Baøi taäp 5: Tìm nhöõng tröôøng hôïp coù söû duïng daáu ngoaëc ñôn, daáu hai chaám, daáu ngoaëc keùp Trong moät baøi hoïc ôû saùch giaùo khoa Ngöõ vaên 8, taäp moät vaø giaûi thích[r]
Trang 22.Trong câu: Cấm hút thuốc… phạt nặng những người vi
phạm (ở Bỉ, từ năm 1987, vi phạm lần thứ nhất phạt 40 đô la, tái phạm phạt 500 đô la) dấu ngoặc đơn có ý nghĩa gì?
A Chú thích ý nghĩa của từ vi phạm.
B Chú thích ý nghĩa của việc cấm hút thuốc.
C Chú thích ý nghĩa của cụm từ phạt nặng những người vi phạm.
D Chú thích nội dung cho toàn bộ phần đứng trước.
3.Dấu hai chấm trong câu: Thủơ ấy chỉ có một điều tôi chưa hề nghĩ đến: ai là người đã trồng hai cây phong trên đồi này?
Có tác dụng gì?
A Đánh dấu phần giải thích cho phần đứng trước.
B Đánh dấu phần bổ sung ý nghĩa cho phần đứng trước.
C Đánh dấu lời dẫn trực tiếp.
D Đánh dấu lời đối thoại.
Trang 31-Nêu công dụng của dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm.
Dấu ngoặc
đơn
Đánh dấu phần chú thích (giải thích, thuyết minh, bổ sung thêm)
Dấu
hai chấm
Đánh dấu (báo trước)phần giải thích, thuyết minh, cho một phần trước đó.
Đánh dấu (báo trước)lời dẫn trực tiếp(dùng với dấu ngoặc kép)hay lời đối thoại(dùng với dấu gạch ngang)
Trang 4I.Công dụng
1.Bài tập:
Đọc các đoạn trích sau:Đọc các đoạn trích sau:
a, Thánh Găng-đi có một ph ơng châm : “Chinh phục đ ợc mọi ng ời ai
cũng cho là khó , nh ng tạo đ ợc tình th ơng , lòng nhân đạo, sự thông cảm giữa con ng ời với con ng ời lại càng khó hơn ”
( Theo Lâm Ngữ Đ ờng , Tinh hoa xử thế ( Theo Lâm Ngữ Đ ờng , Tinh hoa xử thế )
b, Nhìn từ xa , cầu Long Biên nh một dải lụa uốn l ợn vắt ngang sông
Hồng , nh ng thực ra “ dải lụa” ấy nặng tới 17 nghìn tấn!
( Thúy Lan, Cầu Long Biên- chứng nhân lịch sử) ( Thúy Lan, Cầu Long Biên- chứng nhân lịch sử)
c, Tre với ng ời nh thế đã mấy nghìn năm Một thế kỉ “ văn minh” , “khai Tre với ng ời nh thế đã mấy nghìn năm Một thế kỉ “ văn minh” , “khai
hóa” của thực dân cũng không làm ra đ ợc tấc sắt Tre vẫn phải còn vất vả mãi với ng ời
( Thép Mới, Cây tre Việt Nam ( Thép Mới, Cây tre Việt Nam )
d, Hàng loạt vở kịch nh “Tay ng ời đàn bà” , “Giác ngộ”, “Bên kia sông
Đuống”, ra đời
(Ngữ văn 7, tập hai ( Ngữ văn 7, tập hai )
TIEÁT 53. DAÁU NGOAậC KEÙP
Trang 5TIẾT 53. DẤU NGOẶC KÉP
I CÔNG DỤNG
1.Bài tập:
2.Nhận xét:
Dấu ngoặc kép trong những đoạn trích sau dùng để làm gì ?
a) Thánh Giăng-đi có một phương châm:: “Chinh phục được
mọi người ai cũng cho là khó, nhưng tạo được tình thương, lòng nhân đạo, sự thông cảm giữa con người với con người lại càng khó hơn” (Theo Lâm Ngữ Đường, Tinh hoa xử thế)
b) Nhìn từ xa, cầu Long Biên như một dải lụa uốn lượn vắt
ngang sông Hồng, nhưng thực ra “dải lụa” ấy nặng tới 17 nghìn tấn!
(Thuý Lan , Cần Long Biên - Chứng nhân lịch sử)
=> Dùng để đánh dấu từ ngữ hiểu theo một nghĩa đặc biệt:
dùng từ ngữ “dải lụa” để chỉ chiếc cầu.
=> Dùng để đánh dấu lời dẫn trực tiếp (một câu nói của Găng-đi)
Trang 6TIẾT 53. DẤU NGOẶC KÉP
I CÔNG DỤNG
c) Tre với người như thế đã mấy nghìn năm Một thế kỉ “văn
minh”, “khai hoá” của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt Tre vẫn phải còn vất vả mãi với người
(Thép Mới : Cây tre Việt Nam)
=> Dùng để đánh dấu từ ngữ có hàm ý mỉa mai Mỉa mai bằng việc dùng lai chính những từ mà Pháp dùng khi nói về sự cai trị của chúng đối với Việt Nam: khai hóa văn minh cho một dân tộc lạc hậu (cũng có thể xem các từ ngữ “văn minh”, “khai hoá” là lời dẫn trực tiếp).
d) Hàng loạt vở kịch như “Tay người đàn bà”, “Giác ngộ”,
“Bên kia sông Đuống”,… ra đời
(Ngữ văn 7, tập hai)
=> Dùng để đánh dấu tên của các vở kịch.
1.Bài tập:
2.Nhận xét:
Dấu ngoặc kép trong những đoạn trích sau dùng để làm gì ?
Trang 7TIẾT 53. DẤU NGOẶC KÉP
I CÔNG DỤNG
Dấu ngoặc kép được dùng để:
- Đánh dấu từ ngữ, câu, đoạn dẫn trực tiếp
- Đánh dấu từ ngữ được hiểu theo nghĩa đặc biệt hay có hàm ý mỉa mai.
- Đánh dấu tên tác phẩm, tờ báo, tập san,
được dẫn.
3.Ghi nhí
Dấu ngoặc kép được dùng trong những trường hợp nào ?
1.Bài tập:
2.Nhận xét:
Trang 8TIẾT 53. DẤU NGOẶC KÉP
I CÔNG DỤNG
Một số điều lưu ý:
- Trong văn bản in, tên tác phẩm, tập san… có thể in đậm,
in nghiêng hoặc gạch chân nhưng trong văn bản viết tay
cần dùng dấu ngoặc kép để đánh dấu.
- Lời dẫn trực tiếp được đặt trong ngoặc kép cần chính
xác cả về từ ngữ, dấu câu.
- Khi chuyển từ dẫn trực tiếp sang dẫn gián tiếp, không dùng dấu ngoặc kép và cần thay đổi một số từ ngữ cho
phù hợp
1.Bài tập
2.Nhận xét
3 Ghi nhớ (SGK trang 142)
Trang 9II Luyện tập
Bài tập 1: Giải thích công dụng của dấu ngoặc kép trong những đoạn : Giải thích công dụng của dấu ngoặc kép trong những đoạn
trích sau:
a Nó cứ làm in nh nó trách tôi; nó kêu ử, nhìn tôi, nh muốn bảo tôi rằng: “A ! Lão già tệ lắm ! Tôi ăn ở với lão nh thế mà lão xử với tôi nh thế này à?”
( Nam Cao, Lão Hạc ( Nam Cao, Lão Hạc
b Kết cục , anh chàng “hầu cận ông lí” yếu hơn chị chàng con mọn, hắn bị chị này túm tóc lẳng cho một cái, ngã nhào ra thềm
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn) (Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
c Hai tiếng “em bé” mà cô tôi ngân dài ra thật ngọt, thật rõ, quả nhiên đã xoắn chặt lấy tâm can tôi nh ý cô tôi muốn (Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
d Nguyễn Du đã thuật lại cảnh Hồ Tôn Hiến nghe đàn:
Nghe càng đắm, ngắm càng say, Lạ cho mặt sắt cũng ngây vì tình
Cái thứ “ mặt sắt” mà “ngây vì tình” ấy quả không lấy gì làm đẹp!
(Hoài Thanh, trong Tập nghị luận và phê bình văn học)
Nh óm 1:
Nhóm 2:
Nhóm 3:
Nhóm 4:
Trang 10a, Đánh dấu câu nói
nói mà lão Hạc t ởng nh là con chó vàng nói với mình.
b,Đánh dấu từ ngữ đ ợc dùng với
chàng đ ợc coi là “ hầu cận ông lí”mà bị một ng ời đàn bà
đang nuôi con mọn túm tóc lẳng ngã nhào ra thềm.
c, Đánh dấu từ ngữ
khác.
d,T ửứ ngửừ ủửụùc daón trửùc tieỏp ửứ ngửừ ủửụùc daón trửùc tieỏp . “ “ Maởt saột ” “ngaõy vỡ
Baứi taọp 1:
Đáp án: Công dụng của dấu ngoặc kép.
Trang 11b Nó nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê: “Cháu hãy vẽ cái gì thân thuộc nhất với cháu”.
(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)
TIẾT 53. DẤU NGOẶC KÉP
II LUYỆN TẬP
Bài tập 2: Đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ thích hợp (có điều chỉnh chữ
viết hoa trong trường hợp cần thiết) trong đoạn trích và giải thích lí do.
“ ”
“ ”
“ ”
“ ”
Đặt dấu hai chấm sau “cười bảo” (đánh dấu (báo trước) lời đối thoại), dấu
ngoặc kép ở “cá tươi” và “tươi” (đánh dấu từ ngữ được dẫn lại).
”
“
Đặt dấu hai chấm sau “chú Tiến Lê” (đánh dấu (báo trước) lời dẫn trực tiếp),
đặt dấu ngoặc kép cho phần còn lại: “Cháu hãy vẽ cái gì thân thuộc nhất với
cháu.” (đánh dấu câu nói đựơc dẫn trực tiếp).
- Lưu ý viết hoa từ “Cháu” vì mở đầu một câu.
b Nó nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê cháu hãy vẽ cái gì thân thuộc nhất
với cháu .
(Tạ Duy Anh, Bức tranh của em gái tôi)
a Biển vừa treo lên, có người qua đường xem, cười bảo
- Nhà này xưa quen bán cá ươn hay sao mà bây giờ phải đề biển là cá tươi ?
:
Trang 12TIẾT 53. DẤU NGOẶC KÉP
II LUYỆN TẬP
Bài tập 2: Đặt dấu hai chấm và dấu ngoặc kép vào chỗ thích hợp (có điều chỉnh chữ viết hoa trong trường hợp cần thiết) trong đoạn trích và giải thích lí do.
c) Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! Lão đừng lo lắng
gì cho cái vườn của lão Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão Đến khi con
trai lão về, tôi sẽ trao lại cho hắn và bảo hắn đây là cái vườn
mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn; cụ
Hạc)
Đặt dấu hai chấm sau “bảo hắn” (đánh dấu (báo trước) lời
dẫn trực tiếp), dấu ngoặc kép cho phần còn lại “Đây là… đi một
“
:
”
c) Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! Lão đừng lo lắng
gì cho cái vườn của lão Tôi sẽ cố giữ gìn cho lão Đến khi con
mà ông cụ thân sinh ra anh đã cố để lại cho anh trọn vẹn; cụ
Trang 13TIẾT 53. DẤU NGOẶC KÉP
Bài tập 3: Vì sao hai câu có ý nghĩa giống nhau mà dùng những dấu câu khác nhau?
b) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói Người chỉ có một sự ham muốn, ham
muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân
ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành
a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham
muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân
ta được hoàn toàn tự do , đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.”
II LUYỆN TẬP
Trang 14Đoạn văn mẫu
Con trâu là ng ời bạn gần gũi và thân thiết của ng ời nông dân Con trâu giúp ng ời nông dân trong công việc đồng áng Trâu kéo cày
dân đối với con trâu nh với ng ời bạn thân :
Trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta ”
( Ca dao)
Ngày nay cuộc sống có nhiều thay đổi, nh ng con trâu vẫn mãi mãi
là hình ảnh của mỗi làng quê Việt Nam.
-Công dụng:-Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu lời dẫn trực tiếp.
-Dấu hai chấm dùng để báo tr ớc lời dẫn trực tiếp.
-Dấu ngoặc đơn dùng để đánh dấu tên tác phẩm đ ợc dẫn.
Bài tập 4.Viết một đoạn văn thuyết minh ngắn có dùng dấu ngoặc đơn, dấu hai chấm và dấu ngoặc kép Giải
thích công dụng của các loại dấu câu này trong đoạn văn đó
Daởn doứ veà nhaứ:
Trang 15Dặn dò về nhà:
Bài tập 5: Tìm những trường hợp có sử dụng dấu ngoặc đơn, dấu
hai chấm, dấu ngoặc kép Trong một bài học ở sách giáo khoa Ngữ
văn 8, tập một và giải thích công dụng của chúng.
-Làm tiếp bài tập 1 phần (d) SGK/tr 142.
- Học thuộc lòng phần ghi nhớ.
- Đọc và soạn văn bản Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác theo phần Đọc – hiểu văn bản, SGK/Tr 146- 147.
Trang 16BÀI HỌC KẾT THÚC
Kính chúc quý thầy cô và các em học
sinh vui khỏe, hạnh phúc.
Tổ Ngữ văn trường THCS Vân Hoà
Thực hiện tháng 11 năm 2009