slide 1 chµo mõng c¸c thçy c« gi¸o vµ c¸c em häc sinh vò dù héi thi gi¸o viªn giái côm i chào mừng quí vị đến với trường thcs mộc bắc thõ nµo lµ v¨n bióu c¶m lµ v¨n b¶n viõt ra nh»m bióu ®¹t t×nh c¶

QUÍ VỊ ĐẾN VỚI TRƯỜNG THCS.. MỘC BẮC.[r]

Chµo mõng c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c

em häc sinh vÒ dù héi thi gi¸o viªn giái

côm i

Chµo mõng c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c

em häc sinh vÒ dù héi thi gi¸o viªn giái

côm i

CHÀO MỪNG

QUÍ VỊ ĐẾN VỚI TRƯỜNG THCS

MỘC BẮC

Thế nào là văn biểu cảm ?

Là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con ng ời đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi

ng ời đọc

Ng êi thùc hiÖn: nguyÔn thÕ hanh

Bµi 11:tiÕt44 C¸c YÕu tè tù sù, miªu t¶ trong v¨n b¶n biÓu c¶m

-Văn miêu tả: Là loại văn nhằm giúp ng ời

đọc, ng ời nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự vật, sự việc,

con ng ời, phong cảnh, … làm cho những cái làm cho những cái

đó nh hiện lên tr ớc mắt ng ời đọc, ng ời

nghe.

-Văn tự sự:là ph ơng thức trình bày một

chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự

việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa

Ước đ ợc nhà rộng muôn ngàn gian,

Che khắp thiên hạ kẻ sĩ nghèo đều hân hoan,

Gió m a chẳng núng,vững vàng nh thạch bàn!

Than ôi! Bao giờ nhà ấy sừng sững dựng tr ớc mắt,

Riêng lều ta nát, chịu chết rét cũng đ ợc!

Tháng tám,thu cao,gió thét già,

Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta.

Tháng tám,thu cao,gió thét già,

Cuộn mất ba lớp tranh nhà ta.

Tranh bay sang sông rải khắp bờ,

Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa,

Mảnh thấp quay lộn vào m ơng sa.

Tranh bay sang sông rải khắp bờ,

Mảnh cao treo tót ngọn rừng xa,

Mảnh thấp quay lộn vào m ơng sa.

Trẻ con thôn nam khinh ta già không sức,

Nỡ nhè tr ớc mặt xô c ớp giật,

Cắp tranh đi tuốt vào luỹ tre

Môi khô miệng cháy gào chẳng đ ợc,

Giây lát,gió lặng,mây tối mực,

Trời thu mịt mịt đêm đen đặc

Mền vải lâu năm lạnh tựa sắt,

Con nằm xấu nết đạp lót nát

Đầu gi ờng nhà dột chẳng chừa đâu

Dày hạt m a,m a,m a chẳng dứt

Quay về,chống gậy lòng ấm ức!

Giây lát,gió lặng,mây tối mực,

Trời thu mịt mịt đêm đen đặc

Mền vải lâu năm lạnh tựa sắt,

Con nằm xấu nết đạp lót nát

Đầu gi ờng nhà dột chẳng chừa đâu

Dày hạt m a,m a,m a chẳng dứt

ví dụ i: Bài ca nhà tranh bị gió thu phá

-Đỗ

Phủ-Từ trải cơn loạn ít ngủ nghê

Đêm dài ớt át sao cho trót?

Biểu cảm-Ước mơ cao cả

của nhà thơ.

Tự sự ( hai câu đầu); miêu tả (ba câu sau) - có vai trò tạo bối cảnh chung.

Tự sự kết hợp với biểu cảm - uất ức vì già yếu.

Tự sự, miêu tả (sáu câu

đầu); biểu cảm ( hai câu cuối)- cam phận

Trẻ con thôn nam khinh ta già không sức,

Nỡ nhè tr ớc mặt xô c ớp giật,

Cắp tranh đi tuốt vào luỹ tre

Môi khô miệng cháy gào chẳng đ ợc,

Đoạn văn:

Ng ời ta nói “đấy là bàn chân vất vả”

Những ngón chân của bố , lúc nào cũng nh bám vào đất để khỏi trơn ngã

Gan bàn chân bao giờ cũng xám xịt và , bao giờ cũng , không đầy đặn nh gan bàn chân

ng ời khác

, gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc

mộc

Mu bàn chân , lại có nốt lấm tấm

nào bố cũng ngâm n ớc nóng hoà muối

Khi ngủ bố rên, rên vì đau mình, nh ng cũng rên vì nhức chân

R ợu tê thấp không tài nào xoa bóp khỏi

đâu đâu con không hiểu Con chỉ

thấy

Bố đi chân đất Bố đi ngang dọc đông tây

ngày nào bố cũng ngâm chân xuống n ớc, xuống bùn để câu quăng

*Ví dụ 2:

( Trích “Tuổi thơ im lặng” - Duy Khán )

Cái thúng câu bao lần chà đi xát lại bằng sắn thuyền Cái ống câu nhẵn

mòn, cái cần câu bóng dấu tay cầm Con chỉ biết cái hòm đồ nghề cắt tóc sực mùi dầu máy tra tông- đơ, cái ghế xếp bao lần thay vải, nó theo bố đi xa lắm

Bố ơi! Bố chữa làm sao đ ợc lành lặn đôi bàn chân ấy: đôi bàn chân dầm s ơng dãi nắng đã thành bệnh

lấm tấm

xám xịt

Bố đi chân đất

ngày nào bố cũng ngâm chân xuống n ớc, xuống bùn để câu quăng

từ khi s ơng còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ Khi bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm s ơng

đêm

từ khi s ơng còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ Khi bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm s ơng

đêm

nào bố cũng ngâm n ớc nóng hoà muối

khum khum

Bố tất bật đi

Đoạn văn trích Tuổi thơ im lặng “ ”

-Duy

Ng ời ta nói “đấy là bàn chân vất vả”

Những ngón chân của bố ,lúc nào cũng nh bám vào đất để khỏi trơn ngã

Gan bàn chân bao giờ cũng và , bao giờ cũng ,không đầy đặn nh gan bàn chân ng

ời khác

, gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc

mộc

Mu bàn chân ,lại có nốt Đêm nào bố cũng ngâm

Khi ngủ bố rên,rên vì đau mình,nh ng cũng rên vì nhức chân

R ợu tê thấp không tài nào xoa bóp khỏi

đâu đâu con không hiểu.Con chỉ thấy Bố đi ngang dọc đông tây

… làm cho những cái Con chỉ biết cái hòm đồ nghề cắt tóc sực mùi dầu máy tra tông-đơ,cái ghế xếp bao lần thay vải,nó theo bố đi xa lắm

Cái thúng câu bao lần chà đi xát lại bằng sắn thuyền.Cái ống câu nhẵn mòn ,cái cần câu bóng dấu tay cầm

Bố ơi!Bố chữa làm sao đ ợc lành lặn đôi bàn chân ấy : đôi bàn chân dầm s

ơng dãi nắng đã thành bệnh

Đoạn văn:

Ng ời ta nói “đấy là bàn chân vất vả”

Những ngón chân của bố khum khum, lúc nào cũng nh bám vào đất để khỏi trơn ngã

Gan bàn chân bao giờ cũng xám xịt và lỗ rỗ, bao giờ cũng khuyết một miếng, không đầy đặn nh gan bàn chân ng

ời khác

, gãi lấy gãi để rồi xỏ vào đôi guốc

mộc

Mu bàn chân mốc trắng, bong da từng bãi, lại có nốt lấm tấm

Đêm nào bố cũng ngâm n ớc nóng hoà muối

Khi ngủ bố rên, rên vì đau mình, nh ng cũng rên vì nhức chân

đâu đâu con không hiểu Con chỉ

thấy

Bố đi chân đất Bố đi ngang dọc đông tây

ngày nào bố cũng ngâm chân xuống n ớc, xuống bùn để câu quăng Bố tất bật đi

*Ví dụ 2:

( Trích “Tuổi thơ im lặng” - Duy Khán )

Cái thúng câu bao lần chà đi xát lại bằng sắn thuyền Cái ống câu nhẵn

mòn, cái cần câu bóng dấu tay cầm Con chỉ biết cái hòm đồ nghề cắt tóc sực mùi dầu máy tra tông- đơ, cái ghế xếp bao lần thay vải, nó theo bố đi xa lắm

Bố ơi! Bố chữa làm sao đ ợc lành lặn đôi bàn chân ấy: đôi bàn chân dầm s ơng dãi nắng đã thành bệnh

khum khum

mốc trắng, bong da từng bãi lấm tấm

xám xịt

Bố đi chân đất

ngày nào bố cũng ngâm chân xuống n ớc, xuống bùn để câu quăng Bố tất bật đi

từ khi s ơng còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ Khi bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm s ơng

đêm

từ khi s ơng còn đẫm ngọn cây ngọn cỏ Khi bố về cũng là lúc cây cỏ đẫm s ơng

đêm

nào bố cũng ngâm n ớc nóng hoà muối

Đêm

Ghi nhớ:sgk/138

sống xung quanh,hãy dùng ph ơng thức tự sự

và miêu tả để gợi ra đối t ợng biểu cảm và gửi gắm cảm xúc.

.Tự sự và miêu tả ở đây nhằm khêu gợi cảm

xúc,do cảm xúc chi phối chứ không nhằm mục

đích kể chuyện,miêu tả đầy đủ sự việc,phong cảnh.

Bµi tËp1/trang37.SGK.

KÓ l¹i néi dung bµi Bµi ca nhµ tranh bÞ giã

thu ph¸ cña §ç Phñ b»ng bµi v¨n xu«i biÓu c¶m.

*Gîi ý:

-T¶ vµ kÓ c¶nh giã thu cuèn mÊt tranh.

- kÓ c¶nh trÎ con c íp tranh,lßng Êm øc cña t¸c gi¶.

-C¶nh m a dét cña ng«i nhµ vµ c¶nh sèng cùc khæ, l¹nh lÏo cña nhµ th¬.

-¦íc m¬ cao c¶ cña t¸c gi¶.

Tham khảo bài văn sau:

Tháng tám năm nào cũng vậy, vào những ngày giữa thu, gió về gào thét Ngồi trong nhà,nhà thơ nghe gió rít ghê rợn, gió thu ghê gớm đã cuốn mất ba lớp mái tranh ở ngôi nhà thân yêu của nhà thơ Tranh bay khắp nơi : có những lá tranh bay sang bên kia sông, rải khắp bờ Có mảng tranh treo lơ lủng trên ngọn cây nơi rừng xa, mảnh bay thấp quay lộn lại, rơi vào m ơng n ớc gần đấy.

Trẻ con thôn nam khinh nhà thơ già yếu, đã xô nhau c ớp giật, mảng tranh đi tuốt vào luỹ tre trong xóm Nhà thơ gào khô môi cháy miệng chẳng đ ợc, chống gậy quay

về lòng ấm ức vô cùng.

Đêm đến, gió có lặng hơn,nh ng mây tối nh mực, mua rơi nặng hạt, trời đêm thu mịt mù đen đặc Chăn vải lâu ngày đắp lên lạnh nh đụng vào sắt.Đã thế,con nhỏ nằm xấu nết, đạp rách tan cả tranh Đầu gi ờng n ớc m a dột từ trên mái xuống Cả nhà dột hết, chẳng chừa chỗ nào Ngoài trời m a cứ rơi mãi,càng dày hạt hơn, biết bao giờ m a dứt Từ ngày loạn lạc vì chiến tranh đã mất ngủ rồi, nay thêm vào đêm dài ớt át lại mất ngủ nữa.

Nhà thơ ớc gì có đ ợc nhà rộng muôn ngàn gian, che khắp thiên hạ, nhất là những

kẻ sĩ nghèo(là những ng ời chỉ có chữ)về đây trú m a trú rét Một ngôi nhà vững vàng

nh bàn thạch, gió m a cũng không lo ngại Nhà thơ có một ớc mong tha thiết : Bao giờ ngôi nhà ấy xuất hiện sừng sững tr ớc mặt, riêng lều của nhà thơ nát, mình nhà thơ chịu rét, ng ời cũng cam lòng!

Bài tập 2/trang138.Trên cơ sở văn bản “Kẹo mầm”,viết lại thành một bài văn biểu cảm

Mỗi sáng mẹ tôi gỡ tóc bằng cái l ợc th a gỗ vàng vàng, thế nào rồi cũng có ít tóc rối Mẹ vo

vo giắt nó lên đòn tay chỗ mái hiên nhà Rồi chị tôi cũng làm thế, bắt ch ớc mẹ cũng gỡ tóc,

vo vo giắt mớ tóc rối lên chỗ ấy.

Thỉnh thoảng trên đ ờng làng có bà cụ rao to: “Ai tóc rối đổi kẹo không?” Một bên thúng là mảnh trai vỡ đồng nát, lông vịt, tóc rối, còn bên kia chỉ có cái niêu đất, đúng hơn là một cái ang, cái liễn đựng một thứ kẹo mà bất cứ một đứa trẻ nào cũng phải mê.

Bà cụ lấy kẹo lên bằng chiếc đũa cả, quấn vào đầu que, thật khéo, kẹo cứ lồng khồng, trông rất nhiều, nh ng cho vào miệng nó xẹp lại chỉ còn tí tẹo Bà cụ đ a kẹo cho chúng tôi, đổi lại nắm tóc rối của bà, của mẹ hay của chị.

Tóc rối bán bà cụ không mua, mua kẹo bà cụ không bán, chỉ đổi thôi Thế là mỗi lần bà cụ qua ngõ, tôi lại kiễng chân, với tay lên chỗ mái hiên Mẹ bảo đó là kẹo mầm làm bằng mầm cây mạ, mầm thóc, hoàn toàn không có đ ờng mật gì cả Nh ng sao nó ngọt thế, hơn cả kẹo bột, kẹo bi.

Mẹ tôi đã mất Chị tôi đi lấy chồng xa

Cứ mỗi lần có ai đi qua rao lên: “ Ai đổi kẹo” , tôi lại t ởng nh thấy mẹ tôi ngồi đầu hè gỡ tóc bằng cái l ợc gỗ màu vàng vàng, đầu mẹ nghiêng nghiêng, sóng tóc đổ dài một bên vai, và rồi mẹ vuốt cái l ợc, vo vo nắm tóc, giắt nó lên mái hiên nhà

Que kẹo mầm tuổi thơ Mẹ ơi Còn có bao giờ con thấy đ ợc mẹ ngồi gỡ tóc nh thế nữa.

(Theo Băng Sơn)

Gợi ý:

-Tự sự :kể lại chuyện đổi tóc rối lấy kẹo

mầm ngày tr ớc.

-Miêu tả:cảnh chải tóc của ng ời mẹ ngày x a.

-Biểu cảm :thể hiện lòng nhớ mẹ khôn xiết.