– GV thoâng baùo: Nöôùc vaø muoái khoaùng hoaø tan ñöôïc haáp thuï ngay ôû daï daøy coøn caùc saûn phaåm cuûa quaù trình tieâu hoaù nhö ñöôøng ñôn, glixeârin vaø axit beùo, axit amin ñöô[r]
Trang 1Tuần : 15 Tiết :30 Ngày :
VÀ THẢI PHÂN
I/ MỤC TIÊU:
1/Kiến thức:
HS trình bày được những đặc điểm cấu tạo của ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ
chất dinh dưỡng
Các con đường vận chuyển các chất dinh dưỡng từ ruột non tới các cơ quan, tế bào
Vai trò của gan trên con đường vận chuyển các chất dinh dưỡng
Vai trò của ruột gìa trong quá trình tiêu hoá của cơ thể
2/ Kỹ năng:
Rèn kỹ năng:
Thu thập kiến thức từ tranh hình, thông tin
Khái quát, tư duy tổng hợp
Hoạt động nhóm
3/ Thái độ:
Giáo dục ý thức vệ sinh ăn uống, chống tác hại cho hệ tiêu hoá Hình thành ý thức giữ vệ sinh nơi công cộng
II/ CHUẨN BỊ:
1/ Giáo viên:
Tranh phóng to hình SGK
Tư liệu về vai trò của gan trong hấp thụ chất dinh dưỡng
Bảng 29 SGK
Các chất dinh dưỡng được hấp thụ và vận
chuyển theo đừơng máu
Các chất dinh dưỡng được hấp thụ và vận chuyển theo đường bạch huyết
- Đường
- Axit béo và Glyxêrin
- Axit amin
- Các Vitamin tan trong nước
- Các muối khoáng
- Nước
- Lipit (các giọt nhỏ đã được nhủ tương hoá)
- Các Vitamin tan trong dầu ( Vitamin:A,D,E,K)
2/ Học sinh
III/ TIẾN TRÌNH BÀI HỌC:
1/ Ổn định lớp
2/ Kiểm tra bài cũ:
Họạt động tiêu hoá chủ yếu ở ruột non là gì?
Với một khẩu phần bữa ăn đầy đủ các chất và sự tiêu hoá diễn ra có hiệu quả thì với
thành phần các chất dinh dưỡng sau khi tiêu hoá ở ruột non là gì?
3/ Các hoạt động dạy và học:
a) Mở bài: Cơ thể đã hấp thụ các chất dinh dưỡng này như thế nào? Bài hôm nay sẽ giúp chúng ta tìm hiểu vấn đề này
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bài Hoạt động 1: Tìm hiểu về hấp thụ chất
dinh dưỡng
Mục tiêu: Khẳng định được ruột non là
I/ Sự hấp thụ chất dinh dưỡng
– Ruột non là nơi hấp thụ
Trang 2nơi hấp thụ chất dinh dưỡng.Cấu tạo của
ruột non phù hợp với sự hấp thụ
Cách tiến hành:
– GV thông báo: Nước và muối khoáng
hoà tan được hấp thụ ngay ở dạ dày còn
các sản phẩm của quá trình tiêu hoá như
đường đơn, glixêrin và axit béo, axit amin
được hấp thụ ở niêm mạc ruột non
– Hiệu quả hấp thụ chất dinh dưỡng phụ
thuộc vào yếu tố nào?
– Ruột non có đặc điểm cấu tạo gì đặc
biệt làm tăng diện tích bề mặt hấp thụ
của nó ? So sánh với dạ dày?
– Đồ thị hình 29.2 SGK nói lên điều gì
về sự hấp thụ các chất dinh dưỡng ở ruột
non?
– GV cho HS thảo luận nhóm trả lời các
câu hỏi SGK
– Đặc điểm cấu tạo trong của ruột non
có ý nghĩa gì với chức năng hấp thụ các
chất dinh dưỡng của nó?
– Căn cứ vào đâu, người ta khẳng định
rằng ruột non là cơ quan chủ yếu của hệ
tiêu hoá đảm nhận vai trò hấp thụ các
chất dinh dưỡng?
–GV nhận xét – đánh giá – bổ sung
Hoạt động 2:Tìm hiểu về con đường
Hiệu quả hấp thụ chất dinh dưỡng phụ thuộc vào diện tích bề mặt hấp thụ
Ruột non có nếp gấp, lông ruột, hệ thống mao mạch
Đồ thị 29.2 cho thấy: Ngay từ đoạn đầu của ruột non, sự hấp thụ các chất dinh dưỡng bắt đầu tăng dần, tỉ lệ % hấp thụ phản ánh trong đồ thị tương ứng với khẩu phần ăn đơn giản Nếu với khẩu phần ăn đầy đủ thì sẽ đạt tới 100% ở khoảng cách xa hơn (tính từ miệng)
HS quan sát tranh thảo luận nhóm để trả lời các câu hỏi SGK
Diện tích bề mặt bên trong của ruột non rất lớn là điều kiện cho sự hấp thụ các chất dinh dưỡng với hiệu quả cao
Hệ mao mạch máu và mạch bạch huyết phân bố dày đặc tới từng lông ruột cũng sẽ là điều kiện cho sự hấp thụ các chất dinh dưỡng với hiệu quả cao
Người ta khẳng định ruột non là
cơ quan chủ yếu của hệ tiêu háo đảm nhận vai trò hấp thụ chất dinh dưỡng là căn cứ vào các bằng chứng sau:
Ruột non có bề mặt hấp thụ rất lớn (tới 400 – 500 m2),lớn nhất so với các đoạn khác của ống tiêu hoá Ruột non còn có mạng mao mạch máu và mạch bạch huyết dày đặc
Thực nghiệm phân tích thành phần các chất của thức ăn trong các đoạn ống tiêu hoá (hình 29.2 SGK) cũng chứng tỏ sự hấp thụ các chất
chất dinh dưỡng
– Cấu tạo ruột non phù hợp với việc hấp thụ:
– Niêm mạc ruột có nhiều nếp gấp
– Có nhiều lông ruột và lông ruột cực nhỏ
– Mạng lưới mao mạch máu và bạch huyết dày đặc (cả ở lông ruột)
– Ruột dài tổng diện tích bề mặt hấp thụ 500m2
II/ Con đường vận chuyển các chất sau khi hấp thụ và vai trò của gan
1 Đường máu:
– Đường, Axit béo và Glyxêrin, Axit amin, các vitamin atn trong nước, nước và muối khoáng
2 Đường bạch huyết:
– Lipit, các vitamin tan trong dầu như A,D,E.K
3 Vai trò của gan:
– Điều hào nồng độ các chất dinh dưỡng trong máu được ổn định, đồng thời khử các chất độc có hại với cơ thể
III/ Thải phân:
– Vai trò của ruột già:
– Hấp thụ nước cần thiết cho cơ thể
– Thải phân ( chất cặn bã )
ra khỏi cơ thể
Trang 3hấp thụ, vận chuyển các chất và vai trò
của gan
Mục tiêu : Hs chỉ rõ 2 con đường vận
chuyển các chất, đó là con đường máu và
bạch huyết Nêu vai trò quan trọng của
gan.
Cách tiến hành:
– GV cho HS đọc thông tin và thảo luận
nhóm điền bảng SGK và trả lời câu hỏi
– Gan đóng vai trò gì trên con đường
vận chuyển các chất về tim?
– GV nhận xét – đánh giá – bổ sung
– GV giảng thêm về chức năng dự trữ
của gan đặc biệt là các vitamin điều này
liên quan đến chế độ dinh dưỡng Còn
chức năng khử độc của gan là lớn nhưng
không phải là vô tận Cần bảo đảm chế
độ ăn uống và an toàn thực phẩm
Hoạt động 3: Tìm hiểu về vai trò của
ruột già trong quá trình tiêu hoá
Mục tiêu: Chỉ rõ vai trò quan trọng của
ruột già đó là khả năng hấp thụ nước,
muối khoáng
Cách tiến hành
– GV cho HS đọc thông tin và trả lời câu
hỏi trong SGK:
– Vai trò chủ yếu của ruột già trong quá
trình tiêu háo ở cơ thể người là gì?
– GV nhận xét – đánh giá – bổ sung
– GV giảng thêm:
– Ruột già không phải là nơi chứa phân
(vì ruột già dài 1,5m)
– Rột gài có các vi khuẩn lên men thối
– Hoạt động cơ học của ruột già: Dồn
chất chứa trong ruột xuống ruột thằng
– GV liên hệ tới bệnh táo bón: Bệnh táo
bón là do lối sống ít vận động, giảm nhu
động ruột già Cần ăn nhiều chất xơ, vận
động vừa phải
dinh dưỡng diễn ra ở ruột non
HS đọc thông tin, quan sát hình 29.3 và điền bảng, trả lời câu hỏi
Vai trò của gan :
Điều hoà nồng độ các chất dinh dưỡng (đường glucozơ, axit béo) trong máu ở mức ổn định, phần dư sẽ được biến đổi để tích trữ hoặc thải bỏ
Khử các chất độc bị lọt vào cùng các chất dinh dưỡng
Các nhóm khác nhận xét – bổ sung – đánh giá
Hấp thụ thêm phần nước còn cần thiết cho cơ thể
Thải phân ra môi trường ngoài
IV/ CỦNG CỐ:
–Các chất dinh dưỡng đã được hấp thụ qua niêm mạc ruột non như thế nào?
–Vai trò của gan trong sự hấp thụ các chất dinh dưỡng?
V/ DẶN DÒ:
–Học ghi nhớ
–Soạn bài 30: “ Vệ sinh tiêu hoá”