Sáng kiến kinh nghiệm giúp trẻ phát âm tốt chữ X và chứ S

Sáng kiến kinh nghiệm giúp trẻ phát âm tốt chữ X và chứ S

I/ ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong những năm đầu của cuộc sống, trẻ em chỉ học nói, sự rèn luyện một cách

cơ bản ngôn ngữ nói là nền tản tốt nhất, là sự chuẩn bị tốt nhất để các trẻ tiến đến bước

tiếp theo đó là : “nắm được ngôn ngữ viết “ và điều đó được Pê xta-lôtxi khẳng định:

“Đứa bé phải học nói trước khi học đọc “ Vì thế không thể nào dạy một em bé học đọc

, học viết khi em chưa biết nói hay em nói sai, phát âm sai Nhưng khi dạy trẻ học nói tôi đã gặp nhiều khó khăn Nguyên nhân chính là do bộ máy phát âm của trẻ ở độ tuổi này chưa hoàn thiện, bên cạnh đó còn có cả nguyên nhân do người lớn phát âm sai nên trẻ bắt chước theo, đặc biệt là khi dạy trẻ phát âm X,S, tôi nhận thấy trẻ rất khó nhận biết

và thường phát âm sai Để khắc phục những khó khăn trên, tôi chọn đề tài “ Rèn phát âm chữ X_S cho trẻ 5 tuổi

II/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ :

Là giáo viên dạy lớp lớn, thực tế ở lớp có một số trẻ phát âm chưa chuẩn xác VD: Phát âm: Nước sôi - nước xôi, hoa sen – hoa xen, màu xanh – màu sanh

Vậy làm thế nào cho những trẻ trên phát âm chuẩn xác, nói rõ tiếng có chứa chữ

X, S để trẻ có nền tảng trong giao tiếp và bước vào cấp học trên Đây là câu hỏi, là nổi băn khoăn mà tôi luôn trăn trở, luôn tìm tòi suy nghĩ để tìm ra biện pháp tốt nhất khắc phục tình trạng trên Dưới đây là một số biện pháp mà tôi đã áp dụng trong năm học qua

về việc giúp trẻ 5 tuổi phát âm rõ x-s

1 Cô giáo phải tự rèn luyện phát âm chuẩn xác X_S :

Muốn trẻ phát âm đúng trước tiên cô phải là người phát âm chuẩn xác, bởi cô là người trực tiếp dạy trẻ Tôi ý thức được điều đó và luôn chú tâm tập luyện phát âm nhất

là vào sáng sớm, vào thời gian rỗi bằng cách nhẩm đọc nhiều bài thơ, bài đồng dao, bài

ca dao, tục ngữ, bài hát, câu đố… chứa nhiều từ có chữ X_S

Ví dụ : a/ câu đố : Áo đỏ , áo xanh

Sần sùi da cóc Bên trong bột lọc Lại bọc hòn son

b/ Chuyện : Hạt đỗ sót của Nguyễn Thị Thư c/ Thơ : Bắp cải xanh …

Khi giao tiếp với mọi người, với trẻ, tôi luôn chú ý phát âm phân biệt rạch ròi giữa X_S Sau một thời gian cố gắng tôi đã phát âm rõ ràng, tự tin giao tiếp với mọi

người cũng như với trẻ một cáh chuẩn xác mà không cần phản xạ, nhắc nhở của bản thân mỗi khi nói từ có chữ X,S

2 Sửa sai lỗi phát âm X_S thông qua hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái

Khi cho trẻ làm quen với X_S tôi cố gắng đọc mẫu to, rõ âm thật chuẩn, để trẻ nghe rõ cách đọc đồng thời nêu rõ cách phát âm chữ X-S cho trẻ hiểu và cho trẻ phát

âm nhiều lần

Cô đứng đối diện với trẻ nhất là những trẻ yếu, để nhìn vào khuôn miệng trẻ, lắng nghe và sửa sai cho trẻ.Thu hút trẻ tham gia vào trò chơi hoạt động như trò chơi:

Ai đúng: Cho trẻ đọc bài thơ:

Trong đầm gì đẹp bằng sen.

Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng

Nhị vàng bông trắng lá xanh…

Bạn nào chọn giỏi chọn nhanh chữ X (S)

Trẻ nghe và chọn đúng chữ cái “X” hoặc “S” giơ lên cao, đọc to, rõ Khuyến khích trẻ tự phát hiện và sửa sai cho nhau Thêm vào đó trẻ được chơi trò chơi: Tìm chữ:Tôi chuẩn bị bài thơ do tôi tự sáng tác hoặc sưu tầm, có chứa nhiều từ có chứa chữ

X-S (được viết bằng chữ to) yêu cầu trẻ đọc thuộc thơ và gạch chân chữ cái vừa học.

VD: “Những chú chẫu chuộc

Ngồi trên lá sen

Những cô ếch xanh

Ngồi trên lá súng

Cả dàn nhạc trống

Khua gõ tưng bừng

Săn sắt diễu hành

Khoe cờ ngũ sắc

Cá rô cá diếc

Khiêu vũ lao xao

Tít tận trời cao

Trăng sao ngó xuống.”

Hoặc: Tranh có hình vẽ và chữ viết kèm theo

“Xa xa là núi

Suối chảy ra sông

Sông chảy ra biển.

Thuyền chạy trên sông”

Ngoài ra tôi còn tổ chức cho trẻ chơi Tìm chữ, đọc chữ…Qua các trò chơi đó trẻ lại khắc sâu thêm cách phát âm nhưng vẫn vui vẻ, nhẹ nhàng, thoả mái

3 Rèn trẻ phát âm chữ cái X_S thông qua các hoạt động khác.

Chẳng hạn ở hoạt động GDAN tôi không những dạy trẻ hát đúng nhạc ,rõ lời ,mà còn dạy trẻ hát chuẩn các từ, đặc biệt với các bài hát có nhiều câu nhiều từ có phụ

âm đầu là X-S

VD: Bài Mùa Xuân có câu: “Mùa Xuân hoa khoe sắc ”

Bài Lý Cây Xanh có câu: “Cái cây xanh xanh thì lá cũng xanh ”

Bài Bầu Trời Xanh có câu: “Em yêu bầu trời xanh xanh, yêu đám mây hồng hồng”

Bài Đếm Sao có câu : “Một ông sao sáng, hai ông sáng sao.

Ba ông sao sáng, sáng chiếu muôn ánh vàng…”

Trong hoạt động LQVH ,tôi đặc biệt chú ý đến các bài thơ, câu thơ có phụ âm X_S như:

Bài Chiếc Cầu Mới: “Trên dòng sông trắng….

….Xình xịch qua cầu”

Bài Nàng Tiên Ốc: “Sân nhà sao sạch quá

Đàn lợn đã được ăn.”

Bài Hạt Gạo Làng Ta: “Hạt gạo làng ta ….

….Trong hồ nước đầy”

Trong hoạt động TDGH, tôi sửa cách phát âm cho trẻ bằng cách dán chữ cái X_S

để trẻ vừa kết hợp phát âm vừa bật nhảy qua các vòng thể dục hoặc bật tách chân khép chân hoặc lăn bóng theo đường dích dắc.Ngoài ra tôi còn chú ý sửa sai lỗi phát âm của trẻ ở phụ âm X_S qua các hoạt động TH, MTXQ, LQVT…

Các hoạt động sửa lỗi phát âm luôn được tiến hành ở mọi lúc mọi nơi, cả khi trẻ quan sát các sự vật hiện tượng xung quanh, khi trẻ nêu lên nhận xét của mình.Chẳng

hạn: Trời hôm nay sao mà ‘sanh’ thế? Con “xâu” đang bò trên chiếc lá màu vàng kia kìa

… Tôi sửa ngay cho trẻ, và cho trẻ nói lại câu cô đã sửa một cách chậm rãi, từ từ

Tôi còn kết hợp với phụ huynh để sửa lỗi cho trẻ Tôi gặp phụ huynh, đặc biệt là phụ huynh của trẻ chưa phát âm được X_S động viên khuyến khích họ mua băng, đĩa có các bài đồng dao, bài hát, câu chuyện,bài thơ… có chứa các chữ X_S để trẻ nghe, hát theo, đọc theo Tôi còn nhắc nhở phụ huynh thường xuyên chú ý tới lời nói, cách phát

âm của mọi người trong gia đình, bởi trẻ con có tính bắt chước rất máy móc Như vậy việc phối hợp một cách tự nhiên giữa nhà trường và gia đình tạo cho trẻ có môi trường phát âm chuẩn mà trẻ không hề hay biết

4/ Khuyến khích trẻ tự phát hiện và sửa lỗi phát âm cho nhau:

Tôi luôn gần gũi, giao tiếp với trẻ, yêu cầu trẻ chú ý lắng nghe để phát hiện chính bản thân trẻ hay bạn nào đó phát âm chưa đúng, tôi động viên những cháu phát âm đúng ,khích lệ những cháu phát hiện lỗi phát âm của bạn khác và nhắc nhỡ bạn sửa ngay

Ví dụ : Khi cho trẻ đọc bài thơ “Hạt gạo làng ta ” có câu :

”Hạt gạo làng ta

Có vị phù sa của sông Kinh Thầy

Có hương sen thơm…”

Khi phát hiện có một số trẻ đọc sai phụ âm S,X tôi yêu cầu trẻ đọc lại và hỏi trẻ : Đọc như thế đã đúng chưa? Tại sao chưa đúng ?vậy đọc như thế nào là đúng? tôi cho một trẻ đọc chuẩn đọc lại và cho các bạn nhận xét cách phát âm của bạn mình Với nhiều lần làm như vậy tôi đã giúp trẻ có thể tự phát hiện lỗi phát âm của mình và các bạn khác trong lớp

III/ KẾT QUẢ

Qua một thời gian thực hiện và theo dõi tôi nhận thấy những biện pháp trên đây rất có hiệu quả :

Bản thân cô giáo đã tự tin, phát âm chuẩn xác làm tăng hiệu quả giao tiếp, hiệu quả của bài giảng

100% trẻ nắm được yêu cầu phát âm chuẩn xác S, X thông qua hoạt động LQCC

Lỗi phát âm của trẻ về S,X không còn nữa nhờ quá trình rèn luyện mọi lúc mọi nơi thông qua tất cả các hoạt động như hoạt động góc, hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều…

Đa số trẻ chú ý phát hiện và tự sửa sai lỗi phát âm một cách tự giác, hào hứng, thích thú

IV/BÀI HỌC KINH NGHIỆM

Qua quá trình dạy và rèn trẻ trong năm học qua, tôi rút ra được một số kinh nghiệm sau xin chia sẻ cùng các chị em đồng nghiệp:

- Cô giáo luôn có ý thức rèn luyện thường xuyên ở mọi lúc mọi nơi, luôn chú trọng lời nói khi giao tiếp với trẻ , với mọi người xung quanh

- Cô luôn gần gũi với trẻ, nắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý của từng trẻ, quan tâm, chú trọng tới lời nói của trẻ trong các hoạt động cũng như giao tiếp với bạn, với cô

và với mọi người để rèn luyện uốn nắn kịp thời

- Cô phải linh hoạt, sáng tạo và biết tận dụng mọi cơ hội để sửa chữa một cách nhẹ nhàng, kịp thời sao cho trẻ dễ nhớ, dễ tiếp nhận đồng thời phải biết kết hợp chặt chẽ với phụ huynh, thường xuyên rèn luyện cách phát âm cho trẻ khi trẻ ở nhà

Nguyễn Thị Thu Hằng