áo ngũ thân với biến cải ở chỗ vạt nửa trước phải với biến cải ở chỗ vạt nửa trước phải nay được thu bé lại trở thành vạt con; thêm một nay được thu bé lại trở thành vạt con; th[r]
Trang 1THUYẾT MINH VỀ
CHIẾC ÁO DÀI VIỆT NAM
Thực hiện : Tổ 3 lớp 8A1 trường
THCS Ngọc Lâm
Trang 2Sự ra đời của chiếc áo dài Việt Nam
từ lúc nào và hình dáng ra sao vì không có tài liệu ghi nhận và chưa có nhiều người nghiên cứu Y
phục xa xưa nhất của người Việt, theo những hình khắc trên mặt chiếc trống đồng Ngọc Lũ cách nay
mặc trang phục với hai tà áo xẻ Sử gia
Đào Duy Anh viết, "Theo sách Sử ký chép thì người Văn Lang xưa,
Trang 3tức là tổ tiên ta, mặc áo dài về bên tả (hình
thế kỷ thứ nhất, Nhâm Diên dạy cho dân
quận Cửu Chân dùng kiểu quần áo theo
người Tàu Theo những lời sách đó chép thì
ta có thể suy luận rằng trước hồi Bắc thuộc thì người Việt gài áo về tay trái, mà sau bắt chước người Trung Quốc mới mặc áo gài về tay phải“.
Trang 4Lịch sử phát triển của chiếc áo dài
, tương tự như áo tứ thân nhưng khi mặc thì hai thân trước để giao nhau mà không buộc lại Áo mặc phủ ngoài yếm lót, váy tơ đen, thắt lưng mầu buông thả Xưa các bà các cô búi tóc trên đỉnh đầu hoặc quấn quanh đầu, đội mũ lông chim dài; về sau bỏ mũ lông chim để đội khăn, vấn khăn, đội nón lá, nón thúng Cổ nhân xưa đi chân đất, về sau mang guốc gỗ, dép, giày Vì phải làm việc đồng áng hoặc buôn bán,
Trang 5chiếc áo giao lãnh được thu gọn lại thành kiểu
áo tứ thân (gồm bốn vạt nửa: vạt nửa trước
phải, vạt nửa trước trái, vạt nửa sau phải, vạt
nửa sau trái) Áo tứ thân được mặc ra ngoài váy xắn quai cồng để tiện cho việc gồng gánh
nhưng vẫn không làm mất đi vẻ đẹp của người phụ nữ.
Áo tứ thân thích hợp cho người phụ nữ miền
quê quanh năm cần cù bươn chải, gánh gồng
tháo vát Với những phụ nữ tỉnh thành nhàn hạ
Trang 6hơn, muốn có một kiểu áo dài được cách tân thế nào đó để giảm chế nét dân dã lao động và gia
tăng dáng dấp trang trọng khuê các Thế là ra đời
áo ngũ thân với biến cải ở chỗ vạt nửa trước phải nay được thu bé lại trở thành vạt con; thêm một vạt thứ năm be bé nằm ở dưới vạt trước Áo ngũ thân che kín thân hình không để hở áo lót Mỗi vạt có hai thân nối sống (vị chi thành bốn) tượng trưng cho tứ thân phụ mẫu,
Trang 7và vạt con nằm dưới vạt trước chính là thân thứ năm tượng trưng cho người mặc áo Vạt con nối với hai vạt cả nhờ cổ áo có bâu đệm, và khép kín nhờ năm chiếc khuy tượng trưng cho quan điểm
về ngũ thường theo quan điểm Nho giáo và
ngũ hành theo triết học Đông phương.
Thời chúa Nguyễn Phúc Khoát
Vũ Vương Nguyễn Phúc Khoát được xem là
người có công khai sáng và định hình chiếc áo dài Việt Nam.
Trang 8Dưới thời các chúa Nguyễn xứ Đàng Trong
hàng vạn người Minh Hương bất mãn với
nhà Thanh sang định cư lập nghiệp Trước làn sóng xâm nhập mới này, để gìn giữ bản sắc
văn hóa riêng, Vũ Vương Nguyễn Phúc Khoát ban hành sắc dụ về ăn mặc cho toàn thể dân
chúng xứ Đàng Trong phải theo đó thi hành Trong sắc dụ đó, người ta thấy lần đầu tiên sự định hình cơ bản của chiếc áo dài Việt Nam,
như sau:
Trang 9"Thường phục thì đàn ông, đàn bà dùng áo cổ đứng ngắn tay, cửa ống tay rộng hoặc hẹp tùy tiện Áo thì hai bên nách trở xuống phải khâu kín liền, không được xẻ mở Duy đàn ông
không muốn mặc áo cổ tròn ống tay hẹp cho
tiện khi làm việc thì được phép ", có thể
khẳng định chiếc áo dài với hình thức cố định
đã ra đời và chính thức được công nhận là quốc phục dưới triều chúa Nguyễn Vũ Vương (1739- 1765)
Trang 10Sau đó, mẫu áo dài của người Chăm được
phối với áo dài của phụ nữ Thượng Hải để
cho ra đời chiếc áo dài Việt Nam Chúa
Nguyễn Phúc Khoát được coi là ‘ nhà thiết kế áo dài hiện đại đầu tiên’
Theo ước đoán,áo ngũ thân xuất hiện vào
khoảng đời vua Gia Long (1802-1819) Năm Minh Mạng thứ 9 (1828), triều đình Huế ra chiếu chỉ cấm đàn bà mặc váy và bắt phải
mặc quần hai ống.
Trang 11 "Đời sống mới’’
Nhằm phát động phong trào tiết kiệm, ngày 20
tháng 3 năm 1947, Hồ Chí Minh, với bút hiệu Tân Sinh, đã viết một cách vắn tắt rõ ràng và dễ hiểu bài "Đời sống mới" trong đó vận động người dân
bỏ thói quen mặc áo dài để thay bằng áo vắn vì: mặc áo dài đi đứng, làm việc bất tiện, lượt thượt, luộm thuộm Áo dài tốn vải, khoảng hai cái áo dài may được
Trang 12ba cái áo vắn, nếu chỉ mặc áo vắn có thể sẻn được 200 triệu đồng/năm Áo dài không hợp với phụ nữ Việt
Nam đời sống mới Cuộc vận động này dần đã được người dân hưởng ứng và áo dài không còn là trang
phục thông dụng của phụ nữ Việt Nam trong một thời gian dài
"Le Mur" chính là cách dịch sang tiếng Pháp của tên Cát Tường, một họa sĩ vào thập niên 1930
Trang 13đã thực hiện một cải cách quan trọng trên chiếc áo tứ thân để biến nó chỉ còn lại hai vạt trước và sau mà
thôi Vạt trước được họa sĩ nối dài chấm đất để tăng thêm dáng vẻ uyển chuyển trong bước đi đồng thời thân trên được may ôm sát theo những đường cong cơ thể người mặc tạo nên vẻ yêu kiều và gợi cảm rất độc đáo Để tăng thêm vẻ nữ tính, hàng nút phía trước
được dịch chuyển sang một chỗ mở áo dọc theo vai
Trang 14may ráp vai, ráp tay phồng, cổ bồng hoặc cổ hở Aó phải đi với quần xa tanh trắng, đi giày cao, một tay cắp ô và quàng vai thêm chiếc bóp đầm
Năm 1934, một họa sĩ khác là Lê Phổ bỏ bớt những nét lai căng, cứng cỏi của áo Le Mur, đồng thời đưa thêm các yếu tố dân tộc từ áo tứ thân, ngũ thân vào, tạo ra một kiểu áo vạt dài cổ kính, ôm sát thân người, trong khi hai vạt dưới được tự do bay lượn Sự dung
Trang 15hài hòa, vẹn vẻ giữa cái mới và cái cũ, được giới nữ thời đó hoan nghênh nhiệt liệt Từ đây áo dài Việt Nam đã tìm được hình hài chuẩn mực của nó, và từ bấy đến nay dù trải bao thăng trầm, bao lần cách tân cách điệu, hình dạng chiếc áo dài về cơ bản vẫn giữ nguyên.
Thập niên 1960 có nhà may Dung ở Dakao, Sài Gòn đưa ra kiểu may áo dài với cách ráp tay raglan (giác lăng) Cách ráp này đã giải quyết được vấn đề khó khăn nhất khi may áo dài :
Trang 16những nếp nhăn thường xuất hiện hai bên nách Cách ráp này cải biến ở chỗ hàng nút cài được bố trí chạy
từ dưới cổ xéo xuống nách, rồi kế đó chạy dọc một bên hông Với cách ráp tay raglan làn vải được bo sít sao theo thân hình người mặc từ dưới nách đến lườn
eo, khiến chiếc áo dài ôm khít từng đường cong của thân hình người phụ nữ, tạo thêm tính thẩm mỹ theo đánh giá của một số nhà thiết kế
Áo dài miniraglan
Áo dài miniraglan
Trang 17 Phiên bản này được áp dụng rộng rãi cho nữ sinh
Theo phiên bản này, áo dài tay raglan có tà chỉ dài tới gối, nhưng hai ống quần rộng lòa xòa phủ kín đôi
chân Hai đặc điểm này làm cho tà áo nữ sinh đậm
chất hồn nhiên, dễ thương
Trang 18Cấu tạo và cách may áo dài
lọa vải đẹp, phù hợp với màu da và khuôn mặt Muốn chọn vải đẹp, có thể đến các địa chỉ như lụa Hà Đông, gấm Thái Tuấn,…
thường may từ 1 – 3 cm bằng hồ cứng.Tay áo hơi
bó,suôn dần đến bàn tay.Aó gồm vạt trước và vạt
sau,để ghép nối hai mảnh
với nhau người ta phải may đường may mềm mại uốn lượn theo cơ thể Một chiếc áo dài đẹp
Trang 19tránh đường may thô, tạo cảm giác cứng ngắc, khó
chịu Nách áo phải được may thật cẩn thận Các khuy
áo có độ chính xác, tránh lộ ra phía ngoài Đôi khi,
người ta đơm thêm những chi tiết trang trí để chiếc áo
Trang 20Aó dài trong thơ ca
nguồn cảm hứng cho rất nhiều thi sĩ, nhạc sĩ:
Bài thơ “Aó lụa Hà Đông” của Nguyên Sa có câu:
Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát
Bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông
Bài "Tương tư" của Nguyên Sa cũng có đoạn ca ngợi chiếc áo dài:
Có phải em mang trên áo bay
Hai phần gió thổi, một phần mây
Trang 21Hay là em gói mây trong áo
Rồi thở cho làn áo trắng bay
"Ngày xưa Hoàng Thị" của Phạm Thiên Thư kể về chuyện tình thuở học sinh với cô gái họ Hoàng, cô xuất hiện trong bài với những nét phác họa:
Áo tà nguyệt bạch
Ôm nghiêng cặp sách
Trang 22
Phạm Duy phổ nhạc bài này cũng không quên làm nổi bật hình ảnh áo dài khi sửa thành:
Ôm nghiêng tập vở, tóc dài, tà áo vờn bay
Trong thơ Bùi Giáng, màu áo dài của ký ức được nâng lên thành huyền thoại:
Biển dâu sực tỉnh giang hà
Và có lẽ trong những vần thơ rất dung dị sau đây của Huy Cận cũng có hình bóng của chiếc áo dài trắng nữ sinh:
Trang 23Áo trắng đơn sơ mộng trắng trong
Hôm xưa em đến mắt như lòng
Nở bừng ánh sáng em đi đến
Chiếc áo dài cũng phảng phất hay xuất hiện nhiều
trong các ca khúc Việt Nam Trong nhạc Trịnh Công Sơn có thể nhìn thấy khá nhiều Theo hồi ký, chính những bước chân hoàng cung của những nữ sinh áo tím Huế đã làm cho nhạc sĩ họ Trịnh viết nên bài
"Diễm xưa" nổi tiếng Hay trong bài "Hạ trắng", hình ảnh
Trang 24áo dài cũng chập chờn:
Gọi nắng trên vai em gầy đường xa áo bay
(Hạ trắng)
"Bé ca" của Phạm Duy viết cho con gái mới
lớn, có bài "Tuổi ngọc" tả về niềm hân hoan
của cô bé khi bước chân vào trung học, lần đầu khoác lên mình "một chiếc áo như mây hồng":
Xin cho em một chiếc áo dài, cho em đi mua
xuân tới rồi
Trang 25Mặc vào đời rồi ra, mừng lạy chào mẹ cha
Hàng lụa là thơm dáng tuổi thơ
Phạm Duy cũng không quên nhắc về chiếc áo này trong một giấc mơ hòa bình từ thập niên
1940:
Nằm mơ, mơ thấy trăm họ tốt tươi, mơ thấy bên
nghèo)
Bài "Một thoáng quê hương" của Từ Huy nổi tiếng một thời với câu:
Trang 26Tà áo em bay, bay, bay, bay trong gió nhẹ nhàng
Dù ở đâu, Paris, Luân Đôn hay ở những miền
xa Thoáng thấy áo dài bay trên đường phố, sẽ thấy tâm hồn quê hương ở đó em ơi
Trang 27Một số hình ảnh về chiếc áo dài
Trang 29Dàn ý bài văn thuyết minh về chiếc
áo dài
-Nêu lên đối tượng:Chiếc áo dài Việt Nam
VD: Cùng với chiếc nón lá, chiếc áo dài đã trở thành
Ý1.Nguồn gốc, xuất xứ
+Không ai biết chính xác áo dài có từ bao giờ
+Bắt nguồn từ áo tứ thân
+Chiếc áo dài đã trải qua nhiều giai đoạn phát
Trang 30
Ý2.Cấu tạo
+Áo dài từ cổ xuống đến chân
Trang 31+Cổ áo may theo kiểu cổ Tàu, cũng có khi là cổ thuyền, cổ tròn theo sở thích của người mặc
Khi mặc, cổ áo ôm khít lấy cổ, tạo vẻ kín đáo +Khuy áo thường là khuy bấm, từ cổ chéo sang vai rồi kéo xuống ngang hông.
+Thân áo gồm 2 phần: Thân trước và thân sau, dài suốt từ trên xuống gần mắt cá chân,thân áo may sát vào phom người, khi mặc, áo ôm sát
vào vòng eo.
+Tay áo dài không có cầu vai, may liền, kéo dài
từ cổ áo xuống cổ tay.
Trang 32+Tà áo xẻ dài từ trên xuống, giúp người mặc đi lại dễ dàng, thướt tha, uyển chuyển.
+Áo dài thường mặc với quần đồng màu hoặc
màu trắng bằng lụa, satanh, phi bóng với trang fục đó, người phụ nữ sẽ trở nên đài các, quý phái hơn.
+Chất liệu vải phong phú, đa dạng : lụa tơ tằm, nhung, gấm, nhiễu, voan,… nhưng đều có tính chất chung là mềm, nhẹ, thoáng mát
Trang 33+Màu sắc sặc sỡ như đỏ, hồng, cũng có khi nhẹ
nhàng, thanh khiết như trắng, xanh nhạt, Tuỳ theo sở thích, độ tuổi
Ý3.Gíá trị của chiếc áo dài
+Chiếc áo dài không chỉ là trang phục hằng ngày mà
nó đã trở thành trang phục tôn vinh vẻ đẹp của người phụ nữ
+Aó dài được xem là trang phục truyền thống của phụ
nữ Việt Nam.Trong cuộc sống hiện đại,
Trang 34phụ nữ có rất nhiều trang phục đẹp mắt, nhưng chiếc
áo dài vẫn chiếm một ví trí hết sức quan trọng.Vào
những ngày kỉ niệm lớn, phụ nữ đều mặc áo dài
Trong các cuộc thi hoa hậu luôn luôn có phần thi áo dài ->Chiếc áo dài đã trở thành nét đẹp văn hóa,
truyền thống của người Việt Nam.
+Chiếc áo dài là cầu nối đất nước với bạn bè thế
giới
+Chiếc áo dài đã được tổ chức Unesco công nhận là di sản Văn hoá phi vật thể của đất nước
Trang 35 III/Kết bài
Khẳng định tầm quan trọng của chiếc áo dài và nhiêm vụ của lớp trẻ trong việc giữ gìn, bảo tồn giá trịn văn hóa ấy.
Chiếc áo dài đã thực sự trở thành một biểu tượng hết sức cao quý, là nét văn hóa,
truyên thống của người Việt Nam Vì vậy,
nhiệm vụ của thế hệ trẻ bây giờ là phải giữ gìn, bảo tồn giá trị văn hóa ấy.
Trang 36Bài văn thuyết minh về chiếc áo dài
Cùng với chiếc nón lá,chiếc áo dài đã trở thành một nét văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam.Nó mang đậm bản sắc dân tộc và tượng trưng cho vẻ đẹp duyên dáng, dịu dàng của người phụ nữ Việt
Cho đến ngày nay, vẫn chưa ai biết nguồn gốc
chính xác của chiếc áo dài Nhưng hình ảnh chiếc áo dài Việt Nam có thể tìm thấy qua các mặt trống đồng cách đây vài nghìn năm Phụ nữ Việt Nam xưa mặc những chiếc áo mớ ba, mớ bảy Tuy nhiên, để thêm phần tế nhị, kín đáo
Trang 37thì người ta khoác thêm chiếc áo dài thẫm bên ngoài, lấp ló bên trong là các lớp áo
cánh nhiều màu.
Từ đầu thế kỉ XIX đến năm 1945,ở một
số vùng,người ta mặc áo dài cả khi lao động nặng nhọc.Aó dài có hai loại: áo tứ thân và áo mảnh sau ghép liền ở giữa sống lưng,
đằng trước là hai vạt áo không có khuy,khi mặc bỏ buông hay buộc thắt vào nhau.Aó năm thân cũng như áo tứ thân,chỉ có điều vạt trước phía trái may ghép hai thân và
rộng gấp đôi vạt phải.Từ những
Trang 38năm 30 của thế kỉ trước, chiếc áo dài cổ
truyền được cải tiến thành chiếc áo dài tân
thời.Chiếc áo dài tân thời là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa phong cách dân tộc tế nhị, kín
đáo và phong cách phương Tây hiện đại.
Có nhiều loai vải được sử dụng để may áo dài, như lụa tơ tằm, lụa tổng hợp, gấm, nhung,
…nhưng tính chất chung của tất cả các loại vải là phải
Trang 39mỏng và nhẹ Phụ nữ trung niên thích áo dài
bằng nhung, gấm đẻ mặc trong những dịp cưới hỏi, lễ tết Còn thiếu nữ lại thích những chất liệu nhẹ nhàng và có màu sắc tươi mát Chiếc áo dài
đi đôi với quần lụa hay sa tanh tạo nên một vẻ đẹp tuyệt vời.
Nhiều nhà thiết kế thời trang bây giờ làm
mới chiếc áo dài truyền thống bằng nhiều cách khác nhau như in vài dòng thơ hoặc tranh
phong cảnh hay các họa tiết hoa văn lên áo dài, nhìn rất bắt mắt.
Trang 40Trong cuộc sống hiện đại, chiếc áo dài xuất hiên phổ biến nơi trường học, công sở vào các dịp
vào những dịp lễ kỉ niệm hay ngay cả ngày
thường.Nó đã trở nên quá quen thuộc với mọi người.Du khách nước ngoài và bạn bè khắp
năm châu mỗi khi đặt chân đến Việt Nam đều rất thích chiếc áo dài , nó đã trở thành một
món quà lưu niêm đặc biệt về một đất nước
giàu truyền thống, văn hóa đối với du khách
nước ngoài.
Trang 41Chiếc áo dài đã thực sự trở thành một biểu tượng hết sức cao quý, là nét đẹp văn hóa
,truyền thống của con người Việt Nam Vì vậy, nhiêm vụ của thế hệ trẻ bây giờ là phải giữ
gìn, bảo tồn giá trị văn hóa ấy.