- Bếp lửa của bà thiêng liêng bởi nơi ấy ấp ủ và sáng mãi lên tình cảm của người cháu trong cuộc đời mỗi mỗi con người tình yêu gia đình, quê hương.. Đọc, hiểu chú thích:[r]
Trang 1BÕp löa
B»ng ViÖt
Trang 2I Đọc, hiểu chú thích:
1 Tác giả:
- Nguyễn Việt Bằng – 1941 Quê Hà Tây
Theo dõi chú thích* SGK và nêu vài nét về tác giả?
- Trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ
- Trải qua nhiều công việc : làm báo,
đi chiến trường, biên tập, dịch thơ- truyện Giữ các chức vụ quan
trọng: Tổng thư ký hội văn học Hà Nội, uỷ viên BCH hội nhà văn Việt Nam, hiện là chủ tịch hội Liên hiệp văn học Hà Nội
- Phong cách thơ đầy trải nghiệm, suy ngẫm mà vẫn không vơi đi cái ngạc nhiên của tuổi trẻ.
Trang 3I Đọc, hiểu chú thích:
1 Tác giả:
2 Tác phẩm:
Nêu hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
-Sáng tác 1963, khi đang là
SV Luật ở Nga
- In trong tập “Hương cây - bếp lửa”
Trang 4I Đọc, hiểu chú thích:
Bài thơ có thể chia bố cục như thế nào?
II Đọc hiểu văn bản:
1 Đọc:
2 Từ khó:
3 Thể thơ
- Thơ 8 chữ
4 Bố cục:
Giọng đọc tình cảm, chậm rãi và lắng đọng, xúc động và bồi hồi
Giọng đọc tình cảm, chậm rãi và lắng đọng, xúc động và bồi hồi.
Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào? Nêu những hiểu biết của em
về thể thơ?
Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai? Nêu đối
tượng trữ tình trong bài thơ?
- Nhân vật trữ tình : Người cháu
- Đối tượng trữ tình: Người bà và bếp lửa.
Mạch cảm xúc của bài thơ được dệt nên theo trình tự như thế nào?
Mạch cảm xúc: từ quá khứ đến hiện tại, từ hồi tưởng kỉ niệm đến suy ngẫm.
Bố cục :3 phần
+ Từ đầu – ”dai dẳng” : Dòng hồi tưởng
về bà và bếp lửa
+ Tiếp -> ” bếp lửa” : Suy nghĩ về bà và
cuộc đời bà
+ Còn lại: Nỗi nhớ bà không nguôi
Em hãy nêu phương thức biểu đạt của bài thơ?
Phương thức biểu đạt:
+ Tự sự + Miêu tả + Biểu cảm
Trang 5I Đọc, hiểu chú thích:
II Đọc hiểu văn bản:
III Phân tích:
1 Những hồi tưởng về bà và tình bà cháu:
Đọc ba câu thơ đầu và nhận xét về cách dùng từ của các câu thơ ?
- Bếp lửa:+ Chờn vờn -> bếp lửa thật …
+ Ấp iu nồng đượm -> BL đốt lên bằng sự kiên nhẫn khéo léo chi chút
của bà.
-Nắng mưa ->Thời gian luân chuyển,
sự lận đạn, vất vả của người bà.
=> Tình thương bà bền bỉ ko phai mờ.
Em hiểu như thế nào về khổ
thơ đầu tiên này?
Trang 6I Đọc, hiểu chú thích:
II Đọc hiểu văn bản:
III Phân tích:
1 Những hồi tưởng về bà và
tình bà cháu:
Dòng hồi tưởng của người cháu
được tái hiện qua những thời điểm nào?
- Lên bốn tuổi
-Tám năm ròng
-Năm giặc đốt làng
Trang 7Tuổi ấu thơ
(4 tuổi)
- Quen mùi khói
- Đói mòn, đói mỏi
- Khói hun nhèm mắt
cháu
- Sống mũi còn cay
Tuổi thơ gian nan, vất vả
ấn t ợng về bếp lửa tràn
ngập tuổi thơ, thấm sâu
vào x ơng thịt ký ức
Dòng hồi t ởng của cháu
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói Năm ấy là năm đói mòn, đói mỏi
Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy Chỉ nhớ khói hun nhoèn mắt cháu Nghĩ lại đến giờ, sống mũi còn cay
quen mùi khói
đói mòn, đói mỏi
khói hun nhèm Nghĩ lại đến giờ, sống mũi còn cay
Có bà và bếp lửa
Tỏc giả nhớ lại tuổi ấu thơ với những kỉ niệm như thế nào?
Trang 8- Tám năm ròng
- Tu hú kêu
- Bà kể chuyện
- Bà dạy và chăm cháu
Cuộc sống vắng vẻ
Bà tần tảo, giàu tình
yêu th ơng
Thời niên thiếu (Tám năm )
Dòng hồi t ởng của cháu
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà?
Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học
Nhóm bếp lửa, nghĩ th ơng bà khó nhọc
Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa!
Tám năm ròng
Tu hú kêu
Khi tu hú kêu,
Tiếng tu hú
Tu hú ơi
Kêu chi hoài
bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm,bà chăm cháu học
Bà hay kể chuyện
Trong đoạn thơ này
cú õm thanh đặc biệt , hãy phân tích âm thanh
đó?
Trang 9Em có nhận xét
gì về âm thanh tiếng tu hú
trong đoạn thơ này?
-Âm thanh tu hú gợi nhiều cung bậc khác nhau:
+ Tu hú kêu trên cánh đồng xa -> gợi nhớ quê nhà.
+ Tu hú kêu tha thiết -> tha thiết trong niềm thương nỗi nhớ.
+ Tu hú ơi, kêu chi hoài -> nhà thơ như tự trách mình, mong muốn
có người đỡ đần chăm sóc cho bà.
Trang 10- Cháy tàn cháy
rụi
- Dựng túp lều
- Vững lòng dặn cháuu
Đức hi sinh cao cả, luôn nhận phần gian
khó về mình.
Năm giặc đốt làng
Dòng hồi t ởng của cháu
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy
rụi
Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh
Vẫn vững lòng bà dặn cháu đinh
ninh
“ Bố ở chiến khu bố còn việc bố
Mày có viết th chớ kể này kể nọ
Cứ bảo nhà vẫn đ ợc bình yên
Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà
nhen
Một ngọn lửa , lòng bà luôn ủ sẵn
Một ngọn lửa chứa niềm tin dai
dẳng
cháy tàn cháy rụi
dựng lại túp lều tranh vững lòng bà dặn cháu đinh
ninh
Trang 11Tình yêu bà, yêu bếp lửa, yêu quê h ơng
đất n ớc
Dòng hồi t ởng của cháu
Tuổi thơ gian nan,
vất vả Cuộc sống vắng vẻ
Có bà và bếp lửa Bà tần tảo,
giàu tình th ơng yêu
Năm giặc đốt làng
Vững lòng cùng k.chiến
Bà giàu đức hi sinh,
mang niềm tin
Trang 12I Đọc, hiểu chú thích:
II Đọc hiểu văn bản:
III Phân tích:
1 Những hồi tưởng về bà và
tình bà cháu:
2 Nh÷ng suy ngÉm cña t¸c
gi¶ vÒ bµ:
Từ những kỉ niệm hồi tưởng về tuổi thơ và bà, người cháu suy ngẫm về cuộc đời bà như thế nào?
- Mấy chục năm
- Thói quen dậy sớm nhóm lửa.
- Nhóm bếp lửa:
+ Nhóm niềm yêu …
+ Nhóm nồi xôi …
+ Nhóm tâm tình …
=> Bếp lửa của lòng nhân ái, sẻ chia
Bây giờ, những gì được nhóm lên
từ bếp lửa của bà?
Trang 13Em có nhận xét gì về hình thức và nội dung
câu thơ :
“Ôi kì lạ và thiêng liêng - bếp lửa !”
- Câu cảm thán -> Bộc lộ tình cảm, cảm xúc.
- Bếp lửa của bà kì lạ bởi vì ko gì có thể dập tắt được, nó cháy lên trong mọi
cảnh ngộ
- Bếp lửa của bà thiêng liêng bởi nơi ấy ấp ủ và sáng mãi lên tình cảm của
người cháu trong cuộc đời mỗi mỗi con người tình yêu gia đình, quê hương
Trang 14I Đọc, hiểu chú thích:
II Đọc hiểu văn bản:
III Phân tích:
1 Những hồi tưởng về bà và
tình bà cháu:
2 Nh÷ng suy ngÉm cña t¸c
gi¶ vÒ bµ:
- Mấy chục năm
- Thói quen dậy sớm nhóm lửa.
- Nhóm bếp lửa:
+ Nhóm niềm yêu …
+ Nhóm nồi xôi …
+ Nhóm tâm tình …
=> Bếp lửa của lòng nhân ái, sẻ chia
Bếp lửa bình dị mà thiêng liêng, gắn liền với hình ảnh bà tảo tần, nhẫn nại đầy thương yêu
Trang 15I Đọc, hiểu chú thích:
II Đọc hiểu văn bản:
III Phân tích:
1 Những hồi tưởng về bà và
tình bà cháu:
2 Nh÷ng suy ngÉm cña t¸c
gi¶ vÒ bµ:
3 Nỗi nhớ bà trong hiện tại:
Người cháu đã bộc lộ những cảm xúc gì ở khổ thơ cuối cùng này?
- Cuộc sống hiện tại đủ đầy
- Vẫn ko nguôi nỗi nhớ bà và bếp lửa
=> Bếp lửa trở thành biểu tượng của tình
thương yêu bà, yêu quê hương đất nước Em có nhận xét gì
về cách dùng từ
và đặt câu ở các câu thơ cuối
này?
Trang 16Bài tập
A Sáng tạo hình bếp lửa vừa thực vừa mang ý nghĩa biểu t ợng
B Hình thức và giọng điệu phù hợp với cảm xúc hồi t ởng, suy ngẫm.
C Kết hợp các ph ơng thức biểu đạt biểu cảm, tụ sự miêu tả và nghị luận.
D Cả A, B, C đều đúng.
? Nhận định nào nêu đúng nhất vẻ đẹp nghệ thuật của
bài thơ?
Câu 1
A Bài thơ gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về ng ời bà và tình bà cháu
B Thể hiện lòng kính yêu trân trọng và biết ơn của ng ời cháu đối với bà.
C Bài thơ còn là tình cảm của cháu đối với gia đình, quê h ơng, đất n ớc.
D Kết hợp cả A,B,C.
? Nhận định nào nêu đầy đủ nhất về giá trị nội dung t
t ởng đ ợc thể hiện qua bài thơ?
Câu 2
Trang 17IV Tổng kết :
1 Nghệ thuật :
Bài thơ đã kết hợp nhuần nhuyễn giữa biều cảm với miêu tả, tự sự và bình luận Thành công của bài thơ còn ở sự sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình ảnh ng ời bà, làm điểm tựa khơi gợi mọi kỉ niệm, cảm xúc và suy nghĩ về bà và tình bà cháu.
2 Nội dung :
Qua hồi t ởng và suy ngấm của ng ời cháu đã tr ởng thành, bài thơ Bếp lửa gợi lại những kỉ niệm
đầy xúc động về ng ời bà và tình bà cháu Đồng thời thể hiện lòng kính yêu trân trọng, biết ơn của
ng ời cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình, quê h ơng, đất n ớc.