyễn Thành Long)

H: Trong đ.trích trên, các nhân

vật xng hô với nhau có tuân thủ

theo p.châm “xng khiêm, hô tôn”

không? Tại sao?

 Có Vì mặc dù nhiều tuổi hơn nhng

ông hoạ sĩ vẫn gọi ngời lái xe là “bác”

* Củng cố - Dặn dò (3 phút):

- Khái quát: Các phơng châm hội thoại…) ng hô trong hội thoại dẫn trực tiếp & gián tiếp x …) …)

- Hớng dẫn về nhà:

+ Học bài: Xem lại ND kiến thức…) làm bài tập…)

+ Chuẩn bị: Kiểm tra phần Tiếng Việt

Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến.n lại các kiến thức về TV có liên quan

Chuẩn bị Vở kiểm tra

Phần bổ sung:

………

………

………

.

………

- -Kiểm tra Phần tiếng việt

Tuần : 15 Ngày soạn :13/11 Tiết : 74 Ngày dạy :

A Mục tiêu cần đạt:

- Hệ thống hoá kiến thức về tiếng Việt đã học trong học kì I

- Rèn luyện các kĩ năng sử dụng tiếng Việt trong việc viết văn bản & trong giao tiếp xã hội

Phòng Giáo dục Hng Hà Trờng THCS Thị trấn hng hà

B Chuẩn bị:

1) Giáo viên:

- Thống nhất đề bài & biểu điểm trong nhóm

- Chuẩn bị tâm thế cho HS

2) Học sinh:

- Ông Sáu xa nhà đi kháng chiến.n lại các kiến thức đã học, xem lại các bài tập

- Chuẩn bị tâm thế tốt nhất cho bài kiểm tra

C Tiến trình lên lớp:

* ổn định tổ chức (1 phút):

Kiểm diện Nhắc nhở ý thức làm bài

* Kiểm tra:

1/ Giáo viên ghi đề bài lên bảng: (phát đề in)

Cõu 1: (3 điểm) “ Hỡnh như trong ý mụ, mụ nghĩ: chỳng mày ở nhà tao, thỡ những thứ của chỳng

mày cũng như của tao.”

(“Làng” – Kim Lõn)

a/ Xỏc định lời dẫn trong cõu trờn và cho biết nú được dẫn trực tiếp hay giỏn tiếp?

b/ Vận dụng những phương chõm hội thoại đó học, giải thớch vỡ sao người kể chuyện lại phải dựng

“hỡnh như” trong lời kể của mỡnh?

c/ Chỉ ra các từ dùng để xng hô & cho biết nó thể hiện sắc thái gì?

Cõu 2: (3 điểm) Vận dụng kiến thức về từ lỏy và cỏc phộp tu từ từ vựng đó học, hóy chỉ ra và phõn

tớch nột nổi bật của việc dựng từ lỏy và biện phỏp tu từ trong đoạn thơ:

“ Buồn trụng cửa bể chiều hụm, Thuyền ai thấp thoỏng cỏnh buồm xa xa?

Buồn trụng ngọn nước mới sa, Hoa trụi man mỏc biết là về đõu?

Buồn trụng nội cỏ dầu dầu, Chõn mõy mặt đất một mầu xanh xanh

Buồn trụng giú cuốn mặt duềnh,

Ầm ầm tiếng súng kờu quanh ghế ngồi.”

(“Truyện Kiều” – Nguyễn Du)

Câu 3: (2 điểm) Từ chân “ ” trong câu “Chân mây mặt đất một màu xanh xanh” đợc dùng với nghĩa chuyển theo phơng thức chuyển nghĩa nào?

Hãy tìm các cấu tạo kiểu nh mô hình chân + x“ ” (VD: chân mây)

Câu 4: (2 điểm) Xác định thuật ngữ trong các phơng án sau và giải thích vì sao?

A Nớc là chất lỏng không màu, không mùi, có trong sông, hồ, biển,…)

B Nớc là hợp chất của các nguyên tố hi-đrô và ô-xi, có công thức là H2O

2/ GV tính giờ và giám sát HS làm bài

3/ Hết giờ, thu bài về chấm

Nhận xét tinh thần, thái độ làm bài của lớp

* Dặn dò (3 phút):

- Hớng dẫn về nhà:

+ Học bài: Xem lại các kiến thức

+ Chuẩn bị: “Kiểm tra về thơ và truyện hiện đại”

Đọc kĩ lại các tác phẩm thơ, truyện hiện đại trong NV 9 (Từ bài 10 đến bài 15); đọc lại vở ghi các bài học tơng ứng

Làm vào vở BT một bảng thống kê các tác phẩm thơ, truyện hiện đại vừa học theo các mục sau: tên tác phẩm (đoạn trích), thể loại, tác giả, tóm tắt ND, nét đặc sắc về NT

Đọc lại phần lí thuyết về văn biểu cảm ở phần TLV lớp 7 và 8 cùng với cách làm bài văn tự

sự kết hợp biểu cảm, nghị luận ở lớp 9