Lao động nhập cư là một thuật ngữ mô tả việc di cư của người lao động từ nơi này đến nơi khác để kiếm sống. Người lao động nhập cư là người lao động trong độ tuổi lao động di cư đến một nơi làm việc khác, đồng nghĩa với việc biến môi trường sống hiện tại của họ thành một môi trường sống hoàn toàn mới.
Trang 1di cû lađ nhûông ngûúđi trong ăöơ tuöíi lao ăöơng coâ khaê nùng lao ăöơng di chuýín ăïịn núi lađm viïơc múâi, chuýín tûđ möơt möi trûúđng söịng hiïơn taơi ăïịn möơt möi trûúđng söịng hoađn toađn múâi
Tûđ khoâa: Lao ăöơng di cû, Lao ăöơng di cû tûơ do, ýịu töị aênh hûúêng
AFFECTING FACTORS TO DOMESTICALLY FREE IMMIGRANT LABOR Abstract: Immigration labor is a term describing migrantion of employees from one place to another for a living. Immigrant employees are workers in working age migrating to another work place, in the mean time chaning their current living environment into a total new one
Keyword: Immigration labor, free Immigration labor, Affecting factors
Ngađy nhíơn:17/9/2018
Ngađy phaên biïơn:20/9/2018
Ngađy duýơt ăùng:28/9/2018
CAÂC ÝỊU TÖỊ AÊNH HÛÚÊNG ĂÏỊN LAO ĂÖƠNG DI CÛ TÛƠ DO TRONG NÛÚÂC
NGUÝÎN THÕ HÖÌNG CÍÍM - NGUÝÎN THU HÖÌNG*
* Trûúđng Ăaơi hoơc Cöng ăoađn
1 Lao ăöơng di cû
Hiïơn tûúơng di cû ăaô coâ tûđ hađng trùm nùm trûúâc,
úê Viïơt Nam vúâi ríịt nhiïìu cuöơc chiïịn vađ sûơ huy ăöơng
con ngûúđi vađo cuöơc chiïịn díîn ăïịn di cû; sûơ thay ăöíi
kinh tïị cuông díîn ăïịn hiïơn tûúơng di chuýín dín söị tûđ
vuđng nay ăïịn vuđng khaâc. Do ăoâ, di cû lađ kïịt quaê tíịt
ýịu trong sûơ víơn ăöơng cuêa vođng quay cuöơc söịng:
vuđng hoaơt ăöơng kinh tïị thiïịu lao ăöơng (LĂ) thò ngûúđi
LĂ di chuýín ăïịn; vuđng coâ ăiïìu kiïơn söịng töịt hún thò
con ngûúđi ăi chuýín ăïịn mong coâ cuöơc söịng töịt ăeơp
hún; núi coâ sûơ vùn minh, phöìn hoa seô thu huât con
ngûúđi di chuýín ăïịn Sûơ lûơa choơn di chuýín tûđ núi
nađy ăïịn núi khaâc díîn ăïịn kïịt quaê cuêa hiïơn tûúơng
nađy lađ sûơ di cû. Ngađy nay, con ngûúđi ặúơc tûơ do lûơa
choơn di cû mađ khöng phuơ thuöơc vađo bíịt kyđ cú quan
hay töí chûâc nađo, díîn ăïịn hiïơn tûúơng di cû tûơ do
Theo Töíng cuơc thöịng kï, “Di cû lađ sûơ thay ăöíi núi
cû truâ cuêa con ngûúđi, tûđ ăún võ laônh thöí nađy túâi möơt
ăún võ laônh thöí khaâc trong möơt khoaêng thúđi gian nhíịt
ắnh”[1]. Khi di cû, con ngûúđi khöng chó ăún giaên lađ
thay ăöíi núi úê tûđ vuđng nađy ăïịn vuđng khaâc, tûđ núi nađy
ăïịn núâi khaâc mađ luön keâo theo caâc ăùơc ăiïím vùn
hoâa cuêa möîi vuđng, thoâi quen, taâc phong lađm viïơc vađ
sinh hoaơt, gia ằnh vađ caâc möịi quan hïơ xaô höơi khaâc
Do ăoâ, di cû taâc ăöơng ăïịn phaât triïín kinh tïị - xaô höơi
cuêa vuđng di cû, xuíịt cû noâi riïng vađ cuêa ăíịt nûúâc noâi chung. Trong phaơm vi bađi viïịt nađy, ngûúđi di cû ặúơc xaâc ắnh lađ nhûông ngûúđi 15 tuöíi trúê lïn, di chuýín tûđ xaô (phûúđng), thõ tríịn, thađnh phöị nađo ăoâ ăïịn xaô (phûúđng), thõ tríịn, thađnh phöị núi cû truâ hiïơn taơi ăïí lađm viïơc vađ sinh söịng, goơi lađ LĂ di cû
2 Lao ăöơng di cû tûơ do
Taơi caâc thađnh phöị lúân nhû Hađ Nöơi, Höì Chñ Minh, caâc vuđng kinh tïị, caâc khu cöng nghiïơp vađ khu chïị xuíịt coâ ríịt nhiïìu LĂ di cû tûđ caâc ắa phûúng ăïịn lađm viïơc. Nhûông lao ăöơng nađy chíịp nhíơn tûđ nhûông cöng viïơc nùơng nhoơc hay giaên ăún vúâi möơt söị tiïìn ñt oêi, hoùơc LĂ phûâc taơp vúâi mûâc lûúng phuđ húơp hún;
hoơ ăïịn tûđ caâc vuđng qú vađ khu vûơc lín cíơn thađnh phöị muöịn tòm kiïịm viïơc lađm vađ thay ăöíi ăiïìu kiïơn sinh söịng
Nhûông ngûúđi LĂ ăïịn lađm viïơc taơi caâc thađnh phöị lúân, caâc vuđng kinh tïị, caâc khu cöng nghiïơp vađ khu chïị xuíịt (KCN, KCX) phíìn lúân lađ do quýịt ắnh caâ nhín vúâi hy voơng coâ ặúơc cöng viïơc vađ cuöơc söịng töịt hún nïn mùơc duđ cođn nhiïìu khoâ khùn, víịt vaê vúâi nhiïìu thûê thaâch trong cöng viïơc vađ cuöơc söịng múâi nhûng lûúơng LĂ di cû ngađy möơt tùng cao. Bïn caơnh ăoâ, lûúơng LĂ di cû nađy khöng di cû theo chñnh saâch hay chûúng trònh di cû nađo do nhađ nûúâc ban hađnh hay
1 Töíng cuơc Thöịng kï
Trang 2cû tûơ do
Nhû víơy, LĂ di cû tûơ do lađ nhûông ngûúđi trong ăöơ
tuöíi LĂ coâ khaê nùng LĂ di chuýín ăïịn núi lađm viïơc
múâi cuông nhû thay ăöíi chuýín tûđ möơt möi trûúđng
söịng hiïơn taơi ăïịn möơt möi trûúđng söịng hoađn toađn
múâi mađ khöng theo möơt chûúng trònh, möơt dûơ aân
nađo do chñnh phuê hoaơch ắnh vađ thûơc hiïơn. Sûơ di cû
cuêa nhûông LĂ nađy hoađn toađn do chñnh baên thín hoơ
quýịt ắnh moơi víịn ăïì coâ liïn quan nhû: lyâ do di cû,
núi di cû ăïịn, cöng viïơc sau khi di cû
3 Ăùơc ăiïím cuêa lao ăöơng di cû tûơ do
trong nûúâc
LĂ di cû tûơ do trong nûúâc lađ nhûông ngûúđi trong
ăöơ tuöíi lao ăöơng cuêa möơt quöịc gia, coâ khaê nùng lao
ăöơng, chuýín ăöíi núi söịng vađ núi lađm viïơc múâi trong
phaơm vi quöịc gia ăoâ mađ khöng theo möơt chûúng
trònh, möơt dûơ aân nađo do Chñnh phuê hoaơch ắnh vađ
thûơc hiïơn
LĂ di cû tûơ do ríịt ăa daơng vïì loaơi hònh vađ phûâc
taơp vïì cú cíịu. Híìu hïịt caâc núi coâ nhiïìu ngûúđi di cû
ăïịn nhû caâc thađnh phöị, caâc KCN, KCX, vuđng kinh
tïị troơng ăiïím thò chó coâ söị liïơu sú böơ, khoâ coâ ặúơc
con söị thöịng kï chñnh xaâc vïì söị lûúơng ngûúđi di cû
ăïịn. Theo töíng ăiïìu tra di cû nöơi ắa quöịc gia 2015,
LĂ di cû cuêa Viïơt Nam trong ăöơ tuöíi LĂ coâ tyê lïơ nûô
nhiïìu hún nam giúâi (nûô LĂ di cû chiïịm 52,4%), ăöơ
tuöíi trung bònh chûa ăïịn 30 tuöíi trong ăoâ ăöơ tuöíi tûđ
15 ăïịn 39 chiïịm 85% trong söị nhûông ngûúđi trong
ăöơ tuöíi LĂ di cû[2]
Nhûông ngûúđi di cû tûđ nöng thön ăïịn caâc thađnh
phöị híìu hïịt lađ nöng dín lađm nöng nghiïơp. Quaâ trònh
ăö thõ hoâa lađm thay ăöíi nhiïìu cuöơc söịng cuêa hoơ
Cuöơc söịng nöng thön coâ nhiïìu biïịn ăöíi khi caâc nhađ
maây, caâc KCN díìn hònh thađnh trïn nhûông khu vûơc
ăíịt nöng nghiïơp khiïịn cho cöng viïơc cuêa ngûúđi nöng
dín giaêm roô rïơt khi khöng coâ ăíịt canh taâc nïn díîn
ăïịn di cû. Bïn caơnh ăoâ, khoa hoơc kyô thuíơt vađ cöng
nghïơ phaât triïín nïn ngûúđi nöng dín cađng dïî dađng
cíơp nhíơt caâc thöng tin vïì ăúđi söịng, viïơc lađm vađ thu
nhíơp taơi caâc ắa phûúng khaâc nhau ăïí coâ quýịt ắnh
lûơa choơn núi ăïịn khi di cû. Khi LĂ di cû úê tuöíi cođn
treê cuông aênh hûúêng ăïịn ăöơ tuöíi kïịt hön cuêa hoơ so
vúâi ngûúđi khöng di cû. Tyê lïơ ăaô kïịt hön cuêa LĂ di cû
lađ nam giúâi thíịp hún nûô giúâi. Theo töíng ăiïìu tra di
cû nöơi ắa quöịc gia 2015, söị ngûúđi di cû trong ăöơ
tuöíi LĂ chûa kïịt hön lađ nûô giúâi chiïịm 56%, trong khi
nhûông ngûúđi khöng di cû lađ trïn 71%[3]
LĂ di cû lađ ăïí tòm kiïịm cú höơi coâ viïơc lađm vađ
cuöơc söịng töịt hún khöng chó cho baên thín mađ cođn
cho caâc thïị hïơ sau cuêa hoơ. Do ăiïìu kiïơn phaât triïín nghïì nghiïơp chuýn mön caâc khu vûơc nöng thön, miïìn nuâi ríịt thíịp nïn sau khi ặúơc ăađo taơo chuýn mön, möơt söị ngûúđi tòm caâch úê laơi núi mònh ăaô ặúơc ăađo taơo ăïí phaât triïín cú höơi nghïì nghiïơp; möơt söị khaâc trúê vïì qú hûúng ăïí lađm viïơc nhûng kïịt quaê khöng nhû yâ; hoùơc khöng coâ khaê nùng phaât triïín nghïì nghiïơp nïn quýịt ắnh di cû; hoùơc quýịt ắnh
di cû ăïí coâ ăiïìu kiïơn hoơc tíơp cao hún. Theo töíng ăiïìu tra di cû nöơi ắa quöịc gia 2015, LĂ di cû coâ trònh ăöơ chuýn mön kyô thuíơt chiïịm 31,7% trong khi ngûúđi khöng di cû lađ 24,5%. Lao ăöơng di cû coâ trònh ăöơ cao ăùỉng, ăaơi hoơc vađ trïn ăaơi hoơc chiïịm 23,1%
trong khi LĂ khöng di cû chiïịm 17,4% [3] Söị lûúơng LĂ trong ăöơ tuöíi di cû ngađy cađng tùng vađ biïịn ăöơng khöng ngûđng, nhíịt lađ LĂ tûơ do vađ ngađy cađng khoâ kiïím soaât. Theo söị liïơu cuêa Töíng cuơc Thöịng
kï, caê giai ăoaơn 2004-2009 coâ söị LĂ di cû lađ 2,2 triïơu ngûúđi nhûng ăïịn nùm 2012 lađ 6,57 triïơu ngûúđi
[4]. Söị LĂ di cû trong ăöơ tuöíi giûôa caâc tónh vađ caâc khu vûơc khöng ăöìng ăïìu, núi coâ nhiïìu LĂ di cû nhíịt lađ khu vûơc Bùưc Trung böơ, duýn haêi miïìn trung vađ ăöìng bùìng söng Cûêu Long
Ngûúđi di cû trong ăöơ tuöíi LĂ trúê thađnh lûơc lûúơng
LĂ ríịt lúân cho núi nhíơp cû, do ăoâ hoơ cuông ăoâng goâp cöng sûâc vađo sûơ phaât triïín kinh tïị, xaô höơi cuêa ắa phûúng núi hoơ sinh söịng vađ lađm viïơc. Ăùơc biïơt taơi caâc KCN, KCX coâ lûúơng LĂ di cû chiïịm 95%. Thu nhíơp cuêa hoơ vûđa nuöi söịng baên thín vûđa höî trúơ gia ằnh, ăöìng thúđi ăoâng goâp vađo sûơ tùng trûúêng cuêa nïìn kinh tïị
Tuy nhiïn, ăiïím cođn gíy nhûâc nhöịi trong cöơng ăöìng, ăoâ chñnh lađ caâc víịn ăïì xaô höơi phaât sinh ăöịi vúâi
LĂ di cû, ăùơc biïơt lađ LĂ di cû tûơ do. Ăoâ chñnh lađ sûơ tiïịp cíơn vúâi caâc hònh thûâc an sinh xaô höơi cođn nhiïìu haơn chïị. Ngûúđi di cû trong ăöơ tuöíi LĂ gùơp nhiïìu khoâ khùn trong viïơc tòm kiïịm nhađ úê, khoâ tòm núi hoơc tíơp cho con, ăiïìu kiïơn sinh söịng sú sađi, thiïịu phûúng tiïơn caâ nhín khi tham gia giao thöng, khoâ khùn trong viïơc ăùng kyâ taơm truâ hoùơc höơ khííu Phíìn lúân LĂ di
cû tûơ do khöng tham gia BHXH, BHYT, nghïì nghiïơp hoùơc baêo hiïím tai naơn LĂ, khöng tham gia töí chûâc Cöng ăoađn. Caâc LĂ nađy dïî gùơp caâc víịn ăïì xaô höơi vađ ríịt dïî bõ töín thûúng; khoâ thiïịt líơp ặúơc hađng rađo baêo vïơ ngùn chùơn nhûông ruêi ro ăe doơa cuöơc söịng
Do ăoâ, ríịt cíìn coâ sûơ ăaêm baêo vïì hïơ thöịng ASXH cho LĂ di cû tûơ do trong nûúâc hiïơn nay
Hađ Nöơi vađ thađnh phöị Höì Chñ Minh lađ hai ăö thõ
2,3,4 Töíng cuơc Thöịng kï
Trang 3thađnh phöị Höì Chñ Minh lađ hai thađnh phöị tíơp trung
nhiïìu caâc trûúđng ăaơi hoơc vađ cao ăùỉng nhíịt caê nûúâc,
nhûông ngûúđi ăi hoơc tíơp vađ ăađo taơo tûúng ûâng lađ
32,3% vađ 28,9% sau ăoâ nhûông sinh viïn ra trûúđng
úê laơi tòm viïơc lađm vađ sinh söịng luön. Theo töíng
ăiïìu tra di cû nöơi ắa quöịc gia 2015, Hađ Nöơi cuông
lađ núi coâ tyê lïơ LĂ di cû coâ trònh ăöơ chuýn mön kyô
thuíơt cao nhíịt trong caê nûúâc (chiïịm 46,7%); thíịp
nhíịt lađ Ăöng Nam böơ (chiïịm 13,4%)[5]. Luöìng LĂ
tûơ do di cû tûđ nöng thön ăïịn thađnh thõ cuông luön
chiïịm tyê lïơ lúân nhíịt trong nûúâc, coâ 49,8% lao
ăöơng di cû sinh ra úê nöng thön chuýín ăïịn thađnh
thõ sinh söịng trong ăoâ coâ 13,6% lađ LĂ di cû nöơi
tónh vađ 33,4% lađ ngûúđi sinh ra úê tónh khaâc
Dođng LĂ di cû ăïịn lađm viïơc taơi caâc höơ gia ằnh,
caâc cú súê SXKD phi chñnh thûâc xung quanh caâc khu
vûơc kinh tïị, caâc KCN, KCX híìu hïịt ăïìu tòm kiïịm
ặúơc viïơc lađm ngay sau khi di cû. Ăöìng bùìng Söng
Höìng vađ khu vûơc Ăöng Nam Böơ luön coâ söị lûúơng LĂ
di cû ăïịn cao nhíịt caê nûúâc. Khu vûơc Ăöng Nam Böơ
lađ khu vûơc kinh tïị coâ nhiïìu KCN, KCX tíơp trung nïn
khu vûơc KTPCT ngađy cađng múê röơng hún, ăíy lađ khu
vûơc thu huât LĂ lúân nhíịt, töíng söị ngûúđi nhíơp cû lađ
127% nùm 2015. Theo töíng ăiïìu tra di cû nöơi ắa
quöịc gia nùm 2015, khu vûơc Ăöng Nam böơ lađ núi coâ
tyê lïơ LĂ di cû ăïịn cao nhíịt caê nûúâc (chiïịm 87,8%)
trong ăoâ phaêi kïí ăïịn caâc tónh nhû Bònh Dûúng, Ăöìng
Nai; ăöìng bùìng Söng Höìng xïịp thûâ hai vúâi 81,0%
vúâi hai tónh coâ LĂ di cû nhiïìu nhíịt lađ Bùưc Ninh vađ
Haêi Dûúng[6 ]
Theo söị liïơu cuêa Töíng cuơc Thöịng kï nùm 2016,
vuđng coâ söị lûúơng ngûúđi di cû ăïịn nhiïìu nhíịt lađ Ăöng
Nam Böơ (chiïịm khoaêng 42,9%) trong töíng söị ngûúđi
di cû 15 tuöíi trúê lïn, riïng thađnh phöị Höì Chñ Minh
chiïịm khoaêng 26,8% tûúng ặúng 277,7 nghòn
ngûúđi. LĂ di cû thuöơc ăöơ tuöíi tûđ 25 ăïịn 54 chiïịm tyê
lïơ cao nhíịt, khoaêng 50,4%; tiïịp theo lađ ăöơ tuöíi tûđ
15 ăïịn 24 chiïịm gíìn ½ töíng lûúơng ngûúđi di cû
(khoaêng 45,1%). Trong ăoâ, LĂ nûô thuöơc ăöơ tuöíi tûđ
15 ăïịn 24 chiïịm tyê lïơ cao nhíịt lađ 49,8%, ăöơ tuöíi tûđ
25 ăïịn 54 lađ 45,3%. Vúâi töíng söị hún 1 triïơu LĂ di
cû, coâ 78,6% tham gia vađo lûơc lûúơng LĂ. Lao ăöơng
di cû tham gia vađo lûơc lûúơng lao ăöơng cao nhíịt lađ úê
vuđng Trung du vađ miïìn nuâi phña Bùưc lađ 85,5% vađ
thíịp nhíịt lađ úê vuđng Ăöìng bùìng söng Höìng chiïịm
70,7%. Nùm 2016, caê nûúâc coâ khoaêng 739,6 nghòn
ngûúđi di cû coâ viïơc lađm. Vuđng coâ söị LĂ di cû coâ viïơc
lađm cao nhíịt lađ Ăöng Nam Böơ chiïịm 79,0% vađ thíịp
nhíịt lađ Ăöìng bùìng söng Höìng chiïịm 62,7%[7 ]
4 Nhûông ýịu töị aênh hûúêng ăïịn lao ăöơng di
cû tûơ do trong nûúâc
4.1 Tònh hònh kinh tïị xaô höơi taơi khu vûơc sinh söịng múâi cuêa lao ăöơng di cû
Ăöịi vúâi khu vûơc caâc thađnh phöị, ăiïìu kiïơn cuöơc söịng coâ nhiïìu thuíơn lúơi nhû phûúng tiïơn giao thöng, ăiïìu kiïơn hoơc tíơp cuêa treê em cuông nhû cú höơi hoơc tíơp cuêa ngûúđi lúân, khu vui chúi giaêi trñ ăa daơng vađ phong phuâ, hïơ thöịng cú súê haơ tíìng vađ nhađ úê tûúng ăöịi töịt, khaê nùng tòm kiïịm viïơc lađm vađ taơo ra thu nhíơp dïî hún, cú höơi giao lûu vađ tiïịp cíơn thöng tin múâi luön thuíơn tiïơn hún so vúâi caâc khu vûơc khaâc Ăíy chñnh lađ nhûông ăiïím míịu chöịt ăïí thu huât LĂ tûđ caâc núi khaâc di cû ăïịn nhíơp cû taơi caâc thađnh phöị, ăùơc biïơt lađ caâc thađnh phöị lúân. Tuy nhiïn, lûúơng
LĂ di cû ăïịn ngađy möơt nhiïìu khiïịn cho sûâc taêi cuêa caâc thađnh phöị vïì giao thöng, nhađ úê vađ vïơ sinh möi trûúđng söịng ngađy cađng trúê thađnh gaânh nùơng cho caâc thađnh phöị
Ăöịi vúâi caâc KCN, KCX coâ söị lûúơng tùng lïn nhanh choâng, bïn caơnh ăoâ caâc höơ gia ằnh, caâc cú súê saên xuíịt kinh doanh (SXKD) khöng chñnh thûâc cuông hònh thađnh xung quanh caâc KCN, KCX keâo theo nhu cíìu sûê duơng LĂ ngađy möơt nhiïìu, khiïịn lûơc lûúơng LĂ di
cû ăïịn ngađy cađng lúân. AÂp lûơc vïì giao thöng, nhađ úê vađ nhûông nhu cíìu trong sinh hoaơt cuöơc söịng tùng lïn khöng ngûđng theo nhûông nhu cíìu ngađy cađng cao cuêa con ngûúđi. Ăiïìu nađy díîn ăïịn caâc víịn ăïì xaô höơi phaât sinh ngađy cađng nhiïìu, víịn ăïì quaên lyâ cuông ngađy cađng gùơp khoâ khùn
Cho duđ coâ lûúơng LĂ di cû ăïịn bíịt cûâ núi nađo thò cuông ăïìu gíy ra sûơ xaâo tröơn xaô höơi, phaât sinh nhiïìu víịn ăïì trong cuöơc söịng cuêa dín cû súê taơi cuông nhû nhûông víịn ăïì xaô höơi khaâc. Do ăoâ, cíìn coâ chñnh saâch nhíơp cû ăöịi vúâi tûđng ăöịi tûúơng cuơ thïí, traânh hiïơn tûúơng di cû vađ nhíơp cû trađn lan khöng chó lađm míịt tríơt tûơ xaô höơi mađ cođn lađm dín cû taơi caâc vuđng, caâc khu vûơc coâ hiïơn tûúơng quaâ phín taân hoùơc quaâ tíơp trung. Ăiïìu nađy coâ thïí díîn ăïịn nhiïìu hïơ luơy khaâc nhû coâ cuđng ăíịt ăai hoang hoâa, coâ vuđng laơi khan hiïịm ăíịt ăai
4.2 Viïơc lađm vađ thu nhíơp cuêa lao ăöơng di cû tûơ do
LĂ di cû tûơ do coâ xu hûúâng tùng lïn trong lûơc lûúơng LĂ taơi caâc thađnh phöị, xung quanh caâc KCN, KCX vađ caâc vuđng kinh tïị. Ngûúđi LĂ di cû lađm bíịt cûâ cöng viïơc nađo ăïí coâ ặúơc thu nhíơp vađ hoơ cuông ăoâng goâp khöng nhoê vađo phaât triïín kinh tïị cuêa caâc núi
5,6,7 Töíng cuơc Thöịng kï
Trang 4taơi caâc khu vûơc phi chñnh thûâc cuông ngađy möơt tùng
cao, ăöơ tuöíi thûúđng tûđ 19 ăïịn 30 tuöíi vađ 70% lađ nûô
giúâi. Ăa söị cöng viïơc ăïìu lađ LĂ giaên ăún vađ höîn húơp,
ñt coâ thúđi gian nghó ngúi
- Ăöịi vúâi LĂ di cû tûơ do tûđ nöng thön túâi thađnh thõ
híìu hïịt lađ LĂ chûa qua ăađo taơo, ăöơ tuöíi ăa daơng,
trònh ăöơ hiïíu biïịt vïì caâc kiïịn thûâc chuýn mön coâ
nhiïìu haơn chïị, thiïịu kyô nùng vađ yâ thûâc, taâc phong
hiïơn ăaơi nïn ăaơi ăa söị tòm kiïịm viïơc lađm lađ tûơ do
nhû buön nhoê, baân hađng rong, lađm dõch vuơ nhoê leê,
giuâp viïơc gia ằnh ăïí coâ thu nhíơp cho cuöơc söịng
hiïơn taơi vađ coâ thïm tađi chñnh ăïí gûêi vïì gia ằnh. Möơt
söị LĂ di cû tûơ do khaâc tòm kiïịm cú höơi lađm viïơc
trong caâc doanh nghiïơp, töí chûâc hoùơc möơt söị cöị
gùưng ăïí töí chûâc kinh doanh, tûơ töí chûâc hoaơt ăöơng
kinh tïị ăïí sinh söịng. Híìu hïịt lađ viïơc lađm khöng chñnh
thûâc, khöng coâ chïị ăöơ BHXH, BHYT, khöng coâ húơp
ăöìng LĂ. Nhûông lao ăöơng tûơ do nađy ríịt khoâ khùn
trong viïơc tiïịp cíơn caâc chñnh saâch ASXH cuông nhû
caâc dõch vuơ cöng hay vađ chñnh saâch xaô höơi khaâc. Do
ăùơc ăiïím khöng coâ núi úê öín ắnh, thíơm chñ khöng
ăùng kyâ taơm truâ taơm vùưng taơi caâc ắa bađn di cû ăïịn,
hoaơt ăöơng kiïím tra nùưm bùưt söị lûúơng vađ quaên lyâ
ngûúđi di cû tûơ do cođn nhiïìu haơn chïị. Do ăoâ, híìu hïịt
LĂ di cû tûơ do nađy coâ thu nhíơp vađ viïơc lađm bíịp
bïnh, khöng öín ắnh vađ thûúđng coâ thu nhíơp thíịp
- Ăöịi vúâi LĂ di cû tûđ nöng thön túâi lađm viïơc taơi
caâc höơ gia ằnh, caâc höơ SXKD thuöơc khu vûơc phi
chñnh thûâc xung quanh caâc vuđng kinh tïị troơng ăiïím
hoùơc caâc KCN, KCX: híìu hïịt ăïìu trúê thađnh ngûúđi
LĂ lađm cöng thûúđng coâ khoaêng tuöíi tûđ 18 ăïịn 30
tuöíi. Nhûông LĂ di cû tûơ do nađy ặúơc huíịn luýơn
hoùơc “cíìm tay chó viïơc” ăïí trúê thađnh nhûông ngûúđi
lađm viïơc ăún giaên nïn viïơc quaên lyâ vađ khai baâo ñt
ặúơc thûơc hiïơn tûđ phña ngûúđi sûê duơng LĂ. Mûâc thu
nhíơp vađ viïơc lađm tuy coâ öín ắnh hún so vúâi LĂ nöng
nghiïơp nhûng víîn thuöơc diïơn thu nhíơp thíịp. Viïơc
tiïịp cíơn vúâi caâc chñnh saâch xaô höơi gíìn nhû khöng coâ
sûơ quan tím cuêa chñnh nhûông ngûúđi LĂ nađy trong
quaâ trònh lađm viïơc
4.3 Tònh traơng gia ằnh cuêa lao ăöơng di cû
- Ăöịi vúâi LĂ di cû tûơ do tûđ nöng thön túâi thađnh thõ
do ăa daơng úê nhiïìu ăöơ tuöíi nïn nhûông lao ăöơng nađy
cuông ăa daơng vïì tònh traơng hön nhín. Ăöịi vúâi caâc LĂ
treê tuöíi thûúđng di cû theo hònh thûâc caâ nhín ăïí mong
thay ăöíi cuöơc söịng cuông nhû tòm baơn ăúđi taơi caâc
thađnh phöị. Nhûông ngûúđi nađy coâ thïí lađ LĂ tûơ do khöng
coâ trònh ăöơ chuýn mön, coâ thïí lađ sinh viïn töịt nghiïơp
ra trûúđng vađ tòm caâch úê laơi thađnh phöị núi hoơ vûđa hoơc
tíơp. Ăöịi vúâi nhûông LĂ treê vađ ăaô coâ gia ằnh riïng thûúđng chia thađnh 2 nhoâm: nhoâm di cû caâ nhín tòm kiïịm viïơc lađm öín ắnh röìi tiïịp tuơc chuýín caâc thađnh viïn cođn laơi cuêa gia ằnh theo. Nhoâm nađy thûúđng lađ caâc LĂ ăaô coâ trònh ăöơ chuýn mön nhíịt ắnh nïn dïî tòm kiïịm viïơc lađm hún. Tuy nhiïn, ăöịi vúâi nhûông lao ăöơng úê lûâa tuöíi trung niïn thûúđng di cû theo hònh thûâc caâ nhín vađ víîn töìn taơi gia ằnh taơi núi xuíịt cû
Hoơ tòm kiïịm viïơc lađm vađ thûúđng xuýn di chuýín giûôa núi lađm viïơc vađ gia ằnh. Ăiïìu nađy gíy khoâ khùn vađ phûâc taơp cho hoaơt ăöơng quaên lyâ dín cû caê núi xuíịt cû vađ nhíơp cû
- Ăöịi vúâi LĂ di cû tûđ nöng thön túâi lađm viïơc taơi caâc höơ gia ằnh, cú súê SXKD nhoê leê thuöơc khu vûơc kinh tïị phi chñnh thûâc xung quanh caâc vuđng kinh tïị troơng ăiïím hoùơc KCN, KCX híìu hïịt lađ LĂ treê nïn phíìn lúân chûa líơp gia ằnh, möơt söị LĂ xíy dûơng gia ằnh trong quaâ trònh tham gia LĂ, möơt söị ríịt ñt ăaô coâ gia ằnh riïng vađ con nhoê. Nhûông LĂ di cû nađy thûúđng thay ăöíi núi lađm viïơc vađ núi úê tuđy thuíơn vađo höơ gia ằnh hoùơc cú súê SXKD coâ mûâc tiïìn cöng cao hún
Ăiïìu nađy gíy ra sûơ xaâo tröơn trong lûơc lûúơng LĂ di cû vađ khoâ khùn cho hoaơt ăöơng quaên lyâ ngûúđi lađm trong caâc cú súê SXKD nhoê leê noâi riïng vađ lao ăöơng di cû noâi chung
Dûơa vađo viïơc phín tñch caâc ýịu töị aênh hûúêng ăïịn LĂ di cû tûơ do trong nûúâc, taâc giaê maơnh daơn ăïì xuíịt möơt söị biïơn phaâp quaên lyâ lao ăöơng di cû trong nûúâc nhû sau:
- Tùng cûúđng tuýn truýìn ăïí ngûúđi LĂ di cû tûơ
do hiïíu luíơt LĂ, biïịt ăïịn caâc chñnh saâch ASXH ăïí tham gia vađ baêo ăaêm an toađn cuöơc söịng líu dađi vađ bïìn vûông
Caâc töí chûâc xaô höơi nïn phöịi kïịt húơp ăïí tuýn truýìn chñnh saâch ASXH cho ngûúđi LĂ di cû tûơ do, ăùơc biïơt lađ khu vûơc sinh söịng cuêa ngûúđi LĂ múâi di cû ăïịn. Khi ngûúđi LĂ hiïíu, hoơ seô sùĩn sađng tham gia vò lúơi ñch líu dađi cuêa baên thín, ăöìng thúđi cuông lađ hònh thûâc öín ắnh xaô höơi vïì líu dađi
- Tùng cûúđng kiïím tra ăöịi vúâi caâc chuê sûê duơng
LĂ ăïí ăaêm baêo ngûúđi LĂ di cû tûơ do ặúơc ăöịi ăaôi, lađm viïơc vađ nhíơn caâc chïị ăöơ thuđ lao LĂ theo ăuâng quy ắnh cuêa Phaâp luíơt
Nïịu khöng coâ sûơ giaâm saât cuêa phaâp luíơt, coâ thïí chuê sûê duơng LĂ khöng thûơc hiïơn ăuâng caâc quy ắnh cuêa Phaâp luíơt vïì ăöơ tuöíi, thúđi giúđ lađm viïơc cuông nhû caâc chïị ăöơ thuđ lao cho ngûúđi LĂ di cû tûơ do,vò hoơ coâ nhiïìu rađo caên vađ khoâ khùn khi múâi di cû. Coâ sûơ giaâm saât vađ kiïím tra cuêa caâc cú quan chûâc nùng giuâp nhûông
LĂ di cû tûơ do ặúơc ăöịi xûê cöng bùìng hún
(Xem tiïịp trang 50)