Từ món rêu đá lừng danh xứ Mường đến những loài rong phổ biến ở miền Trung, các món ăn từ rong rêu trong ẩm thực Việt tuy không phong phú như món Nhật, nhưng cũng vô cùng đa dạng.. Bài[r]
Trang 1Rong câu | In
Người đưa bài: otxanh
15/07/2007
Rong câu được chế biến thành một thức ăn đặc sản gọi là “xa xa’’ rất ngon và mát Ngày xưa người dân miền Trung đã coi món xa xa là món
ăn đặc sản của vùng nước lợ Vì vậy có câu ca dao rằng :
Xa xa ít vốn nhiều lời
Anh về bỏ vợ lấy người xa xa
Ăn xa xa (có nơi còn gọi là xu xoa ) vừa no bụng lại vừa giải được khát
Rong biển
Cách chế biến rau câu - xa xa
Xa xa được chế biến từ rong câu - thứ rau mọc sâu trong vùng nước lợ, nhiều nhất là vùng “ngã tư’’ Ngã tư nhận nước mặn từ biển lên và nước ngọt từ các sông Côn, Hà Thanh đổ về, là môi trường chua lợ thích hợp cho loài tảo sông này phát triển Từ một bụi nhỏ, trong vòng năm ba tháng có thể lan tràn cả một vùng Rong câu trải dài vươn từng đám lá màu hơi nâu nâu Khi triều xuống nó nằm bẹp xuống mặt bùn, lặng lẽ
Mùa hè, khi rong câu đã đủ già thì người ta thu hoạch về làm sạch
Trang 2xong phơi khô Từng bánh rong câu thô đã khô được đem về hong trên khạp tre Đó là khâu sơ chế Rong câu thô để lâu không mốc Những ngày giáp hạt hoặc bận bịu công việc, người ta thường ăn cháo rong câu Cháo rong câu gồm một ít gạo, khoai và rong câu được nấu
chung, sền sệt và quánh dẻo Cháo rong câu chỉ cần một ít đường hoặc muối là đủ ăn thay cơm Rong câu trộn với rau sống thành món rau vừa giòn thơm, vừa dễ tiêu hóa
Cầu kỳ hơn là món rong câu trộn Rong câu được ngâm lâu với nước mưa, hoặc nước vo gạo với vài trái chanh xắt lát, sợi rong câu vừa trắng lại vừa trong Bao tử heo luộc chín thái mỏng Một ít rau thơm như húng quế, húng tàu xắt thật nhỏ Tất cả đem trộn đều, thêm gia
vị, nước mắm ngon, ớt tỏi giã nhỏ thành món trộn vừa giòn vừa dai, có
cả mùi sơn hào hải vị
Ngoài các món trên, rong câu còn được chế biến thành xa xa Có thể nói xa xa là tinh hoa của rong câu Muốn có một bát xa xa ngon mát, người chế biến phải qua mấy công đoạn : như chọn những sợi rong câu đều, mập và trắng Sau đó ngâm nước mưa hoặc nước vo gạo vài ba hôm để tẩy bớt màu vàng và mùi biển Nấu nhừ cho đến khi những sợi rong câu tan, nhưng không được già lửa, rong câu sẽ bị cháy vàng, sít nồi Khi rong đã nhừ, người ta cho vào một ít phèn chua khuấy đều và đem lược trên vải, vải thưa quá thì xa xa còn lộm cộm vì những sợi rong chưa tan; ngược lại nếu vải dày quá thì rong câu lâu xuống Rong câu trong suốt, mềm mại, khiêm tốn như sắc thiên nhiên
Xa xa ăn với đường thắng thành nước mới đúng cách Đường thắng tới vừa dẻo người ta nặn vào một ít chanh để khỏi lại đường Thêm một nhúm gừng giã nhỏ Những buổi trưa hè nóng bức đang thèm được ăn một bát xa xa thì bỗng có tiếng rao từ xa vọng lại Ai xa xa
không Tiếng rao xa xa giữa trưa hè kéo dài thật trong suốt như từng chén xa xa vừa ngon vừa mát
Trang 3Gracilaria asiatica
Gracilaria asiatica Zhang et Xia
http://www.fimr.fi/
Họ: Gracilariaceae
Bộ: Gracilariales
Lớp phụ:
Lớp: Rhodophyceae
Tên tiếng việt: Rong câu chỉ vàng
Tên tiếng Anh:
Kích thước tối
đa:
Hình thái: Rong dạng sợi, hình trụ có đường kính 1,5 mm, phân nhánh
không đều, mọc thành bụi 10-20 cm, có màu nâu đỏ hay vàng xanh Phần gốc có đĩa bám nhỏ giúp rong bám vào vật bám hay vùi trong bùn.
Phân bố: Trung Quốc, Đài Loan, Philippines Ở Việt Nam, rong câu chỉ
vàng phân bố chủ yếu ở các tỉnh Miền Bắc và Miền Trung
Môi trường
sống
Môi trường sống của rong câu chỉ vàng có nhiệt độ từ 5-28 o C, độ mặn 3-35‰, độ trong 20 cm trở lên, cường độ chiếu sáng 50-30.000 lux, độ pH 7,0-9,05 và chất đáy là bùn, bùn cát hay cát bùn
Đặc điểm sinh
học:
Rong câu chỉ vàng sinh trưởng nhanh từ tháng 10 đến tháng 6 năm sau sinh sản theo 3 hình thức: sinh sản dinh dưỡng, sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính Trong tự nhiên rong sinh sản dinh dưỡng là chủ yếu
Giá trị kinh tế: Rong câu là nguyên liệu để chiết suất agar - được sử dụng trong
rất nhiều lãnh vực sản xuất như: Công nghiệp thực phẩm, công nghiệp in, dệt, nông nghiệp, y học hoặc sử dụng trực tiếp làm thực phẩm trong nhân dân Giá rong tươi ở thị trường khoảng 5 ngàn đồng/kg.
Tham khảo: DANIDA-Bộ Thủy sản (2003) Danh mục các loài nuôi biển và
nước lợ ở Việt Nam.
http://www.fimr.fi/stc/itamerikanta/images/docs/gracilaria-vermiLahisWeb.jpg (2/4/2007)
Tổng hợp tài liệu: Ts Trương Quốc Phú
Trang 4Kappaphycus alvarezii (Doty) Doty
Kappaphycus alvarezii (Doty) Doty ex
Silva 1996
http://www.surialink.com/
Họ: Solieriaceae
Bộ: Gigartinales
Lớp phụ:
Lớp: Rhodophyceae
Tên tiếng việt: Rong sụn
Tên tiếng Anh: cottonii
Kích thước tối
đa:
Hình thái: Rong hình trụ tròn các nhánh mọc cách không đều, đỉnh các
nhánh thường nhọn Đường kính của nhánh từ 6-8 mm Chiều cao bụi rong tối đa lầ0-70 cm Tản rong có màu nâu vàng hay xanh lục.
Phân bố: Là loài rong nhập từ Nhật Bản vào Việt Nam tháng 2 năm 1993
Hiện được trồng ở một số tỉnh Miền trung và Miền Nam Ở Miền Bắc mới thử nghiệm trồng ở Quảng Ninh, Hải Phòng và Nghệ An Phân bố ở các nước Philippines, Nhật Bản, Indonesia, Polynexia, Pháp.
Môi trường
sống
Môi trường sống của rong Sụn có nhiệt độ từ 25-28 o C, độ mặn 28-30‰, độ sâu 0,8-1m, cường độ chiếu sáng 30.000-50.000 lux,
độ pH 7,5-8,5 và chất đáy là san hô, sỏi đá, cát thô
Đặc điểm sinh
học:
Rong sụn sinh trưởng nhanh từ tháng 10 đến tháng 6 năm sau
sinh sản theo 3 hình thức: vô tính nhờ bào tử, sinh sản dinh dưỡng và sinh sản hữu tính Trong nuôi trồng rong sụn thì hình thức sinh sản dinh dưỡng là chủ yếu
Giá trị kinh tế: Rong sụn là nguyên liệu để chiết suất carrageenan - một loại keo
có giá trị sử dụng rất lớn trong ngành công nghiệp thực phẩm, mỹ phẩm, công nghiệp dệt, dược phẩm, công nghệ sinh học và sản xuất thức ăn chăn nuôi Giá rong khô ở thị trường nội địa là
30-40 ngàn đồng/kg.
Tham khảo: DANIDA-Bộ Thủy sản (2003) Danh mục các loài nuôi biển và
nước lợ ở Việt Nam.
http://www.surialink.com/abc_eucheuma/images/82.JPG (22/03/2007)
Tổng hợp tài liệu: Ts Trương Quốc Phú
Đĩa súp như một món quà từ biển khơi với những sợi rong li ti và tôm cua
sò mực ngọt lừ
Trang 5Khẩu phần 4 người
Mức độ Rất dễ
Thời gian chuẩn bị 2 giờ
Thời gian chế biến 15 phút
Nguyên liệu;
100g tôm sú
50g mực
50g cua thịt
50g sò điệp
1/2 cái lòng trắng trứng gà
10g rong chỉ vàng khô
1 thìa cà phê hạt nêm Aji-ngon
1/2 thìa cà phê bột ngọt AJI-NO-MOTO
1/2 thìa cà phê đường
1/2 thìa cà phê muối
300ml nước dùng
1 thìa cà phê bột năng
2 giọt dầu mè
Tiêu, ngò
Thực hiện;
- Tôm sú lột nõn vỏ, bỏ chỉ đen Mực sạch Tôm, mực, sò điệp xắt hạt lựu hoặc xắt sợi tùy ý Bắc nước nóng, cho tôm, mực, sò vào trụng qua
- Rong chỉ vàng ngâm xả nước nhiều với thời gian ít nhất 2 tiếng để rong
nở mềm và bớt mùi tanh Trụng rong qua nước sôi có pha chút rượu
- Nấu sôi nước dùng, nêm hạt nêm Aji- ngon, bột ngọt , đường, muối vừa
ăn, rồi thả hải sản vào nấu Đánh loãng bột năng rồi khuấy vào chung súp Lòng trắng trứng cho vào rây, khuấy vân mây cùng với súp
- Cuối cùng cho rong vào khuấy tơi
- Tắt bếp, cho dầu mè vào Múc súp ra đĩa sâu lòng, rắc tiêu và hành ngò Năng lượng cho mỗi khẩu phần 911.45 kcal
Protein 101.97g Glucid 21.39g Lipid 46.52g
Mách nh :Rong ch vàng mua hàng ch p-phô Lo i rong này khá tanh nên ph i ngâm lâu và ở hàng chạp-phô Loại rong này khá tanh nên phải ngâm lâu và ạp-phô Loại rong này khá tanh nên phải ngâm lâu và ạp-phô Loại rong này khá tanh nên phải ngâm lâu và ải ngâm lâu và
x qua ít nh t 2 l n n c, tr ng n c pha r u và cho vào sau cùng đ rong b t tanhải ngâm lâu và ước, trụng nước pha rượu và cho vào sau cùng để rong bớt tanh ụng nước pha rượu và cho vào sau cùng để rong bớt tanh ước, trụng nước pha rượu và cho vào sau cùng để rong bớt tanh ượu và cho vào sau cùng để rong bớt tanh ể rong bớt tanh ớc, trụng nước pha rượu và cho vào sau cùng để rong bớt tanh Rau của biển (rong biển)(1197)
Trang 6Hùng kiên Ngày cập nhật: 4/2/2009
Từ món rêu đá lừng danh xứ Mường đến những loài rong phổ biến ở miền Trung, các món ăn từ rong rêu trong ẩm thực Việt tuy không phong phú như món Nhật, nhưng cũng vô cùng đa dạng
Bài và ảnh: Yên Nghi
Gọi các loài rong tảo là rau của biển, có đúng mà có sai Đúng vì người ta khai thác rong rêu làm món ăn cũng nhiều, nhưng lại chẳng phải nuôi trồng tưới tắm, hay vun bón nhọc công Thế thì có khi gọi “cỏ biển” lại chính xác hơn rau.
Nhưng rong rêu ăn được, ăn ngon và bổ dưỡng nữa là đằng khác Đến nay người
ta cũng đã nuôi trồng nhiều loại rong, có gieo giống, có thu hoạch theo mùa vụ hẳn hoi chứ không chỉ phó mặc cho ông trời nữa.
Những cánh đồng giữa biển
Đồng ruộng và biển như hai thái cực hoàn toàn khác nhau Ấy thế nhưng, lạc vào một thảm rong dưới biển bạn mới thấy mọi ranh giới đều nhạt nhòa, vô nghĩa Những thân rong mơ non tơ mềm mại vươn thẳng lên cao, uốn lượn như múa, chẳng khác gì một cánh đồng lúa đang rập rờn trong gió Rong mơ già dài đến vài chục thước, màu sậm hơn, chuyển sắc nâu, thân to và lá có thể phát triển đến cỡ như bàn tay đứa trẻ Những cành lá, những túi khí của rong mơ trông như những quả mọng trong veo có thể trở thành một món đồ chơi mà trẻ con nào cũng mê mẩn.
Còn nếu là bãi rong tía thì cảnh tượng thường thấy lại là những lá rong bản to khổng lồ, vờn quyện trong nước như những dải lụa mềm óng ả Rong sụn lại có màu xanh trong, trông như những cành cây gầy guộc không lá Rong câu hay rong rễ tre trông rất giống rong sụn, nhưng cành gầy guộc hơn và màu vàng nâu Rong nho màu xanh lục, mọc thành từng chùm như những quả nho tí hon, hay một dề trứng cá chi chít, mọng nước.
Ở Việt Nam, khu vực miền Trung với những rạn san hô chết, hoặc những vùng sóng mạnh, thủy triều lên xuống rõ rệt có mọc rất nhiều rong Rong vốn chuộng nơi nước ấm như thế Tùy theo vùng nước, theo loài mà rong mọc từ tháng giêng đến tháng 7 âm lịch hàng năm Nhưng đa số rộ lên vào mùa hè Lặn hụp dưới làn nước trong veo để vớt rong, hay để “gặt” những dề rong tía, rong sụn cũng là một cái thú mà không phải ai cũng được hưởng Muốn nhàn hơn thì tìm những nơi rong mọc cạn, đợi nước triều rút, chỉ việc ra cắt hoặc bứt rong Thứ quà của biển này chế biến được khá nhiều món ăn, lại rất giàu dinh dưỡng.
Mùa thu hoạch
Đã có đồng ruộng thì có mùa thu hoạch Có lẽ rong là thứ thu hoạch nhàn nhất, chỉ cần vớt là có hàng túm rong Rong vừa vớt lên thường còn rất nhiều sạn cát, phải sơ chế qua trước khi dùng Kỳ lạ là loài rong tía thường mọc trong thiên nhiên với những màu từ đỏ sang tím, sau khi chế biến lại chuyển thành màu xanh rêu đậm Đây là loại rong khá phổ biến trong thế giới ẩm thực, mà trong món ăn
Trang 7Trung Hoa hay gọi pinyin, món Nhật lại là nori, còn Hàn Quốc thì tạo ra món kim hay gim Lại còn loại tảo nâu nổi tiếng với cái tên kombu rất phổ biến mà người Nhật thường dùng để nấu lấy nước dùng cho vị ngọt hơn tất cả các loại rau củ hầm khác Lá kombu sau khi nấu để lấy chất ngọt vẫn có thể dùng lại để làm gỏi, hay xắt nhuyễn cho vào chè ăn giòn sừn sựt, ở Việt Nam hay gọi là phổ tai Không dùng rong biển như một loại thức ăn truyền thống, làm nền cho cả một nền ẩm thực như Nhật, nhưng các món chế biến từ rong biển cũng phong phú không kém, nhất là ở các tỉnh miền Trung.
Trung Hoa hay gọi pinyin, món Nhật lại là nori, còn Hàn Quốc thì tạo ra món kim
hay gim Việt Nam hay gọi là phổ tai
Rong mơ thường được dùng để nấu canh, hầm xương hay nấu chè Vị ngọt của nước rong hòa cùng cái ngọt của thịt thà thì không một loại hạt nêm hay bột ngọt nào sánh bằng Rong mơ cũng thường được ướp mặn để giữ tươi, sau đó nấu nước sâm, nước rong biển, là món giải nhiệt tuyệt vời trong những ngày hè nóng bức Đây là loại rong dễ dùng, dễ chế biến nhất, chỉ cần nhặt sạch rác rến quấn chung với rong là được một tô canh mát lòng.
Còn rong câu thì phải nhọc công hơn Khi mới vớt lên, rong có màu xanh nhạt và khá tanh, thường lẫn sạn san hô dưới chân Bạn phải ngâm rong trong nước vo gạo ít nhất một đêm rồi gọt bỏ những chỗ dính sạn cát, sau đó đem phơi khô Lúc
ấy, rong sẽ chuyển màu trắng ngà, dùng nấu cháo, làm gỏi hay nấu thạch, nấu chè xa xa thì cứ gọi là “ngon hết ý”!
Trang 8Gỏi rong câu chế biến khá đơn giản Chỉ cần trộn với rau thơm, nước mắm chua ngọt, tỏi ớt băm nhuyễn, thêm thịt tôm tùy ý Cái ngon nằm ở khâu gia giảm nước mắm sao cho vừa miệng, nhưng bí quyết lại ở chỗ vắt vào vài giọt chanh khi ngâm rong câu, để rong bớt mùi tanh của gành hào, lại thêm giòn.
Một món nữa tuy ngày xưa người ta thường chỉ ăn trong lúc giáp hạt, nhưng đến giờ nhiều người vẫn thèm một bữa tuy đã no đủ, đó là món cháo rong câu Cháo nấu với chút gạo, độn thêm khoai và cho rong câu vào Cái ngọt của rong câu đã
đủ làm món ăn ngon, chỉ cần thêm chút muối nữa là thành món cháo đậm đà, sánh dẻo.
Riêng món chè xa xa hay còn gọi là xoa xoa thì giờ đã biến tấu khá nhiều, vào đến miền Nam lại thành món sương sa hạt lựu, ăn với nước dừa Nhưng đúng xa
xa làm từ rau câu thì phải chọn mẻ rau câu mập ngon, ngâm nước vo gạo vài ba hôm rồi xả sạch để rong câu trắng và hết mùi tanh, sau đó mới bắc lên nấu cho đến khi rong tan ra Đa số người ta thích rong chỉ tan vừa đủ để còn những lợn cợn, ăn vào sừn sựt mới tăng khẩu vị Thêm đường vào rong ngọt nhạt tùy ý, mà phải là thứ đường mật đường mía hoặc đường phèn mới ngon, dùng đường cát trắng thì hỏng cả cái vị dân dã của xa xa Hoặc nếu không thích thêm đường thẳng vào món rong thì thắng đường riêng, vắt vào chút chanh cho khỏi lại đường rồi thêm ít gừng đập giập Rong câu để cho thật lạnh, khi ăn rưới nước đường có mùi thơm nhè nhẹ của gừng, ăn thế mới là đúng vị xa xa nguyên thủy.
Món ngon mát lòng như thế, lại chẳng tốn kém gì bao nhiêu nên các gánh hàng rong cũng bán khá nhiều, nhất là trong những ngày hè Chẳng thế mà các anh hay lên tiếng ghẹo những cô nàng bán xa xa:
Xa xa ít vốn nhiều lời Anh về… bỏ vợ lấy người xa xa
Phổ tai phá lấu(336)
Trang 9Hùng kiên Ngày cập nhật: 4/2/2009
Nguyên liệu dùng để làm món phổ tai phá lấu,chỉ cần dùng lại phần nguyên liệu của món trứng phá lấu là được,hoặc phần trứng đã phá lấu,còn lại phần nước sup,đừng đổ chúng ta sẽ chế biến thêm món phổ tai trộn mè thơm ngon.
Phổ tai phá lấu
Nguyên liệu:
50g phổ tai
1 muỗng canh mè trắng rang
1 củ cà rốt nhỏ
1 trái ớt sừng
1/4 củ hành tây đỏ
1 ít rau thơm
1/2 chén dấm
2 muỗng canh đường
Cách làm:
Phổ tai ngâm với nước ấm 2 giờ cho nở,rửa sạch,cho vô nồi nước phá lấu,nấu 20 phút là được,để nguội cắt sợi.
Cà rốt bào vỏ cắt sợi,ngâm với dấm đường pha loãng,chua chua ngọt ngọt là được.
Hành tây đỏ và ớt cắt sợi,sau đó cho tất cả nguyên liệu gồm phổ tai+ớt+hành+cà rốt+mè và rau thơm vào trộn đều,món này khi ăn rưới thêm nước mắm chanh ớt vào dùng với cơm càng ngon
Rong biển: Hải thảo dưỡng thân.
Trang 10Lương y TIÊN HỘI
Từ xa xưa, con người đã biết dùng các loài hải thảo-rong rêu ở biển-để làm thức ăn Rong biển khô rất giàu chất bột đường (hydrates de carbon), chất xơ, chất đạm, sinh tố và chất khoáng Đặt biệt về sinh tố và chất khoáng, rong biển có nhiều hơn các thực phẩm
khác.Thí dụ nori (mứt biển) chứa sinh tố A nhiều gấp 2 đến 4 lần cà-rốt; rau câu chỉ vàng, rau câu chân vịt, rau câu rễ tre chứa calcium (chất vôi) nhiều gấp 11 đến 14 lần sữa bò; rong biển (kombu), mứt biển chứa chất sắt nhiều gấp 3 đến 8 lần thịt bò Ngoài ra rong biển là nguồn iod phòng chống bệnh bướu cổ rất hiệu quả
Trong các phương pháp dưỡng sinh của nhiều dân tộc trên thế giới, rong biển được xem
là loại thức ăn tạo sự mềm mại, bền dai cho thể xác và tinh thần
Theo y học, rong biển có tác dụng bổ máu, tim và hệ tuần hoàn cũng như tốt cho thận, hệ bài tiết và các cơ quan sinh dục Rong biển làm dẻo dai các mạch máu và các mô tế bào, giúp điều hòa hoạt động hỗ tương giữa các hệ thống trong cơ thể Xét riêng, mỗi loại rong biển có tác dụng đặc biệt đối với một bệnh trạng nào đó Thí dụ người Nhật Bản thường dùng aramê (giống rau câu chân vịt của Việt Nam) để chữa bệnh phụ nữ; hijiki (giống rau câu vai đen ở miền Tây Nam bộ) dùng làm mạnh ruột, giúp tóc sáng mướt và lọc máu; kombu (rong phiến) dùng hạ huyết áp và trị chứng phù nề; wakame (một loại rong lá) dùng tẩy sạch máu ứ sau khi sinh đẻ; nori (mứt biển) dùng trị chứng phù thủng và làm tan các bướu mỡ (kít) Còn ở châu Âu, rêu Ailen (mousse d’Irlande) được dùng trong dân gian làm thuốc chữa bệnh về phổi