- Hãy quan sát tranh minh hoạ trên màn hình và dùng phép nói giảm nói tránh để diễn đạt lại các câu trong những tình huống sau và cho biết ở mỗi tình huống đó, em đã sử dụng cách nói[r]
Trang 1M«n Ng÷ v¨n - líp 8/3
Trang 2Thế nào là nói quá ? Cho biết tác dụng của
nói quá ?
Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức
độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện t ợng
đ ợc miêu tả để nhấn mạnh , gây ấn t ợng, tăng sức biểu cảm
Trang 3trong c¸c lÜnh vùc nµo sau ®©y?
Trang 4Lêi nãi ch¼ng mÊt tiÒn mua, Lùa lêi mµ nãi cho võa lßng nhau.
Em hiÓu, “lùa lêi” lµ g× ?
“Võa lßng nhau” lµ nh thÕ nµo ?
Trang 5Bµi 10
Trang 6a Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác,
cụ Lê-nin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí trong đảng và bầu bạn khắp nơi điều khỏi cảm thấy đột ngột
(Hồ Chí Minh, Di ch úc)
I N ói giảm nói tránh và tác
dụng của nói giảm nói tránh
Tiết 40: Nói giảm nói tránh
Trang 7I N ói giảm nói tránh và tác dụng
của nói giảm nói tránh
VD3:
a Con dạo này lười lắm b.Con dạo này không được chăm chỉ cho lắm.
Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ
dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển,
tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê
có một dịu êm vô cùng.
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
Trang 8Bµi th¬ cña anh dë l¾m.
Bµi th¬ cña anh ch a ® îc hay l¾m.
Dïng c¸ch nãi vßng
Dïng c¸ch nãi trèng (tØnh l îc)
Trang 9a Cỏc cỏch núi giảm, núi trỏnh:
Ông cụ đã quy tiên rồi.
Bài thơ của anh dở lắm.
Bài thơ của anh ch a đ ợc hay lắm.
Trang 10I N ói giảm nói tránh và tác
dụng của nói giảm nói tránh
Tiết 40: Nói giảm nói tránh
a Các cách nói tránh:
* Khuya rồi, mời bà đi nghỉ.
* Các tình huống nên sử dụng nói
giảm nói tránh:
b Tr êng hîp sö dông
- Khi muốn tránh cảm giác đau
buồn, ghê sợ, thô tục, thiếu lịch
sự.
- Khi muốn t«n träng người đối
thoại với mình (người có quan hệ
thứ bậc xã hội, tuổi tác cao hơn)
- Khi muốn nhận xét một cách tế
nhị, lịch sự, có văn hoá để người
nghe dễ tiếp thu ý k iÕ n góp ý
*Bài thơ của anh chưa được hay lắm
Trang 11I N ói giảm nói tránh và tác
dụng của nói giảm nói tránh
a Các cách nói tránh:
* Các tình huống nên sử
dụng nói giảm nói tránh:
b Trường hợp sử dụng:
* Tình huống không nên sử
dụng nói giảm nói tránh:
* Trong một cuộc họp lớp kiểm điểm
bạn Hải hay đi học muộn, bạn Lan nói:
“Từ nay cậu không được đi học muộn nữa vì như vậy không những ảnh hưởng đến việc rèn luyện đạo đức của bản thân cậu mà còn ảnh hưởng đến phong trào thi đua của lớp”. Bạn Trinh cho rằng Lan nói như vậy là quá gay gắt, chỉ nên nhắc nhở bạn Hải :”Cậu nên đi học đúng giờ”. Em đồng tình với ý kiến nào? Vì sao?
* Trong khi nhận xét về những nhược
điểm của các bạn víi cô giáo chủ nhiệm,
bạn lớp trưởng chØ nªu như sau:” Tuần qua, một số bạn đi học không được đúng giờ lắm” Nãi nh vËy cã nªn không? Vì sao?
Trang 12I N ói giảm nói tránh và tác
dụng của nói giảm nói tránh
Tiết 40: Nói giảm nói tránh
a Các cách nói tránh:
* Các tình huống nên sử
dụng nói giảm nói tránh:
b Trường hợp sử dụng:
* Tình huống không nên sử
dụng nói giảm nói tránh:
- Khi cần phê bình nghiêm
* Trong khi nhận xét về những nhược điểm của các bạn víi cô giáo chủ nhiệm, bạn lớp trưởng chØ nªu như sau:” Tuần qua, một số bạn đi học không được đúng giờ lắm” Nãi nh vËy cã nªn không? Vì sao?
Trang 13I N úi giảm núi trỏnh và tỏc
dụng của núi giảm núi trỏnh
a Cỏc cỏch núi trỏnh:
* C ỏc tỡnh huống nờn sử
dụng núi giảm núi trỏnh:
b Trường hợp sử dụng:
* Cỏc t ỡnh huống khụng nờn
sử dụng núi giảm núi trỏnh:
3 Chỳ ý
II Luyện tập:
Sử dụng nói giảm nói tránh phù hợp sẽ vừa tạo cho con ng ời có phong cách nói năng đúng mực, có văn hoá nhã nhặn, lịch sự trong giao tiếp, vừa thể hiên sự quan tâm, tôn trọng của ng ời nói với ng ời nghe.
Trang 14Bài tập:1(SGK):
A / Khuya rồi, mời bà
B / Cha mẹ em từ ngày em còn rất bé,
em về ở với bà ngoại.
C / Đây là lớp học cho trẻ em
D / Mẹ đã rồi, nên chú ý giữ gìn sức khoẻ.
E / Cha nó mất, mẹ nó , nên chú nó rất
thương nó.
đi nghỉ chia tay nhau
khiếm thị
có tuổi
đi bước nữa
Tiết 40: Nói giảm nói tránh
II Luyện tập:
I N ói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh
Điền các từ ngữ nói giảm nói tránh cho sau đây vào chỗ trống: đi nghỉ, khiếm thị, chia tay nhau, có tuổi, đi bước nữa.
Trang 15a1/ /Anh phải hoà nhã vớí bạn bè!
b1/Anh ra khỏi phòng tôi ngay!
c1/Xin đừng hút thuốc trong phòng học!
c2/Cấm hút thuốc trong phòng học!
d1/Nó nói như thế là thiếu thiện chí.
d2/ Nó nói như thế là ác ý.
e1/ Hôm qua em hỗn với anh, em xin anh thứ lỗi.
e2/ Hôm qua em có lỗi với anh, em xin anh thứ lỗi
a2/ Anh nên hoà nhã với bạn bè!
b2/Anh không nên ở đây nữa!
Bài tập2 (SGK): Trong mỗi cặp câu dưới đây, câu nào có sử dụng
cách nói giảm nói tránh?
I N ói giảm nói tránh và tác dụng của nói giảm nói tránh
II Luyện tập:
Trang 16- Hãy quan sát tranh minh hoạ trên màn hình và dùng phép nói giảm nói tránh để diễn đạt lại các câu trong những tình huống sau và cho biết ở mỗi tình huống đó,
em đã sử dụng cách nói giảm nói tránh nào?
BÀI TẬP BỔ SUNG 1
Trang 17Anh cút
ra khỏi nhà tôi ngay!
Anh
không nên ở đây nữa!
TÌNH HuỐNG 1
Nói giảm nói tránh bằng cách phủ định cách nói trái nghĩa
Trang 19Nói giảm nói tránh bằng cách dùng từ Hán Việt
đồng nghĩa
Trang 20TÌNH HUỐNG 4.
Nói giảm nói tránh bằng cách phủ định
Trang 21Hãy phân tích cái hay của việc sử dụng phép nói giảm nói tránh trong đoạn trích sau :
“Hôm sau, lão Hạc sang nhà tôi Vừa thấy tôi, lão bảo ngay:
- Cậu Vàng đi đời rồi ông giáo ạ !”
( Nam Cao – Lão Hạc )
Trang 22ng ời nghe.
Hàm ý xót xa, luyến tiếc
và đ ợm chút mỉa mai…
Dùng từ ngữ đồng nghĩa
Trang 23Để cảm thụ đ ợc cái hay( giá trị nghệ thuật) của cách nói giảm nói tránh trong tác phẩm văn học cần :
- Đặt nó trong hoàn cảnh giao tiếp cụ thể (quan hệ thứ
bậc xã hội, tuổi tác, tâm trạng của ng ời nói, ng ời nghe )
- Xét xem trong văn bản tác giả đã tạo ra phép nói
giảm nói tránh bằng từ ngữ nào, bằng cách nào.
- Đối chiếu với những cách nói thông th ờng có thể
dùng trong tr ờng hợp giao tiếp đó để thấy đ ợc tác dụng của cách diễn đạt này và dụng ý của tác giả
Trang 24Viết đoạn hội thoại (3-5 câu) trong đó có sử dụng phép nói giảm nói tránh.
Viết đoạn hội thoại (3-5 câu) trong đó có sử dụng phép nói giảm nói tránh.
Bài tập Bổ sung 3
Trang 25Nãi gi¶m nãi tr¸nh
C¸c c¸ch nãi gi¶m nãi tr¸nh
C¶m nhËn gi¸ trÞ nghÖ thuËt
vµ vËn dông nãi gi¶m nãi tr¸nh
Nãi gi¶m nãi
tr¸nh vµ t¸c
dông cña nãi
gi¶m nãi tr¸nh
Trang 26HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ
- Sưu tầm một số cõu thơ cõu văn cú sử dụng phộp núi giảm núi trỏnh
- Học bài chu đáo.
- Chuẩn bị tốt cho bài kiểm tra ngữ văn (Tiết 41)
Trang 27a Đây là ngôi trường của những trẻ em tàn tật.
b Các chiến sĩ đã chết để bảo vệ quê hương.
c Kiến thức toán của em còn kém lắm!
d Bác sỹ pháp y đang mổ xác chết.
Đây là ngôi trường của những trẻ em khuyết tật .
Các chiến sĩ đã hy sinh để bảo vệ quê hương.
Kiến thức toán của em còn chưa tốt, cần cố gắng hơn .
.
Bác sỹ pháp y đang phẫu thuật tử thi.
cách diễn đạt cã sö dông nói giảm nói tránh?
Trang 28b / Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt!
( Lão Hạc, Nam Cao)
Trang 29©/ Theo gót Binh Tư: Đây là câu nói của ông giáo khi đang hiểu nhầm về lão Hạc : lão Hạc cũng bị tha hoá, cũng định làm nghề ăn trộm như Binh Tư nhưng vì là người có học lại rất yêu quý lão Hạc nên ông giáo đã nói tránh đi sự thật ( nói trống)
Trang 31Viết đoạn hội thoại , trong
đó có sử dụng phép nói giảm nói tránh.
Viết đoạn hội thoại , trong
đó có sử dụng phép nói giảm nói tránh.
Bài tập về nhà