BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC TP HỒ CHÍ MINH DƯƠNG NGỌC MAI CÁC BỆNH LÝ LIÊN QUAN GIẢM BA DÒNG TẾ BÀO MÁU NGOẠI BIÊN Ở TRẺ EM TẠI KHOA HUYẾT HỌC BỆNH VIỆN NHI ĐỒNG TỪ THÁNG 7/2017 ĐẾN 5/2018 Ngành: Nhi khoa Mã số: 8720106 LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS LÂM THỊ MỸ TS.BS ĐÀO THỊ THANH AN Thành phố Hồ Chí Minh – năm 2018 i LỜI CAM ĐOAN Tơi xin cam đoan cơng trình nghiên cứu riêng Các số liệu nêu luận văn trung thực chưa công bố nghiên cứu khác Ký tên DƯƠNG NGỌC MAI ii MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG PHÁP vi DANH MỤC CÁC BẢNG vii DANH MỤC CÁC HÌNH ix ĐẶT VẤN ĐỀ MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU Mục tiêu tổng quát Mục tiêu cụ thể .3 TỔNG QUAN TÀI LIỆU .4 1.1 Đặc điểm hệ tạo máu .4 1.2 Nguyên nhân giảm ba dòng tế bào máu 1.3 Các nguyên nhân giảm ba dòng tế bào máu thường gặp trẻ em 1.4 Tiếp cận bệnh nhân giảm ba dòng tế bào máu 14 1.5 Tình hình nghiên cứu giảm ba dịng tế bào máu ngồi nước 19 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24 2.1 Thiết kế nghiên cứu .24 2.2 Địa điểm thời gian nghiên cứu 24 2.3 Đối tượng nghiên cứu 24 2.4 Phương tiện thực 25 2.5 Biến số nghiên cứu 26 2.6 Phương pháp thu thập kiện .34 2.7 Xử lý phân tích liệu .35 iii 2.8 Y đức 35 KẾT QUẢ .36 3.1 Đặc điểm tỉ lệ bệnh lý giảm ba dòng xác định qua sàng lọc tủy đồ 36 3.2 Đặc điểm dịch tễ học bệnh nhân bị giảm ba dòng tế bào máu 38 3.3 Đặc điểm lâm sàng bệnh lý giảm ba dòng tế bào máu ngoại biên 42 3.4 Đặc điểm cận lâm sàng bệnh lý giảm ba dòng xác định qua tủy đồ 52 3.5 Đặc điểm tiếp cận bệnh lý giảm ba dòng thường gặp trẻ em khoa Huyết học BVNĐ1 TPHCM .59 BÀN LUẬN 63 4.1 Đặc điểm tỉ lệ bệnh lý giảm ba dòng xác định qua sàng lọc tủy đồ 63 4.1.1 Bệnh lý giảm ba dịng có tủy đồ bất thường .63 4.1.2 Bệnh lý giảm ba dịng có tủy đồ bình thường 66 4.2 Đặc điểm dịch tễ bệnh nhân bị giảm ba dòng 69 4.3 Đặc điểm lâm sàng bệnh nhân bị giảm ba dòng .74 4.4 Đặc điểm cận lâm sàng bệnh nhân bị giảm ba dòng 84 4.5 Đặc điểm tiếp cận bệnh lý giảm ba dòng thường gặp trẻ em BVNĐ1 TPHCM 91 KẾT LUẬN 99 KIẾN NGHỊ 101 TÀI LIỆU THAM KHẢO I PHỤ LỤC Mẫu phiếu thu thập liệu VIII PHỤ LỤC Phân loại ALL theo hình thái học tế bào X PHỤ LỤC Phân loại AML theo hình thái học hóa tế bào XI PHỤ LỤC Phân loại MDS XII PHỤ LỤC Danh sách bệnh nhân XIV iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT BC Bạch cầu BCC Bạch cầu cấp BCĐNTT Bạch cầu đa nhân trung tính BVNĐ1 Bệnh viện Nhi đồng CRNN Chưa rõ nguyên nhân GBD Giảm ba dòng HC Hồng cầu HCTBM Hội chứng thực bào máu NTH Nhiễm trùng huyết TB Tế bào TC Tiểu cầu TĐ Tủy đồ TGS Tủy giảm sản TGS-CRNN Tủy giảm sản chưa rõ nguyên nhân TMNHCKL Thiếu máu nguyên hồng cầu khổng lồ TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt AA Aplastic Anemia Suy tủy thật ALL Acute Lymphoblastic Leukemia Bạch cầu cấp dòng lympho AML Acute Myeloid Leukemia Bạch cầu cấp dòng tủy Blast Myeloblast hay Lympholast Tế bào non dòng bạch cầu DNA Deoxyribonucleic Acid Axit deoxyribonucleic EBV Epstein-Barr Virus Vi-rút Epstein-Barr Hb Hemoglobin Huyết sắc tố HIV Human Immunodeficiency Virus Vi-rút gây suy giảm miễn dịch người PNH Paroxysmal Nocturnal Hemoglobinuria Tiểu huyết sắc tố kịch phát đêm Preleukemia Preleukemia Tiền leukemia HL Hodgkin Lymphoma Hodgkin Lymphoma NHL Lymphoma non-Hodgkin Lymphoma non-Hodgkin MCH Mean Corpuscular Hemoglobin Nồng độ huyết sắc tố trung bình hồng cầu MCV Mean Corpuscular Volume Thể tích trung bình hồng cầu MDS Myelodysplastic Syndromes Hội chứng loạn sinh tủy VATER Vertebral defects, anal atresia, cardiac defects, tracheoesophageal fistula, renal anomalies, and limb abnormalities Dị tật cột sống, teo hậu mơn, dị tật tim, dị khí quản-thực quản, dị tật thận, dị tật chi vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TIẾNG PHÁP Từ viết tắt Tiếng Pháp Tiếng Việt CA Cellules atypiques Tế bào không điển hình LA Lymphocytes atypiques Tế bào lympho khơng điển hình vii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Các nguyên nhân tủy ngoại biên gây giảm ba dòng tế bào máu Bảng 1.2: Tần suất dị tật bẩm sinh kèm thiếu máu Fanconi 10 Bảng 2.1: Các biến số nghiên cứu 31 Bảng 2.2: Kế hoạch nghiên cứu .35 Bảng 3.1: Tỉ lệ bệnh lý giảm ba dòng với khảo sát tủy đồ bất thường 36 Bảng 3.2: Bệnh lý giảm ba dịng có tủy đồ bình thường 37 Bảng 3.3: Tổng kết nguyên nhân bệnh lý giảm ba dịng lơ nghiên cứu 38 Bảng 3.4: Đặc điểm giới tính bệnh nhân giảm ba dòng 38 Bảng 3.5: Đặc điểm phân bố nhóm tuổi bệnh nhân giảm ba dịng 39 Bảng 3.6: Đặc điểm tuổi mắc bệnh bệnh nhân giảm ba dòng 40 Bảng 3.7: Đặc điểm nơi cư trú bệnh nhân giảm ba dòng 40 Bảng 3.8: Các bệnh lý giảm ba dòng tế bào máu bệnh nhân chuyển viện 41 Bảng 3.9: Thời gian chẩn đoán bệnh 43 Bảng 3.10: Đặc điểm triệu chứng sốt bệnh nhân giảm ba dòng tế bào máu 44 Bảng 3.11: Đặc điểm triệu chứng thiếu máu bệnh nhân giảm ba dòng 46 Bảng 3.12: Đặc điểm dấu hiệu xuất huyết bệnh nhân giảm ba dòng 47 Bảng 3.13: Đặc điểm bệnh nhân giảm ba dịng tế bào máu khơng sờ thấy gan bờ sườn phải theo bệnh lý .48 Bảng 3.14: Đặc điểm tỉ lệ dấu hiệu gan to bệnh nhân giảm ba dòng 49 Bảng 3.15: Đặc điểm lách to bệnh nhân giảm ba dòng 49 Bảng 3.16: Đặc điểm dấu hiệu hạch to bệnh nhân giảm ba dòng 50 viii Bảng 3.17: Đặc điểm tỉ lệ dấu hiệu gan, lách to gan, lách, hạch to bệnh nhân bị giảm ba dòng trước chẩn đoán tủy đồ 51 Bảng 3.18: Đặc điểm tình trạng suy dinh dưỡng bệnh nhi giảm ba dòng .52 Bảng 3.19: Đặc điểm mức độ giảm Hb bệnh nhân giảm ba dòng 53 Bảng 3.20: Đặc điểm số lượng bạch cầu đa nhân trung tính bệnh nhân giảm ba dịng trước chẩn đốn tủy đồ 54 Bảng 3.21: Đặc điểm số lượng tiểu cầu bệnh nhân giảm ba dòng 55 Bảng 3.22: Đặc điểm phết máu ngoại biên bệnh nhân giảm ba dòng 56 Bảng 3.23: Đặc điểm phát triển ba dòng tế bào tạo máu tủy 57 Bảng 3.24: Đặc điểm mật độ tế bào tủy 58 Bảng 3.25: Đặc điểm tiếp cận bệnh lý giảm ba dòng bệnh nhi tủy đồ có tế bào ác tính trẻ em khoa Huyết học Bệnh viện Nhi đồng 59 Bảng 3.26: Đặc điểm tiếp cận bệnh lý giảm ba dòng bệnh nhi tủy đồ có tế bào bất thường định danh trẻ em khoa Huyết học Bệnh viện Nhi Đồng 60 Bảng 3.27: Đặc điểm tiếp cận bệnh lý giảm ba dòng bệnh nhi suy tủy thật tủy giảm sản trẻ em khoa Huyết học Bệnh viện Nhi Đồng 61 Bảng 3.28: Đặc điểm tiếp cận bệnh lý giảm ba dòng bệnh nhi tủy đồ bình thường trẻ em khoa Huyết học Bệnh viện Nhi Đồng 62 ix DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1: Quá trình tạo hồng cầu tủy Hình 2.1: Lưu đồ tiến hành nghiên cứu 34 Hình 4.1: Các bệnh lý giảm ba dòng tế bào máu nghiên cứu 63 Hình 4.2: Hình ảnh tủy đồ bệnh nhi tủy giảm sản 64 Hình 4.3: Hình ảnh tủy đồ bệnh nhi tủy giảm sản 64 Hình 4.4: Đặc điểm giới tính bệnh nhi giảm ba dịng nghiên cứu 69 Hình 4.5: Tuổi trung vị bệnh nhi giảm ba dòng nghiên cứu 70 Hình 4.6: Đặc điểm lâm sàng bệnh nhi giảm ba dòng tế bào máu nghiên cứu 74 Hình 4.7: Tỉ lệ bệnh nhi có sốt nghiên cứu 76 Hình 4.8: Đặc điểm tỉ lệ thiếu máu nghiên cứu 78 Hình 4.9: Tỉ lệ xuất huyết nghiên cứu 80 Hình 4.10: Tỉ lệ gan lách hạch to nghiên cứu 82 Hình 4.11: Suy dinh dưỡng bệnh nhi giảm ba dòng nghiên cứu 84 Hình 4.12: Các bệnh lý gây giảm nặng ba dòng tế bào máu trẻ em nghiên cứu .87 Bản quyền tài liệu thuộc Thư viện Đại học Y Dược TP.HCM I TÀI LIỆU THAM KHẢO Tiếng Việt Bộ Y Tế (2015), "U lympho Hodgkin", Hướng dẫn chẩn đoán điều trị số bệnh lý huyết học, Bộ Y Tế, Hà Nội, tr 58-60 Bộ Y Tế (2015), "Hội chứng rối loạn sinh tủy", Hướng dẫn chẩn đoán điều trị số bệnh lý huyết học, Bộ Y Tế, Hà Nội, tr 90-91 Cao Trần Thu Cúc (2013), Đặc điểm Ferritin Triglyceride bệnh nhân hội chứng thực bào máu tuần điều trị công theo phác đồ HLH - 2004 Bệnh viện Nhi Đồng từ 1/2011 - 4/2013, Đại học Y Dược TPHCM, TP HCM Nguyễn Hoàng Phùng Hà (2017), Đặc điểm Hội chứng thực bào máu không nhiễm Epstein-Barr virus Bệnh viện Nhi Đồng 1, Đại học Y Dược TPHCM, TP HCM Hastings CA, Torkildson JC, Agrawal AK (2016), "Bệnh bạch cầu cấp", Cẩm nang huyết học ung thư nhi khoa: Bệnh viện Nhi Trung tâm Nghiên cứu Oakland, NXB Y học, Hà Nội, tr 164 Võ Thị Kim Hoa, Nguyễn Tấn Bỉnh (2016), "Suy tủy xương", Bệnh lý huyết học lâm sàng điều trị, Bộ môn Huyết học ĐH Y Dược TPHCM, NXB Y học, tr 247-261 Huỳnh Văn Mẫn, Nguyễn Tấn Bỉnh (2015), "Bệnh bạch cầu cấp", Bài giảng Huyết học lâm sàng, NXB Y học, TP Hồ Chí Minh, tr 212 Lâm Thị Mỹ (2007), "Đặc điểm máu trẻ em", Nhi khoa Chương trình Đại học tập 2, NXB Y học, TP Hồ Chí Minh, tr 175 Lâm Thị Mỹ (2013), "Hội chứng xuất huyết", Phác đồ điều trị Nhi khoa, BV Nhi đồng 1, TP Hồ Chí Minh, tr 865 10 Lâm Thị Mỹ (2013), "Hội chứng thực bào máu", Phác đồ điều trị Nhi khoa, Bệnh viện Nhi Đồng 1, TP Hồ Chí Minh, tr 917-923 11 Lâm Thị Mỹ, Nguyễn Thị Mai Lan (2011), "Tiếp cận thiếu máu trẻ em", Thực hành lâm sàng chuyên khoa Nhi, NXB Y học, TP Hồ Chí Minh, tr 291 12 Huỳnh Nghĩa (2016), "Bạch cầu cấp dòng lympho trẻ em", Bệnh lý Huyết học - Lâm sàng điều trị, NXB Y học, TP Hồ Chí Minh 13 Huỳnh Nghĩa (2016), "Bạch cầu cấp dòng tủy trẻ em", Bệnh lý huyết học: Lâm sàng Điều trị, NXB Y học, TP Hồ Chí Minh, tr 266 14 Trương Mỹ Hạnh Trâm (2009), Đặc điểm hội chứng giảm ba dòng tế bào máu ngoại biên BV Nhi đồng 1, Đại học Y Dược, TP Hồ Chí Minh Tuân thủ Luật Sở hữu trí tuệ Quy định truy cập tài liệu điện tử Ghi rõ nguồn tài liệu trích dẫn Bản quyền tài liệu thuộc Thư viện Đại học Y Dược TP.HCM II 15 Phạm Quý Trọng (2015), "Đại cương sinh lý tạo máu", Bài giảng Huyết học lâm sàng, NXB Y học, TP Hồ Chí Minh, tr 3-20 16 Nguyễn Quang Tùng, Nguyễn Ngọc Dũng, Nguyễn Lan Phương, et al (2005), "Bước đầu nghiên cứu số đắc điểm máu tủy xương bệnh nhân giảm dòng máu ngoại vi", Viện Huyết học - Truyền máu, tr 1-6 Tiếng Anh 17 Ahmad A, Idrees M, Afridi IG, et al (2016), "To determine the etiology and frequency of Pancytopenia in pediatric population and compare it with other studies" KJMS, 9(2), pp 186-190 18 Akinosoglou KS, Solomou EE, Gogos CA (2012), "Malaria: a haematological disease" Hematology, 17(2), pp 106-114 19 Al-Samkari H, Berliner N (2018), "Hemophagocytic Lymphohistiocytosis" Annual Review of Pathology: Mechanisms of Disease, 13(1), pp 27-49 20 Alim M, Kumar A, N.Verma, et al (2016), "A prospective observational study on clinico-etiological profile of pancytopenia in children" Pediatric Hematology Oncology Journal, 1(2), pp S20 21 Arceci RJ, Aplenc R (2004), "Acute myelogenous leukemia in children", Wintrobe's clinical hematology 11th, Lippincott Williams and Wilkins, Philadelphia, pp 2169-2181 22 Arceci RJ, Woods WG, Kean LS (2006), Acute myeloid leukemia, Blackwell Publishing 23 Bae M-H, Cho Y-U, Kim B, et al (2015), "Pancytopenia or Bicytopenia in a Korean Tertiary Care Center; Etiological Profile Based on Bone Marrow Examination and Suggestion for Diagnostic Approach" Blood Journal, 126(23) 24 Bain BJ, Clark DM, Wilkins BS (2010), "The normal bone marrow 4th", Bone Marrow Pathology, Wiley-Blackwell, UK, pp 31 25 Bashawri LA (2002), "Bone marrow examination Indications and diagnostic value" Saudi Medical Journal, 23(2), pp 191-196 26 Beck N (2009), "Pancytopenia and Bicytopenia", Diagnostic Hematology, Springer, London, pp 298 27 Bhatnagar SK, Chandra J, Narayan S, et al (2005), "Pancytopenia in children: etiological profile" Journal Of Tropical Pediatrics, 51(4), pp 236-239 28 Boxer L, Dale DC (2002), "Neutropenia: causes and consequences" Seminars in Hematology, 39(2), pp 75-81 Tuân thủ Luật Sở hữu trí tuệ Quy định truy cập tài liệu điện tử Ghi rõ nguồn tài liệu trích dẫn Bản quyền tài liệu thuộc Thư viện Đại học Y Dược TP.HCM III 29 Breatnach F, Chessells JM, Greaves MF (1981), "The aplastic presentation of childhood leukaemia: a feature of common-ALL" British journal of haematology, 49(3), pp 387-93 30 Cherry DA, Jelic TM (2011), "Bone Marrow Basics", Bone Marrow: A Practical Manual, Landes Bioscience, Texas, pp 15 31 Chhabra A, Chandar V, Patel A, et al (2012), "Clinico-aetiological profile of pancytopenia in paediatric practice" Journal, Indian Academy of Clinical Medicine, 13(4), pp 282-285 32 Clark JJ, Smith FO, Arceci RJ (2003), "Update in childhood acute myeloid leukemia: recent developments in molecular basis of disease and novel therapies" Curr Opin Hematol, 10(1), pp 31-39 33 David W (2009), "Acquired Platelet Defects", Nathan and Oski's Hematology of Infancy And Childhood 7th, Elsevier, Canada 34 Dinauer MC, Newburger PE (2009), "The Phagocyte System and Disorders of Granulopoiesis and Granulocyte Function", Nathan and Oski's Hematology and Oncology of Infancy and Childhood 7th, Elsevier, Canada 35 Dubey SRK, Patel SK, Arya AK, et al (2016), "Clinico-etiological spectrum of pancytopenia in hospitalized children" International Journal of Contemporary Pediatrics, 3(1), pp 169-172 36 Erlacher M, Strahm B (2015), "Missing cells: pathophysiology, diagnosis, and management of (pan)cytopenia in childhood" Frontiers in Pediatrics, 3(64) 37 European Group for Blood and Marrow Transplantation (2010), The complete treatment algorithm for SAA, pp 38 Fanconi Anemia Research Fund (2014), Fanconi Anemia: Guidelines for Diagnosis and Management 4th, Fanconi Anemia Research Fund, pp 30 39 Getta HA (2010), "The Role of the Bone Marrow Study in Typhoid Fever with Pancytopenia" Zanco J Med Sci., 14(36-39) 40 Gupta V, Tripathi S, Tilak V, et al (2008), "A study of clinico-haematological profiles of pancytopenia in children" Tropical Doctor, 38, pp 241 – 243 41 Guyton AC, Hall JE (2006), "Textbook of Medical Physiology", Elsevier, pp 422 42 Hoffbrand AV, Moss PAH, Pettit JE (2006), "Aplastic anaemia and bone marrow failure", Essential Haematology 5th, Blackwell Publishing, Massachusetts, pp 241-244 43 Hughes WT, Armstrong D, Bodey GP, et al (2002), "Guidelines for the Use of Antimicrobial Agents in Neutropenic Patients with Cancer - IDSA" Clinical Infectious Diseases, 34, pp 730-751 Tuân thủ Luật Sở hữu trí tuệ Quy định truy cập tài liệu điện tử Ghi rõ nguồn tài liệu trích dẫn Bản quyền tài liệu thuộc Thư viện Đại học Y Dược TP.HCM IV 44 Hutter JJ (2010), "Childhood Leukemia" Pediatrics in Review, 31(6) 45 Ishtiaq O, Baqai HZ, Anwer F, et al (2004), "Patterns of pancytopenia patients in a general medical ward and a proposed diagnostic approach" Journal of Ayub Medical College, 16(1), pp 08-13 46 Jan AZ, Zahid B, Ahmad S, et al (2013), "Pancytopenia in children: A 6-year spectrum of patients admitted to Pediatric Department of Rehman Medical Institute, Peshawar" Pakistan Journal of Medical Sciences, 29(5), pp 11531157 47 Janus J, Moerschel S (2010), "Evaluation of Anemia in Children" American Family Physician, 81(12), pp 1462-1471 48 Jha A, Sayami G, Adhikari RC, et al (2008), "Bone marrow examination in cases of pancytopenia" Journal of the Nepal Medical Association, 47(169), pp 12-17 49 Khan FS (2012), "Bone marrow examination of pancytopenic children" J Pak Med Assoc, 62(7), pp 660-663 50 Khunger JM, Arulselvi S, Sharma U, et al (2002), "Pancytopenia a clinico haematological study of 200 cases" Indian Journal of Pathology and Microbiology, 45(3), pp 375-379 51 Killick SB, Bown N, Cavenagh J, et al (2016), "Guidelines for the diagnosis and management of adult aplastic anaemia" British journal of haematology, 172(2), pp 187-207 52 Kinlen LJ (1994), "Trends in cancer incidence and mortality: cancer surveys 1994" Cold Spring Habor Laboratory press, pp 475-491 53 Kliegman RM, Stanton BF, Geme JS, et al (2015), Nelson Textbook of Pediatrics, Elsevier, Philadelphia, pp 3563 54 Laman M, Aipit S, Bona C, et al (2015), "Ultrasonographic assessment of splenic volume at presentation and after anti-malarial therapy in children with malarial anaemia" Malaria Journal, 14, pp 219 55 Lanzkowsky P (2011), "Bone marrow failure", Manual of Pediatric Hematology and Oncology 5th, Elsevier, Philadelphia, pp 141 56 Lanzkowsky P, Lipton J, Fish J (2005), Lanzkowsky's Manual of Pediatric Hematology and Oncology, Elsevier, California, pp 95-134 57 Lee GR (1999), "Acquired hemolytic anemia from direct effects of infection, chemical or physical agents", Hematology 10ed, Williams and Wilkins, Baltimore, pp 1289-1304 58 Liesveld JL (2001), "Acute myelogenous leukemia 6th", William Hematology 59 Linet MS, Devesa SS (2002), "Epidemioly of leukemia: overview and patterns of occurence", Leukemia, Saunders, Philadelphia, pp 131-151 Tuân thủ Luật Sở hữu trí tuệ Quy định truy cập tài liệu điện tử Ghi rõ nguồn tài liệu trích dẫn Bản quyền tài liệu thuộc Thư viện Đại học Y Dược TP.HCM V 60 Matloub YH, Brunning RD, Arthur DC, et al (1993), "Severe aplastic anemia preceding acute lymphoblastic leukemia" Cancer, 71(1), pp 264-8 61 Meckler G, Lindemulder S (2009), "Fever and Neutropenia in Pediatric Patients with Cancer" Emergency Medicine Clinics of North America, 27(3), pp 525544 62 Memon S, Shaikh S, Nizamani A (2008), "Etiological spectrum of pancytopenia based on bone marrow examination in children" Journal of the College of Physicians and Surgeons Pakistan, 18(3) 63 Moonim M, Porwit A (2011), "Normal bone marrow histology", Blood and Bone Marrow Pathology, Elsevier, Philadelphia, pp 60 64 Naseem S, Varma N, Das R, et al (2011), "Pediatric patients with bicytopenia/pancytopenia: Review of etiologies and clinico-hematological profile at a tertiary center" Indian J Pathol Microbiol, 54(1), pp 75-80 65 Niazi M, Fazl-i-Raziq (2004), "The Incidence of underlying Pathology in Pancytopenia" Journal of Postgraduate Medical Institute, 18, pp 76-79 66 NICE clinical guideline (2013), Feverishillness in children: assessment and initial management in children younger than years, pp 67 Parlak E, Tan H (2015), "Pancytopenia due to linezolid treatment" Turk Pediatri Ars, 50(3), pp 185-188 68 Patel RR, Tambekar M, Dhar R (2018), "Clinico-hematological analysis of pancytopenia in adults – A two year prospective study" Annals of Pathology and Laboratory Medicine, 5(2) 69 Pathak R, Sharma A, Khanal A (2010), "Enteric fever with severe pancytopenia in a four year girl" J Nepal Med Assoc, 50(180), pp 313-315 70 Pine M, Walter AW (2010), "Pancytopenia in hospitalized children: a five-year review" J Pediatr Hematol Oncol, 32(5), pp 192-194 71 Qamar U, Aijaz J (2013), "Haematological changes associated with typhoid fever" Rawal Medical Journal, 38(1), pp 33 72 Raja S, Suman FR, Scott JX, et al (2015), "Pancytopenia – (?) An obstacle in the diagnosis and outcome of pediatric acute lymphoblastic leukemia" South Asi an Journal of Cancer, 4(2), pp 68-71 73 Riley RS, Williams D, Ross M, et al (2009), "Bone Marrow Aspirate and Biopsy: A Pathologist’s Perspective - Interpretation of the Bone Marrow Aspirate and Biopsy" Journal of Clinical Laboratory Analysis, 23, pp 259 - 307 74 Rudolph C, Rudolph A, Lister G, et al (2011), Rudolph's Pediatrics, McGrawHill, New York, pp 1542 75 Sahai S (2013), "Lymphadenopathy" Pediatrics in Review, 34(5), pp 216 Tuân thủ Luật Sở hữu trí tuệ Quy định truy cập tài liệu điện tử Ghi rõ nguồn tài liệu trích dẫn Bản quyền tài liệu thuộc Thư viện Đại học Y Dược TP.HCM VI 76 Sailo L, Pradhan D, Nongthombam R, et al (2014), "Disseminated intravascular coagulation in malaria: A case report" Niger Med J, 55(2), pp 171-172 77 Sharif M, Masood N, Haq MZu, et al (2014), "Etiological spectrum of pancytopenia based on bone marrow examination in children" Journal of Rawalpindi Medical College, 18(1), pp 61-64 78 Sharma R, Nalepa G (2016), "Evaluation and Management of Chronic Pancytopenia" Pediatr Rev, 37(3), pp 101-111 79 Singh G, Agrawal DK, Agrawal R, et al (2016), "Etiological Profile of Childhood Pancytopenia with Special References to Non Malignant Presentation" International Journal of Medical Research Professionals, 2(2), pp 204-208 80 Skokowa J, Germeshausen M, Zeidler C, et al (2007), "Severe congenital neutropenia: inheritance and pathophysiology" Curr Opin Hematol, 14(2), pp 181 81 Subrahmanyam Y, Padma M (2013), "Pancytopenia a Three Years Evaluation" International Journal of Science and Research, 4(12), pp 205 - 210 82 Sung L, Johnston DL (2012), "Approach to febrile neutropenia in the general paediatric setting" Paediatrics and Child Health, 12(1), pp 19-21 83 Tekwani D, Bawa S, Joshi R, et al (2017), "Clinico-Haematological Analysis of Pancytopenia in Adults" Journal of Medical Science and Clinical Reseach, 5(3), pp 19020 - 19026 84 Tilak V, Jain R (1999), "Pancytopenia - A clinico-hematologic analysis of 77 cases" Indian J Pathol Microbiol, 42(4), pp 399-404 85 Travlos GS (2006), "Histopathology of Bone Marrow" Toxicologic Pathology, 34, pp 56 – 598 86 Tufail A, Hashmi MA, Ahmad I, et al (2017), "Clinico-Etiological Spectrum of Pancytopenia in Children Presenting in Allied Hospital, Faisalabad" APMC, 11(2), pp 126-131 87 Vinoth PN, Thomas KA, Selvan SM, et al (2011), "Hemophagocytic syndrome associated with Plasmodium falciparum infection" Indian J Pathol Microbiol, 54(3), pp 594-596 88 Waris R, Shahid G, Khalid ST, et al (2017), "Aetiology of Cytopenias in Children Admitted to a Tertiary Care Hospital" JMDC, 6(2), pp 104-109 89 Weinzierl EP, Arber DA (2013), "Bone marrow evaluation in new-onset pancytopenia" Human Pathology, 44(6), pp 1154 – 1164 90 Whitlock JA, Gayson PS (2004), "Acute lymphoblastic leukemia in children", Wintrobe's Clinical Hematology, Lippincott Williams and Wilkins, Philadelphia, pp 2169-2181 Tuân thủ Luật Sở hữu trí tuệ Quy định truy cập tài liệu điện tử Ghi rõ nguồn tài liệu trích dẫn Bản quyền tài liệu thuộc Thư viện Đại học Y Dược TP.HCM VII 91 WHO (2008), "Interpreting Growth Indicators", Training Course on Child Growth Assessment: WHO Child Growth Standards, WHO, Geneva, pp 14 92 WHO (2008), "Myelodysplastic Syndromes", WHO classification of Tumours of Haematopoietic and Lymphoid Tissues, WHO, Geneva, pp 88-107 93 Wu J, Cheng YF, Zhang LP, et al (2011), "[Clinical features and etiological spectrum in children with pancytopenia]" Zhongguo Dang Dai Er Ke Za Zhi, 13(9), pp 718-21 94 Yellinedi S, Karanam S, Gowdar G (2016), "Clinico-hematologic profile of megaloblastic anemia in children" International Journal of Contemporary Pediatrics, 3(1), pp 28-30 Tuân thủ Luật Sở hữu trí tuệ Quy định truy cập tài liệu điện tử Ghi rõ nguồn tài liệu trích dẫn Bản quyền tài liệu thuộc Thư viện Đại học Y Dược TP.HCM VIII PHỤ LỤC Mẫu phiếu thu thập liệu STT:…………………… Số hồ sơ:……………… Ngày lấy liệu:…………………… Ngày tháng năm sinh: STT Tên biến Giá trị biến Giới Nam Nữ Tuổi (tháng tuổi) Địa TPHCM Ngoài TPHCM Chuyển viện Có Khơng Cân nặng kg Chiều cao cm Tiền gia đình Suy tủy Dị tật hình thể Sắc tố da MDS AML Dị tật chi Khác Thời gian chẩn đoán bệnh Từ khởi bệnh đến nhập viện: (ngày) Từ nhập viện đến tủy đồ: (ngày) 10 Triệu chứng Xanh xao Sốt Xuất huyết Khác:…………… 11 Lý khám Xanh xao Sốt Xuất huyết Khác:…………… 12 Sốt Có Khơng Sốt trước nhập viện (ngày) Da Xuất huyết 14 15 Chiều cao gan bờ sườn phải Lách to Độ 16 Hạch to 17 Hb g/dL 18 HC lưới x 109/L 19 BC /µL 20 BCĐNTT /µL Có Tn thủ Luật Sở hữu trí tuệ Quy định truy cập tài liệu điện tử Ghi rõ nguồn tài liệu trích dẫn Niêm Cơ khớp 13 Nội tạng (cm) Độ Độ Độ Độ Không Não Bản quyền tài liệu thuộc Thư viện Đại học Y Dược TP.HCM IX STT Tên biến Giá trị biến 21 TC /µL 22 PMNB bất thường HC 23 Mật độ tủy Nghèo Trung bình 24 HC BC 25 Các dòng tế bào phát triển bất thường tủy Mật độ tế bào tủy Bình thường Nghèo 26 Tế bào lạ/tủy Blast 27 Nguyên nhân AML ALL Suy tủy Tủy giảm sản CRNN BC Thực bào HL HCTBM Nhiễm trùng 28 Tác nhân vi sinh Tuân thủ Luật Sở hữu trí tuệ Quy định truy cập tài liệu điện tử Ghi rõ nguồn tài liệu trích dẫn NHL CA/Blast LA Giàu Mẫu TC Giàu Ác tính MDS Lympho atypique Preleukemia Bản quyền tài liệu thuộc Thư viện Đại học Y Dược TP.HCM X PHỤ LỤC Phân loại ALL theo hình thái học tế bào Đặc điểm hình thái L1 L2 L3 Kích thước tế bào blast Nhỏ Lớn Lớn Nhiễm sắc thể Mịn, kết cụm Mịn Mịn Hình dạng nhân Đều, chẻ lõm Khơng đều, chẻ lõm Đều, có hình bầu dục trịn Hạt nhân Khó phân biệt không thấy Một nhiều, lớn, rõ ràng Một nhiều, lớn, rõ ràng Lượng bào tương Ít Trung bình Trung bình Bào tương nhuộm màu kiềm Nhạt Nhạt Đậm Không bào bào tương Thay đổi Thay đổi Nhiều Tỷ lệ xuất 85% – 89% 14% < 1% Tiên lượng Tốt Trung bình Xấu [12] Tuân thủ Luật Sở hữu trí tuệ Quy định truy cập tài liệu điện tử Ghi rõ nguồn tài liệu trích dẫn Bản quyền tài liệu thuộc Thư viện Đại học Y Dược TP.HCM XI PHỤ LỤC Phân loại AML theo hình thái học hóa tế bào FABa Hình thái học MPb SEc NSEd M0 Khơng có hạt ăn màu Azur, khơng biệt hóa - - - M1 Một vài hạt ăn mùa azur thể Auer, chưa trưởng thành ± ± - M2 Vài promyelcyte trưởng thành, thể Auer ++ ++ - M3 +++ +++ - M3V Nhiều hạt promyelo, nhiều thể Auer kiểu biến thể khơng hạt Acute promyelocytic leukaemia, tế bào có nhân khắc hình V sâu; gặp tế bào kiểu tăng hạt đặc trưng M4 ≥ 20% monocyte ++ ++ ++ ± - +++ M4E0 Tế bào monocytoid máu ngoại biên Tăng sinh trội tế bào Eosinophil M5 Monoblastic (M5 A) Promonocytic (M5 B) M6 Ưu erythoblast; loạn sinh HC - - - M7 Xơ tủy - - - Sinh thiết có blast loạn sản a: b French-American-British: phương pháp xếp loại Pháp-Mỹ-Anh : MP Myeloperoxidase; c: SE Specific esterase; d: NSE Non-specific esterase [13] Tuân thủ Luật Sở hữu trí tuệ Quy định truy cập tài liệu điện tử Ghi rõ nguồn tài liệu trích dẫn Bản quyền tài liệu thuộc Thư viện Đại học Y Dược TP.HCM XII PHỤ LỤC Phân loại MDS Tiêu chuẩn chẩn đoán Loạn sinh tủy STT Thể bệnh Thiếu máu dai dẳng Máu ngoại biên Thiếu máu (Refractory anemia: RA) Không blasts Tủy xương - Chỉ rối loạn dòng HC - Blasts < 5% - Nguyên HC sắt vòng < 15% Thiếu máu dai dẳng tăng Thiếu máu ngun HC sắt vịng Khơng blasts (Refractory anemia with ringed sideroblasts: RARS) - Chỉ rối loạn dòng HC - Nguyên HC sắt vòng ≥ 15% - Blasts < 5% Giảm tế bào dai dẳng có Giảm tế bào (2 - Rối loạn ≥ 10% tế bào rối loạn nhiều dịng tế dịng) dòng tế bào tủy bào (Refractory cytopenia Blasts ± - Blasts tủy < 5% with multilineage Thể Auer: không - Không thấy thể Auer dysplastic: RCMD) Monocytes < 1G/L - Nguyên HC sắt vòng < 15% Giảm tế bào dai dẳng có rối loạn nhiều dịng tế bào tăng nguyên HC sắt vòng (Refractory cytopenia with multilineage dysplastic and ringed sideroblasts: Giảm tế bào (2 - Rối loạn ≥ 10% tế bào dòng) ≥ dòng tế bào tủy Blast: - Blasts tủy < 5% Thể Auer: khơng - Ngun HC sắt vịng ≥ 15% Monocytes < 1G/L - Không thấy thể Auer RCMD - RS) Thiếu máu dai dẳng có tăng mức blast – (Refractory anemia with exccess blasts1: RAEB - 1) Tuân thủ Luật Sở hữu trí tuệ Quy định truy cập tài liệu điện tử Ghi rõ nguồn tài liệu trích dẫn Giảm tế bào - Rối loạn dòng hay Blasts < 5% nhiều dòng tế bào tủy Monocytes