cho các nhóm thảo luận, thực hiện theo nhóm về các nội dung trên bảng phụ Hoạt động 2: Bài tập - cho hs đọc bài tập 1 - Nêu cách làm. - Cho các nhóm thảo luận thực hiện bài tập[r]
Trang 1học kì II
Trang 2Tuần 19 – ngày soạn: 04/1/09
Tiết 37: AXIT CACBONIC – MUỐI CACBONAT
I MỤC ĐÍCH – YÊU CẦU
- Nắm được H2CO3 là axit yếu dễ bị phân huỷ
- Tính tan trong một số muối Cacbonat
- Tính chất hoá học của muối cacbonat
II CHUẨN BỊ :
1 Dụng cụ: ống nghiệm, giá ống nghiệm, khay,…
2 Hoá chất: NaHCO3, Na2CO3, HCl, K2CO3, Ca(OH)2,CaCl2,…
III TIẾN TRÌNH :
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HĐ CỦA H S NỘI DUNG GHI BẢNG
HOẠT ĐỘNG 1: AXIT CACBONIC
(7 PHÚT)
Axit cacbonic được tạo thành như thế
nào?
Vậy nó có ở đâu?
H2CO3 có tính chất hoá học như thế
nào?
Chứng tỏ H2CO3 là một axit yếu không
bền
Vì H2CO3 không bền nên người ta
thường viết như thế nào ?
Muối cacbonat có thành phần chính là
gì ?
Muối cacbonat có mấy loại ?
Đó là những loại nào? Nêu vd?
HOẠT ĐỘNG 2: MUỐI CACBONAT
Yêu các học sinh nhớ lại thí nghiệm
cho CaCO3,, NaHCO3 tác dụng với dd
HCl
Viết các ptpư xảy ra
Dd Muối Cacbonat tác dụng với kiềm
tạo sản phẩm gì?
Gv cho các nhóm tiến hành thí nghiệm:
+ Na2CO3 + Ca(OH)2
+ Na2CO3 + KOH
CO2 tác dụngvới nước
Trong nước tựnhiên, trongnước mưa
H2CO3 là axityếu
H2CO3 là axitkhông bền
H2O + CO2
KL + gốcCacbonat
Muối axit:
NaHCO3Muối trung hoà:
Na2CO3
Tác dụng với:
KL, axit, ddbazơ, dd muối
Oáng nghiệm 1có kết tủa trắng2: không phản
I Axit Cacbonic H 2 CO 3
1.Trạng thái tự nhiên: cótrong nước tự nhiên và nướcmưa
2 Tính chất hoá học:
- H2CO3 là axit yếu: khônglàm quì tím đổi màu đỏ màchỉ hơi hồng
- H2CO3 là axit không bền:Viết H2O + CO2 để thể hiện
H2CO3
II Muối Cacbonat
1.Thành phần: KL + gốcCacbonat
+ Muối axit + Muối trung hoà2.Tính chất của muốiCacbonat
a Tính tan
b Tính chất hoá học
- tác dụng với axit:
NaHCO3 + HCl NaCl + CO2+ H2O
Na2CO3 + H2SO4 Na2SO4+CO2 + H2O
-dd muối cacbonat tác dụngvới dd bazơ:
Na2CO3 + Ca(OH)22 NaOH
Trang 3Nhận xét hiện tượng, viết các ptpư
Nhấn mạnh điều kiện để ptpư xảy ra là
gì?
Dd Muối cacbonat tác dụng với dd
muối tạo sản phẩm là gì?
Gv cho các nhóm tiến hành thí nghiệm:
+ K2CO3 + CaCl2
+ K2CO3 + NaCl
Nhận xét hiện tượng viết ptpư?
Nhấn mạnh điều kiện để xảy ra phản
ứng?
Ngoài ra muối cacbonat còn bị nhiệt
phân huỷ, sản phẩm là gì? Viết ptpư?
Muối cacbonat có ứng dụng gì?
Hoàn thành dãy biến hoá sau:(……)
HOẠT ĐỘNG 3: (5 PHÚT)
Chu trình cacbon trong tự nhiên diễn ra
như thế nào?
Quan sát sơ đồ, mô tả chu trình?
Các nhóm thảo luận thực hiện bài tập:
ứngsphẩm có kếttủa
Một số muốicacbonat đượcdùng làm nguyênliệu sản xuất vôi,
xi măng, xàphòng, thuốc chữabệnh…
+ CaCO3
- dd muối cacbonat tác dụngvới dd muối:
K2CO3 + CaCl2 2KCl +CaCO3
- Muối cacbonat bị nhiệt phânhuỷ:
CaCO3 CaO + CO23.Ứng dụng: Một số muốicacbonat được dùng làmnguyên liệu sản xuất vôi, ximăng, xà phòng, thuốc chữabệnh…
III Chu trình của cacbon trong tự nhiên: sgk
HOẠT ĐỘNG 4: DẶN VỀ NHÀ (5PHÚT)
- Hướng dẫn làm bài tập số 1,2 trong sách.
- Học bài, làm các bài tập trong sách , chuẩn bị bài mới: Si lic, công nghiệp silicat, tìm hiểu:
+ si lic có những tính chất gì?
+ Silic đioxit có những tính chất gì?
+Công nghiệp silicat gồm những ngành công nghiệp nào?
Tuần 19 – ngày soạn 04/1/09
-Tiết 38: SILIC – CÔNG NGHIỆP SILICAT
I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
Nắm được Si là một phi kim SiO2 là một ôxit axit
Nắm được tính chất vật lý của Si – tính chất hoá học của Si
Nắm được thế nào là công nghiệp silicat Cơ cở của qua trình sản xuất đồ gốm, ximăng, thuỷ tinh
II TIẾN TRÌNH
HOẠT ĐỘNG 1: KIỂM TRA BÀI CŨ (7 PHÚT)
1 Nêu tính chất hoá học của axit cacbonic
2 Nêu tính chất hoá học của các muối cacbonat.? Viết ptpư minh họa
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HĐ CỦA HS NỘI DUNG GHI BẢNG
Trang 4HOẠT ĐỘNG 2: TRẠNG THÁI TỰ
NHIÊN VÀ TÍNH CHẤT CỦA
SILIC (10 PHÚT)
Trong tự nhiên nguyên tố Si có nhiều
hay ít?
Nguyên tố Si chủ yếu tồn tại dưới
dạng đơn chất hay hợp chất là nhiều?
Si có những tính chất vật lý gì?
SiO2 là loại ôxit gì?
SiO2 có những tính chất hoá học gì?
Viết các ptpư/
Các sản phẩm từ các phản ứng được
gọi tên là gì?
Gốc silicat có hoá trị là bao nhiêu?
HOẠT ĐỘNG 4: CN SILICAT (10
PHÚT)
Ngành công nghiệp Silicat là ngành
như thế nào?
Ngành công nghiệp silicat có những
ngành sản xuất gì?
Giáo viên cho từng tổ chuẩn bị phần
trình bày của mình và 1 ngành công
nghiệp thuộc ngành công nghiệp silcat
dựa vào sách và các phần chuẩn bị
trước trong thực tế
Tổ 1 ngành sản xuất đồ gốm
Tổ 2 ngành sản xuất ximăng
Tổ 3 ngành sản xuất thuỷ tinh
Tổ 4 phụ trách ghi chép chắt lọc và
trình bày lại
Ngành sản xuất xi măng có nguyên
Si là ngtố cónhiều trong lớp vỏtrái đất
Tồn tại ở dạng hợpchất trong đất sét,cát trắng…
là chất rắn màuxám, khó nóngchảy, dẫn điệnkém, là chất bándẫn
tác dụng với oxi
công nghiệp chế biến các sản phẩmtừ Si được gọi là công nghiệp silicatSản xuất đồ gốmSản xuất ximăng:
Sản xuất thuỷ tinh
Thảo luận nhóm
2 Tính chất:
- là chất rắn màu xám, khónóng chảy, dẫn điện kém, làchất bán dẫn
- Là PK hoạt động HH yếuhơn C, Clo
-Ở nhiệt độ cao pư với oxi:
Si +O2 SiO2
II/ Tính chất của SiO 2 :
SiO2 là một ôxit axit
1 Tác dụng với dung dịch kiềm
SiO2 + 2NaOH = Na2SiO3 + H2
O Natri silicat
2 Tác dung jvới Oâxit bazơ kiềm
SiO2 + CaO = CaSiO3 Canxi silicat
II./ Công nghiệp silicat.
1 Khái niệm: công nghiệp
chế biến các sản phẩm từ
Si được gọi là côngnghiệp silicat
2 Sản xuất đồ gốm: SGK
Nguyên liệu: đất sét + chấtđốt
Cơ sở sản xuất: sgk
3 Sản xuất ximăng: sgk
4 Sản xuất thuỷ tinh:
a Nguyên liệu: cát thạchanh, đá vôi
b các phản ứng cơ sở:
Na 2 CO 3 + SiO 2 Na 2 SiO 3 +
CO 2
Trang 5Trong quá trình sản xuất thuỷ tinh xảy
ra những phản ứng hoá học nào?
Tìm hiểu trong thức tế tại đất nước
chúng ta ngành công nghiệp silicat có
CaCO 3 + SiO 2 CaSiO 3 +
CO 2
Na2SiO3 & CaSiO3 là thànhphần chính của thuỷ tinh
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ: (3 PHÚT)
Học bài làm các bài tập hoá trong sgk.
Chuẩn bị bài mới.hệ thông tuần hoàn các nguyên tố hoá học.
Cho h/s tìm xem có tất cả bao nhiêu nguyên tố trong tự nhiên mà con người đã biết
Tìm hiểu trước nội dung trong sgk.
Tuần 20 – ngày 11/1/09
Tiết 39:
SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC
I MỤC ĐÍCH – YÊU CẦU :
Biết sd bảng HT tuần hoàn
Các mối quan hệ của các yếu tố có tính QL HTTH là bảng sắp xếp các nguyên tố theo quy luật
II TIẾN TRÌNH
HOẠT ĐỘNG 1: (7 PHÚT)
Nêu tính chất hố học và ứng dụng của SiO2
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HĐ CỦA HS NỘI DUNG GHI BẢNG
HOẠT ĐỘNG 1: NGTẮC SẮP
XẾP CÁC NGTỐ (7 PHÚT)
Giáo viên giới thiệu người lập ra
bảng HTTH các NTHN?
Vào năm nào 1869 Lúc đó con
người biết được 63 nguyên tố?
Giáo viên cho học sinh nhận xét về
điện tích hạt nhân nguyên tử của
các nguyên tố
HOẠT ĐỘNG 2: CẤU TẠO BẢNG
TH (20 phút)
Chỉ vào ô nguyên tố của bảng TH,
giới thiệu: số hiệu, khhh, tên ntô,
I Nguyên tắc sắp xếp các
nguyên tố trong bảng tuần
hoàn:
Theo chiều tăng dần củađiện tích hạt nhân nguyêntử
II Cấu tạo bảng tuần hoàn:
1 Ô nguyên tố:
Ô ngtố cho biết:
Trang 6Chỉ vào một ô khác, yêu cầu học
sinh NX về cấu tạo của ô ngtố này?
Chỉ vào bảng hàng ngang của bảng
TH, NX về điện tích hạt nhân của
các ng tố trong cùng một hàng
Mỗi hàng ngang gọi là 1 chu kì
Nhân xét ĐTHN của các ngtố ở chu
kì 1,2,3
Chỉ vào hàng dọc, nhận xét về
ĐTHN?
Mỗi cột là một nhóm
Trong một cột các ngtố có cùng số
electron lớp ngoài cùng
Vậy nhóm là gì?
Vd: Với ngtố Na, K ở cột thứ 1 có
1 e ngoài cùng
Số e ngoài cùng = số thứ tự nhóm
Nguyên tố A có số hiệu là 1, thuộc
chu kì 3, nhóm 7 Hãy cho biết cấu
tạo của ngtố A.?
(7 phút)
+ Ngtử khối củangtố đó.:…
Tăng dần1: tăng từ 1+ 2+
Ơû chu kỳ 3có 3lớpe
Nhóm 7 có 7 e lớpngoài cùng
+ Số hiệu ngtử+ KHHH+ Tên ngtố+ Ngtử khối của ngtố đó.VD:(…)
2 Chu kì:Là dãy các ngtốmà ngtử của chúng có cùngsố lớp electron và được xếptheo chiều điện tích hạt nhântăng dần
VD: (…)Số thứ tự chu kì =số lớp e
3 Nhóm: Nhóm gồm cácngtố mà ngtử của chúng cósố lớp electron ngoài cùngbằng nhau và do đó có tínhchất tương tự nhau được xếpthành cột theo chiều tăngcủa điện tích hạt nhân ngtử.VD: (…)
Số e ngoài cùng = số thứ tựnhóm
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ: (4 PHÚT)
- Học bài, làm các bài tập trong sách giáo khoa phần đã học.
- Tìm hiểu phần còn lại: Sự biến đổi tính chất của các ngtố trong bàng tuần hoàn,
ý nghĩa của BTH các NTHH:
+ Trong một chu kì, một nhóm tính chất của các ngtố biến đổi như thế nào? + Biết vị trí của ngtố ta suy ra điều gì? Và ngược lại.
Tuần 20 – ngày 11/1/09
Tiết 40: SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ HỌC
(t2)
1 MỤC ĐÍCH – YÊU CẦU
Biết sd bảng HT tuần hoàn
Các mối quan hệ của các yếu tố có tính QL HTTH là bảng sắp xếp các nguyên tố theo quy luật
II TIẾN TRÌNH:
HOẠT ĐỘNG 1: KIỂM TRA BÀI CŨ(7 PHUT)
Nguyên tố A có số hiệu là 12, thuộc chu kì 3, nhóm 2 Hãy cho biết cấu tạo của ngtố A.?
Trang 7HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HĐ CỦA HS NỘI DUNG GHI BẢNG
HOẠT ĐỘNG 2: (15 PHÚT)
Trong một chu kì, đi từ đầu đến cuối:
Các ngtố có cùng số lớp e
ĐTHN tăng dần số e lớp ngoài
cùng biến đổi như thế nào?
Trong chu kì III
Nhận xét mức độ hoạt động của các
Nhận xét chu kì II?
Vậy trong cùng một hàng các nguyên
tố đầu hàng là những nguyên tố gì ?
cuối hàng là những nguyên tố gì?
Trong cùng một nhóm: các ngtố có
cùng số e ngoài cùng
ĐTHN tăng dần kết luận gì về số
Nhận xét các ngtố trong nhóm 1?
HOẠT ĐỘNG 3: (20 PHÚT)
Biết vị trí của ngtố, ta biết được điều
gì?
biết số hiệu của ngtố M là 16, thuộc
chu kì 3, nhóm VI Hãy cho biết cấu
tạo ngtử, tính chất của ngtố M, ss với
các ngtố lân cận
Biết cấu tạo ngtử của ngtố ta có thể
biết được điều gì?
Vd(….)
Số e lớp ngoài cùng của ngtử tăng dần từ 18
Tính KL giảm dần,tính PK tăng dầnThảo luận nhóm
Số lớp e của ngtử tăng dần
F>Cl>BrThảo luận nhóm
cấu tạo ngtư và tính chất của ngtốThảo luận nhóm
M có ĐTHN: 16+
Số lớp e: 3 lớpSố e lớp ngoài cùng: 6 e
M (S) là PK hoạt động HH manh hơn ngtố P, yếu hơn Cl
III.Sự biến đổi tính chất
của các nguyên tố trong BTH:
1.Trong cùng một chu kì (một hàng)
Đi từ đầu đến cuối: (trái sang phải):
- Số e lớp ngoài cùng củangtử tăng dần từ 18
Đi từ trên xuống dưới
- Số lớp e của ngtử tăngdần
- Tính KL tăng dần,tính PK giảm dần
VD: (….)
IV Ý nghĩa của BTH các
ngtố hoá học
1.Biết vị trí của ngtố ta có thể suy đoán cấu tạo ngtư vàtính chất của ngtố:
VD: biết số hiệu của ngtố Mlà 16, thuộc chu kì 3, nhóm
VI Hãy cho biết cấu tạo ngtử, tính chất của ngtố M,
ss với các ngtố lân cận?Giải:(…)
2.Biết cấu tạo ngtử của ngtố ta có thể suy đoán vị trí và tính chất ngtố đó:
VD(…)
HOẠT ĐỘNG 4: (3 PHÚT) HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:
Trang 8- Học bài, làm bài tập.
- Chuẩn bị bài Luyện tập, xem lại:
+ Các tính chất hóa học chung của phi kim
+ Tính chất hoá học của clo? Cacbon.
+ Cấu tạo của BTH, sự biến đổi tính chất của các ngtố trong BTH, ý nghĩa của BTH.
_
Tuần 21 – ngày 1/02/09
Tiết 41: LUYÊN TẬP CHƯƠNG 3:
PHI KIM - SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HOÁ
HỌC.
I
MỤC ĐÍCH YÊU CÂU:
- Giúp học sinh hệ thống hoá lại các kiến thức đã học ở chương: pk, clo, cacbon, silic, bàng TH các ngtố HH
- Vận dụng các kiến thức đã học để giải những bài trập liên quan
II TIẾN TRÌNH:
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN –
HOẠT ĐỘNG 1: (18 PHÚT) KIẾN
(thảo luận nhóm)
Tính chất hoá học của clo?
Viết các ptpư minh hoạ?
Thảøo luận nhóm
Hoàn thành dãy biến hoá:
H2S S SO2 SO3 H2SO4
FeS
Tính chất hoá học của cacbon và
hợp chất của Cacbon?
Viết các ptpư minh hoạ?
Thảo luận nhóm
Cl2
HCl NaClO
I.KIẾN THỨC CẦN NHỚ:
1 Tính chất hoá học của phi kim:
+H2 +O2 + Kl
2 Tính chất hoá học của một số PK cụ thể:
a Tính chất hoá học của Clo:
(4) + nước (1) + H2 (3) + dd NaOH
Trang 9FeCl3
HOẠT ĐỘNG 2: (25 phút)
Yêu cầu học sinh nêu cách giải?
Lí luận chất dư cho ptpư 2:
Cl2+ NaOH NaCl + NaClO + H2O
NaOH dư, tinh sản phẩm, chất dư
a Đặt CTHH là FexOyViết PTPƯ
Lập tỉ lệ khối lượng giữa chất cho, chất tìm tìm
x, x=256*2 + 16y = 160 y=3kết luận CTHH là Fe2O3
b từ a CO2viết ptpư , từ ptpư tìm KL CaCO3 = 60g
2 bt6/103Viết ptpư 1: MnO2 + 4HCl MnCl2 + Cl2+ H2OTừ chất cho tính Cl2(khí X)
Lí luận chất dư cho ptpư 2:
Cl2+ NaOH NaCl + NaClO + H2ONaOH dư, tinh sản phẩm, chất dư theo Cl2.NaCl, NaClO: CM=0,8/0,5=1,6 M
NaOH: CM=0,4/0,5= 0,8MHOẠT ĐỘNG 3: (2 phút)
- học bài, làm các bài tập vào vở.
- Xem trước bài thực hành, tìm hiểu:
+ Cách tiến hành thí nghiệm C khử CuO ở nhiệt độ cao?
+ Cách tiến hành thí nghiệm nhiệt phân muối NaHCO 3 ?
+ Nhận biết muối cacbonat và muối clorua.
_
Tuần 21 – ngày 1/02/09
Tiết 42: THỰC HÀNH : TÍNH CHẤT HOÁ HỌC CỦA PHI KIM VÀ HỢP CHẤT CỦA
I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
- Khắc sâu kiến thức về phi kim, tính chất đặc trưng của muối cacbonat, muối clorua
- Rèn luyện kỹ năng thực hành hoá học, giải bài tập thực nghiệm hoá học
CO2
Trang 10- Rèn luyện ý thức nghiêm túc, cẩn thận trong học tập.
II CHUẨN BỊ:
1 DỤNG CỤ: ống nghiệm, nút cao su, ống dẫn khí., giá thí nghiệm , đèn cồn…
2 HOÁ CHẤT: Bột CuO, bột than, nước vôi trong
III TIẾN TRÌNH:
Cho học sinh nhắc lại C tác dụng
với CuO tạo sản phẩm gì?
Cho các nhóm tiến hành thí
nghiệm1
Quan sát hiện tượng
Nhận xét:
Viết ptpư:
Gv yêu cầu học sinh nhắc lại nhiệt
phân muối cacbonat tạo sản phẩm
HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN: tìm sự
khác nhau về tính chất của 3 chất
Thí nghiệm Hiện
tượng
Giải thích,viết PTPƯ
1 Cacbon khử đồng
(II)oxit ở nhiệt độ cao.
Lấy 1 ít (bằng hạt ngô)hỗn hợp CuO và C (bộtthan gỗ) vào ốngnghiệm
Lắp dụng cụ như hìnhvẽ.(3.9/83)
Đun nóng đáy ốngnghiệm bằng ngọn lửađèn cồn
hỗn hợpthu đượccó màu đỏcó kết tủa ở ống nghiệm đựng Ca(OH)2
màu đỏ củaCu
kết tủa củaCaCO3, do
CO2 tạo ra pưvới nước vôtrong
Lắp dụng cụ như hình3.16/89
Đun nóng ống nghiệmbằng ngọn lửa đèn cồn
ThànhÔ.N cóhơinước có
KT ởÔ.Nchứa ddCa(OH)2
2NaHCO3
Na2CO3 +
H2O + CO2
3 Nhận biết muối
cacbonat và muối clorua.
Có 3 lọ đựng 3 chất rắn
ở dạng bột là: NaCl,
Na2CO3 và CaCO3 Hãylàm thí nghiệm nhậnbiết mỗi chất trong cáclọ trên
KẾT THÚC TN:
- Nhận xét kết quả thí nghiệm từng nhóm.
- Chấm điểm thí nghiệm
Trang 11- Nhận xét tinh thần thái độ thực hiện thí nghiệm
- Thu dọn, vệ sinh dụng cụ thí nghiệm
- Dặn học sinh về nhà xem bài: khái niệm hợp chất hữu cơ và hoá học hữu cơ., tìm hiểu:
+ hợp chất hữu cơ có ở đâu?
+ Hợp chất hữu cơ là gì?
+ Các hợp chất hữu cơ được phân loại như thế nào?
I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
Học sinh nắm được:
Định nghĩa HCHC – HHHC
Phân lọai hợp chất hữu cơ
II TIẾN TRÌNH :
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HĐ CỦA HS NỘI DUNG GHI BẢNG
HOẠT ĐỘNG 1: KHÁI NIỆM (30
PHÚT)
Gv dùng trành vẽ giới thiệu cho học
sinh các loại thức ăn, hoa quả, đồ
dùng quen thuộc có chứa hchc
Nhận xét về số lượng hchc? Chúng có
ở đâu?
Gv tiến hành thí nghiệm:
Đốt cháy bông, úp ống nghiệm phía
trên ngọn lửa, khi ống nghiệm mớ đi,
xoay lại, rót nước vôi trong vào, lắc
đều
nhận xét hiện tượng
Giải thích?
Kết luận về hợp chất hữu cơ?
Gv cho học sinh các ví dụ sau:
CH4 , C2H4 , C2H2 , C6H6 … (1)
CH3Cl , CCl4 , C2H6O, C2H5ONa…(2)
Những chất trên có phải là hchc
không vì sao?
Gv giới thiệụ: CO, CO2, H2CO3 các
Cơ thể người, độngthực vật, đồ dùng…
Quan sát thínghiệm
Có kết tủa trongống nghiệm
Sản phẩm tạothành có CO2
Những hợp chấtcủa C
Là hợp chất hữu cơLà hợp chất vô cơ
Những hợp chấtcủa C (trừ CO,CO2,
H2CO3, các muốiCacbonat KL…)được gọi là những
KHÁI NIỆM VỀ HCHC
1 Hợp chất hữu cơ có ởđâu?
Cơ thể người, động thựcvật, đồ dùng…
2 Hợp chất hữu cơ là gì?Những hợp chất của C (trừCO,CO2, H2CO3, các muốiCacbonat KL…) được gọilà những HCHC
Trang 12muối Cacbonat kim loại, những hợp
chất này được gọi là gì?
HCHC là gì?
HCHC: được chia làm mấy lọai?
Gv lại cho học sinh quan sát và so
sánh các ví dụ giữa (1) và (2) Nhận
xét HCHC được chia làm mấy loại
Căn cứ vào đặc điểm nào để phân
chia như thế?
HCHC ở (1) được gọi là Hiđrôcacbon
Vây như thế nào hiđrôcacbon?
HCHC ở (2) được gọi la Dẫn xuất của
Hiđrôcacbon
Vậy như thế nào là dẫn xuất của
hiđrôcacbon?
HOẠT ĐỘNG 2:(10 PHÚT)
Trong hoa ùhọc có nhiều ngành khác
nhau: Hoá vô cơ, Hoá hữu cơ, hoá lý…
mỗi chuyên ngành có một đối tượng
và mục đích nghiên cứu khác nhau
Ngành hoá hữu cơ là gì?
Ngành hoá hữu cơ có vai trò rất quan
trong: chế biến dầu mỏ, sản xuất
nhựa, chất dẻo, sản xuất thuốc…
HCHCHCHC được chialàm 2 lọai
Thành phần phântử
Hidrocacbon : phântử chỉ có 2 nguyêntố là cacbon vàhiđrô Vídụ: C2H4,
CH4…
Hidrocacbon: trongphân tử còn cóthêm nguyên tốkhác Ví dụ:
C2H6O…
Ngành hóa họcchuyên nghiên cứucác HCHC đượcgọi là ngành HHHC
phân loại như thế nào?HCHC được chia làm 2lọai:
- Hidrocacbon : phân tửchỉ có 2 nguyên tố làcacbon và hiđrô.Vídụ: C2H4, CH4…
Hidrocacbon: trongphân tử còn có thêmnguyên tố khác Vídụ: C2H6O…
II KHÁI NIỆM VỀ HOÁ HỌC HỮU CƠ:
Ngành hóa học chuyênnghiên cứu các HCHCđược gọi là ngành HHHC
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ: (5 PHÚT)
- Học bài, làm các bài tập.
- Xem trước bài: Cấu tạo hchc, tìm hiểu:
+ trong các hợp chất hữu cơ các ngtử liên kết với nhau như thế nào?
+ có các loại mạch cac bon nào?
+ trật tự liên kết giữa cá ntử trong phân tử như thế nào?
Tuần 22 – ngày 08/02/09
-Tiết 44: CẤU TẠO PHÂN TỬ HỢP CHẤT HỮU CƠ.
I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
- học sinh nắm được trong hchc các ngtử liêmn kết với nhau theo đúng hoá trị
- Học sinh hiểu được mỗi chất hữu cơ có một ctct ứng với một trật tự liên kết xácđịnh
- Học sinh hiểu được mạch cacbon là gì
- Viết được CTCT của một số chất đơn giản Phân biệt được các chất khác nhau quaCTCT
II CHUẨN BỊ : Mô hình phân tử HCHC.
Trang 13III TIẾN TRÌNH:
HOẠT ĐỘNG 1: KIỂM TRA BÀI CŨ (5 PHÚT)
Hãy nêu khái niệm về HCHC.
Có chất có CTPT là……, hãy cho biết đâu là HCHC?
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HĐ CỦA HS NỘI DUNG GHI BẢNG
HOẠT ĐỘNG2 : ĐẶC ĐIỂM CẤU
TẠO (15 PHÚT)
GV yêu cầu học sinh cho biết ht của
các ngtố : C, H, O
Gv giới thiệu: dùng mỗi nét gạch
để biểu diễn một đơn vị HT của
ngtố
C HT IV có thể biểu diễn như thế
nào?
Tương tự như vậy biểu diễn cho
ngtố oxi, hiđrô?
Nối liền từng cặp các nét gạch
HT của 2 ngtử liên kết với nhau
để biểu diễn liên kết giữa chúng
Cho học sinh biểu diễn liên kết
trong các ptữ: CH3Cl, CH3OH
Từ liên kết trên nhận xét : ngtử C
có thể liên kết với ntử ngtố khác
Biểu diễn liên kết trong phtử C2H6
Gọi đó là mạch Cacbon
Biểu diễn lk của ptử C4H10
Gv biểu diễn liên kết khác (mạch
C có HT là IV
H I
O II
| – C – |
H – ; – O–
Thảo luận nhóm
H H | |
H – C – C –
H | |
H H
Ngtử C có thể liên kết trực tiếp với nhau
Các nhóm thảo luận
I đặc điểm cấu tạo phân tử hợp chất hữu cơ:
1 hoá trị và liên kếtgiữa các ngtử: Trong các hchc, cacbonluôn có HT IV, hiđrô có
HT I, oxi có HT II
CH4 H |
H – C – H | H
Như vậy các ngtử liênkết với nhau theo đúnghoá trị của chúng Mỗiliên kết được biểu diễnbằng một nét gạch nốigiữa hai ngtử
2 Mạch cacbon:
Các ntử cacbon trong ptử hchc có thể liên kết trực tiếp với nhau tạo thành mạch cacbon
Vd: liên kết của ptử C2H4
H H | |
H – C – C – H | |
H HCó 3 loại mạch:
Trang 14(gv giới htiệu lk đôi)
GV cho học sinh viết lk khác mạch
liên kết khác nhau, chất khác nhau
HOẠT ĐỘNG3: CÔNG THỨC CẤU
TẠO (20 PHÚT)
Khi biểu diễn liên kết giữa các ngtử
trong phtử là ta đã viết được CTCT
của chất đó
khái niệm công thức cấu tạo
Gv hướng dẫn học sinh cách viết gọn
công thức cấu tạo
Từ CTCT ta biết được điều gì?
Cho các nhóm thảo luận, viết CTCT
của các chất có CTPT: C 4 H 10 ,
C 2 H 5 Br.
Mạch cacbon không nắm trên một đường thẳng
H H | |
H – C – C – O –
H | |
H H
H H | |
H – C – O – C –H
H – C – C – O –H | |
H H rượu êtylyc
H H | |
H – C – O – C – H | |
H H đimêtyl eteMỗi hợp chất hữu cơ có một trật tự liên kết xác định giữa các ngtử trong phân tử
II Công thức cấu tạo:
- Công thức biểu diễn đầy đủ liên kết giữa các ngtử trong phân tử gọi là công thức cấu tạo
VD: …
- Công thức cấu tạo cho biếtthành phần của phtử và trật tự liên kết giữa các ngtử trong phân tử
HOẠT ĐỘNG 4: HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ: (5 PHÚT)
- Học bài, làm các bài tập trong sgk, sbt.
- Lưu ý lập CTPT của hchc:
CTPT: C x H y O z = M Ta có: 12x/ mc =y/mH= 16z/mO =M/m
_
Trang 15Tuần 23 – Ngày 15/02/09
Tiết 45: METAN.
CH4 = 16
I.MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
- Nắm được CTCT của Metan
- Nắm được t/c VL và trạng thái TN của Metan
- Nắm được t/c HH của metan KN tổng quát về HCHCacbon no về t/c HH
- Rèn luyện kỹ năng viết PTPƯ và tính theo PTPƯ
HOẠT ĐỘNG 1: (5 PHÚT)
Có các chất có CTPT sau, chất nào là hợp chất hữu cơ? Viết CTCT của các hợp chất hữu cơđó?
CH4, C2H5Br,……?
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HĐ CỦA HỌC SINH NỘI DUNG GHI BẢNG
HOẠT ĐỘNG2: TÍNH CHẤT VẬT
LÝ, TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN (5
PHÚT)
Gv giới thiệu: metan có nhiều trong
mỏ khí, mỏ dầu, mỏ than, bùn ao, khí
bioga…
trạng thái TN và t/c VL của CH4
HOẠT ĐỘNG3: CÔNG THỨC CẤU
TẠO (5 PHÚT)
Gv cho học sinh 4 tổ tự viết công thức
cấu tạo của mêtan viết lên bảng
Gv cho học sinh gắn mô hình phân tử
mêtanè Hình thành hình ảnh CH4
trong không gian
HOẠT ĐỘNG 4: TÍNH CHẤT HOÁ
Gv gthiệu hỗn hợp nổ CH4 và O2 theo
tỷ lệ: 1V CH4 và 2VO2
CTPT, PTK của metan?
Tính chất vật lý: là chấtkhí, không màu, không mùi, ít tan trong nước
H |
H – C – H | H Làm việc theo nhóm
- Tính chất vật lý: là chất khí,không màu, không mùi, ít tantrong nước
II Công thức cấu tạo.
H |
H – C – H viết gọn: CH4
| HTrong ptử có 4 liên kết đơn
III Tính chất hóa học.
1/ phản ứng với oxi:CO 2 +
H 2 O (phản ứng cháy)
CH4 + 2O2 CO2 + 2H2OĐốt hỗn hợp 1VCH4: 2VO2 gâynổ mạnh
Trang 16> Dùng đèn Đêvy trong hầm mỏ.
(GV lưu ý với tất cả các hợp chất hữu
cơ đều có tính chất này)
Gv cho học sinh ngiên cứu tính chất 2
của CH4 trong sách giáo khoa
Gv giới thiệu thí nghiệm
Gv tiến hành thí nghiệm
Cho học sinh viết phương trình phản
ứng lên bảng
Nếu lượng Cl2 vẫn còn dư thì phản
ứng vẫn tiếp tục xảy ra > đến khi tạo
ra hợp chất CCl4 (sản phẩmlà hỗn hợp
Hoạt động theo nhóm
Metan cháy toả nhiều nhiệt dùng làm nhiên liệu
Nguyên liệu để điều chế hiđrô…
2/Phản ứng với Clo: ( phản ứng thế)
CH4 + Cl2 as CH3Cl + HCl
Khí khí mêtyl clorua
những hợp chất có liên kết đơnC-C (là những hợp chất HiđroCacbon no) chỉ tham gia phảnứng thế
IV Ứng dụng:
Mêtan là nguyên liệu, nhiênliệu trong đời sống và trongcông nghiệp
HOẠT ĐỘNG 6: HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ: (5 PHÚT)
- Học bài , chuẩn bị bài: Eâtylen, tìm hiểu:
+ T/c vật lý của Etylen + Cấu tạo phân tử của êtylen + Tính chất hoá học của êtylen: etylen tác dụng đựơc với chất nào?
+ Etylen có ứng dụng gì?
Tuần 23 – ngày 15/02/09
Tiết 46: ETILEN.
C2H4 = 28
I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
- Học sinh nắm được CTCT, tính chất vật lý và hóa học của etilen
- Học sinh hiểu được khái niệm liên kết đôi và đặc điểm của nó
- Học sinh hiểu được pư và pư trùg hợp là pư đặc trưng của liên kết đôi
- Biết một số ứng dụng quan trong của etilen
II CHUẨN BỊ:
- Mô hình ptử etilen
- Etilen, metan, dd Brom loãng
- Oáng nghiệm, ống thuỷ tinh dẫn khí, bật lửa
III TIẾN TRÌNH:
HOẠT ĐỘNG 1: (5 PHÚT)
Trình bày tính chất hoá học của metan? Viết các ptpư minh hoạ
Trang 17HOẠT ĐỘNG CỦA GV HĐ CỦA HỌC SINH NỘI DUNG GHI BẢNG
HOẠT ĐỘNG 2: Tính chất vật
lý (5 phút)
-Etilen là chất khí không có sẵn
trong tự nhiên
-Cho các nhóm học sinh quan sát
ống nghiệm chứa etilen
-Etilen có những tính chất vật lý
-GV nêu đặc điểm của lk đôi
HOẠT ĐỘNG 4: Tính chất hoá
học (10 phút)
-Gv tiến hành TN đốt cháy etilen
-Học sinh quan sát thí nghiệm,
nhận xét hiện tượng, viết ptpư
Viết phương trình phản ứng cháy
xảy ra khi đốt cháy C 3 H 6 , C 4 H 8
-Gv mô tả thí nghiệm etilen pư
với dd brom (dùng hình vẽ minh
hoạ)
-Cho các nhóm nhận xét, viết ptpư
Là pư nhận biết etilen
Gv giới thiệu: trong điều kiện
nhiệt độ áp súât, xúc tác xác định
các ptử etilen còn có thể tác dụng
với nhau (1000 – 6000 ptử) tạo
thành poly etilen)
-Phản ứng này gọi là pư trùng
hợp
-Xuất phát từ đặc điểm có lk đôi
gv hướng dẫn cách viết ptpư
-Cho học sinh nhận xét sự khác
CTPT, PTK của etylen?
Etilen là chất khíkhông màu, không mùi,
ít tan trong nước
Các nhóm thực hiệnlắp mô hình phân tử
Viết ctctCó một lk đôi giữa 2ngtử C
Quan sát thí nghiệm
C2H4 +3O22 CO2+2H2O
Quan sát
Hiện tượng: dd nướcbrom có màu da camchuyển sang khôngmàu
CH2 =CH2 + Br2
Br – CH2 – CH2 – Br
I Tính chất vật lý:
Etilen là chất khí khôngmàu, không mùi, ít tan trongnước
II Cấu tạo phân tử:
H H
C = C
H HGiữa hai ntử C có hai liênkết gọi là lk đôi
Trong lk đôi có một lk kémbền Lkết này dễ bị đứt ratrong pưhh
III Tính chất hoá học:
1 Phản ứng với oxi: (pưcháy)
dd dacam
CH2 =CH2 + Br2
Br –CH2 –CH2 – Br
Đibrom metan(dd không màu)Các chất có liên kết đôi dễtham gia pư cộng
3 Các ptử etilen kết hợp vớinhau (pư trùng hợp)
…+CH2 =CH2+ CH2 =CH2 +…
…– CH2 – CH2 – CH2 –CH2
Trang 18nhau của thành phần ptử và đặc
điểm cấu tạo của etilen với sản
phẩm
-Ngoài ra etilen còn tham gia pư
cộâng với hiđrô và các chất khác
So sánh tchh của metan với etilen
có điểm nào giống và khác nhau?
HOẠT ĐỘNG 5: ứng dụng (5
phút)
-Cho học sinh quan sát hình vẽ về
ứng dụng của etilen nhận xét
ứng dụng
HOẠT ĐỘNG 6: vận dụng (10
phút)
Cho các nhóm thảo luận làm các
bài tập : 1,2,3,4 trang 119 sgk.
Học sinh phát biểu
etilen làm nguyên liệuđể điều chế nhựapolietilen, rượu etylic,axit axetic
– … (PE là chất rắn, nguyên liệutrong công nghiệp chất dẻo
IV Ứng dụng:
Là nguyên liệu để điều chếnhựa polietilen, rượu etylic,axit axetic…
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ: (5 phút)
- Học bài, làm các bài tập.
- Xem trước bài axetilen, tìm hiểu:
+ axetilen có tính chất vật lý gì?
+ axetilen có cấu tạo như thế nào? So sánh với cấu tạo của metan, etilen?
+ axetilen có những tính chất hoá học nào?
+axetilen có ứng dụng gì?
_
Tuần 24 – ngày 15/02/09
Tiết 47: AXETILEN.
C 2 H 2 = 26
I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:
- Học sinh nắm được CTCT, tính chất vật lý và hóa học của axetilen
- Học sinh hiểu được khái niệm liên kết ba và đặc điểm của nó
- Biết một số ứng dụng quan trọng của axetilen
II CHUẨN BỊ:
- Mô hình ptử axetilen
- Đất đèn, nước, dd Brom loãng
- Oáng nghiệm, oống thuỷ tinh dẫn khí, bật lửa, bình cầu, phểu chiết, chậu thuỷ tinh, bình thu khí
III TIẾN TRÌNH:
HOẠT ĐỘNG 1: (5 PHÚT)
Trình bày tính chất hoá học của etilen ? Viết các ptpư minh hoạ
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HĐ CỦA HỌC SINH NỘI DUNG GHI BẢNG
HOẠT ĐỘNG 2: Tính chất vật lý
(3 phút)
CTPT, PTK củaaxetilen? I Tính chất vật lý:
Trang 19Gv giới thiệu khí axetilen cho học
sinh quan sát trạng thái, màu sắc,
ngửi mùi
So sánh với TCVL của etilen?
HOẠT ĐỘNG 3: Cấu tạo phân tử
(5phút)
-Cho hsinh nhắc lại CTPT của
etilen
Nếu bỏ đi 2 ngtử H trong ptử
mỗi ngtử C có một giá trị tự do liên
kết với nhau tạo liên kết 3 > khái
niệm lk 3, đặc điểm của lkết 3
-Cho học sinh quan sát mô hình
> viết CTCT của etilen
GV giới thiệu dạng CTTQ cùa
axetilen
HOẠT ĐỘNG 4: Tính chất hoá
học (10 phút)
-Cho học sinh nhận xét điểm giống
nhau về thành phần phân tử của
mêtan,etilen,axetilen
-Metan và etilen cháy tạo cacbonic
và hơi nước vậy axetilen có cháy
Liên kết 3 cũng kém bền có tính chất
tương tự như lkết 2 hay không?
Cùng tìm hiểu thí nghiệm axetilen tác
dụng với dd brom.
-Gv tiến hành thí nghiệm, học sinh
quan sát hiện tượng, viết ptpư?
-Trong điều kiện thích hợp axetilen
cũng có thể tham gia pư cộng với hiđrô
Cho các nhóm so sánh tính chất hoá
học của các H-C đã học
HOẠT ĐỘNG 5: Ứng dụng (3 phút)
Khi axetilen cháy nhiết toả ra rất lớn:
3000o C axetilen được dùng để làm
gì?
Trong công nghiệp axetilen được dùng
Axetilen là chất khíkhông màu, khôngmùi, ít tan trong nước,nhẹ hơn không khí
Etilen có 2C, 4HAxetilen có 2C, 2H
H– C ≡ C – H Viết gọn: HC ≡ CH
Đều do 2ngtố Cvà Hcấu tạo nên
Quan sát thí nghiệm
-axetilen cháy sángtrong kkhí và toảnhiều nhiệt
2C2H2 + 5O2 4CO2+ 2H2O
Quan sát thí nghiệm Hiện tượng: Khíaxetilen làm mất màu
dd brom
Dùng làm nhiên liệu
Là nguyên liệu quan
Axetilen là chất khí khôngmàu, không mùi, ít tan trongnước, nhẹ hơn không khí
II Cấu tạo phân tử:
H– C ≡ C – H Viết gọn: HC ≡ CHGiữa 2 ngtử C có 3 liên kếtgọi là liên kết 3
Trong liên kết 3 có 2 liênkết kém bền, dễ đứt lần lượttrong các pư hoá học
CTTQ: CnH2n-2
III Tính chất hoá học:
1 Phản ứng với oxi: (phản ứng cháy)
2C2H2 + 5O2 4CO2 + 2H2O
pư toả nhiều nhiệt
2 Tác dụng với dd brom:(làm mất màu dd brom)
HC ≡ CH + Br2 Br–CH =
CH – Br Không màuBr–CH = CH – Br +Br2
Br2 –CH – CH– Br2
Trang 20để làm gì?
HOẠT ĐỘNG 6: Điều chế (5 phút)
Gv giới thiệu cách điều chế axetilen
trong ptn và trong công nghiệp
Cho học sinh viết ptpư
HOẠT ĐỘNG7: vận dụng (10 phút)
Thảo luận thực hiện bài tập: 1,2,3,4,5
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:(4 phút)
- Học bài, làm các bài tập
- Ôn lại các dạng BT đã học
- Tiết sau kiểm tra 1 tiết
1 (3 điểm)Trình bày tính chất hố học của etylen? lấy ví dụ?
2 (3 điểm) Đ ốt cháy 2,8 l hỗn hợp khi metan và axetilen cần dùng 6,72 l ít khí oxi
a T ính phần trăm th ể t ích mỗi khí trong hỗn hợp
b L ư ợng CO2 sinh ra dẫn vào binh chứa dd Ca(OH)2 dư, tính khối lượng chất kết tủa thu đ ư ợc sau
4 các hiđrơcacbon cĩ tính chất giống nhau là:
a phản ứng cháy với oxi b phản ứng thế với clo c phản ứng cộng với brơm d a,b,c
5 Phản ứng thế là phản ưng đặc trưng của liện kết:
6 đốt cháy hết a gam hỗn hợp gồm CH 4, C2H4 tạo ra 4,4 gam khí CO2 và 0,9 gam H2O a cĩ giá trị là:
7 Đốt cháy hồn tồn 1 mol chất hữu cơ A thu được CO 2 và H 2 O với số mol bằng nhau Vậy A là:
Trang 21-Tiết 49: BENZEN.
(C6H6 =78)I.Mục đích yêu cầu :
- Học sinh nắm được CTCT của benzen
- Nắm được tính chất vật lý, tính chất hoá học của benzen
- Củng cố kiến thức về H-C, viết CTCT của các chất và PTHH, cách giải bài tập hoá học
II Chuẩn bị:
- tranh vẽ mô tả thí nghiệm phản ứng của benzen với brom
- Benzen, dầu ăn, dung dịch brom, nước
- Oáng nghiệm
III Tiến trình:
HOẠT ĐỘNG 1: kiểm tra bài cũ (5 phút)
Mêtan, etylen, axetilen có tính chất hoá học giống nhau là gì? Viết PTPƯ?
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HĐ CỦA HỌC SINH NỘI DUNG GHI BẢNG
HOẠT ĐỘNG 1: TÌM HIỂU VỀ
TÍNH CHẤT VẬT LÝ ( 10 phút)
Gv giới thiệu lọ đựng dd benzen
nhận xét trạng thái, màu sắc
Gv hướng dẫn các nhóm tiến hành
thí nghiệm:
1 nhỏ vài giọt benzen vào ống
nghiệm đựng nước, lắc nhẹ, sau đó
để yên
2 cho 1-2 gọi dầu ăn vào ống
nghiệm đựng benzen, lắc nhẹ
Cho các nhóm tiến hành thí
nghiệm
Nhận xét hiện tượng
nhận xét: tính tan của benzen
trong nước, khả năng hoà tan của
benzen trong dầu ăn
Ngoài ra benzen còn có khả năng
hoà tan nhiều chất hữu cơ khác
HOẠT ĐỘNG 2: TÌM HIỂU VỀ
CTCT (5 PHÚT)
Gv gớii thiệu CTCT của benzen
Cho học sinh nhận xét đặc điểm
cấu tạo của benzen
Gv giới thiệu cách biểu thị vòng
benzen
CTPT và PTK của benzen là gì?
Nhận xét: sáu ngtử C
lk với nhau thànhvòng 6 cạnh đều, có 3
lk đôi xen kẻ 3 lkđơn
I Tính chất vật lý:
Benzen là chất lỏng khôngtan trong nước nhưng hoà tanđược nhiều chất hữu cơ vàvô cơ, benzen độc
II Công thức cấu tạo:
III Tính chất hoá học: