Tuy chuû tröông vaäy nhöng phaûi phuø hôïp vôùi töøng ñoái töôïng hoïc hoïc sinh khoâng nhaát thieát laø hoïc sinh hoaït ñoäng döïa treân söï chæ ñaïo cuûa giaùo vieân maø coù nhöõng luù[r]
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN ĐỨC CƠ TRƯỜNG THCS LÍ TỰ TRỌNG
Đề tài:
ĐƯA BÀI TOÁN THỰC TẾ VÀO GIẢNG DẠY
"CỘNG HAI SỐ NGUYÊN"
Trang 2PHẦN I
I ĐẶT VẤN ĐỀ:
Đất nước ta đang trong giai đoạn phát triển để có một đất nước phát triển thì đòi hỏi lực lượng lao động trẻ phải có năng lực thông minh và sáng tạo.
Để có trình độ năng lực - thông minh sáng tạo , tất cả phải trãi qua thời kì học sinh phải bắt đầu từ những buổi học, tiết học và những chương trình học, cấp học và các bộ môn học khác nhau.
Đối với bộ môn toán học một trong những bộ môn đóng góp những công cụ không nhỏ cho chương trình giáo dục trong các trường trên toàn quốc cũng như trên toàn thế giới Nó được ứng dụng rất rộng rãi trong các ngành kĩ thuật, truyền dẫn công nghệ thông tin, thống kê… Để đào tạo một con người mới, một con người thông minh sáng tạo cũng phải được đào tạo và rèn luyện kĩ năng từ những bài toán đơn giản nhất ban đầu, phải biết tính toán đo đạc tỉ mỉ cẩn thận và đặc biệt là phải có lôgíc toán học, những kiến thức đó phải được hình thành ngay từ khi bước chân vào ngưỡng cửa của nhà trường và phát triển trong quá trình học tập và rèn luyện, đặc biệt là trong chương trình THCS.
Mặc dù chương trình đổi mới phương pháp dạy học có đề cập đến nhưng không nhất thiết phải áp dụng một cách máy móc cứng nhắc vấn đề đó mà phụ thuộc vào từng đối tượng học sinh hay áp dụng vào từng vùng miền khác nhau, cần có những liên hệ thực tế vận dụng các bài toán vào cuộc sống thị học sinh sẽ nhớ lâu hơn, hiểu hơn, nắm được thông tin một cách chính xác và chặt chẽ.
Vì vậy, phải phát triển tính tư duy cho học sinh THCS là rất cần thiết và đang là mối quan tâm của rất nhiều giáo viên cũng như các bậc phụ huynh hiện nay.
II LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Môn toán học 6 là môn khoa học tự nhiên chuyên nghiên cứu về các phép tính trong các tập hợp số N, Z, Q Khi học về tập hợp Z các số nguyên những phép tính trong tập hợp này là rất khó đối với các em mới bước vàoTHCS, các em chưa nắm chắc được cách cộng các số nguyên đặc
Trang 3biệt là công hai số nguyên khác dấu, trong lúc giải các bài tập các em còn lúng túng chưa nắm chắc được cách tính mà dù đã có quy tắc trong sách giáo khoa Nhưng hầu như thế vẫn chưa đủ để các em vững tin vào cách giải của mình, Một số học sinh khá khi làm bài vẫn còn thiếu một niềm tin ở đáp số nhận được Vậy thì cần phải có biện pháp gì để học sinh có thể khắc phục được lỗi đó, tạo cho học sinh một cách tính đơn giản nhưng hiệu quả cao.
Xuất phát từ những khó khăn đó nên bản thân tôi là một giáo viên dạy toán ở trường THCS đã năm năm và tôi thấy làm cho học sinh hiểu rõ bản chất cộng hai số nguyên là rất cần thiết và tôi đã mạnh dạn chọn đề tài này để nghiên cứu và nêu ra một số cách đưa bài toán về bài toán thực tế trong đời sống hàng ngày cho các em hiểu rõ hơn và nắm vững cách thực hiện kia.
PHẦN II NÔI DUNG ĐỀ TÀI
CHƯƠNG I
THỰC TRẠNG ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP PHẠM VI
VÀ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
I THỰC TRẠNG HIỆN NAY:
Địa bàn huyện ta là huyện vùng sâu vùng xa cơ sở vật chất còn thiếu thốn, tình hình kinh tế còn gặp nhiều khó khăn nên vấn đề quan tâm đến việc học hành của con em còn hạn chế Đặc biệt là ở các trường xã có con em người địa phương chiếm một phần đáng kể, có những trường chiếm 100%, các em còn nhỏ chưa hiểu hết tiếng phổ thông do đó việc học tập là vất vả đòi hỏi phải có sự nỗ lực rất lớn và gia đình phải tạo điều kiện tốt thì các em mới có thể học tập tốt được.
Học sinh khối lớp còn ít việc giảng dạy của giáo viên cũng chưa nhiều nên kinh nghiệm giảng dạy còn hạn chế trong trường ít có trường hợp nhiều giáo viên dạy cùng một môn, cùng một khối để trao đổi học hỏi lẫn nhau.
Trang 4Bộ môn toán học có từ cấp dưới nhưng vừa bước vào THCS chương trình toán 6 tương đối nặng với mức độ nhận thức của học sinh vùng sâu vùng xa, phải làm quen với rất nhiều khái niệm mới, kiến thức mới nên việc tiếp thu bài của học sinh còn hạn chế.
II ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Học sinh THCS khối 6
Trình độ giỏi, khá, trung bình, yếu, kém.
III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Qua quá trình giảng dạy toán học 6 bản thân tôi cũng rút ra được vài kinh nghiệm nhỏ bé lấy làm cơ sở cho phương pháp nghiên cứu.
Đọc thêm các tài liệu về toán học khác ( sách tham khảo).
Đưa ra nhiều phương pháp giảng dạy khác nhau sau đó kiểm tra đánh giá để chọn phương pháp tối ưu.
Đưa các dạng bài toán vào trong thực tế cuộc sống thường nhật Xây dựng bài toán thực tế trên bài toán đã cho.
IV PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Các phép tính trong tập hợp Z các số nguyên thì có rất nhiều nhưng ở đây tôi chỉ nghiên cứu một phần nhỏ của phép cộng trong tập hợp Z đó là công hai số nguyên khác dấu.
V- MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Bản thân tôi nghiên cứu để tích lũy cho mình thêm ít kiến thức trong giảng dạy để phát huy tốt hơn nữa nhiệm vụ của một người giáo viên trong công cuộc phát triển đất nước.
Giúp cho học sinh nắm vững kiến thức của bài hiểu và vận dụng đúng quy tắc, thực hiện đúng kết quả theo yêu cầu của bài toán đặt ra Học sinh vận dụng các hoạt động của đời sống vào trong cách giải toán phù hợp với cách nhìn nhận của từng đối tượng học sinh.
Tránh những hiểu lầm của học sinh trong khi giải các bài toán cộng hai số nguyên.
Trang 5CHƯƠNG II:
PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY" CỘNG HAI SỐ NGUYÊN "
I PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY
1 Định nghĩa phương pháp dạy học:
Phương pháp dạy học là tổ hợp các cách thức hoạt động của giáo viên và học sinh trong quá trình dạy học, được tiến hành dưới vai trò chủ đạo của giáo viên với sự hoạt đông tích cực, tự giác của học sinh nhằm thực hiện tốt những nhiệm vụ dạy học, đáp ứng mục tiêu kiến thức cần đạt
2 Phương pháp giảng dạy:
a Đới với học sinh:
Nghiên cứu kĩ bản chất của số nguyên, nắm được quy ước dấu dấu của số nguyên, xác định được một số nguyên là số nguyên âm hay số nguyên dương Chú ý nghe giảng, phát biểu góp ý xây dựng hoạt động học sôi nổi để đạt hiệu quả cao Phải xác định được đấu của từng số hạng Thông thạo cách tính toán trong thực tế đời sống hàng ngày (cộng - trừ )
Đọc kĩ đề bài, xác định được yêu cầu của bài toán đạt ra, xác định được dấu của từng thành phần tham gia trong bài toán theo quy ước
Phải rèn luyện kĩ năng chuyển bài toán thành bài toán thực tế để giải quyết dễ dàng hơn và có kết quả chính xác hơn
b Theo yêu cầu giáo viên:
Khi thực hiện cần nhớ lại quy tắc để so sánh kết quả theo hai cách vận dụng làm quen với cách vận dụng quy tắc
Theo chương trình giảng dạy phương pháp lấy người học làm trung tâm là chính Tuy chủ trương vậy nhưng phải phù hợp với từng đối tượng học học sinh không nhất thiết là học sinh hoạt động dựa trên sự chỉ đạo của giáo viên mà có những lúc giáo viên cần phải thay đổi phương pháp giảng dạy đặc biệt là các trường xã có con em người địa phương, giáo viên phải giảng để học sinh hiểu rõ quy tắc hơn và cách vận dụng nó, giáo viên cần phải chuyển quy tắc đó về dạng ứng dụng thực tế để học sinh nắm được bản chất của nó
Giáo viên phải đặt ra nhiều câu hỏi gợi mở vấn đề học sinh xây dựng và hình thành cách giải bài toán Không nên xem nhẹ những bài toán dễ mà khắc sâu những bài toán đó để học sinh nắm vững quy tắc cho áp dụng các bài toán khác khó hơn phức tạp hơn
Trang 6Giáo viên phải hình thành cho học sinh cách xây dựng bài toán thực tế dựa trên bài toán đã cho, khi đã có kĩ năng xây dựng bài toán mới thì học sinh sẽ vững vàng trong cách lập luận để tính toán
Giáo viên cho học sinh so sánh giữa quy tắc và cách làm trong bài toán thực tế Để đi đến một kết quả thống nhất tránh nhầm lẫn trong khi vận dụng quy tắc Từ đó học sinh có thể thực hành song song hai cách giải để so sánh kết quả và đi đến kết luận cuối cùng của bài toán
Quá trình vận dụng tùy vào từng tiết học mà giáo viên lồng ghép cho phù hợp
II.CỘNG HAI SỐ NGUYÊN VỚI CÁC BÀI TOÁN THỰC TẾ.
Cộng hai số nguyên ta có thể phân thành ba dạng sau :
* Cộng hai số nguyên dương.
* Cộng hai số nguyên khác dấu
* Cộng hai số nguyên âm
1 Cộng hai số nguyên dương (dạng bài toán 1)
Cộng hai số nguyên dương chính là cộng hai số tự nhiên đã học ở lớp dưới ta có thể đưa ra các bài toán phù hợp với phép cộng để đưa học sinh vào với các dạng toán sau này
VD: Tính (+7) +(+21) = ?
Bài toán ứng dụng : An có 7 quyển vở mẹ cho thêm 21 quyển vở Hỏi An có bao nhiêu quyển vở?
Tuy bài toán quá đơn giản với học sinh lớp 6 nhưng ở đây đòi học sinh phải xác định được mối liên hệ với bài toán ứng dụng xác định được
"thêm" hay "bớt", chuyển từ phép tính sang bài toán ứng dụng để có cách giải phù hợp
2 Cộng hai số nguyên khác dấu (Dạng bài toán 2 cho và nợ)
Quy ước : Các số nguyên âm chỉ số cho đi , số nợ.
Các số nguyên dương chỉ số có
Để thực hiện biến đổi dạng toán này cần cho học sinh nắm được quy ước, hiểu yêu cầu của bài toán
VD: Tính (-25) + (+32) =?
Bài toán ứng dụng: Nam nợ Bình 25 hòn bi Nam co ù32 hòn bi Hỏi sau khi trả cho Bình, Nam còn bao nhiêu hòn bi?
Giúp học sinh phân tích bản chất bài toán
Trang 7Số bi Nam nợ nhiều hơn hay ít hơn số bi Nam có?
Sau khi trả thì Nam còn hay nợ?
Khi đưa về dạng toán này yêu cầu học sinh xác định được yếu tố "còn" hay
"nợ" để đặt dấu cho kết quả.Vì số nợ ít hơn số có nên Nam còn lại số bi là:
32 - 25 = 7 (hòn bi)
Khi chuyển được sang toán ứng dụng thì học sinh dễ dàng giải được
Vậy : (-25) + (+32) = +7
VD2:Tính (-500) + (+300) =?
Đưa về dạng toán ứng dụng: Nam có 300 đồng, Nam nợ Bình 500 đồng Hỏi sau khi trả cho bình Nam còn tiền hay còn nợ?
Phân tích bài toán :Vì số nợ nhiều hơn số tiền co ùnên sau khi trả vẫn còn nợ kết quả là số nợ (mang dấu-)
Nam còn nợ Bình là:
500 - 300 = 200 Vậy : (-500) + (+300) = -200
Dùng bài toán thực tế để tính toán thì rất dễ cho học sinh nhưng đòi hỏi phải hiểu nguyên tắc chuyển đổi cho phù hợp vớí bài toán đã cho tránh sử dụng sai quy ước "số có " và "số nợ"
Khi ta liên hệ thực tế vào cộng hai số nguyên giúp cho học sinh tránh được những rườm rà về dấu hiểu sâu hơn bản chất yêu cầu của phép tính và nắm rõ hơn về bản chất của từng số hạng
3 Cộng hai số nguyên âm
(Dạng bài toán 3 cộng số nợ)
Trong thực tế đời sống thì việc nợ nhiều lần là chuyện thường tình vậy vận dụng bài toán này cho quy tắc cộng hai số nguyên âm, để giúp học sinh thực hiện dễ dàng hơn, nhanh hơn và chính xác hơn
VD1: (-4) + (-7) = ?
Đưa về dạng toán ứng dụng: Nam nợ Bình 4 hòn bi và nợ An 7 hòn bi Hỏi Nam nợ cả hai bạn bao nhiêu hòn bi?
Phân tích bài toán: Nam có hòn bi nào không?
Số bi của Nam là số có hay số nợ?
Kết quả mang dấu gì ? (số nợ mang dấu -)
Số bi Nam nợ hai bạn là:
4 + 7 = 11 (hòn bi)
Vậy: (-4) + (-7) = -11
Trang 8VD2: (-362) + (-478) = ?
Ñöa veă dáng toaùn öùng dúng : Bình nôï Nam 362 ñoăng vaø nôï An 478 ñoăng Hoûi Bình nôï cạ hai bán bao nhieđu ñoăng?
Phađn tích baøi toaùn: Bình coù ñoăng naøo khođng?
Soâ tieăn cụa Bình seõ laø soâ coù hay soâ nôï?
Keât quạ mang daâu gì? (soâ nôï mang daâu -)
Soâ tieăn Bình nôï cạ hai bán laø:
362 + 478 = 840 (ñoăng)
Vaôy: (-362) + (-478) = -840
4 Nhöõng chuù yù khi thöïc hieôn
Khi xađy döïng baøi toaùn öùng dúng thöïc teâ vaøo coông hai soâ nguyeđn caăn chuù yù moôt soâ ñieơm sau:
Hóc sinh vaø giaùo vieđn phại ñoăng nhaât quan ñieơm quy öôùc
Töøng böôùc xađy döïng caùc baøi toaùn töø dáng ñôn giạn ñeân phöùc táp
Duøng hình ạnh thöïc teâ ñeơ xađy döïng baøi toùan cho hóc sinh deê hieơu
Caăn phađn tích laøm hóc sinh hieơu ñuùng bạn chaât baøi toaùn ñeơ xaùc ñònh daâu cụa keâtù quạ
Thöôøng xuyeđn xađy döïng ñeơ táo thoùi quen cho hóc sinh
5 Keẫt quạ thöïc hieôn
Trong quaù trình giạng dáy bạn thađn tođi ñaõ aùp dúng saùng kieân kinh nghieôm vaø cho thaây keât quạ ñaùng khạ quan cú theơ:
Hóc sinh ñát loái gioûi chieâm tư leô 6%
Hóc sinh ñát loái khaù chieâm tư leô 30%
Hóc sinh ñát loái trung bình chieâm tư leô 40%
Hóc sinh loái yeâu laø 14%
Tư leô hóc sinh töø trung bình trôû leđn ñát tređn 80%
So vôùi nhöõng naím tröôùc khi khođng vaôn dúng loăng gheùp vaøo chöông trình caùc baøi toaùn thöïc teâ bạn thađn tođi cuõng noê löïc giạng dáy cho hóc sinh ñát keât quạ cao nhöng khođng ñöôïc nhö mong muoân
Keât quạ caùc naím hóc tröôùc:
Hóc sinh ñát loái gioûi chieâm khoạng 2 ñeân 3%
Hóc sinh ñát loái khaù chieâm khoạng 15 ñeân 23%
Hóc sinh ñát loái trung bình chieâm khoạng 40 ñeân 43%
Tư leô hóc sinh yeâu chieâm khoạng 25 ñeân 31%
Trang 9Qua kết quả trên tuy chưa được tuyệt đối nhưng cũng đủ cho ta thấy được việc vận dụng bài toán thực tế vào giảng dạy là rất cần thiết Tuy SGK đã đưa ra một số dạng toán thực tế nhưng bản thân tôi thấy chưa đủ nên đã mạnh dạn đưa thêm để áp dụng cho việc giảng dạy của mình ngày càng tốt hơn
PHẦN III KẾT LUẬN CHUNG
Để đảm bảo cho học sinh nắm được bản chất của phép cộng hai số nguyên thì người giáo viên cần có những cách trình bày riêng của mình tạo cho học sinh cách nhận biết rõ ràng hơn, sâu sắc hơn.
Trang 10Theo tođi nghó coù raât nhieău caùch trình baøy, phöông phaùp trình baøy Ñieăøu ñoù phú thuoôc vaøo töøng giaùo vieđn, ñoøi hoûi ngöôøi giaùo vieđn phại thöïc söï yeđu ngheă, meân trẹ doâc heât khạ naíng voân coù cụa mình truyeăn ñát cho theâ heô mai sau moôt tri thöùc caăn thieât, xađy döïng moôt con ngöôøi cụa moôt ñaẫt nöôùc phaùt trieơn ngay töø baøi hóc ban ñaău, nhöõng kieân thöùc ñôn giạn töø khi ngoăi tređn gheâ nhaø tröôøng.
Tuy thôøi gian cođng taùc chöa lađu bạn thađn tođi thaây vieôc xađy döïng baøi toaùn thöïc teâ khi dáy phaăn coông hai soâ nguyeđn böôùc ñaău coù nhöõng keât quạ khạ quan hóc sinh cuõng hieơu ñöôïc bạn chaât cụa pheùp coông hai soâ nguyeđn, vì vaôy tođi mánh dán neđu moôt soẫ saùng kieân rieđng cụa bạn thađn trong khi trình baøy coøn khođng ít khieâm khuyeât raât mong ñöôïc söï goùp yù chađn thaønh cụa bán beø vaø cacù ñoăng nghieôp ñeơ tođi coù theơ thaønh cođng hôn nöõa trong nhöõng naím hóc tôùi.
Xin chađn thaønh cạm ôn./ IAKLA, ngaøy 28 thaùng 02 naím 2009