Khi thấy chú chó thì các chú thỏ phải về tư thế khum, 2 tay chéo nhau đặt lên lỗ tay, nếu đi về ở tư thế khum mà không chéo tay thì bị chú chó bắc hoặc đứng lên để chạy về mà chú chó đụn[r]
Trang 1B I SÀ ƯU TẦM CA DAO, ĐỒNG DAO, TRÒ CHƠI DÂN GIAN
Con rïa
Rì rà rì ràĐội nhà đi chơiGặp khi tối trời
Úp nhà nằm ngủKhi mặt trời lóLại thò đầu ra
Rì rà rì rụp
( Ca dao - đồng dao)
Con kiÕn mµ leo cµnh ®a
Con kiến mà leo cành đaLeo phải cành cộc leo ra, leo vàoCon kiến mà leo cành đàoLeo phải cành cộc leo vào, leo ra
Trang 2Tu hó lµ chó bå c¸c
Tu hú là chú bồ các
Bồ các là bác chim riChim ri là dì sáo sậuSáo sậu là cậu sáo đenSáo đen là em tu hú
( Ca dao - đồng dao)
Th¬ng con ba ba
Thương con ba ba
Trang 3Đội nhà đi trốnGặp cơn mưa cuốnTrôi tuột ra khơiGặp lúc tối trờiĐội nhà đi dạo
( Ca dao - đồng dao)
Con bß ngñ gèc c©y ®a
Con bò ngủ gốc cây đaTrời mưa mát mẻ bò ta cả cườiCon chim bay ở trên trờiTrời mưa ướt cánh chim rơi xuống hồ
Cái bánh nằm ở trong lòTrời mưa lửa tắt vừa lo vừa buồn./
( Ca dao - đồng dao)
Con chim hay hãt
Con chim hay hót
Õch díi ao
ếch ở dưới ao
Trang 4Vừa ngớt mưa ràoNhảy ra bì bọpếch kêu “ ộp ộp”
ếch kêu“ ặp ặp”
Thấy bác đi câu
Rủ nhau trốn mauếch kêu “ ộp ộp”
ếch kêu “ ặp ặp”
( Ca dao - đồng dao)
Con cua mµ cã hai cµng
Con cua mà có hai càngĐầu, tao không có bò ngang cả đời
Con cá mà có cái đuôiHai vây ve vẩy nó bơi rất tàiCon rùa mà có cái maiCái cổ thụt ngắn, thụt dài vào ra
Con voi mà có hai ngàCái vòi nó cuốn đổ nhà, đổ cây
Con chim mà có cánh bayBay cùng nam, bắc, đông, tây tỏ tường
Trang 5Bê đi với mẹ
Bê đừng chạy xuống bể
Bê đừng chạy lên ngàn
Mà cọp mang
Mà sấu nuốt
Đi tìm nơi cỏ tốt
Bê gặm cho ngon
Bê là bê ơi !
( Ca dao - đồng dao)
Con gµ côc t¸c côc te
Con gà cục tác cục teHay đỗ đầu hè, hay chạy rông rông
Má gà thì đỏ hồng hồngCái mỏ thì nhọn, cái mồng thì tươiCái chân hay đạp hay bươiCái cánh hay vỗ lên trời gió bay./
( Ca dao - đồng dao)
Gµ lªn chuång
Con gả con gà
Nó đỗ trên nhàBay ra đống rácCục ta cục tác
Nó nhảy vào buồngLên giường nó nghỉ
Trang 6ếch kêu “ ặp ặp”
Thấy bác đi câu
Rủ nhau trốn mauếch kêu “ ộp ộp”
( Ca dao - đồng dao)
Lóa ng« lµ c« ®Ëu nµnh
Trang 7Lúa ngô là cô đậu nànhĐậu nành là anh dưa chuộtDưa chuột là ruột dưa gangDưa gang là làng dưa hấuDưa hấu là cậu lúa ngôLúa ngô là cô đậu nành
( Ca dao - đồng dao)
Nhµ t«i cã mét c©u cau
Nhà tôi có một cây cau
Nó cao bằng bốn bằng năm đầu người
Lá thì dài rộng thảnh thơiThân thì mạnh mẽ một nơi vững vàng
Trải bao hạ lại thu sang
Mà cau vẫn đứng nghênh ngang giữa trời
Một chiều tôi lại gốc chơiThấy đôi chim sẻ đậu rồi lại bayVội vàng tôi lánh núp ngayChim kia đã đậu ngọn cây chuyện trò
Tím ngăn ngắtTrái mồng tơi
Trang 8Sáng ngời ngờiĐèn ngày hội
Tươi roi róiNgói ra lòTròn vo voBánh trôi luộc
Trơn tuồn tuộtCháu thuộc bàiDài dai dai
A kẹo kéo !
( Ca dao - đồng dao)
CËu lËu qu¶ cµ
Cậu lậu quả càCậu già cậu chếtThổi nồi cơm nếpĐem ra ngoài đồngĐánh ba tiếng cồngCậu ơi là cậu
( Ca dao - đồng dao)
C¸i có c¸i c¸o
Cái cú cái cáo
Mặc áo em tao
Mày đầy giỏ cáTao đầy giỏ tôm
Trang 9Làm tổ cây cà
Làm nhà cây chanh
Đọc canh bờ giếng
Mở miệng tiếng kèn
Hỡi cô trồng sen
Cho anh hai lá
Hỡi cô trồng bưởi
Cho anh hái hoa
Hai con chim khách
Đánh nhau trên cây
Hai cái bánh dầy
Đánh nhau mâm cỗ
Hai cái hạt đỗ
Đánh nhau nồi rang
Hai con kiến càng
Tao đi buôn hồngMày đi lấy chồngTao đi lấy vợMày đi chợTao đi chơiMày lên trờiTao xuống bểTao kể mày ngheMày nghe cho lọt
Trang 10Chưa đi đến chợ đã lo ăn quàHàng bánh hàng bún bầy ra
Củ từ khoai sọ, đến bà cháo kê
Ăn rồi cắp đít ra vềThấy hàng chả chó, lại lê chân vào
Chả nầy bà bán ra sao
Ba đồng một gắp, thì nào tôi mua!
Nói dối rằng mua cho chồng
Về đến quãng đồng, ngả nón ra ăn
Ăn rồi đau quặn đau quănChạy về cho kịp, nằm lăn cả ngàyĐem tiền đi bói ông thầyBói ra quẻ này những chả cùng nemÔng Thầy ( Thầy bói ) nói dối đã quenNào ai ăn chả ăn nem bao giờ./
( Ca dao - đồng dao)
CÇu ma
Lạy trời mưa xuốngLấy nước tôi uốngLấy ruộng tôi càyLấy đầy bát cơmLấy rơm tôi thổi
( Ca dao - đồng dao)
mÌo b¾t chuét
Chít chít meo meoCon mẻo, con mèoĐuổi theo con chuộtCon chuột chạy nhanh
Trang 11Luồn khe luồn hốcCon mèo nhanh lắmGiơ vuốt nhe nanhĐuổi theo con chuột
Ô kìa ! con chuộtChẳng chạy được đâu
Ô kìa ! con mèoBắt ngay con chuột
( Ca dao - đồng dao)
MÌo ®uæi chuét
Mời bạn lại đâyTay nắm chặt tayĐứng thành vòng rộngChuột luồn lỗ nhỏChạy thẳng chạy mauMèo đuổi theo sauChuột cố chạy mauTrốn đâu cho thoátThế rồi chú chuộtLại sắm vai mèo
Co cẳng chạy theoChú mèo hóa chuột
( Ca dao - đồng dao)
Trang 12Mét côm cµ lµ ba côm lý
Con nhà ông Lý mặc áo tía tôCon nhà thằng Ngô, mặc áo người kháchHai con chim khách mổ nhau trên câyHai cái bánh dầy, đánh nhau mâm cỗHai hạt đậu đỏm đánh nổ nồi rangHai con kiến càng đánh nhau lọ mậtHai mươi hòn đất đánh vật bờ aoMày tát chuôm ta, ta tát chuôm màyMày đầy rổ cá, tao đầy rổ tômMày đi chợ Hôm, tao đi chợ RềnMày ngồi cửa đền, tao đứng cổng vuaMày làm mắm chua, tao làm mắm thínhMày con ong Chánh, tao con ông XãMày là cái Cả, tao là cái Hai
Mày đội bù đài, tao đội nón méoMày cầm cái kéo, tao cầm cái daoMày nói làm sao, tao nói làm vậyMày đi buôn cậy, tao đi buôn hồngMày đi lấy chồng, tao đi lấy vợMày lê kẻ Chợ, tao về nhà quê./
( Đồng dao)
Mêi qu¶ trøng trßn
Mười quả trứng tròn
Mẹ gà ấp ủ
Trang 13Ăn bốn con trâu
Ăn năm con bòNằm trong ăn nong bánh dầyLàm thầy kẻ trộm
Trang 14Có ngày lạc mẹViệc nhẹ phần conKéo nỉ kéo nonKéo đến quanh tròn
Trang 15Ru em ngñ
Cái ngủ mày ngủ cho lâu
Mẹ mày đi cấy ruộng sâu chưa vềBắt được mười tám, mười chín con trêCầm cổ lôi về, cho cái ngủ ăn
Cái ngủ ăn chẳng hết
Để dành đến tết mồng baMèo già ăn trộm
Mèo ốm phải đònMèo con ăn vạCon quạ đứt đuôiCon ruồi đứt cánhĐòn gánh có mấu
Củ ấu có sừngBánh chưng có láCon cá có vẩyÔng thầy có sáchĐào ngạch có daoThợ rào có búaXay lúa có giàngViệc làng có mõCắt cỏ có liềmCâu liêm có lưỡiCây bưởi có hoaCây cà có tráiCon gái có chồngĐàn ông có vợ
Kẻ chợ có vuaTrên chùa có bụtCái bút có ngòiCon voi có quản
( Đồng dao)
Trang 163 Cách chơi:
Một bạn đóng vai chú chó
Một bạn đóng vai ông chủ
Các bạn còn lại đóng vai “ Thỏ con” các bạn cùng hát: “ Ve ve chùm chùm,
cá bóng nổi lửa, ba con lửa chếp chôi, ba con voi thượng đế, ba con dế đi tìm, ù a ùịch”
Một bạn làm ông chủ xòe ngửa bàn tay phải, các bạn tập trung thành mộtvòng tròn bên xung quanh ông chủ và lấy ngón tay trái của mình đặt vào lòng bàntay của ông chủ khi nghe có câu “ ù a ù ịch” thì các bạn sẽ rút tay ra ông chủ sẽ bốptay lại
+ Khi đang cắm cờ nếu bạn bị vỗ vào người, thua cuộc
+ Khi lấy được cờ chạy về vạch xuất phát của đội mình không bị đội bạn vỗ
Trang 17vào người, thắng cuộc.
+ Khi có nguy cơ bị vỗ vào người thì được phép bỏ cờ xuống đất để tránh bịthua
+ Số nào vỗ số đó không được vỗ vào số khác, nếu bị số khác vỗ vào khôngthua
+ Số nào bị thua rồi “ Bị chết” quản trò không gọi số đó chơi nữa
+ Người chơi không được ôm, giữ nhau cho bạn cướp cờ
+ Người chơi tìm cách lừa đối phương để mang cờ về, lựa chọn sân bãi phùhợp để tránh nguy cơ, cờ ra khỏi vòng tròn, để mang cờ về, lựa chọn sân bãi phùhợp để tránh nguy cơ, cờ ra khỏi vòng tròn, để cờ lại vòng tròn chỉ được cướp cờtrong vòng tròn
+ Khoảng cách cờ đến hai đội bằng nhau
- Khi quản trò gọi số nào thì số đó phải về
- Một lúc quản trò có thể gọi hai ba bốn số
4 Trò chơi: Dung dăng dung dẻ
Chuẩn bị: Địa điểm trong nhà hoặc ngoài sân
Luật chơi: Trong 1 khoảng thời gian bạn nào không có vòng bị thua.
+ Hai bạn ngồi cùng 1 vòng bạn nào ngồi xuống dưới là thắng
Cách chơi: Quản trò vẽ sẵn các vòng tròn nhỏ trên đất, số lượng vòng tròn ít
hơn số người chơi 1
Khi chơi các bạn nắm áo tạo thành một hàng đi quanh các vòng tròn và cùngđọc “ Dung dăng dung dẻ dắt trẻ đi chơi, đi đến cổng trời gặp cậu gặp mợ, cho cháu
về quê, cho dê đi học, cho cóc ở nhà cho gà bới bếp, ngồi xệp xuống đây” khi đọchết chữ đây các bạn chơi nhanh chóng tìm một vòng tròn và ngồi xệp xuống, sẽ cómột bạn không có vòng tròn để ngồi tiếp tục xóa vòng tròn và chơi như trên, lại sẽ
có 1 bạn không có trò chơi tiếp tục khi chỉ còn 2 người
Trang 185 Trũ chơi: Thả đỉa ba ba.
Đổ mắm/ đổ muối
Đổ chuối/ hạt tiờu
Đổ niờu / nước chố
Đổ phải nhà nàoNhà ấy chịu
Từ “ chịu” trỳng bạn nào thỡ bạn ấy xuống sụng làm “ đỉa” bọn trẻ đứa chạyđầu này, đứa băng qua sụng gúc nọ “ Đỉa” rượt để bắt
Khi thấy chú chó xuất hiện thì ngay lập tức thỏ phải chạy nhanh
đến chỗ vật ông chủ tả chạm vào và quay về chạm ông chủ Khi thấy chúchó thì các chú thỏ phải về t thế khum, 2 tay chéo nhau đặt lên lỗ tay,nếu đi về ở t thế khum mà không chéo tay thì bị chú chó bắc hoặc đứng
Trang 19lên để chạy về mà chú chó đụng sẽ bị đóng vay chú chó thay cho bạn làmchú chó.
+ Khi đang cắm cờ nếu bị bạn vỗ vào ngời, thua cuộc
+ Khi lấy đợc cờ chạy về vạch xuất phát của đội mình không bị độibạn vỗ vào ngời, thắng cuộc
+ Khi có nguy cơ bị vỗ vào ngời thì đợc phép bỏ cờ xuống đất đểtránh bị thua
+ Số nào vỗ số đó không đợc vỗ vào số khác, nếu bị số khác vỗ vàokhông thua
+ Số nào bị thua rồi “ Bị chết” quản trò không gọi số đó chơi nữa.+ Ngời chơi không đợc ôm, giữ nhau cho bạn cớp cờ
+ Ngời chơi tìm cách lừa đối phơng để mang cờ về, lựa chọn sân b iã
phù hợp để tránh nguy cơ, cờ ra khỏi vòng tròn, để cờ lại vòng tròn chỉ
đ-ợc cớp cờ trong vòng tròn
+ Khoảng cách cờ đến hai đội bằng nhau
Trang 20Cách chơi:
- Quản trò chia tập thể thành hai đội, có số lợng bằng nhau mỗi đội
có từ 5 - 6 bạn, đứng hàng ngang ở vạch xuất phát của đội mình, đếmtheo số thứ tự 1,2, 3, 4, 5 các bạn phải nhớ số của mình
- Khi quản trò gọi tới số nào thì số đó của hai đội nhanh chóng chạy
đến và cớp cờ
- Khi quản trò gọi số nào thì số đó phải về
- Một lúc quản trò có thể gọi hai ba bốn số
4 Trò chơi: Dung dăng dung dẻ.
Chuẩn bị: Địa điểm trong nhà hoặc ngoài sân.
Luật chơi: Trong 1 khoảng thời gian bạn nào không có vòng bị
thua
+ Hai bạn ngồi cùng 1 vòng bạn nào ngồi xuống dới là thắng
Cách chơi: Quản trò vẽ sẵn các vòng tròn nhỏ trên đất, số lợng
vòng tròn ít hơn số ngời chơi 1
Khi chơi các bạn nắm áo tạo thành một hàng đi quanh các vùngtròn và cùng đọc “ Dung dăng dung dẻ dắt trẻ đi chơi, đi đến cổng trờigặp cậu gặp mợ, cho cháu về quê, cho dê đi học, cho cóc ở nhà cho gà bớibếp, ngồi xệp xuống đây” khi đọc hết chữ đây các bạn chơi nhanh chóngtìm một vòng tròn và ngồi xệp xuống, sẽ có một bạn không có vòng tròn
để ngồi tiếp tục xóa vòng tròn và chơi nh trên, lại sẽ có 1 bạn không cótrò chơi tiếp tục khi chỉ còn 2 ngời
5 Trò chơi: Thả đỉa ba ba.
Trang 21Chớ bắt/ đàn bàTha tội/ đàn ôngCơm trắng/ gạo trắngGạo thuyền nh nớc
Đổ mắm/ đổ muối
Đổ chuối/ hạt tiêu
Đổ niêu/ nớc chè
Đổ phải nhà nàoNhà ấy chịu
Từ “ chịu” trúng bạn nào thì bạn ấy xuống sông làm “ đỉa” bọn trẻ
đứa chạy đầu này, đứa băng qua sông góc nọ “ Đỉa” rợt để bắt bọn trẻlại hát bài Sang sông/ về sông/ trồng cây/ ăn quả/ nhả hạt “ Đỉa” rợt bênnày thì bên kia xuống sông “ Đỉa” quay lại bên kia thì lũ bên nọ lại réolên “ ăn quả/ nhả hạt” rồi ào xuống
6 Trò chơi: Chơi thuyền
Chuẩn bị:
10 que nhỏ và 1 quả tròn nặng
Luật chơi: Nếu để rơi quả nặng sẽ bị mất lợt.
Cách chơi: Cầm quả cà ở tay phải tung lên không trung và nhặt
từng que, lặp lại cho đến khi quả cà rơi xuống đất và mất lợt, chơi từ bàn
1 ( lấy một que một lần tung cả) bàn 2 ( lấy 2 que một lần) cho đến 10vừa nhặt quả truyền vừa hát những câu thơ phù hợp với từng bàn Mộtmốt, một mai, con trai, con hến đôi tôi, đôi chị Ba lá đa, ba lá đề v.v.hết bàn mời thì chuyền bằng hai tay, chuyền một vòng, hai vòng hoặc bavòng và hát, đầu quạ, quá giang, sang sông, trồng cây, ăn quả, nhảhột ” Khoảng một lần và hết một bàn chuyền, đi liền mấy ván sau vàtính điểm đợc thua theo ván
7 Trò chơi: Kéo co
Chuẩn bị: Một cột trụ để ở giữa sân chơi, dây thừng dài 20m.
Luật chơi: 2 đội ra sức kéo sao cho trụ cột về phía đội nào thì đội
đó thắng
Cách chơi: Hai bên xúm nhau nắm lấy dây thừng để kéo, một vị
Trang 22chức sắc hay bô l o cầm trịch ra hiệu lệnh, hai bên ra sức kéo, sao choã
cột trụ kéo về mình là thắng
8 Trò chơi: Mèo đuổi chuột.
1 bạn đóng làm mèo, bạn kia làm chuột các bạn giơ tay lên làmcổng
Luật chơi: Nếu mèo bắt đợc chuột thì chuột phải đóng làm mèo và
mèo lúc này lại làm chuột
Đứng thành vòng rộngChuột luồn lỗ hổngChạy vội chạy mauMèo đuổi đằng sauTrốn đâu cho thoátThế rồi chú chuột lại đóng vai mèo
Co cẳng chạy theo, bác mèo hóa chuộtMột ngời đợc chọn làm mèo và một ngời đợc chọn làm chuột Haingời này đứng vào giữa vòng tròn, quay lng vào nhau Khi mọi ngời hát
đến câu cuối cùng thì chuột bắt đầu chạy, mèo phải chạy đằng sau Tuynhiên mèo phải chạy đứng chỗ chuột đ chạy Mèo thắng khi mèo bắt đã ợcchuột, rồi hai ngời đổi vai trò mèo chuột cho nhau Trò chơi lại đợc tiếptục
Trang 23“ bắt dê” nếu đoán sai lại bị bịt mắt và làm tiếp.
Cách chơi: Một ngời xung phong để mọi ngời bịt mắt lại bằng một
chiếc khăn để không nhìn thấy, những ngời còn lại đứng thành vòng trònquanh ngời bị bịt mắt
Mọi ngời chạy xung quanh ngời bị bịt mắt đến khi nào ngời đó hô
“ bắt đầu” hoặc “ đứng lại” thì tất cả mọi ngời phải đứng lại, không đợc dichuyển nữa Lúc này ngời bị bịt mắt lần đầu đi xung quanh để bắt đợc ai
đó, mọi ngời thì cố tránh để không bị bắt và tạo ra nhiều tiếng động để
đánh lạc hớng
10 Trò chơi: Bịt mặt bắt dê
Chuẩn bị:
6 ngời chơi
Luật chơi: Kiệu phải giữ chắc nếu vuột tay thì đội làm kiệu phạm
luật và ngời ngồi kiệu của đội đối diện nếu ng thì cũng sẽ phạm luật vàã
thua cuộc
Cách chơi: Chia làm 2 đội, mỗi đội có 3 ngời chơi, 2 ngời chơi đứng
đối mặt nhau lấy tay phải nắm vào giữa tay ngay cùi chỏ của mình vàtay trái thì nắm vào tay phải của ngời đối diện để làm kiệu Sau đó ngờichơi còn lại của đội này ngồi lên kiệu của đội kia và phải giữ cho chắc đểkhông ng ã
11 Trò chơi: Tán u
Chuẩn bị: Phấn trắng để kẻ vạch
Luật chơi: Trò chơi đòi hỏi hơi phải dài, nếu ngời chơi đội nào bị
bắt nhiều thì xem nh thua cuộc
Cách chơi: Chia làm 2 đội chơi và kẻ vạch ở giữa 2 đội, ngời chơi
của đội A chạy ra khỏi vạch sang đội đối phơng B nhng miệng vẫn phải
la U để chạm vào ngời chơi của đội B và tìm cách chạy về đội của mình.Riêng đội B khi ngời đó ngừng U, nếu ngời chơi của đội A bị bắt thì ngờikhác bên đội A có thể chạy sang cứu bạn nhng vẫn phải U và làm saochạm đợc vào ngời của bạn bên đội của mình khi ngời kia sẽ đợc cứu./