sử dụng powerpoint cho mục đích dạy học friday february 09 2007 đinh quang hiền phòng giáo dục phù yên thiết bị dạy học truyền thống và thiết bị dạy học hiện đại néi dung muèn ®­îc chia sî víi c¸c t

không thể sử dụng đơn lẻ từng thiết bị mà phải sử dụng theo hệ thống thiết bị dạy học đa phương tiện.. PhÇn thiÕt kÕ vµ sö dông gi¸o ¸n d¹y häc[r]

Friday, February 09, 2007

Nội dung muốn đ ợc chia sẻ với các Thầy, Cô

 Thiết bị dạy học

 Thiết bị dạy học truyền thống và thiết bị dạy

học hiện đại

 Môi tr ờng học tập đa ph ơng tiện

 Dạy học trong môi tr ờng học tập đa ph ơng

tiện

 Giáo án điện tử

đối t ợng vật chất mà ng ời GV sử dụng với t cách là ph

ơng tiện điều khiển hoạt động nhận thức của HV, còn

đối với HV thì đó là các nguồn tri thức, là các ph ơng tiện giúp HV lĩnh hội các khái niệm, định luật, thuyết khoa học.vv hình thành ở họ các kỹ năng, kỹ xảo,

1.2 Vị trí của TBGD trong quá trình dạy học

 Theo quan điểm lí luận dạy học hiện đại thì TBDH là 1

trong 6 thành tố chủ yếu của quá trình dạy học.

 TBDH chịu sự chi phối của nội dung và ph ơng pháp

dạy học Nội dung dạy học quy định những đặc điểm cơ bản của TBDH bởi lẽ TBDH phải tính đến một cách toàn diện các đặc điểm của nội dung, ch ơng trình Mỗi TBDH phải đ ợc cân nhắc, lựa chọn để đáp ứng đ ợc nội dung ch ơng trình, đồng thời cũng phải thoả mãn các yêu cầu về khoa học s phạm, kinh tế, thẩm mỹ và an

1.3 Các chức năng của TBDH trong quá trình dạy học

 Theo lí luận dạy học thì chức năng cơ bản của TBDH

trong quá trình dạy học thể hiện ở những điểm sau:

1 Sử dụng TBDH đảm bảo đầy đủ và chính xác

thông tin về các hiện t ợng, đối t ợng nghiên cứu, do đó làm cho chất l ợng dạy học cao hơn.

2 Sử dụng TBDH nâng cao đ ợc tính trực quan – cơ

sở của t duy trừu t ợng, mở rộng khả năng tiếp cận với các đối t ợng và hiện t ợng.

3 Sử dụng TBDH giúp tăng tính hấp dẫn, kích thích ham

muốn học tập, phát triển hứng thú nhận thức của học sinh.

4 Sử dụng TBDH giúp gia tăng c ờng độ lao động học tập

của HS và do đó cho phép nâng cao nhịp độ nghiên cứu tài liệu giáo khoa.

5 Sử dụng TBDH cho phép HS có điều kiện tự lực chiếm

lĩnh tri thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo (tự nghiên cứu

6 Sử dụng TBDH hợp lý hoá quá trình dạy học,

tiết kiệm đ ợc thời gian để mô tả

7 Sử dụng TBDH gắn bài học với đời sống thực tế,

học gắn với hành, nhà tr ờng gắn với xã hội

8 Sử dụng TBDH giúp hình thành nhân cách, thế

giới quan, nhân sinh quan, rèn luyện tác phong làm việc có khoa học

2 C¸c lo¹i h×nh thiÕt bÞ d¹y häc

 HiÖn nay trong danh môc TBDH cho bËc häc

phæ th«ng ViÖt Nam gåm c¸c lo¹i h×nh chÝnh nh sau:

1 Tranh ¶nh gi¸o khoa

8 Băng hình, đĩa hình

9 Phần mềm dạy học (mô hình mô phỏng, thí

nghiệm ảo, thí nghiệm mô phỏng )

10 Giáo án điện tử, Giáo án kỹ thuật số (Bài giảng

điện tử, Bài giảng kỹ thuật số)

11 Trang Web học tập

12 Phòng thí nghiệm ảo

TBDH truyền thống và TBDH hiện

đại

 Trong 12 loại hình thiết bị dạy học bộ môn ở

trên, thì thiết bị dạy học nào là thiết bị dạy học truyền thống, thiết bị dạy học nào là thiết bị dạy học hiện đại (TB nghe nhìn, TBDH có ứng dụng CNTT & TT) ?

 Đặc điểm của TBDH truyền thống ?

 Đặc điểm của TBDH hiện đại?

Trong 12 loại hình TBDH chính đã đ ợc nêu ở trên thì 4 loại

hình TBDH đầu đ ợc gọi là TBDH truyền thống với các đặc

 Các loại hình TBDH từ vị trí số 5 đến số 12 đ ợc gọi là

TBDH hiện đại (hay TBDH nghe nhìn hay TBDH có ứng dụng CNTT và TT)

 Các loại hình TBDH từ vị trí số 5 đến vị trí số 12 có

một đặc điểm chung và khác biệt là khi muốn khai thác

l ợng thông tin chứa đựng trong từng TBDH phải có thêm các máy móc chuyên dụng t ơng ứng Tất cả hệ thống đó ng ời ta quen gọi là các ph ơng tiện kĩ thuật dạy học đa ph ơng tiện (PTKTDHĐPT) hay hệ thống thiết bị giáo dục đa ph ơng tiện (HTTBGDĐPT).

So với các TBDH truyền thống thì các

PTKTDHĐPT (HTTBGDĐPT) có một số đặc điểm khác, đó là:

 1 Mỗi PTKTDHĐPT bao gồm 2 khối: Khối

mang thông tin và Khối chuyển tải thông tin t

ơng ứng

Khối mang thông tin Khối chuyển tải thông tin t ơng ứng

 Phim Slide, Phim chiếu bóng > Máy chiếu Slide, Máy chiếu phim

 Bản trong > Máy chiếu qua đầu

 Băng, đĩa ghi âm > Radio Cassette, Đầu đĩa CD, Máy tính

 Băng, đĩa ghi hình > Video, Đầu đĩa hình, Máy tính, Máy chiếu đa năng, Màn chiếu

 Phần mềm dạy học > Máy tính, Máy chiếu đa năng, Màn chiếu, Bảng

kỹ thuật số

 Giáo án điện tử (BGĐT,GAKTS)

 Trang Web học tập > Máy tính, Máy chiếu đa năng, Màn chiếu,

Bảng kỹ thuật số, mạng Internet

 Phòng thí nghiệm ảo > Máy tính, Máy chiếu đa năng, Màn chiếu,

Bảng kỹ thuật số, mạng Internet

2 Phải có điện l ới quốc gia

3 Đắt tiền gấp nhiều lần so với các TBDH truyền

thống

4 Phải có trình độ sử dụng và bảo quản tốt

5 Phải có phòng ốc chuyên biệt để lắp đặt, sử

dụng và bảo quản

ThiÕt kÕ vµ sö dông hiÖu qu¶ gi¸o ¸n ®iÖn tö

trong m«i tr êng häc tËp ®a ph ¬ng tiÖn

Cụng nghệ thụng tin và truyền thụng là

một phần tất yếu của cuộc sống chỳng ta

 Chỉ thị số 29/2001/CT-BGD&ĐT về tăng c ờng giảng

dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong ngành giáo dục giai đoạn 2001 -2005 nêu rõ: “CNTT và đa ph ơng tiện

sẽ tạo ra những thay đổi lớn trong hệ thống quản lý giáo dục, trong chuyển tải nội dung ch ơng trình đến ng

ời học, thúc đẩy cuộc cách mạng về ph ơng pháp dạy và

Tổng quan

Châu Á - Thái Bình Dương

và Thế giới đã thiết kế và sử dụng

giáo án điện tử cách đây 10 năm

Giáo án điện tử có ở Việt

Nam từ năm 2003

Nhiều câu hỏi và vấn đề đã được đặt ra

 Nhiều cán bộ quản lý giáo dục và giáo

viên chưa biết giáo án điện tử là gì ?

 Không biết thiết kế và sử dụng giáo

án điện tử như thế nào ?

 Đến lúc nào giáo án điện tử sẽ thay

Cã nh÷ng quan niÖm sai lÇm

Thiết kế giáo án điện tử quá đơn giản

Bất cứ nội dung gì cho vào máy vi tính 

kết nối với máy chiếu đa năng  Chiếu lên  Thế

là thành bµi gi¶ng điện tử (??!!)

Xuất hiện phương pháp dạy học thụ động

“Phương pháp nhìn – chép”, “Phương pháp đọc – chép”

Cú những tiết học, 45 phút thầy chỉ bấm máy

Trò chỉ nhìn và chép

 Quá thụ động, quá buồn

 Đâu là tiết dạy học tích cực

 Đánh giá giáo viên dạy giỏi thế nào

Môi trường học tập đa phương tiện

 Multimedia Teaching Learning

Environment

 Multimedia Learning Environment

I Mụi trường học tập đa phương tiện

1 Đa ph ơng tiện (Multimedia)

Multimedia có nghĩa là tổ hợp của nhiều ph ơng tiện gộp lại

2 Môi tr ờng học tập đa ph ơng tiện

Theo UNESCO Bangkok: Môi tr ờng học tập đa ph ơng tiện là

môi tr ờng học tập đ ợc trang bị, lắp đặt các ph ơng tiện truyền thông (Multimedia) và các điều kiện đảm bảo cho các ph ơng tiện đó hoạt động tốt

ở đó diễn ra t ơng tác đa chiều (GV, HS, Mỏy tớnh)

 Sự khác biệt giữa các loại hình thiết bị

dạy học truyền thống với các loại hình thiết bị dạy học hiện đại (Ví dụ: Giáo

án điện tử) là ở chỗ:

 Loại hình thiết bị dạy học hiện đại

không thể sử dụng đơn lẻ từng thiết bị

mà phải sử dụng theo hệ thống thiết bị dạy học đa phương tiện

Hệ thống thiết bị dạy học đa ph ơng tiện

đắt tiền:

 Máy tính + Máy chiếu đa năng + Màn chiếu

Bộ thiết bị daỵ học đa ph ơng tiện rẻ tiền nhất cũng gần 20.000.000đ

 Các tr ờng TH, THCS khó có điều kiện trang bị

trong điều kiện hiện nay

5 HÖ thèng thiÕt bÞ d¹y häc ®a ph ¬ng tiÖn rÎ

Giáo án điện tử

 E – Lesson Plan

II Giáo án điện tử

Giáo án điện tử là giáo án được thiết kế trờn

mỏy tớnh, chạy trên nền (hoặc đ ợc sự hỗ trợ) của một số phần mềm cụng cụ nào đú và đ ợc trình chiếu nội dung cho học sinh xem thông qua hệ thống dạy học đa phương tiện (máy tính – máy chiếu đa năng – màn chiếu; đầu chạy đĩa CD – vô tuyến truyền hình).

Thể hiện việc thiết kế và trình bày một giáo

án điện tử qua sơ đồ sau:

 Giáo án điện tử = Giáo án dạy học tích cực (Kế hoạch dạy học tích cực) + ứng dụng ICTs trong

dạy học

2 Qui trình thiết kế giáo án điện tử

(ThiÕt kÕ gi¸o ¸n d¹y häc tÝch cùc cã øng dông

 Bước 3: ThÓ hiÖn kÞch b¶n trªn m¸y vi tÝnh

 Bước 4: Xem xÐt, ®iÒu chØnh thÓ hiÖn thö trªn m¸y tÝnh (ch¹y thö), d¹y thö

 B íc 5: ViÕt b¶n h íng dÉn

Giáo án điện tử là tích hợp của giáo án truyền thốngđ ợc thiết kế theo

h ớng dạy học tích cực và

có ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông

 Nh vậy khi đánh giá việc thiết kế một giáo án

điện tử hấp dẫn và tiến hành một bài giảng điện

tử hiệu quả sẽ đánh giá 2 phần:

 a Phần thiết kế và sử dụng giáo án dạy học

tích cực

 Thể hiện cấu trúc của giáo án dạy học tích cực:

1 Mục đích, yêu cầu theo kiến thức (K), kỹ năng (S), thái độ (A),

viết tắt tổ hợp là KSA, hay KAS

2 Chuẩn bị thiết bị giáo dục: thiết bị giáo dục truyền thống và thiết

bị giáo dục có ứng dụng CNTT

3.Những ph ơng pháp biện pháp sẽ đ ợc phối hợp sử dụng

4.Tiến trình dạy học: giải quyết các nhiệm vụ nhận thức

Hoạt động nhận thức 1: Nội dung hoạt động

- Thao tác định h ớng của giáo viên:

- Thao tác thi công của HS:

 Cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ nhận thức 1 này

Hoạt động nhận thức 2: Nội dung hoạt động

- Thao tác định h ớng của giáo viên:

- Thao tác thi công của HS:

- Thao tác định h ớng của giáo viên:

- Thao tác thi công của HS:

 Cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ nhận thức 2 này

b PhÇn thiÕt kÕ vµ sö dông c«ng nghÖ th«ng tin vµ truyÒn

th«ng được bè trÝ thêi gian tèi thiÓu vµ phï hîp (sö dông hÖ thèng d¹y häc ®a ph ¬ng tiÖn, phÇn mÒm tr×nh diÔn )

III Sử dụng giáo án điện tử trong quá trình dạy học tích cực

 Giảng dạy bằng giáo án điện tử đ ợc đánh giá là

ý t ởng mới mang tính đón đầu và có nhiều cái đ ợc

 Cái đ ợc lớn nhất ở mỗi tiết giảng bằng giáo án điện tử

chính là một l ợng lớn kiến thức, hình ảnh trực quan

sinh động đ ợc chuyển tải đến học sinh.

 Rèn luyện cho học sinh không chỉ các kĩ năng

 Giáo viên có thể thực hiện đầy đủ các kênh chữ, kênh hình,

kênh tiếng trong quá trình dạy học.

 Giáo án điện tử rất thuận lợi cho giáo viên trong quá trình soạn

bài, bởi có thể l u lại, dễ dàng bổ sung, chỉnh sửa các nội dung, cập nhật hoá kiến thức ở bất cứ mục nào, đoạn nào trong bài

giảng

 Nh ng để chuẩn bị cho một bài giảng bằng giáo án điện tử là

chuyện không hề đơn giản tí nào

 Theo ý kiến của các chuyên gia giáo dục bản trình chiếu

(Presentation) ch a thể gọi là giáo án Giáo án của một bài học phải bao gồm các ph ơng án và hoạt động của GV và HS Bài giảng soạn trên nền PowerPoint chỉ là một công cụ đơn giản tăng c ờng tính trực quan cho việc thể hiện một số khái niệm và

Khú khăn

1 Khó khăn lớn nhất hiện nay khi các tr ờng áp

dụng giáo án điện tử vào giảng dạy vẫn là trang thiết bị nghe nhìn, ph ơng tiện dạy học

2 Để giảng dạy giáo án điện tử có hiệu quả đòi hỏi

giáo viên phải có kiến thức sâu hơn về tin học, ứng dụng tốt hơn các phần mềm công cụ, song những kiến thức tin học cơ bản và ứng dụng lại quá mới mẻ với đại đa số giáo viên từ bậc Tiểu

 3 Hơn nữa học sinh phổ thông nói chung vẫn quen với

cách học theo kiểu Giáo viên giảng - đọc  Học sinh

chép, thì nay học sinh đ ợc học với c ờng độ và tốc độ nhanh Nhiều học sinh ch a kịp hiểu rõ những chữ trên màn hình có nghĩa gì thì những dòng chữ đó đã trôi mất

 4 Qua khảo sát ở 185 giáo viên (năm học 2004 –

2005) về những lỗi th ờng gặp ở những giáo viên mới bắt đầu soạn giảng với PowerPoint:

 + Lỗi ở khâu chuẩn bị: về nội dung ch a biết chắt lọc

và tinh giản kiến thức cơ bản cần trình bày trên các

trang Side

 + Lỗi ở khâu thiết kế: Số l ợng Slide th ờng nhiều hơn

mức cần thiết, tốc độ lật nhanh gây cho HS cảm giác

không kịp tiếp thu

 + Lỗi ở khâu dạy học trên lớp, quá phụ thuộc vào thiết

bị và công nghệ đến mức mất khả năng linh hoạt, coi việc chuẩn bị nội dung của mình là cố định, cứ thế thực hiện không tính đến các tình huống dạy học mới xuất

2 Giải pháp để sử dụng giáo án điện tử trong các tiết dạy học tích cực

 + Để ứng dụng ph ơng pháp dạy học mới có sử

dụng giáo án điện tử đạt hiệu quả thì nên áp

dụng dần dần từ bậc học thấp đến bậc học cao

 + Bên cạnh đó giáo viên cần kết hợp nhiều ph

ơng pháp, biện pháp dạy học cùng với bài giảng

điện tử trong tiến trình dạy học tích cực (ví dụ phát phiếu giao việc, phiếu học tập)

 + Bài giảng điện tử cùng với hệ thống dạy học đa ph

ơng tiện chỉ là những ph ơng tiện giúp cho bài

giảng hay hơn, sinh động hơn song nó không là tất cả

Hiệu quả tiết dạy học tích cực vẫn tập trung chủ yếu vào vai trò định h ớng điều khiển của giáo viên Giáo viên là ng ời định h ớng, dẫn dắt cho học sinh tự khám phá kiến thức mới, tham gia tích cực vào quá trình dạy học

 + Giáo án điện tử chỉ đ ợc coi là ph ơng tiện hỗ trợ quá

trình dạy học tích cực, là yếu tố quan trọng còn ph ơng pháp dạy học tích cực mới là yếu tố quyết định

đem đến kết quả cao cho một tiết dạy học tích cực

 + Cần có tài liệu và có các khoá bồi d ỡng ngắn hạn

cho giáo viên biết cách thiết kế và sử dụng giáo án điện

tử trong tiết dạy học tích cực (khoảng 7 ngày)

 + Đ a công nghệ thông tin vào nhà tr ờng là một công

việc cần thiết, cấp bách và dài hơi Nó cần tới tầm nhìn

xa của các cán bộ quản lí các cấp, cần tới một định h ớng triển khai đúng đắn và sự ủng hộ của đội ngũ giáo viên, phụ huynh học sinh và toàn xã hội

 + Để tiết dạy học thực sự có hiệu quả, giáo viên cần

phối hợp giữa các ph ơng pháp dạy học truyền thống và

 TÝch hîp gi¸o ¸n truyÒn thèng ® îc thiÕt kÕ

theo h íng d¹y häc tÝch cùc (gi¸o ¸n d¹y häc

tÝch cùc) vµo trong gi¸o ¸n ®iÖn tö

Những vấn đề cần tiếp tục giải quyết

 Mối quan hệ giữa ứng dụng công nghệ thông

tin và truyền thông và các ph ơng pháp dạy học trong quá trình dạy học như thế nào cho có hiệu quả để đạt

đ ợc là tiết dạy học tích cực có ứng dụng ICTs ?

 Mối quan hệ khi thể hiện nội dung kiến thức

qua ph ơng pháp dạy học tích cực và công nghệ (TBGD truyền thống), công nghệ thông tin và truyền thông