To Long Thuat HoaiVan 10

sức mạnh vật chất, vừa khái quát hóa sức mạnh tinh thần, làm nổi bật khí thế quật. khởi, hào hùng của thời đại[r]

(Thuật Hoài)

Ph¹m Ngò L·o

Tiết PPCT: 37

Trường THPT Mỹ Đức B Giáo viên: Nguyễn Thị Thu Hằng

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

(1255-1320)

- Quê: Làng Phù Ủng, huyện

Đường Hào (nay là Ân Thi),

tỉnh Hưng Yên.

- Xuất thân từ 1 gia đình

thường dân về sau trở

thành tướng tài lập nhiều

chiến công lớn.

CH: Dựa vào tiểu dẫn SGK, nêu những nét

cơ bản về tác giả Phạm Ngũ Lão?

2 Tác phẩm:

Câu hỏi: Cắt nghĩa nhan đề và phát hiện thể

loại của bài thơ?

a Nhan đề: Thuật Hoài

- Thuật: Bày tỏ

- Hoài: Nỗi lòng

b Hoàn cảnh sáng tác:

- Phạm Ngũ Lão viết bài thơ này gần những

ngày quân Mông-Nguyên xâm lược nước

ta lần 2

=> Tỏ Lòng

II Đọc – Hiểu

* Đọc và chia bố cục:

- Đọc : Giọng điệu mạnh mẽ, hào hùng

- Bố cục :

quân đội nhà Trần.

II Đọc – Hiểu

1 Vẻ đẹp trang nam nhi và sức mạnh

quân đội nhà Trần:

a Trang nam nhi yêu nước thời Trần:

- “Hoành sóc”: Cắp ngang ngọn giáo.

(Dịch thơ: “Múa giáo” mới chỉ thể hiện

hành động mà chưa thấy được tư

thế)

 Tư thế: Con người hiên ngang lẫm

liệt, vững chãi và tự tin.

- Bối cảnh con người xuất hiện:

+ Không gian: “Giang sơn”- Rộng lớn

nâng tầm vóc người anh hùng ngang

tầm vũ trụ.

+ Thời gian: “Kháp kỷ thu”- kéo dài

ròng rã, mà vẫn không mệt mỏi.

 Qua nghệ thuật cách điệu, khoa

trương , người anh hùng vệ quốc hiện

lên với vẻ đẹp hiên ngang, oai hùng,

ẩn chứa sức mạnh tiềm tàng, ý chí

sắt đá, không gì lay chuyển.

CH: So sánh bản dịch thơ và phiên

âm chỉ ra tư thế của vị võ tướng qua câu thơ 1?

CH: Tư thế hiên ngang ấy được đặt trong bối cảnh không gian và thời gian nào?

CH: Qua đây ta thấy người anh hùng vệ quốc hiện lên với vẻ đẹp của dáng dấp và ý chí ra sao?

b Sức mạnh quân đội nhà Trần:

- Ba quân: Sức mạnh như hổ báo, khí thế

mạnh mẽ hùng dũng nuốt trôi trâu

- Nghệ thuật so sánh phóng đại: cụ thể hóa

sức mạnh vật chất, vừa khái quát hóa sức mạnh tinh thần, làm nổi bật khí thế quật

khởi, hào hùng của thời đại

 Qua 2 câu đầu: Tráng trí cá nhân hòa

chung với hào khí thời đại Đó là thời đại

cao đẹp sản sinh ra những con người cao đẹp

CH: Em có cảm nhận gì về sức mạnh của quân đội nhà Trần qua

hình ảnh: “Ba quân khí mạnh nuốt

trôi trâu”?

CH: Qua 2 câu thơ đầu, hình ảnh con người cá nhân và thời đại hiện lên trong sự tương đồng như thế nào?

2 Nỗi lòng nhà thơ

a Quan niệm về công danh:

- Trí làm trai trong XHPK: Lập công (để lại

sự nghiệp), lập danh (để lại tiếng thơm)

- Quan niệm của nhà thơ: Coi công danh

như món nợ phải trả, nghĩa vụ phải hoàn thành với nước, với dân

 Qua “nợ công danh” ta thấy được ý thức

trách nhiệm của nhà thơ về non sông đất nước, khát vọng hiến dâng mãnh liệt và không có giới hạn

CH: Qua cụm từ “Công danh nam tử”, hãy cho biết người xưa quan niệm thế nào về chí làm trai?

CH: Vậy nhà thơ quan niệm ra sao

về “công danh” qua câu thơ thứ 3?

CH: Phạm Ngũ Lão là vị tướng tài

đã từng lập nhiều chiến công lớn cho đất nước vậy mà vẫn coi mình còn mắc nợ “công danh”, qua đó giúp em hiểu gì về con người nhà thơ?

b Nhân cách cao đẹp:

như Vũ Hầu-người nổi tiếng nhân đức, mưu lược, có tài dùng binh, giúp Lưu Bị lập nên nhà Thục.

 Cái “thẹn” làm nên một nhân cách lớn với hoài bão lớn về tài năng, mưu lược, lập được nhiều chiến công lớn cho đất nước.

CH: Ở câu thơ cuối, nhà thơ nhắc tới cái “thẹn”, vì sao lại thẹn? Qua nỗi thẹn ấy, ta hiểu thêm điều gì về nhân cách nhà thơ?

III Tổng Kết

- Nội dung: Hào khí Đông A thể hiện qua vẻ

đẹp trang nam nhi thời Trần với khí phách hiên ngang, ý thức trách nhiệm, hoài bão lớn lao, hòa chung với khí thế của thời đại

- Nghệ thuật: Bài thơ ngắn gọn, hàm súc

với hình ảnh thơ lớn lao, kỳ vỹ

CH: Qua những nội dung phân tích trên, hãy rút ra những giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ “Tỏ Lòng”?

Củng cố, Luyện tập

CH: Theo em lý tưởng sống của trang nam nhi thời Trần trong bài thơ có ý nghĩa như thế nào đối với tuổi trẻ hôm nay?

Dặn Dò

của Phạm Ngũ Lão?

• Đọc, soạn bài “Cảnh Ngày hè” của Nguyễn

Trãi theo câu hỏi SGK, Trang 118,119