*H oaït Ñoäng Giaùo Vieân Hoaït Ñoäng Hoïc sinh *Noäi Dung 1 Quan saùt caáu taïo ngoaøi:. - GV yeâu caàu HS quan saùt tranh caù cheùp hình 31.1 trang 103 SGK → nhaän bieát caùc boä pha[r]
Trang 1TUẦN 17 Ngày soạn:………
Tiết 33 Ngày dạy:………
CÁC LỚP CÁ
I MỤC TIÊU:
1.Kiến thức
-Bieết đđược đời sống , sinh sản cá chép
-Hiểu được các đặc điểm cấu tạo ngoài của cá thích nghi với đời sống ở nước
-Biết chức năng của từng loại vây cá
2.Kỹ năng:
-Rèn kỹ năng quan sát tranh và phân tích treên đđoạn phim
3.Thái độ:
Giáo dục ý thức học tập, yêu thích nghieên cứu các loài cá.
II –Kết hợp các phương pháp trực quan ,hỏi đáp ,giảng giải
II-ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:
1.Chuẩn bị của GV:
-Tranh cấu tạo ngoài của cá chép.phim chức năng vây cá Bảng phụ (giấy A0) ghi nội dung bảng và các mảnh giấy ghi những câu lựa chọn phải điền (SGK)
Phim quay chức năng của vây cá
Quan sát phim xác định chức năng của vây cá
1- Vây ngực
- Vây bụng
2- Vây lưng
- Vây hậu môn
3- Khúc đuôi mang vây đuôi
2.Chuẩn bị của HS:Theo nhóm (4 → 6 HS): Giấy ghi các nội dung lựa chọn Đọc bài ,soạn câu hỏi
sách giáo khoa
*Phương pháp:
-Trực quang, diễn giải
-Thảo luận
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:
1 Oån định lớp.
3 Bài mới
* Mở bài: GV giới thiệu đặc điểm cĩ võ kitin là bộ xuơng ngồi , Chuơng VI Gồm các động vật cĩ
bộ xuơng trong ,trong đĩ xưong cột sống là đặc điểm để phân biệt ngành cũng là tên ngành :Ngành động vật cĩ xuơng sống Gồm các lớp :cá , luỡng cư , bị sát , chim , thú Các lớp cá , Đại diện :Cá chép Bài 31 Cá chép
Cá chép có đời sống như thế nào ?
* Phát triển bài :
- Hoạt động 1 : Đời sống cá chép
* Mục tiêu :Biết đời sống ,đặc điểm sinh sản ở cá chép
Trang 2*H oát Ñoông Giaùo Vieđn Hoát Ñoông Hóc sinh *Noôi Dung
Cho hs quan sát tranh cá
chép yeíu cađ̀u học sinh trả lời :
Cá chép soâng ôû ñađu? Aín
nhöõ ng thức ăn gì ?
Giạng giại :Caùc sinh vaôy soẫng
trong mođi truôøng chòu taùc
ñoông cụa caùc nhađn toâ mođi
tröøông : nhieôt ñoô ,aùnh saùng ,
thöùc aín …
Moêi loaøi sinh vaôt sinh truôûng
vaø phaùt trieơn toât trong nhöõng
ñieău kieôn mođi truôøng thích
hôïp, nhieôt ñoô quaù cao hay quaù
thaâp ñieău laøm chaôm toâc ñoô
phaùt trieơn cụa ñoông vaôt Traõi
qua quaù trình chón lóc töï
nhieđn ñaõ chia ñoông vaôt thaønh
2 nhoùm Ñoông vaôt bieân nhieôt
vaø ñoông vaôt haỉng nhieôt
Caù cheùp thuoôc loaøi ñoông vaôt
bieân nhieôt hay haỉng nhieôt ?
Vì sao em bieât ñieău ñoù ?
Gv neđu theđm vaôy khi nuođi
caù cheùp ta caăn táo ao nuođi theâ
naøo ?
Quan saùt tranh trạ lôøi :Caù
cheùp luôõng tính hay phađn tính
Huôùng daên theo sô ñoă
Soâ löôïng tröùng ôû moêi löùa ñẹ
ra sao ?
Soâ löôïng tröùng nhieău nhö vaôy
coù yù nghóa gì?
- Yeđu caău HS ruùt ra keât luaôn
veă sinh sạn
Tieơu keât veă ñôøi soâng caù cheùp
Hs quan saùt tranh tìm cađu trạ lôøi:
+ Nhieôt ñoô cô theơ phú thuoôc vaøo mođi tröôøng
Ñv maø nhieôt ñoô cô theơ phú thuoôc vaøo nhieôt ñoô cụa mođi tröôøng
+ Caù cheùp thú tinh ngoaøi → khạ naíng tröùng gaịp tinh truøng
ít (nhieău tröùng khođng ñöôïc thú tinh ,ñoông vát khaùc aín thòt)
Nhaỉm duy trì vaø phaùt trieơn noøi gioâng
I.Ñôøi soâng :
- Mođi tröôøng soâng: nöôùc ngót:ao , hoă , sođng , suoâi -Thöùc aín :giun , oâc, cođn trùng ,thực vađ̣t
+ Laø ñoông vaôt bieân nhieôt
- Sinh sạn:
Ñẹ nhieău tröùng thú tinh ngoaøi,
Hoát ñoông 2: Caâu táo ngoaøi
a/ Caâu táo ngoaøi:
* Múc tieđu: Hieơu ñöôïc caùc ñaịc ñieơm caâu táo ngoaøi cụa caù cheùp thích nghi vôùi ñôøi soâng ôû nöôùc.
Caùch tieân haønh: Hoát ñoông caù nhađn
Trang 3*H oạt Động Giáo Viên Hoạt Động Học sinh *Nội Dung
1 Quan sát cấu tạo ngoài:
- GV yêu cầu HS quan sát
tranh cá chép hình 31.1 trang
103 SGK → nhận biết các bộ
phận trên cơ thể của cá chép
- GV yêu cầu HS quan sát
tranh cá chép đọc kĩ bảng 1
và thông tin đề xuất → chọn
câu trả lời
*Phần đầu : Hình dạng đầu ?
Tác dụng gì với đời sống ở
nước ?
Các bộ phận ? Mắt ? Tác
dụng gì với đời sống ở nước ?
Giải thích nếu bắt cá lên cạn
nhiều giờ liền mắt cá sẽ bị
hỏng trắng đục
*Phần thân : : Hình dạng
thân ? Tác dụng gì với đời
sống ở nước ? Các bộ phận ?
-Giới thiệu cơ quan đường bên
có dạng ống nằm dưới da ,với
các nhánh xuyên qua lỗ vảy
dọc ra ngoài, dưới dạng một
đường lấm chấm … giúp cá
nhận biết được áp lực ,tốc độ
của dòng nước , kể cả âm
thanh được truyền trong nước
*Phần đuôi : hình dạng? Tác
dụng gì với đời sống ở nước ?
Các bộ phận ?
*Vảy cá :Hình dạng ,sắp
xếp ? Tác dụng gì với đời
sống ở nước ? Cảm giác khi sờ
tay vào da cá? Tác dụng gì
với đời sống ở nước ?
*Vây cá :Cấu tạo? Tác dụng
gì với đời sống ở nước ?
- GV giải thích: tên gọi các
loại vây liên quan đến vị trí
của vây.Cho học sinh làm bài
tập
- GV tiểu kết nội dung
Cho học sinh làm bài tập
- HS bằng cách đối chiếu hình vẽ trên bài và hình vẽ sgkõ → ghi nhớ đọc tên được các bộ phận cấu tạo ngoài
-Cá nhân trình bày các bộ phận cấu tạo ngoài trên tranh
Theo câu hỏi của giáo viên
II Cấu tạo ngoài:
1 Cấu tạo ngoài:
Cá thích nghi đời sống bơi lặn -Cơ thể gồm 3 phần : Đầu, mình và khúc đuôi
a Đầu :
- Đầu thuôn nhọn gắn chặt với thân : rẽ nuớc dễ dàng
-Miệng , mũi ,hai đôi râu ,xuơng nắp mang , Mắt không có mí : màng mắt khơng bị khơ
b Thân : -Hình thoi dẹp hai bên :Giảm sức cản của nuớc
-Có vây ngực ,vây bụng ,vây lưng ,cơ quan đuờng bên , lỗ hậu môn
c Đuôi : -Đuôi ngắn khỏe : giống như cái bơi chèo
-Cóù vây đuôi , vây hậu môn
*Vảy : xếp với nhau như ngói lợp :cử động dễ dàng theo chiều ngang
Vảy có da bọc ngoài tiết chất nhầy :giảm ma sát giữa da cá với môitruờng nước
*Vây : có xuơng tia vây đuợc căng bởi lớp da mỏng, khớp động với thân : giống như bơi chèo
Trang 4Ghép chữ với số cho phù hợp đặc điểm thích nghi môi truờng nuớc ở cá chép :
1, Thân cá hình thoi dẹp 2 bên
2, Đầu gắn chặt với thân vững chắc
3,Vảy xếp lợp mái ngói
4,Chất nhầy do vảy tiết ra
5,Vây có xuơng tia vây căng bởi da mỏng
6,Mắt không có mi
a.Dễ dàng rẽ nứơc
b Giảm diện tích cản khi cá bơi c.Cử động thân cá theo chiều ngang dễ dàng
d Mắt không bị khô
e Làm giảm ma sát của nứoc
f Có tác dụng như bơi chèo Đáp án : 1b ;2a ;3c ; 4e ; 5f ;6d
b/ Chức năng của vây cá:
*Mục tiêu :Biết chức năng các loại vây cá chép
1 Cho HS làm bài tập sau:
Quan sát phim xác định chức năng của vây cá
1- Vây ngực
-Vây bụng
2- Vây lưng
-Vây hậu môn
3- Khúc đuôi mang vây đuôi
+ Vây cá có chức năng gì?
- GV yêu cầu cho HS xem đoạn
phim chức năng của vây cá thảo
luận nhóm
Làm bài tập
Giáo viên nhận xét bài tập
Yều cầu : hs trả lời câu hỏi sau:
+ Nêu vai trò của vây cá?
+ Vây đuôi có chức năng gì ?
+ Các vây còn lại giữ chức
năng gì ?
- Vây cá như bởi chèo → giúp cá di chuyển trong nước
- HS quan sát đoạn phim thảo luận nhóm
Làm bài tậpû Nhận xét hoàn thành bài tập
2 Chức năng của vây cá:
- Vây :Giúp cá di chuyển trong nuớc
- Vây đuôi: đẩy nước làm cá tiến lên phía trước
Các vây khác giữ thăng bằng Quan sát phim xác định chức năng của vây cá
Đáp án
1- Vây ngực
-Vây bụng
1 đôi
1 đôi
Giữ thăng bằng cho cá ,giúp cá bơi hướng lên ,hướng xuống ,rẽ phải ,rẽ trái , dừng hoặc đứng
2- Vây lưng
-Vây hậu môn 1 chiếc1 chiếc Tăng diện tích dọc thân , giữ thăng bằng
3- Khúc đuôi mang vây đuôi 1 chiếc Đẩy nước giúp cá tiến về phía truớc
Trang 54-Kiểm tra đánh giá:
Theo em khi cá bơi nhanh hoạt động của các vây như thế nào ?
-Vây đuôi hoạt động mạnh nhất
- Các vây còn lại xếp sát vào thân
5-Dặn dò:Học bài theo câu hỏi trong SGK (trang 104).
- Làm bài tập SGK (bảng 2 trang 104).Chuẩn bị thực hành: theo nhóm 4 → 6 HS.1 con cá chép
(cá giếc )
- Xem truớc bài thực hành :cách mổ ,quan sát các nội quan
- * &