slide 1 gi¸o viªn nguyễn thị lâm tr­êng thcs lương phú trong ch­¬ng tr×nh ng÷ v¨n 6 vµ häc kú 1 ng÷ v¨n 7 em ® ®­îc häc nh÷ng biön ph¸p tu tõ nµo kióm tra bµi cò tr¶ lêi ë líp 6 biön ph¸p nh©n hãa

Đáp án.. Dân cư kể hàng trăm nghìn con người, từ chiều đến giờ hết sức giữ gìn, kẻ thì thuổng, người thì cuốc, kẻ đội đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm dưới bùn lầy ngập quá khu[r]

Gi¸o viªn : Nguyễn Thị Lâm

Tr êng : THCS Lương Phú

Trong ch ơng trình Ngữ văn 6 và học kỳ 1- Ngữ văn 7, em đã đ ợc học những biện pháp

Lương Phú 06 / 04/2010

I Thế nào là phép liệt kê

Đọc đoặn văn sau:

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến

hấp đường phèn, để trong khay

khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi

mồi chữ nhật để mở, trong ngăn

bạc đầy những trầu vàng, cau đậu,

rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc,

nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi

ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví

thuốc, quản bút, tăm bông trông

mà thích mắt.[ ] Ngoài kia, tuy mưa

gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng

trong này xem chừng tĩnh mịch,

? Quan sát những bộ phận

in đậm trong những câu trên cho biết cấu tạo và ý nghĩa của các bộ phận đó có gì giống nhau ?

- Cấu tạo:

+ Đều là những từ và cụm từ

+ Các từ và cụm từ ấy được sắp xếp nối tiếp nhau

Đều nói về những đồ vật được bày biện xung quanh quan ph ụ mẫu

Miêu tả một cách đầy đủ, toàn diện thói hưởng lạc ăn chơi sa đọa, vô trách nhiệm của tên quan phụ mẫu.

(danh từ và cụm danh từ)

- Tác dụng :

“ Dân cư kể hàng trăm nghìn con người, từ chiều đến giờ hết sức giữ gìn, kẻ thì thuổng, người thì cuốc, kẻ đội đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm dưới bùn lầy ngập quá khuỷu chân, người

nào người nấy lướt thướt như chuột lột Tình cảnh trông thật là thảm.”

(Sống chết mặc bay - Phạm Duy Tốn)

- Các từ và cụm từ nối tiếp nhau chỉ hoạt động của người dân phu hộ đê (Động từ và cụm động từ)

=> Diễn tả sự vất vả cơ cực, khẩn trương của người

dân đang hộ đê

Đọc đoạn văn sau :

I Thế nào là phép liệt kê

Ghi nhớ : Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ

hay cụm từ cùng loại để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm.

- Từ ngữ địa phương đựơc dùng nhuần nhuyễn và phổ biến, nhất là trong các câu hò đối đáp, tri thức, ngôn ngữ được thể hiện thật tài ba, phong phú Chèo cạn, bài thai, hò đưa linh, buồn bã, hò giã gạo, ru em, giã vôi, giã điệp, bài chòi, bài tiệm, nàng vung, náo nức nồng hậu tình người Hò lơ, hò ô, xay lúa, hò nện gần gũi với dân ca Nghệ Tĩnh.

- Hò Huế thể hiện lòng khao khát, nỗi mong chờ hoài vọng thiết tha của tâm hồn Huế Ngoài ra còn có các điệu lí như lí con sáo, lí hoài

xuân, lí hoài nam

=>Thể hiện sự phong phú của các điệu hò, điệu lí

- Nhạc công dùng các ngón đàn trau chuốt như ngón nhấn, mổ, vỗ,

vả, ngón bấm, day, chớp, búng, ngón phi, ngón dãi

=> Gợi nên sự tài hoa của các nhạc công trong đêm ca Huế.

? Em h·y chØ ra c¸c phÐp liÖt kª trong bµi “Ca HuÕ trªn s«ng H ¬ng” của Hà Ánh Minh.

Hoạt động nhóm

Bµi tËp 1: H·y chØ ra c¸c phÐp liÖt kª

ë ®o¹n v¨n 1 vµ 2 trong v¨n b¶n: “Tinh

thÇn yªu n íc cña nh©n d©n ta - ” Hå ChÝ Minh

- Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ

cướp nước

=> Sức mạnh của tinh thần yêu nước

- Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ thời đại Bà Trưng,

Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung

=> Lòng tự hào về truyền thống yêu nước

Đáp án

“ Dân cư kể hàng trăm nghìn con người, từ chiều đến giờ hết sức giữ gìn, kẻ thì thuổng, người thì cuốc, kẻ đội đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm dưới bùn lầy ngập quá khuỷu chân, người nào người nấy lướt thướt như chuột lột Tình cảnh trông thật là thảm.”

(Sống chết mặc bay - Phạm Duy Tốn)

§oạn văn :

* Lưu ý : - Trong phép liệt kê người ta thường dùng

- Phép liệt kê có thể đứng sau từ “ như” và dấu hai chấm(:)

Ví dụ: Ngoài ra còn có các điệu lí như : lí con sáo, lí hoài xuân, lí hoài nam.

Vớ dụ: a) Toàn thể dõn tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực

lượng, tớnh mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập

(Hồ Chớ Minh)b) Toàn thể dõn tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tớnh mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy

(Hồ Chớ Minh)

Nhận xột:

- Cõu a: Giữa cỏc bộ phận liệt kờ khụng cú quan hệ từ “và” mà

nú sắp xếp theo một trỡnh tự sự việc.

- Cõu b: Giữa cỏc bộ phận liệt kờ cú quan hệ từ “và” ,các bộ

phận liệt kê tạo thành từng cặp sóng đôi bổ sung cho nhau

II Cỏc kiểu liệt kờ

( Phạm Văn Đồng)

- Câu a: Có thể thay đổi được các bộ phận liệt kê mà ý nghĩa

các phép liệt kê ấy không hề thay đổi

- Câu b: không thể thay đổi trật tự các bộ phận liệt kê vì các

bộ phận liệt kê có sự tăng tiến về mặt ý nghĩa.

=> Như vậy xét về mặt ý nghĩa có hai kiểu liệt kê:

liệt kê tăng tiến và liệt kê không tăng tiến.

Nhận xét:

Ví dụ:

Cưới nàng anh toan dẫn voi

Anh sợ quốc cấm nên voi không bàn

Dẫn trâu sợ họ máu hàn

Dẫn bò sợ họ nhà nàng co gân

Miễn là có thú bốn chân

Dẫn con chuột béo mời dân mời làng.

Ghi nhớ:

• Xét theo cấu tạo, có thể phân biệt kiểu

liệt kê theo từng cặp với kiểu liệt kê

không theo từng cặp.

• Xét theo ý nghĩa, có thể phân biệt kiểu

liệt kê tăng tiến với liệt kê không tăng

tiến.

Bài tập nhanh:

? ChØ ra phÐp liÖt kª trong c©u v¨n sau?

=> Liệt kê không theo từng cặp (nói lên tính chất bề bộn của

sự vật hiện tượng)

Các kiểu liệt kê

Xét ý nghÜa Xét cấu tạo

Liệt kê tăng tiến

Liệt kê không tăng tiến

SƠ ĐỒ Phép liệt kê

III Luyện tập

Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau đây?

a) Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

( Nguyễn Ái Quốc)

=> Liệt kê không theo từng cặp

Bài tập 2 Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau đây?

a) Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

( Nguyễn Ái Quốc)

Bài tập 2

b) Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi, em đã sống!

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Không giết được em, người con gái anh hùng!

(Tố Hữu)

Bài tập 2 T×m phÐp liÖt kª trong ®o¹n th¬ sau:

=> Liệt kê tăng tiến (nối tiếp hành động tra tấn của giặc thể hiện

sự tàn bạo của quân thù, sự kiên cường của chị Lý)

Bài tập 3:

Kể các hoạt động trên sân trường Kể tên các loại quả

Tả nội tâm cô gái Huế Kể tên các nhạc cụ dân ca Huế

Hoạt động nhóm

ĐÁP ÁN

1 Các bạn học sinh chơi rất nhiều trò chơi nào cầu

lông, nhảy dây, đá bóng

2 Trên bàn, mẹ em bày rất nhiều loại quả nào chuối, nào nho, xoài, cam, đu đủ

3 Cô gái Huế nội tâm thật phong phú và âm thầm, kín đáo, sâu thẳm.

4 Dàn nhạc của dân ca Huế gồm đàn tranh, đàn

nguyệt, đàn bầu, sáo, và cặp sanh để gõ nhịp.