giáo án ôn thi vào lớp 10 môn ngữ văn cách làm câu nghị luận văn học (rất hay)

Trong nội dung ôn tập buổi hôm nay, cô sẽgiúp các em củng cố kiến thức về Cách làm bài văn nghị luận văn học.HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Tiết 1 Nội dung ôn tập: Kiến thức cơ bản cầ

Ngày soạn:

Ngày dạy:

BUỔI : ÔN TẬP CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VĂN HỌC

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

1 Kiến thức: Củng cố kiến thức về cách làm bài nghị luận văn học.

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng làm phần đọc hiểu, phần làm văn trong bài thi tuyển

sinh vào lớp 10

3 Thái độ: Bồi dưỡng tình yêu văn học, có hứng thú khi làm bài.

4 Định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh.

1 Thầy: Soạn nội dung ôn tập, máy chiếu, phiếu học tập.

2 Trò: Ôn lại bài

III TIẾN TRÌNH

* Ổn định tổ chức

* Tổ chức dạy và học ôn tập

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG

- Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý vào bài học mới.

- Phương pháp: Giải quyết vấn đề,

- Kĩ thuật: Động não

- Tiến trình:

Bước 1: Giao nhiệm vụ

Gv chiếu cho học sinh quan sát đề thi tuyển sinh vào 10 và đặt câu hỏi : Đề thi

( Thời gian làm bài: 120 phút)

I PHẦN ĐỌC HIỂU ( 3,0 điểm )

Đọc kĩ phần văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

“ Chàng bèn theo lời, lập một đàn tràng ba ngày đêm ở bến Hoàng

Giang Rồi quả thấy Vũ Nương ngồi trên một chiếc kiệu hoa đứng ở giữa dòng,

theo sau có đến năm mươi chiếc xe cờ tán, võng lọng rực rỡ đầy sông, lúc ẩn,

lúc hiện

Chàng vội gọi, nàng vẫn ở giữa dòng mà nói vọng vào:

- Thiếp cảm ơn đức của Linh Phi, đã thề sống chết không bỏ Đa tạ tình

chàng, thiếp chẳng thể trở về nhân gian được nữa

Rồi trong chốc lát, bóng nàng loang loáng mờ nhạt mà biến đi mất.”

( Theo sách Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục,

2018)

Câu 1 ( 0,5 điểm) Đoạn trích trên nằm trong tác phẩm nào? Do ai sáng

tác?

Câu 2 ( 0,5 điểm) Chỉ ra một lời dẫn trực tiếp trong đoạn trích trên và

chuyển lời dẫn trực tiếp đó thành lời dẫn gián tiếp

Câu 3 ( 0,5 điểm) Qua câu nói của Vũ Nương với chồng, em nhận thấy

nàng là con người như thế nào?

Câu 4 ( 1,5 điểm) Có ý kiến cho rằng nếu nhà văn để Vũ Nương trở về

trần gian sống hạnh phúc với chồng con thì kết truyện sẽ trọn vẹn hơn Nêu suy

nghĩ của em về vấn đề này (Nêu ngắn gọn không phân tích)

II PHẦN LÀM VĂN (7,0 điểm)

Câu 1 (2 điểm) Trong cuộc sống, ai cũng cần có tình bạn Nếu không có tình

bạn cuộc sống thật buồn chán biết bao Hãy viết đoạn văn (khoảng 15 câu) phát

biểu suy nghĩ của em về một tình bạn đẹp

Câu 2 (5 điểm) Cảm nhận của em về đoạn thơ sau:

Người đồng mình thương lắm con ơi!

Cao đo nỗi buồn

Xa nuôi chí lớn

Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn

Sống trên đá không chê đá gập ghềnh

Sống trong thung không chê thung nghèo đói

Sống như sông như suối

Lên thác xuống ghềnh

Không lo cực nhọc

Người đồng mình thô sơ da thịt

Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con

Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương

Còn quê hương thì làm phong tục

Con ơi tuy thô sơ da thịt

Dự kiến câu trả lời : Đề gồm 2 phần: Phần Đọc- hiểu và phần Làm văn

Bước 4: GV nhận xét, dẫn vào bài : Cấu trúc đề thi tuyển sinh vào lớp mười

cũng giống như cấu trúc đề thi học kì các em đã làm quen Như vậy cấu trúc đềthi tuyển sinh vào mười có hai phần, phần thứ nhất là phần Đọc- hiểu, phần thứhai là phần Làm văn Phần Đọc- hiểu gồm 2 phần( Ngữ liệu+ câu hỏi), phần làmvăn cũng có hai phần ( Nghị luận xã hội + Nghị luận văn học)( Gv chiếu) Nhưvậy, dạng đề nghị luận văn học các em chắc chắn sẽ được gặp trong đề thi tuyển

sinh, nó chiếm tới 5 đ trong bài thi Trong nội dung ôn tập buổi hôm nay, cô sẽgiúp các em củng cố kiến thức về Cách làm bài văn nghị luận văn học.

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

Tiết 1

Nội dung ôn tập: Kiến thức cơ bản cần nắm

- Mục tiêu: Hs nhớ lại thế nào là văn nghị luận, các bước làm bài văn nghị

luận, bài văn nghị luận gồm mấy phần? Hs nắm được có 6 dạng nghị luận văn học cơ bản

- Phương pháp: Giải quyết vấn đề, thuyết trình, thảo luận, dự án,

- Kĩ thuật: Động não

- Cách thức: Hoạt động cá nhân, nhóm

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt

? Em hãy nhắc lại có mấy dạng đề cơ

+ Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

+ Nghị luận về tác phẩm truyện, đoạn

+ Nghị luận về một ý kiến, quan điểm trong tác phẩm văn học

+ Nghị luận về một tình huống truyện.+ Nghị luận về một nhân vật trong tác phẩm

+ Nghị luận về giá trị của tác phẩm, đoạn trích

Trong thời gian 10p, các nhóm hoàn

thành vào phiếu học tập sau:

Sau đó đại diện các nhóm lên trình bày sản phẩm của nhóm mình Các nhóm

- Với dạng nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ thường có các cách ra đề với những đặc điểm như sau:

+ Dạng bài phân tích toàn bộ bài thơ: Người ra đề ra

thường lựa chọn những khía cạnh nổi bật của bài thơ.

VD: Phân tích hình ảnh người lính trong bài thơ “ Đồng chí” của Chính Hữu+ Dạng bài phân tích một đoạn thơ: Người ra đề sẽ lựa

1 Mở bài:

- Giới thiệu ngắngọn những nét chính

về tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu vấn đềcần nghị luận vàtrích dẫn( nguyênvăn khổ thơ, đoạnthơ, nếu đoạn thơ dàithì chỉ cần chép haicâu đầu rồi dùng dấuchấm lửng và chépđến hai câu thơ cuối)

chọn một đoạn thơ đặc sắc

nhất trong một bài thơ.

VD: Em hãy viết đoạn văn

nêu cảm nhận của mình về

khổ thơ đầu tiên trong bài

thơ “ Sang thu”( Hữu Thỉnh)

để thấy được một tâm hồn

đặc biệt tinh tế khi trước thời

khắc giao mùa từ hạ sang

thu

+ Dạng bài phân tích một

hình ảnh trong đoạn thơ, bài

thơ: Hình ảnh được lựa chọn

phải giàu ý nghĩa biểu

cuộc đời người chiến sĩ Em

hãy viết một đoạn văn ngắn

khoảng 12 câu phân tích hình

ảnh đặc sắc đó

+ Đối với dạng đề so sánh

giữa hai đoạn thơ, bài thơ

Hai ngữ liệu được lựa chọn

phải có nét tương đồng

VD: Trong bài thơ Mùa xuân

nho nhỏ Thạn Hải có viết:

- Phân tích cụ thểbài thơ, đoạn thơ:+ Phân tích theo bốcục của bài hoặctheo từng câuthơ( bổ ngang).+ Phân tích theohình tượng hoặc nộidung xuyên suốt bàithơ( bổ dọc)

- Nêu đặc sắc nghệthuật của đoạn thơ,bài thơ: hình ảnhgiàu ý nghĩa biểutượng, cấu tứ, nhịpđiệu,

3 Kết bài:

Đánh giá khái quát

và khẳng định giá trịriêng, đặc sắc củabài

Em hãy so sánh hai khổ thơ trên để thấy được điểm gặp

gỡ của hai nhà thơ

Ví dụ: Trong truyện ngắn

“Làng”, nhà văn Kim Lân đãthể hiện một cách sinh động vàtinh tế diễn biến tâm trạng củanhân vật ông Hai khi nghe tinlàng Chợ Dầu theo giặc Dựavào đoạn trích trong SGK Ngữvăn 9, em hãy làm sáng tỏ ýkiến trên

- Những ý kiến này có thểxoay quanh những vấn đề: mộtchi tiết, bút pháp nghệ thuậtđặc sắc; một nhân vật; mộtnhận định; nhận định chung về

a) Mở bài

- Dẫn dắt vấn đề,giới thiệu tác giả, tácphẩm

- Trích dẫn nguyênvăn ý kiến, quanđiểm

b) Thân bài

- Giải thích, làm rõ

ý kiến, quan điểm

- Bàn luận các khíacạnh của vấn đề.+ Đưa ra ý kiếncủa bản thân: đồngthuận hay bác bỏ.+ Phân tích, lấydẫn chứng để bảo vệ

tác phẩm, đoạn trích,…

Ví dụ: Có ý kiến cho rằng:

Truyện ngắn “ Chiếc lược ngà”

của NQS vừa giàu tính kịchvừa đậm chất thơ Em hãyphân tích tác phẩm để làm rõnhận định trên

quan điểm của mình

c) Kết bài: Khẳng

định thái độ củangười viết về ý kiến,quan điểm trong đề

- Nghị luận về mộtphương diện, khía cạnhcủa nội dung và nghệ thuậttrong một tác phẩm hoặcđoạn trích

* Ví dụ: Truyện ngắn “

Chiếc lược ngà” của NQS

là một câu chuyện cảmđộng về tình cha con tronghoàn cảnh éo le Em hãyphân tích tác phẩm để làmsáng tỏ nhận định trên

a) Mở bài

- Giới thiệu ngắn gọnnhững nét chính về tác giả

và văn bản

- Giới thiệu vấn đề cầnnghị luận

- Nêu ý kiến đánh giá sơ

- Bình luận, đánh giá vềtác phẩm hoặc đoạn trích

a) Mở bài

Ví dụ: Tình yêu làng vàlòng yêu nước chân thành,sâu sắc của nhân vật ôngHai trong truyện ngắnLàng đã được Kim Lânkhám phá, thể hiện quanhững tình huống truyệnđặc sắc Em hãy chỉ ra vàphân tích tình huống đắcsắc đó.

- Giới thiệu ngắn gọnnhững nét chính về tác giả,văn bản

- Dẫn dắt vấn đề nghịluận

b) Thân bài

- Giới thiệu hoàn cảnhsáng tác

- Phân tích và chỉ ra ýnghĩa của các tình huốngtruyện

- Đánh giá về tình huốngtruyện

c) Kết bài: Khẳng định ý

nghĩa của tình huốngtruyện, từ đó, nêu giá trịcủa tác phẩm

Ví dụ: Phân tích vaitrò của nhân vật ônghọa sĩ trong truyệnngắn Lặng lẽ Sapa củaNTL

- Phân tích nhân vật

để chứng minh cho mộtnhận định

Ví dụ: Phân tích nhân

a) Mở bài

- Giới thiệu ngắn gọnnhững nét chính về tácgiả, văn bản

- Giới thiệu về nhân vật

cảm của tác giả vật ông Hai trong

truyện ngắn Làng củanhà văn Kim Lân đểlàm rõ cho nhận định: “Ông người nông dânnày, tình yêu làng thathết thống nhất vớilòng yêu nước và tinhthần kháng chiến”

trong tác phẩm

- Phân tích đặc điểm củanhân vật: ngoại hình, tínhcách nội tâm,…

- Đặc sắc trong nghệthuật xây dựng nhân vật

tư tưởng mà tácgiả gửi gắm

- Đề bài thường yêu cầu nghị luận

về giá trị hiện thực,giá trị nhân đạo hoặc đặc sắc nội dung, nghệ thuật của tác phẩm

Ví dụ: Phân tích giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo trong tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương của tác giả NguyễnDữ

a) Mở bài

- Gới thiệu ngắn gọn những nét chính về tác gỉa, văn bản

- Giới thiệu về giá trị hiện thực/ giá trị nhân đạo của tác phẩm

- Đánh giá về giá trị hiện thực/ nhân đạo của tác phẩm

c) Kết bài: Đánh giá ý nghĩa

vấn đề trong sự thành công

của tác phẩm.

II, Luyện tập Dạng 1: Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

Đề bài: Nêu cảm nhận của em về ước nguyện cống hiến của tác giả được thể hiện trong đoạn thơ sau:

Ta làm con chim hót

Ta làm một nhành hoa

Ta nhập vào hòa ca

Một nốt trầm xao xuyến

Một mùa xuân nho nhỏ

Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc.

( Mùa xuân nho nhỏ- Thanh Hải)

Đề bài thuộc dạng nào?

- Dạng bài phân tich một đoạn thơ

Hs đọc yêu cầu đề

Mở bài cần có những yêu cầu gì?

Yc học sinh lên viết phần mở bài HS

- Giới thiệu văn bản

- Nêu giới hạn và nội dung đoạnthơ( căn cứ vào các từ cuả đề bài )

Tham khảo mở bài:

- Thanh Hải là một trong những cây bút có công xây dựng nền văn học cáchmạng những ngày đầu

- Thơ Thanh Hải bình dị, trong sáng, sâu lắng và rất chân thành.

- Bài thơ “ Mùa xuân nho nhỏ” ra đơì vào thánh 11- 1980 trong hoàn cảnh dặcbiệt, lúc đó Thanh Hải đang nằm trên giường bệnh, sống những ngày tháng cuốicùng của cuộc đời

- Đoạn thơ trên được trích trong văn bản “ Mùa xuân nho nhỏ” đã rất thànhcông trong việc thể hiện ước nguyện cống hiến của nhà thơ Thanh Hải

? Phần thân bài cần phân tích những

luận điểm gì?

Yêu cầu hs chỉ ra những biện pháp

nghệ thuật và nêu tác dụng?

2 Thân bài: Cần phân tích nghệ thuật

và nội dung để làm nổi bật ước nguyệncống hiến của tác giả

Dự kiến phần thân bài:

Từ xúc cảm về mùa xuân của thiên nhiên, đất nước, Thanh Hải tha thiếtmuốn hóa thân thành con chim, hoa để dâng hiến cuộc đời mình, làm đẹp choquê hương, đất nước

- Điệp cấu trúc: “Ta làm…, ta nhập vào” được đặt ở vị trí đầu của ba câu thơ đãkhiến cho nhịp điệu thơ trở nên nhẹ nhàng, khiến cho câu thơ như một lời thủ thỉtâm tình về khát vọng được hòa nhập vào cuộc sống của đất nước, được cốnghiến phần tốt đẹp – dù nhỏ bé của mình cho cuộc đời chung cho đất nước

- Những hình ảnh “ con chim hót”, “ cành hoa”, “ nốt trầm xao xuyến” là nhữnghình ảnh giản dị nhưng cũng thật hàm xúc:

+ Con chim cất cao tiếng hát để làm vui cho đời; cành hoa điểm sắc để thắm chomùa xuân, một nốt trầm trong muôn nốt nhạc của bản hòa ca môn điệu Đó lànhững hình ảnh hết sức giản dị, nhỏ bé song đã cho thấy ước nguyện khiêmnhường mà cao quí của thi nhân

+ Những hình ảnh này có sự đối ứng chặt chẽ với những hình ảnh mở đầu củabài thơ để khẳng định một lẽ tự nhiên: con chim sinh ra là để dâng hiến cho đời,bông hoa sinh ra là để tỏa hương sắc, bản hòa ca tưng bừng rộn rã song khôngthể thiếu nốt trầm

- Thay đổi cách xưng hô, tôi – ta, cảm xúc cá nhân trước mùa xuân thiên nhiên,đất nước đã chuyển hóa thành cái ta, vừa là cá nhân vừa đại diện cho số đông,ước nguyện của tác giả cũng là ước nguyện chung của mọi người

- Tác giả còn tha thiết được hòa mình vào cuộc sống muôn người, làm “ nốt trầm

xao xuyến” trong bản hòa ca bất tận của cuộc đời, cống hiến lặng thầm, khôngphô trương, cống hiến phần tinh túy nhất cho quê hương, đất nước.

- Nhà thơ ước được làm “ Một mùa xuân nho nhỏ” để “ Lặng lẽ dâng cho đời” tác giả ví ngầm cuộc đời mình và cuộc đời mỗi người là “ Một mùa xuân nho nhỏ”, đây chính là hình ảnh ẩn dụ đặc sắc của nhà thơ Thanh Hải

+ Từ láy “ nho nhỏ” thể hiện ước muốn, khát vọng khiêm tốn và giản dị của nhà thơ Gợi về những gì đẹp đẽ và tinh túy nhất của cuộc đời con người để góp cho mùa xuân đất nước

+ Tính từ “lặng lẽ” đã cho thấy vẻ đẹp của một tâm hồn, lối sống và nhân cách Mùa xuân của Thanh Hải không hề ồn ào, khoa trương, náo nhiệt mà lặng lẽ hiến dâng

- Điệp cấu trúc ngữ pháp “ dù là…dù là” và hình ảnh tương phản “ tuổi haimươi” và “khi tóc bạc” khiến cho lời thơ như một lời hứa, lời tự nhủ với mình.Đồng thời, khẳng định sự tồn tại bền vững của những khát vọng sống, lí tưởngsống là cống hiến hi sinh

- Tác giả có một lẽ sống đẹp, cao cả, bắt nguồn từ tình yêu người, yêu đời Lẽsống ấy thật đáng cho chúng ta học tâp

? Phần kết bài cần có nội dung gì?

Yc học sinh lên viết phần kết bài HS

đọc và nhận xét, gv nhận xét và chiếu

kết bài cho hs tham khảo

3 Kết bài: Khẳng định lại vấn đề.

Tham khảo phần kết bài:

Có thề nói, với đoạn thơ năm chữ, sử dụng biện pháp nghệ thuật ẩn dụ, điệp cấu

trúc câu, từ láy gợi cảm đoạn thơ đã thể hiện sâu sắc ước nguyện cống hiến chân

thành cuả nhà thơ Đoạn thơ đã gieo vào lòng người đọc những rung động sâu

xa, truyền cho người đọc niềm lạc quan, yêu đời ngay cả khi mặt trời sắp lặn

Hs đọc yêu cầu đề

? Đề thuộc dạng đề nghị luận nào?

- Nghị luận về một ý kiến, quan điểm

Dạng 2: Nghị luận về một ý kiến, quan

điểm trong tác phẩm văn học

Đề 2: Có ý kiến cho rằng: Lặng lẽ

Sapa của NTL là truyện ngắn mangđậm chất thơ Ý kiến của em như thếnào? Hãy làm sáng rõ

trong tác phẩm văn học

Mở bài cần có những yêu cầu gì?

Yc học sinh lên viết phần mở bài HS

đọc và nhận xét, gv nhận xét và chiếu

kết bài cho hs tham khảo

1 Mở bài: Cần nêu được:

- Giới thiệu tác giả

- Giới thiệu phong cách sáng tác củatác giả

- Giới thiệu văn bản

- Nêu vấn đề nghị luận.( trích dẫn nhậnđịnh)

Tham khảo mở bài:

+ NTL là cây bút chuyên viết truyện ngắn và kí Thành công trong sáng tác củaNTL không phải ở cốt truyện giàu kịch tính, dữ dội mà là sự nhẹ nhàng, trongtrẻo, thấm đẫm chất trữ tình

+ Truyện ngắn LLSP được sáng tác 1970, trong chuyến đi thực tế của tác giả ởLào Cai

+ Bàn về nét đặc sắc của tác phẩm, có ý kiến cho rằng: Lặng lẽ Sapa của NTL làtruyện ngắn mang đậm chất thơ

? Em hiểu chất thơ trong văn xuôi là

gì?

2 Thân bài: Cần phân tích các luận

điểm sau:

* Giải thích khái niệm chất thơ

- Chất thơ là tiếng nói của tình cảm.Khái niệm chất thơ trong tác phẩm vănxuôi để chỉ tác phẩm có thiên hướngbộc lộ tình cảm, cảm xúc trước vẻ đẹpcuộc sống và con người, thông quangôn ngữ giàu hình ảnh, giọng văn nhẹnhàng, êm ái,…

? Phần thân bài cần phân tích mấy luận

điểm?

Cần làm sáng tỏ chất thơ ở các luậnđiểm sau:

Luận điểm 1: Chất thơ thấm đượm

trong bức tranh phong cảnh thiên nhiên

Luận điểm 2: Chất thơ toát lên từ

cuộc sống, từ vẻ đẹp tâm hồn của mỗinhân vật Nhân vật nào hiện ra dù trực

Yêu cầu chứng minh nội dung từng

luận điểm?

Bốn nhóm thảo luận trong thười gian

7p, các nhóm đổi chéo kết quả cho

nhau kiểm tra, sau đó địa diện từng

nhóm lên báo cáo kết quả, nhận xét, gv

Luận điểm 4: Chất thơ, chất trữ tình

thấm được trong những câu văn giàunhịp điệu, giàu hình ảnh, nhẹ nhàng êm

ái như bài thơ

Nhóm 1: Luận điểm 1: Chất thơ thấm đượm trong bức tranh phong cảnh thiên

- Sa Pa còn đẹp huyền ảo bởi “nắng bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây”, “nắng mạ bạc cả con đèo, hừng hực như một bó đuốc lớn”, đẹp bởi những làn câytinh nghịch như con trẻ “Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên nhữngvòm lá ướt sương, rơi xuống đường cái, luồn vào cả gầm xe.”

Nhóm 2: Luận điểm 2: Chất thơ toát lên từ cuộc sống, từ vẻ đẹp tâm hồn của

mỗi nhân vật Nhân vật nào hiện ra dù trực tiếp hay gián tiêp cũng đẹp, cũngmang màu sắc lí tưởng

- Cô kĩ sư nông nghiệp trẻ vừa ra trường, sưc xuân phơi phới, sẵn sàng từ

bỏ chốn phồn hoa đô hội để đến với nơi núi rừng sâu thẳm nhận công tác Khigặp và chứng kiến cuộc sống một mình dũng cảm tuyệt đẹp của anh thanh niênlàm khí tượng, cô tự tin hơn về quyết định của mình Trong lòng cô dội lên sựhàm ơn không phải vì bó hoa to đẹp mà anh thanh niên tặng cho cô mà vì một bó

hoa khác – bó hoa của lí tưởng sống cao đẹp, của những háo hức, mơ mộng ngẫunhiên anh trao cho cô để cô tiếp tục hòa mình vào đất trời Tây Bắc, để sống đẹpnhư anh.

- Ông họa sĩ cầm bút vẽ đã đi đến cuối hành trình của cuộc đời làm nghệthuật nhưng mới nhận ra sự bất lực của hội họa trước cuộc đời rộng lớn, muônmàu Ông sẵn sàng xin anh em hoãn bữa tiệc chia tay đến cuối tuần sau để đithực tế lên Lào Cai trước khi nghỉ hưu Tuổi đã cao nhưng ông vẫn đam mê hộihọa, vẫn cháy bỏng một khao khát nghệ thuật khi bắt gặp cái đẹp trong bức chândung anh thanh niên Ngồi trước chàng trai trẻ, ông thấy như có thêm một quảtim nữa, ông thấy “người con trai ấy đáng yêu thật, nhưng làm ông nhọc quá”

- Anh thanh niên :

+ Sống một mình trên núi cao giữa mênh mông đất trời sương tuyết, giữanúi cao rừng thẳm, ai cũng tưởng anh là người “cô độc nhất thế gian” nhưngchưa bao giờ anh thấy mình cô độc Tâm hồn anh lúc nào cũng trong sáng, cũngphong phú Làm công việc lặng thầm giữa chốn lặng lẽ non xanh, quanh năm chỉlàm bạn với cỏ cây, với mây mù lạnh lẽo nhưng anh luôn thật tình, trách nhiệm,luôn coi công việc là bạn, là nguồn vui, lẽ sống Dù cho thời tiết có khắc nghiệtđến đâu, anh cũng chẳng bao giờ bỏ trễ một giờ “ốp” nào bởi anh ý thức rõ côngviệc của mình có vai trò quan trọng trong sản xuất và chiến đấu

+ Cuộc sông riêng tư của anh cũng tuyệt đẹp, giàu chất thơ Một vườn hoarực rỡ sắc màu, một căn nhà ba gian gọn gàng xinh xắn, một giá sách, một đàngà,… là kết quả của tình yêu cuộc sống thiết tha, bỏng cháy

+ Cách cư xử của anh với mọi người cũng thật đẹp, thật đáng trân trọng.Những ngày đầu mới lên Sa Pa nhận công tác, anh kiếm cớ gặp người cho vơibớt nỗi nhớ Anh đón khách thân tình, cởi mở đến nồng nhiệt, anh cư xử vớikhách theo cách lịch sự của chàng trai có học thức Một bó hoa anh cắt trongvườn dành tặng cô kĩ sư, một ấm trà nóng anh mời ông họa sĩ, một củ tam thấtanh gửi biếu vợ bác lái xe, một làn trứng dành cho người đi đường… là tình đời,tình người cao quý không dễ gì có được

- Thông qua anh thanh niên, Nguyễn Thành Long còn tôn vinh cả tập thểnhững người lao động trí óc đang lặng thầm làm việc, sống đẹp như anh nơi mịt

mù sương tuyết Họ cũng như anh, cũng đang ngày đêm lặng lẽ hiến dâng cảtuổi xuân, sức lực để làm đẹp cho cuộc đời quên cả hạnh phúc riêng tư

Mỗi con người, mỗi nhân vật hiện ra trực tiếp hay gián tiếp trong truyệncũng là những bông hoa rừng tươi đẹp góp vào vườn qua muôn sắc màu của

cuộc sống mới khiến cho người đọc không khỏi ngưỡng mộ, yêu tin.

Nhóm 3: Luận điểm 3: Chất thơ đến từ tình huống truyện

- Tình huống truyện không gay cấn, không có tình tiết cao trào, thắt nút, mở nútnhư các tác phẩm tự sự thông thường Tình huống truyện chỉ là cuộc gặp gỡ tình

cờ, ngắn ngủi giữa ba nhân vật Diễn biến truyện thật nhẹ nhàng, tự nhiên

Nhóm 4: Luận điểm 4: Chất thơ, chất trữ tình thấm được trong những câu văn

giàu nhịp điệu, giàu hình ảnh, nhẹ nhàng êm ái như bài thơ Truyện viết vềnhững con người lao động, về đề tài lao động mà không hề khô khan, rất trữtình, mềm mại với nhiều chi tiết giàu chất thi ca khiến người đọc tưởng như nhàvăn xây dựng một câu chuyện về tình yêu đang nhớm nở …

? Phần kết bài cần có nội dung gì?

Yc học sinh lên viết phần kết bài HS

đọc và nhận xét, gv nhận xét và chiếu

kết bài cho hs tham khảo

3) Kết bài : Khẳng định lại vấn đề.

Tham khảo kết bài: Chất thơ là một trong những yếu tố đặc sắc tạo nên thành

công cho truyện ngắn Lặng lẽ Sapa

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG, TÌM TÒI MỞ RỘNG

Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn

- Phương pháp: Giải quyết vấn đề, vấn đáp

- Kĩ thuật: Động não, dự án

+ Gv khái quát lại nội dung bài học

+ Về nhà viết hoàn chỉnh vào vở luyện viết văn Làm bài tập sau:

Đề 2 : Nhận xét về bài thơ Mùa xuân nho nhỏ, có ý kiến cho rằng “ Bài thơ thể hiện tình yêu cuộc sống thiết tha và nguyện ước cống hiến chân thành, tha thiết của Thanh Hải”.

Hãy làm sáng tỏ lời nhận xét trên

- Chuẩn bị tiết sau ôn tập : Cách làm bài nghị luận văn học( tiếp theo)

*** RÚT KINH NGHIỆM SAU KHI DẠY

1 Kiến thức: Củng cố kiến thức về cách làm bài nghị luận văn học.

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng làm phần đọc hiểu, phần làm văn trong bài thi tuyển

sinh vào lớp 10

3 Thái độ: Bồi dưỡng tình yêu văn học, có hứng thú khi làm bài.

4 Định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh.

1 Thầy: Soạn nội dung ôn tập, máy chiếu, phiếu học tập.

2 Trò: Ôn lại bài

III TIẾN TRÌNH

* Ổn định tổ chức

* Tổ chức dạy và học ôn tập

HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG

- Mục tiêu: Tạo tâm thế, định hướng chú ý vào bài học mới.

- Phương pháp: Giải quyết vấn đề,

- Kĩ thuật: Động não

- Tiến trình:

Bước 1: Giao nhiệm vụ

Cử lớp trưởng lên triển khai trò chơi hát truyền vật (một tờ giấy) Bài hát : Quả

Bước 4: GV nhận xét, dẫn vào bài : Văn nghị luận là kiểu văn bản rất quan

trọng trong đời sống, và càng rất quan trọng trong khi các em làm bài thi tuyểnsinh vào lớp 10 Buổi học hôm nay cô trò chúng ta cùng tiếp tục đi ôn tâp cáchlàm bài văn nghị luận văn học

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

II, LUỴỆN ĐỀ (TIẾP THEO)

Dạng 3: - Nghị luận về tác phẩm

ttruyện hoặc đoạn trích

Đề 3: Nêu cảm nhận của em về đoạn trích sau:

Vắng lặng đến phát sợ Cây còn lại xơ xác Đất nóng Khói đen vật vờ từng cụm trong không trung, che đi những gì từ xa Các anh cao xa có nhìn thấy chúng tôi không? Chắc có, các anh ấy có những cái ống nhòm có thể thu cả trái đất vào tầm mắt Tôi đến gần quả bom Cảm thấy có ánh mắt các anh chiến sỹ dõi theo mình, tôi không sợ nữa Tôi sẽ không đi khom Các anh ấy không thích cái kiểu đi khom khi có thể cứ đàng hoàng mà bước tới

Quả bom nằm lạnh lùng trên một bụi cây khô, một đầu vùi xuống đất Đầu này có vẽ hai vòng tròn màu vàng…Tôi dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom Đất rắn Những hòn soỉ theo tay tôi bay ra hai bên Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom Đất rắn Những hòn sỏi theo tay tôi bay ra hai bên Thỉnh thoảng lưỡi xẻng chạm vào quả bom Một tiếng động sắc đến gai người cứa vào

da thịt tôi Tôi rùng và bỗng thấy tại sao mình làm quá chậm Nhanh lên một tí!

Vỏ quả bom nóng Một dấu hiệu chẳng lành Hoặc là nóng từ bên trong quả bom Hoặc là mặt trời nung nóng.

(Trích Ngữ văn 9 – tập hai, NXB giáo dục, 2015)

?Đề bài trên thuộc kiểu dạng đề nào?

- Nghị luận về tác phẩm truyện hoặc

đoạn trích

? Nhắc lại khái niệm nghị luận về tác

phẩm truyện hoặc đoạn trích?

Nghị luận về tác phẩm truyện hoặc

đoạn trích là trình bày những nhận xét,

đánh giá của mình về nhân vật, sự kiện,

chủ đề hay nghệ thuật của một tác phẩm

truyện/ đoạn trích cụ thể

Hs đọc yêu cầu đề

Mở bài cần có những yêu cầu gì?

Yc học sinh lên viết phần mở bài HS

đọc và nhận xét, gv nhận xét và chiếu

kết bài cho hs tham khảo

1, Mở bài: Cần nêu được:

- Giới thiệu tác giả

- Giới thiệu văn bản

- Nêu giới hạn và nội dung đoạn tríchcăn cứ vào các từ cuả đề bài )

Tham khảo mở bài:

+ Nhà văn Lê Minh Khuê: Cây bút chuyên viết về truyện ngắn LMK làm thanhniên xung phong trong kháng chiến chống Mĩ

- Với trải nghiệm cuộc sống chiến trường, nhà văn có những trang viết rất chânthực, sinh động về cuộc sống chiến đấu của những cô gái thanh niên xungphong trên tuyến đường Trường Sơn

+ “ Những ngôi sao xa xôi” là một trong những tác phẩm thành công của LêMinh Khuê Truyện được sáng tác năm 1971, lúc cuộc kháng chiến đang diễn ra

ác liệt, gay go “ Những ngôi sao xa xôi” như một baì ca ca ngợi tinh thần khángchiến anh dũng và vẻ đẹp tâm hồn của những nữ thanh niên xung phong

+ Đoạn trích khắc họa khung cảnh và tâm trạng của nhân vật Phương Định phábom

? Phần thân bài cần phân tích những

luận điểm gì?

Yêu cầu hs chỉ ra diễn biến tâm lí của

nhân vật, những biện pháp nghệ thuật

và nêu tác dụng?

Gọi hs đứng tại chỗ nêu - hs bổ xung,

gv nhận xét

2 Thân bài: Cần phân tích nghệ thuật

và nội dung của đoạn trích

Dự kiến phần thân bài:

- Nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, Phương Định xung phong ra mặt trận, xẻ dọcTrường Sơn đi cứu nước Cuộc sống chiến trường nhiều khó khăn, hiểm nguy

đã tôi luyện ở Phương Định lòng quả cảm, không sợ hi sinh Tâm lí của PhươngĐịnh trong một lần phá bom được miêu tả rất chi tiết ở trong đoạn trích

- Đoạn văn khắc họa khung cảnh và không khí căng thẳng, nguy hiểm của việcphá bom: Vắng lặng đến phát sợ Cây còn lại xơ xác Đất nóng Khói đen vậtvờ…Tác giả đã sử dụng những câu trần thuật đơn ngắn, với nhịp điệu dồn dập,tạo không khí căng thẳng

- Phương Định có nét tâm lí con gái Mặc dù đây là một công việc rất quenthuộc nhưng không tránh khỏi những hồi hộp, căng thẳng: Các anh cao xạ cónhìn thấy chúng tôi không?

- Sự dũng cảm của PĐ được kích thích bởi lòng tự trọng Cảm giác như có ánhmắt của các anh chiến sĩ dõi theo, PĐ không đi khom mà dõng dạc, đườnghoàng, ngẩng cao đầu bước tới quả bom Tác giả đã sử dụng nghệ thuật độcthoại nội tâm để cho thấy những nét biến chuyển tinh vi trong tâm trạng nhânvật Thông qua đó, nhà văn khắc họa phẩm chất anh dũng, kiên cường, hiênngang của người nữ thanh niên xung phong khi đối diện với cái chết

- Đối diện với quả bom, cận kề với cái chết im lìm và bất ngờ, từng cảm giáccủa con người cũng trở nên sắc nhọn: Một tiếng động sắc đến gai người, cứavào da thịt tôi Nhà văn đã sử dụng nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác bằngcác từ ngữ sắc sảo để nhấn mạnh sự hiểm nguy của công việc phá bom, cũngnhư cảm nhận tinh tế của Phương Định

- Bằng kinh nghiệm Phương Định thấy vỏ quả bom đang nóng lên, một dấu hiệuchẳng lành Bỏ qua những khó khăn, nguy hiểm, PĐ tự giục mình làm nhanhhơn để hoàn thành công việc Phương Định không nghĩ tới cái chết, khôngmàng tới sự sống, điều cô quan tâm nhất là làm sao hoàn thành tốt được côngviệc Điều đó cho thấy PĐ không nghĩ tới cái chết, không màng tới sự sống,