CÁCH làm các DẠNG đề THI vào 10

CÁCH LÀM KIỂU BÀI CẢM NHẬN MỘT ĐOẠN TRÍCH ĐOẠN TRUYỆN Tham khảo thêm Kiểu bài cảm nhận về một nhân vật Đây là một trong những dạng đề thường xuyên ra ở các kì thi tuyển sinh vào lớp 10

Nguyễn Văn Thọ

ĐT, Zalo: 0833703100

Lời nói đầu:

Kính gửi Quý thầy cô giáo đang giảng dạy và ôn thi vào lớp 10 môn Ngữ văn

Có thể nói, ôn thi vào lớp 10 cũng gian khổ chẳng thua kém gì luyện thi HSG Điều này làm không ít thầy cô giáo lao tâm khổ tứ vì áp lực chất lượng với nhà trường với phụ huynh và đặc biệt là vì danh dự, trách nhiệm và tâm huyết với nghề với các em Tuy nhiên không ít thầy cô chưa có thời gian để ngồi viết một bộ tài liệu tương đối ổn để dạy các em dễ hiểu nhất.

Theo tìm hiểu, nghiên cứu qua hàng trăm đề thi vào lớp 10 các năm, tôi thông kê được một số kiểu đề, dạng đề mà các địa phương hay ra Trên cơ sở đó tôi làm một bộ tài liệu theo từng dạng đề theo cấu trúc:

I. Lí thuyết cơ bản

II. Cách làm dàn ý

III. Vận dụng

Phần vận dụng, tôi đưa ra các bài tập và làm dàn ý chi tiết theo phần lí thuyết ở trên.

Dạng đề

thứ 1 Cách làm dạng đề: Nghị luận một đoạn trích truyện Dạng đề

thứ 2

Cách làm dạng đề: Nghị luận một nhân vật

Dạng đề

thứ 3 Cách làm dạng đề: Nghị luận một đoạn thơ

Dạng đề

thứ 4 Cách làm dạng đề:Nghị luận một chi tiết nghệ thuật Dạng đề

thứ 5

Cách làm dạng đề:Nghị luận một giá trị nhân đạo

Dạng đề

thứ 6 Cách làm dạng đề: Nghị luận 2 đoạn thơ ở 2 bài thơ khác nhau Dạng đề

Dạng đề

thứ 8

Chưa làm

CÁCH LÀM KIỂU BÀI CẢM NHẬN MỘT ĐOẠN TRÍCH (ĐOẠN TRUYỆN) (Tham khảo thêm Kiểu bài cảm nhận về một

nhân vật) Đây là một trong những dạng đề thường xuyên ra

ở các kì thi tuyển sinh vào lớp 10

Bước 1 Đọc kĩ đoạn văn bản

Bước 2 Xác định đoạn văn bản nói về những nét đẹp, những

tính cách nào của nhân vật

(Mục đích là để dùng viết mở bài )

Ví dụ Khi cảm nhận nhân vật Phương Định, ta nhớ

được: Xinh đẹp, trẻ trung, dũng cảm, lạc quan yêu đời và giàu tình đông chí đồng đội

=>> Những ý khái quát này sẽ được dùng để giới thiệu trong mở bài.

Bước 3 Chú đến lời nói, cử chỉ, thái độ, tâm trạng…của nhân

vật

=>> Mỗi lời nói, cử chí, suy nghĩ, hành đồng đều nói lên một phẩm chất, tính cách của nhân vật (cụ thể xe mục II)

Bước 4 Gạch chân dưới những từ cần cảm nhận đánh giá

(Chú ý đến lời nói, hành động, cử chỉ… của nhân vật )

Bước 5 Xác định biện pháp nghệ thuật có trong đoạn trích

(không phải cả văn bản)

=>> thương là nghệ thuật kể chuyện, xây dựng tình huống, miêu tả tâm lí, ngôn ngữ, ngôi kể…

là những nghệ thuật thường sử dụng trong văn bản tự sự

Bước 6 Liên hệ mờ rộng đến những tác phẩm khác (nếu có)

II Lập dàn ý

1 Mở bài

- Giới thiệu tác giả

- Giới thiệu tác phẩm

- Giới thiệu khác quát về tác phẩm

2.Thân

Bài

Luận điểm 1:

- Nêu vẻ đẹp thứ nhất của nhân vật

(Để nêu được luận điểm thì chỉ cần trả lời câu hỏi: Nhân vật đó là người như thế nào? Ví dụ: Phương Định

là người như thế nào? Ta có ngay câu trả lời: là cô gái xinh đẹp, trẻ trung, dũng cảm, lạc quan yêu đời; thắm thiết tình động đội)

- Đưa ra những chi tiết để làm sáng tỏ luận điểm

(Những chi tiết ở đây là lời nói, cử chỉ, tâm trạng, hành động…)

- Nhận xét đánh giá cảm nhận những dẫn chứng đã nêu

(Nhận xét đánh giá là đi trả lời câu hỏi: tại sao? Có ý nghĩa gì? Gọi em suy nghĩ gì? Ví dụ: khi tiễn chồng đi trận,Tại sao Vũ Nương lại nói như vậy? Những lời nói

đó có ý nghĩa gì? Gợi cho em suy nghĩ gì?)

- Phân tích đánh giá đặc sắc nghệ thuật

Ví dụ 1 Ngoại hình, xuất thân của Phương Định được giới

thiệu là: Tôi là cô gái Hà Nội, nói một cách khiêm

tốn, tôi là một cô gái khá…hai bím tóc dày, một cái cổ cao…=> Lời giới thiệu đó có ý nghĩa gì không?

2 Suy nghĩ về công việc: Phương Định suy nghĩ về

công việc: Việc gì cũng có cái thú của nó Có ở

đâu như thế này không, đất bốc khói, không khí bàng hoàng…

Suy nghĩ về cái chết “ Tôi có nghĩ đến cái chết nhưng là một cái chết mở nhạt….”

Suy nghĩ về những người đẹp nhất, thông minh

nhất, can đảm nhất là những người mặc quân

phục và có ngôi sao trên mũ…

3 Hành động Phá bom của PĐ nói lên điều gì

không? Có ý nghĩa gì không? Thể hiện phẩm chất, vẻ đẹp nào của nhân vật?

4 Lời nói của Vũ Nương với con, với chồng…đều

thể hiện một tính cách nào đó của nhân vật…

=>> Khi cảm nhận một nhân vật, ta phải chú ý đến những khía cạnh đó để đánh giá, bình luận nhận xét

Luận điểm 2:

- Nêu vẻ đẹp thứ 2 của nhân vật

- Cách làm (như luận điểm 1 )

Luận điểm N:

Nêu ra giá trị nhân đạo và mở rộng, liên hệ (nếu có)

3 Kết bài

- Tổng kết đánh giá về nội dung + nghệ thuật

- Nêu ra cảm nghĩ cảm xúc

VẬN DỤNG

Đề số 1 Cảm nhận của em về đoạn trích sau:

“Vũ Nương rót rượu mà rằng: Chàng đi chuyến này thiếp chẳng dám nag ấn phong hầu, được mặc áo gấm trở về quê cũ…thê la đủ rồi”

(Chuyện người con gái Nam Xương – Nguyễn Dữ)

III Vận dụng

1 Mở bài Mở bài trực tiếp:

Nguyễn Dũ là một trong những nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam Trung đại Trong sự nghiệp sáng tác của mình, ông đã để lại nhiều tác phẩm làm lay động trái tim bạn đọc bao thế hệ Chuyện người con gái Nam Xương là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của ông Tác phẩm đã thể hiện thành công nhân vật Vũ Nương là một người phụ nữ có nhiều phẩm chất tốt đẹp Điều đó được thể hiện qua đoạn trích:

“Chàng đi chuyến này, thiếp chẳng dám được deo ấn phong hầu…ngày về chỉ mang theo hai chữ bình yên thế là đủ rồi.”

Mở bài

gián tiếp: Hình ảnh người phụ nữ là một đề tài xuyên suốt trongvăn học Trung đại Việt Nam Ta bắt gặp một Thúy Kiều

với “người sao hiếu nghĩa đủ đường” nhưng “ kiếp sao rặt những đoạn trường thế thôi”, một hình ảnh “bảy nổi ba chìm với nước non” trong thơ Hồ Xuân Hương… nhưng ở họ luôn ngời sáng phẩm chất tốt đẹp Vũ Nương trong chuyện người con gái Nam Xương là một người như thế Điều đó được thể hiện sâu sắc qua đoạn trích…

2 Thân

bài Luận điểm 1: Nương là 1 người vợ hết lòng yêu thương chồng Trước hết đoạn trích cho ta thấy Vũ

Dẫn

chứng 1 - Lời nói: " Chàng đi chuyến này, thiếp chẳng mong đeo ấn phong hầu chỉ xin bình yên thế là đủ" Lời nói

của VN có ý nghĩa gì không?

Đánh giá

1

- Mong ước giản dị cao đẹp

- Không mong vinh hoa phú quý tiền tài danh vọng mà chỉ cầu mong cho chồng bình an nơi chiến trận

- Khát khao được hạnh phúc sum họp đoàn tụ

- Vũ nương không muốn đứa con sinh ra mà không có bố

Dẫn

chứng 2 "chỉ e việc quân khó liệu mẹ hiền lo lắng"

Đánh giá

bình luận

- Chiến tranh là li tan chết chóc có biết được trong số

đó lại không có chồng mình + đó cũng là khát mong của người phụ nữ nói chung

-Vũ nương lo lắng cho sự an ngu của chồng nơi chiến trận

- Trong số hàng triệu người ngã xuống lại không có chồng mình

đây là cuộc chiến tranh phi nghĩa giữa các tập đoàn phong kiến nê họ sẽ không quan tâm đến sinh mạng của nhân dân

+Dẫn

chứng 3:

"nhìn trăng soi thành cũ sợ không có cánh hồng bay bổng"

Đánh giá

bình luận

- Nàng quan tâm đến sức khỏe của chồng

- Hình dung nỗi nhớ nhung cô đơn trống trãi khi không

có chồng bên cạnh

Luận điểm 2: Vũ Nương ko chỉ yêu thương chồng

mà còn là 1 người con dâu hiếu thảo

chứng 3 - Khi mẹ chồng ốm: thuốc thang, lễ bái thần phật ,lấylời ngọt ngào khuyên lơn

- Khi mẹ chồng mất: Hết lời thương xót ma chay tế lễ như với cha mẹ đẻ mình

Đánh giá

bình luận Tình cảm ấy xuất phát từ một trái tim yêu thươngchân tình nhất mà trong xã hội phong kiến khi mối

quan hệ giữa mẹ chồng với nàng dâu thường sứt mẻ thì Vũ Nương lại còn đánh trân trọng hơn

- Nàng không phân biết giữa mẹ chồng và mẹ đẻ mà với ai nàng cũng có trách nhiệm như vậy

- Phải chằng nàng là như vậy để chồng ở nơi biên ải được yên tâm nơi chiến trân?

Luận

điểm 3 : Dù chỉ là 1 đoạn trích nhưng nhà văn thể hiện một giá trị nhân đạo sâu sắc

Vũ Nương là một người đẹp người đẹp nết công dung ngôn hạnh nhưng cuộc đời của nàng lại khổ đau bất hạnh để rồi dẫn đến một cái chết oan ức Đó cũng là một giá trị tố cáo 1 xã hội phong kiến bất công Đoạn trích ngợi ca trân trọng vẻ đẹp tâm hồn và nhân cách của Vũ Nương đồng thời bày tỏ tấm lòng cảm thông chia sẻ với những thiết thòi của một người vợ khi có chồng đi chiến trận, qua đó liên tiếng tố cáo cuộc chiến tranh phi nghĩa gây bao nỗi đau thương chết chóc Vẻ đẹp và số phận của Vũ Nương cũng là vẻ đẹp

và số phận chung của người phụ nữ trong xã hội phong kiến như nhà thơ Nguyễn Du đã từng khái quát

Đau đớn thay phận đàn bà Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung

Luận

điểm 4 :

Đoạn trích thể hiện một tài năng nghệ thuật bậc thầy của nhà văn Nguyễn Dữ

- Đoạn trích đã thể hiện thành công tài năng nghệ thuật bậc thầy của Nguyễn Dữ trong việc xây dựng tình huống truyện độc đáo (Trương Sinh đi lính) để bộc

lộ tính cách phẩm chất của nhân vật một cách đầy đủ

và rõ ràng nhất

- Khả năng miêu tả tâm lí nhân vật đặc sắc lời văn lúc thiết tha lúc ngẹn ngào lúc nhung nhờ sử dụng nhiều

câu văn biện ngẫu làm cho lời văn nhịp nhàng, cân đối

3 Kết bài

- Câu chuyện khép lại nhưng tiếng kếu than ai oán của nàng vẫn còn vang vọng mãi trên sông trên sông Hoàng Giang Cảm ơn Nguyễn Dữ đã gửi đến cho chúng em dù chỉ là 1 đoạn hay là cả câu chuyện đều giàu tính nhân văn

Nghi ngút đầu nghềnh tỏa khói hương Miếu ai như miếu vợ chàng Trương

III, Vận dụng:

Đề bài: Cảm nhận đoạn văn bản sau:

Có giết được thằng nào đâu ….nhục nhã thế này.

(Làng – Kim Lân)

Đề số 2 Cảm nhận đoạn văn bản sau: “có giết được thằng nào đâu

….nhục nhã thế này”

(Làng – Kim Lân)

1 Mở bài: Nếu như trước cách mạng tháng tám Ngô Tất tố mang tới một

chị dậu với sức sống mãnh liệt của người nông dân, Nam Cao mang tới một Lão Hạc đầy long tự trọng và tình yêu thương con vô bờ bến ,…thì sau cách mạng tháng tám, Kim Lân –nhà văn nông dân –mang tới cho bạn đọc hình ảnh người nông dân thời kì đổi mới Đó chính là nhân vật ông Hai qua đoạn trích

“Làng” với tình yêu làng da diết và long yêu nước sâu đậm, tha thiết Điều đó được thể hiện rõ nét hơn trong đoạn ngắn khi

nghe tin làng chợ dầu theo giặc đến khi về tới nhà: “có giết được thằng nào đâu ….nhục nhã thế này”

2 Thân bài:

Luận điểm 1: Tình yêu làng quê của ông hai được bộc lộ một cách sâu

sắc, chân thực nhất khi nghe tin làng Chợ dầu theo giặc.

Dẫn chứng 1: cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại da mặt tê rân rân ông lão lặng đi

….giọng lạc hẳn đi

Đánh giá,

nhận xét:

- Đó là cái cảm giác sững sờ choáng váng ,co thắt từng khúc ruột của ông

- Là trạng thái phản ác tâm lí hết sức tự nhiên của một người

quá yêu làng

- Nếu không yêu thì cái tin làng Chợ Dầu theo giặc không thể gây chấn động mạnh tựa như một cú sốc tinh thần như thế với ông Hai

- Sở dĩ ông choáng váng ,sững sờ vì trong than tâm của ông cái làng cái làng chợ dầu rất kiên trung vậy là cái làng Chợ Dầu bấy lâu nay ông tôn thờ nay đã sụp đỗ

- Qua đó tác giả sử dụng nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật để làm toát lên vẻ đẹp của ông hai

Dẫn chứng 2 Liệu có thật không hở bác ?hay là chỉ lại

Đánh giá,

nhận xét:

- Song, ông Hai vẫn còn nghi ngờ , chưa thể tin ngay lời đồn đại

- Nó như một cú sốc ,khiếm ông không thể tin nổi

- Ông hỏi lại để khẳng định cũng cũng là cố bấu víu vào một tia hi vọng rằng đó chỉ là sự nhầm lẫn là một lời đồn đại vô căn cứ

- Nhưng khi cái tin ấy được khẳng định từ người tản cư thì ông hai không không tin,tù lúc ấy tâm trạng ông bị ám ảnh ,mặc cảm vì là người làng Việt gian

Luận điểm 2: Không những thế tình yêu làng của Ông hai được thể hiện

rất rõ trên đường về nhà

Dẫn chứng 1: Hà nắng gớm về nào

- câu nói hà nắng gớm về nào => độc thoại nội tâm, ông nói nhằm đánh trống lãng rồi bỏ về

Đánh giá,

nhận xét:

-Từ niềm vui ,niềm tin hi vọng , ông hai rơi xuống vực thẳm đau buồn ,xót xa,tuyệt vọng Ông cố gắng trấn tĩnh bản thân và tìm cách lãng ra về muốn che dấu đi tâm trạng ấy nhưng nỗi tủi

hổ ,bẽ bang,lo lắng khiến ông “cúi gặm mặt xuống đất mà đi”

-cái cúi mặt của ông biết bao nhục nhã , xấu hổ , đau đớn.Nỗi nhục đó

khiến ông không thể ngẩng đầu lên được

- phải chăng ông đã đồng nhất với danh dự của làng Với ông danh dự của ông cũng là danh dự của làng

Dẫn chứng 2: Thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà

- Điều đầu tiên ông nghĩ là không phải là vợ con,ngôi nhà đáng tin mà là mụ chủ nhà:

- Đó là nỗi sợ đầu tiên len lỏi trong trí óc ông , đó là nỗi sợ bị đuổi ra khỏi nhà

- Vì không ai có thể chứa chấp người dân làng bán nước

- Vì ông sợ vợ con gia đình mình không có chỗ trú ngụ , dựa dẫm

Luận điểm 3: Về đến nhà, sự mệt nhọc như đã chiếm hết tâm trí ông, và

thứ ông suy nghĩ duy nhất đó là đứa con của mình

Dẫn chứng 1: ông hai nằm vật ra giường.nhìn lũ con tủi thân…

- Cái nỗi đau đớn căm giận đến tột cùng của ông đã nhấn chìm ông xuống chiếc giường

- Nhìn lũ con nước mắt ông giàn ra vì ông thương lũ nhỏ vì mới mấy tuổi đầu đã mang tiếng là con người việt gian bán nước

- Ông lo cho tương lai của những đứa nhỏ không biết đi đâu về đâu

- Càng thương con bao nhiêu thì nỗi căm tức của ông lại càng lớn bấy nhiêu

- Ông căm thù bọn theo Tây phản bội làng ông nắm chặt hai bàn ay và rít lên:chúng bay ăn…nhục nhã thế này

Nềm tin nỗi nhớ cứ giằng xé trong ông.tủi thân ông hai thương con,thương dân làng chợ Dầu, thương thân mình là người mang tiếng Làng việt gian

3 Kết bài: Có thể nói “làng”là lớn nhất về mặt nghệ thuật là nghệ thuật

miêu tả tâm lí nhân vật Đoạn ông hai nghe tin làng chợ Dầu theo giặc đã thể hiện rõ điều đó Thông qua nhân vật ông hai tác giả muốn ca ngợi tình yêu quê hương ,tình yêu đất nước.Sự giác ngộ cách mạng của những người dân hiền lành,chất phác.Chính tình yêu quê hương đất nước, ý thức giác ngộ cách mạng ấy mà họ một long theo Đảng,theo Cách Mạng, đứng lên giành quyền sống,giữ vững nền độc lập tự chủ của dân tộc trước mọi gian nan,thử thách.một truyện ngắn khá hay.Thành công

1.Mở bài

Nếu như trước cách mạng tháng tám Ngô Tất tố mang tới một chị dậu với sức sống mãnh liệt của người nông dân ,Nam Cao mang tới một Lão Hạc đầy long tự trọng và tình yêu thương con vô bờ bến ,…thì sau cách mạng tháng tám ,Kim Lân –nhà văn nông dân –mang tới cho bạn đọc hình ảnh người nông dân thời kì đổi mới Đó chính là nhân vật ông Hai qua đoạn trích

“Làng”với tình yêu làng da diết và long yêu nước sâu đậm ,tha thiết Điều đó được thể hiện rõ nét hơn trong đoạn ngắn khi nghe tin làng Chợ Dầu theo giặc đến khi về tới nhà

2.Thân bài Luận điểm 1: Tình yêu làng quê của ông hai được bộc lộ một

cách sâu sắc, chân thực nhất khi nghe tin làng Chợ dầu theo

Dẫn chứng

1:

cổ ông lão nghẹn ắng hẳn lại da mặt tê rân rân Ông lão lặng đi….giọng lạc hẳn đi.

- Đó là cái cảm giác sững sờ choáng váng ,co thắt từng khúc

ruột của ông

- Là trạng thái phản ác tâm lí hết sức tự nhiên của một người quá yêu làng

- Nếu không yêu thì cái tin làng Chợ Dầu theo giặc không thể

gây chấn động mạnh tựa như một cú sốc tinh thần như thế với

ông Hai

- Sở dĩ ông choáng váng ,sững sờ vì trong thâm tâm của ông cái làng cái làng chợ dầu rất kiên trung vậy là cái làng Chợ Dầu bấy lâu nay ông tôn thờ nay đã sụp đỗ.

- Qua đó tác giả sử dụng nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật để làm toát lên vẻ đẹp của ông hai

Dẫn chứng 2: Liệu có thật không hở bác? Hay là chỉ lại

- Song, ông Hai vẫn còn nghi ngờ , chưa thể tin ngay lời đồn

đại

- Nó như một cú sốc ,khiếm ông không thể tin nổi

- Ông hỏi lại để khẳng định cũng cũng là cố bấu víu vào một tia hi vọng rằng đó chỉ là sự nhầm lẫn là một lời đồn đại vô căn cứ

- Nhưng khi cái tin ấy được khẳng định từ người tản cư thì ông

hai không không tin,tù lúc ấy tâm trạng ông bị ám ảnh ,mặc

cảm vì là người làng Việt gian

- Phải chăng ông đã đồng nhất với danh dự của làng Với ông danh dự của ông cũng là danh dự của làng

Dẫn chứng

3:

Thoáng nghĩ đến mụ chủ nhà

- Điều đầu tiên ông nghĩ là không phải là vợ con,ngôi nhà đáng tin mà là mụ chủ nhà:

- Đó là nỗi sợ đầu tiên len lỏi trong trí óc ông , đó là nỗi sợ bị đuổi ra khỏi nhà

- Vì không ai có thể chứa chấp người dân làng bán nước

- Vì ông sợ vợ con gia đình mình không có chỗ trú ngụ , dựa dẫm

Luận điểm 3: Về đến nhà,sự mệt nhọc như đã chiếm hết tâm trí ông, và

thứ ông suy nghĩ duy nhất đó là đứa con của mình

Luận Điểm 2: Không những thế tình yêu làng của Ông hai được thể hiện rất rõ trên đường về nhà