ngaøy soaïn 24 – 08 chöông i xaõ hoäi nguyeân thuûy ngaøy soaïn 24 – 08 chöông i xaõ hoäi nguyeân thuûy tieát 01 baøi 1 söï xuaát hieän loaøi ngöôøi vaø baày ngöôøi nguyeân thuûy i muïc tieâu baøi ho

Treân cô sôû cuûa söï phaùt trieån veà maët tö lieäu saûn xuaát ( coâng cuï lao ñoäng vaø ñoái töôïng lao ñoäng) cuøng vôùi ñieàu kieän töï nhieân phuø hôïp vôùi vieäc canh taùc noâng ng[r]

Ngày soạn : 24 – 08 Chương I: XÃ HỘI NGUYÊN THỦY

Tiết : 01 Bài 1: SỰ XUẤT HIỆN LOÀI NGƯỜI

VÀ BẦY NGƯỜI NGUYÊN THỦY

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1.Về kiến thức : Giúp HS hiểu những mốc và bước tiến trên chặng đường dài , phấn đấu qua hàng

triệu năm của loài người nhằm cải thiện đời sống và cải biến bản thân con người

2.Về thái độ : Giáo dục cho học sinh thấy được vai trò và tác dụng của lao động trong tiến trình phát

triển của xã hội loài người

3.Về kỹ năng : Rèn luyện kĩ năng trình bày nội dung lịch sử , sử dụng SGK, kỉ năng phân tích , đánh

giá và tổng hợp về đặc điểm tiến hóa của loài người

II.CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ

1.Chuẩn bị của thầy:

-Lịch sử thế giới cổ đại – NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Những mẩu chuyện lịch sử thế giới, tập 1, NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

2.Chuẩn bị của trò:

-Bản đồ thế giới

-Biểu đồ thời gian về người tối cổ

III.TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY- HỌC :

1.Ổn định tổ chức :

Sĩ số , vệ sinh , trang phục , thái độ học tập

2.Giới thiệu bộ môn :

Khái quát về chương trình lịch sử lớp 10 , và phương pháp học tập bộ môn

3.Giảng bài mới:

Con người và xã hội loài người tồn tại và phát triển cách đây hàng triệu năm Với bàn tay laođộng vàsức sáng tạo không ngừng , con người đã làm nên những điều kỳ diệu của thế giới Vậy loàingười từ đâu sinh ra? Quá trình phát triển của họ được đánh dấu bởi những mốc thời gian và thành tựu

cơ bản nào? Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu điều đó

15’

GV : Con người đã có mặt

trên trái đất này từ rất xa xưa

Tuy nhiên , việc giải thích về

nguồn gốc con người có nhiều

quan điểm khác nhau Em hãy

cho biết hiểu biết của mình về

nguồn gốc của con người như

thế nào?

GV: nêu một số mẩu chuyện

của các nước và Việt Nam

Những câu chuyện trên có ý

nghĩa gì ?

GV nhận xét bổ sung và chốt

ý : Câu chuyện trên đã phản ánh từ

xa xưa con người muốn lí giải về

nguồn gốc của mình , nhưng chưa đủ

cơ sở khoa học nên đã gởi gắm điều

Hoạt động 1 : làm việc cá nhân

HS phát biểu ý kiến qua sựhiểu biết , tranh luận với nhau

- Con người do một loài

đó vào sự thần thánh

Vậy con người do đâu mà có?

Cơ sở nào cho chúng ta

khẳng định điều đó?

Trong quá trình chuyển biến

từ vượn thành người, yếu tố

nào quyết định sự chuyển

biến đó ?

-> Giáo dục HS nhận thức

đúng đắn về lao động

GV phân công nhóm

+Nhóm 1 : Thời gian tìm thấy

dấu tích Người tối cổ ? Địa

điểm ? Tiến hóa trong cấu

tạo cơ thể ?

GV sử dụng bản đồ chỉ rõ các

vị trí

+Nhóm 2 : Đời sống vật chất

và quan hệ xã hội của Người

tối cổ ?

GV đánh giá tầm quan trọng

của việc phát minh ra lửa:

“Lần đầu tiên nó giúp con

người chi phối được lực lượng

tự nhiên và tách hẳn con

người ra khỏi thế giới động

vật” Eng ghen

GV sử dụng biểu đồ thời gian

để củng cố thêm về người tối

cổ

+Nhóm 1 :Thời đại người

HS trả lời theo SGK:

- Con người do một loài vượngiống người chuyển biến thành,nhờ quá trình lao động và trảiqua một chặng đường khá dàikhoảng 6 triệu năm trước -Ngày nay khoa học phát triểnđặc biệt là khảo cổ học, cổ sinhhọc đã tìm được bằng cứ nóilên sự phát triển lâu dài củasinh giới ,từ đv bậc thấp -> đvbậc cao mà đỉnh cao là sự biếnchuyển từ

-Đặc điểm: Đi đứng bằng haichân , đôi tay tự do sử dụngcông cụ để kiếm ăn, trán thấpvà bợt ra sau, u mày nổi cao,hộp sọ lớn hơn so với vượn cổ

dùng tới chỗ biết tạo ra lửa + Kiếm sống bằng lao động tập thể với phương thức hái lượmvà săn bắt

_ Quan hệ quần thể của Ngườitối cổ được gọi là Bầy ngườinguyên thủy

GV : Người tối cổ được coi làngười vì đã biết chế tác và sửdụng công cụ .(mặc dù cònthô )

Về hình dáng không còn làvượn

vượn giống người chuyểnbiến thành, nhờ quá trìnhlao động và trải qua mộtchặng đường khá dàikhoảng 6 triệu năm trước

-Đời sống vật chất:

+Biết chế tạo công cụ laođộng bằng đá

+Phát minh ra lửa+Hái lượm săn bắt-Quan hệ xã hội : Sốngthành từng bầy -> Bầyngười nguyên thuỷ

2) Người tinh khôn và óc sáng tạo

tinh khôn bắt đầu xuất hiện

vào thời gian nào ? Bước

hoàn thiện về hình dáng và

cấu tạo cơ thểra sao?

+Nhóm 2 : Sự sáng tạo của

người tinh khôn được thể

hiện như thế nào?

Thời kì đá mới bắt đầu vào

thời gian nào ?

Đá mới là công cụ đá có điểm

khác như thế nào so với công

cụ đá cũ ?

GV nhận xét :

Đá mới là công cụ đá được

ghè sắc, mài nhẵn, tra cán

dùng tốt hơn Đồng thời sử

dụng cung tên thuần thục

Sang thời đại đá mới cuộc

sống vật chất của con người

có biến đổi như thế nào ?

GV chốt ý :

Như vậy , cuộc sống con

người đã no đủ hơn , đẹp hơn

và vui hơn, bớt lệ thuộc vào

+Chế tạo cung tên

Hoạt động 1: Làm việc cả lớp

và cá nhân HS:

+ Khoảng 1 vạn Năm trước đâythời kì đá mới bắt đầu

+Đá mới là công cụ đá đã đượcghè sắc , mài nhẵn, tra cán dùngtốt hơn, người ta còn sử dụngcung tên thuần thục

HS: Cuộc sống con người thờiđá mới đã có những thay đổi lớnlao , người ta biết :

+ Trồng trọt , chăn nuôi + Làm sạch tấm da thú để che thân, đồ trang sức

+ Làm nhạc cụ ( như sáo = ống xương, đàn đá… )

_ Khoảng 4 vạn Nămtrước đây Người tinh khônxuất hiện Hình dáng vàcấu tạo cơ thể hoàn thiệnnhư người ngày nay _ “Óc sáng tạo” là sựsáng tạo của người tinhkhôn trong việc cải tiếncông cụ đồ đá và biết chếtác thêm nhiều công cụmới

+ Công cụ đá : Đá cũ ->đá mới (ghè – mài nhẵn –đục lỗ tra cán )

+ Công cụ mới : Lao,cung, tên

3) Cuộc cách mạng thời đá mới :

-Khoảng 1 vạn Năm trướcđây thời kì đá mới bắtđầu

-Cuộc sống con người thờiđá mới đã có những thayđổi lớn lao , người ta biết : + Trồng trọt , chăn nuôi + Làm sạch tấm da thúđể che

thân, đồ trang sức + Làm nhạc cụ ( như sáo

= ống xương, đàn đá… )

4 ) Củng cố kiến thức :( 5phút)

Sử dụng biểu đồ thời gian với các mốc 4 tr năm,1 tr năm, 4 vạn năm , 1 vạn năm Hướng dẫn họcsinh nêu những nội dung cần thiết tương ứng từng cột mốc

5) Dặên dò – Ra bài tập về nhà :

-Nắm bài cũ , trả lời các câu hỏi ở cuối bài

-Chuẩn bị bài mới

- Bài tập về nhà : Lập bảng so sánh :

Thời gian

Chủ nhân

Kĩ thuật chế tạo

IV.RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG:

………

………

………

………

Ngày soạn 27-08

Tiết : 02 Bài 02 : XÃ HỘI NGUYÊN THỦY

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1.Về kiến thức: Giúp HS hiểu được đặc điểm tổ chức thị tộc, bộ lạc , mối quan hệ trong tổ chức xã hội

đầu tiên của loài người Mốc thời gian quan trọng của quá trình xuất hiện kim loại và hệ quả xã hộicủa công cụ kim loại

2 Về tư tưởng:

-Củng cố nhận thức về vai trò của lao động , công cụ lao động đối với sự phát triển xã hội

-Giaó dục cho học sinh nuôi dưỡng giấc mơ chính đáng – xây dựng một thế giới đại đồng trong vănminh

3.Về kỷ năng: Rèn luyện cho HS kỹ năng phân tích và đánh giá tổ chức xã hội thị tộc, bộ lạc Kỹ

năng phân tích và tổng hợp về quá trình ra đời của kim loại – nguyên nhân – hệ quả của chế độ tư hữu

ra đời

II.THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY- HỌC :

1.Tài liệu tham khảo:

-Lịch sử thế giới cổ đại – NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Những mẩu chuyện lịch sử thế giới, tập 1, NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Những con người cuối cùng của thời kỳ đồ đá- Tạp chí thế giới kỳ diệu, số 7

-Một số bộ tộc mà thế giới mới biết đến – Tạp chí khoa học phổ thông số 264

2.Đồ dùng dạy học:

-Biểu đồ thời gian

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC :

1) Ổn định tổ chức :

Sĩ số , vệ sinh , trang phục , thái độ học tập

2) Kiểm tra bài cũ :

Loài người có nguồn gốc từ đâu ? Bằng chứng nào khẳng định điều đó ? Nêu đời sống vật chất và xãhội của Người tối cổ ?

3) Giới thiệu bài mới : Bài học vừa rồi cho chúng ta biết quá trình tiến hoá và tự hoàn thiện của con

người về tổ chức hợp quần xã hộiđầu tiên và đời sống vật chất của con người lúc đó.Bài học hôm naysẽ giúp chúng ta hiểu được :

+Tổ chức thị tộc, bộ lạc

+Sự ra đời của công cụ kim khí và hệ quả xã hội của nó

4)Tổ chức hoạt động dạy học:

10’

GV dẫn dắt : Khi người

nguyên thuỷ xuất hiện họ

quần tụ trong một tổ chức

gọi là bầy người nguyên

thuỷ Trong quá trình phát

triển tổ chức này dần dần bị

tan rã nhường chỗ cho một

tổ chức xã hội cao hơn , đó

là thị tộc Vậy: Thế nào là

Hoạt động 1 :Cả lớp và cá

nhân -Thị tộc là nhóm người cókhoảng hơn 10 gia đình, gồm 2-

3 thế hệ già trẻ và có chungdòng máu

-Quan hệ trong thị tộc rất côngbằng , bình đẳng cùng làmcùng hưởng Lớp trẻ tôn kính

1) Thị tộc và bộ lạc : a) Thị tộc :

-Thị tộc là nhóm người cókhoảng hơn 10 gia đình, gồm2-3 thế hệ già trẻ và có chungdòng máu

-Quan hệ trong thị tộc rất côngbằng , bình đẳng cùng làmcùng hưởng Lớp trẻ tôn kính

thị tộc

Mối quan hệ trong thị tộc ?

GV nhận xét và chốt ý

phân tích thêm về vấn đề

“hợp tác lao động” và kể

chuyện minh hoạ

nguyên tắc vàng trong cuộc

sống của thị tộc là bình

đẳng làm chung hưởng

chung , của cải laà của

chung -> Giáo dục ý thức

về một thế giới đại đồng

GV trong một vùng sing

sống thuan lợi thường

không chỉ có thị tộc mà còn

có bô5 lạc Vậy:

Thề nào là bộ lạc .Điểm

giống và khác nhau giữa thị

tộc và bộ lạc ?

GV phân tích thêm sự khác

nhau giữa thị tộc và bộ lạc :

Quan hệ giữa các thị tộc

trong bộ lạc là gắn bó , giúp

đỡ nhau chứ không có hợp

tác lao động kiếm ăn như

trong thị tộc

GV chia lớp thành hai nhóm

Nhóm 1:

Người ta đã tìm thấy và sử

dụng kim loại từ lúc nào?

Vì sao có sự chênh lệch về

thời gian như vậy?

Nhóm 2:

Sự xuất hiện công cụ kim

loại có tác dụng như thế

nào đối với sản xuất?

cha mẹ, ông bà và cha mẹ yêuthương chăm sóc tất cả concháu của thị tộc

Hoạt động 2 :Cả lớp và cá

nhân

- Bộ lạc là tập hợp một số thịtộc sống cạnh nhau và có cùng

một nguồn gốc tổ tiên

-Bộ lạc lớn hơn thị tộc

Hoạt đọng 1 :làm việc theo

nhóm Các nhóm thảo luận và trả lời

Nhóm 1: Con người tìm và sử

dụng kim loại : + Khoảng 5500 năm trước đây-đồng đỏ

+ Khoảng 4000 năm trước đồng thau

+ Khoảng 3000 năm trước đây– sắt

Nhóm 2:

- Năng suất lao động tăng

- Khai thác thêm đất đai trồngtrọt

- Thêm nhiều nghành nghềmới

Hoạt động cá nhân và tập thể

cha mẹ, ông bà và cha mẹ yêuthương chăm sóc tất cả concháu của thị tộc

b) Bộ lạc :

- Bộ lạc là tập hợp một số thịtộc sống cạnh nhau và có cùng

một nguồn gốc tổ tiên

-Quan hệ giữa các thị tộc trongbộ lạc là gắn bó , giúp đỡ nhau

2) Buổi đầu của thời đại kim khí

*Quá trình tìm và sử dụng kim loại :

-Con người tìm và sử dụng kimloại :

+ Khoảng 5500 năm trướcđây- đồng đỏ

+ Khoảng 4000 năm trướcđây- đồng thau

+ Khoảng 3000 năm trước đây– sắt

* Hệ quả :

Năng suất lao động tăng Khai thác thêm đất đai trồngtrọt

Thêm nhiều nghành nghềmới

3) Sự xuất hiện tư hữu và xã hội có giai cấp :

-Người lợi dụng chức quyềnchiếm của chung làm củariêng -> tư hữu xuất hiện

-Gia đình phụ hệ ra đời thay

GV cho học sinh nhắc lại

nguyên tắc vàng trong thị

tộc Sau đó: Công cụ kim

loại ra đời -> NSLĐ tăng ->

Sản phẩm thừa thường

xuyên -> chiếm đoạt Hỏi:

Vậy ai là người chiếm đoạt

sản phẩm thừa Việc chiếm

đoạt sản phẩm thừa có tác

động như thế nào đến đời

sống xã hội ?

GV phân tích : Khả năng

lao động của mỗi gia đình

cũng khác nhau

-> Giàu nghèo => giai cấp

ra đời

=> Công xã thị tộc rạn vỡ

đưa con người bước sang

thời đại có giai cấp đầu tiên

– thời cổ đại

HS:

Người lợi dụng chức quyềnchiếm của chung làm của riêng-> tư hữu xuất hiện

-Gia đình phụ hệ ra đời thaythế cho thị tộc

-Xã hội phân chia thành giàu –nghèo, giai cấp xuất hiện

thế cho thị tộc

-Xã hội phân chia thành giàu– nghèo, giai cấp xuất hiện

4) Củng cố bài :( 5 phút)

_ Thế nào là thị tộc – bộ lạc

_ Những biến đổi lớn lao của đời sống sản xuất – quan hệ xã hội của thời đại kim khí

5) Dặn dò – Bài tập về nhà :

_ Trả lời câu hỏi :

+ So sánh điểm giống – khác nhau giữa thị tộc và bộ lạc

+ Do đâu mà tư hữu xuất hiện ? Điều này đã dẫn tới sự thay đổi trong xã hội như thế nào ?

_ Đọc bài tiếp theo (bài 3) : Các quốc gia cổ đại phương Đông

6) Rút kinh nghiệm bổ sung :

Ngày soạn : 27 – 08 – 06 Chương II : XÃ HỘI CỔ ĐẠI

Tiết : 03 Bài 03 : CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG

I MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1.Về kiến thức: Học sinh cần nắm được :

+ Những đặc điểm về điều kiện tự nhiên của các quốc gia cổ đại phương Đông và sự phát triển banđầu của các ngành kinh tế Từ đó, thấy được ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đến nền tảng kinh tếvà quá trình hình thành nhà nước , cơ cấu xã hội, thể chế chính trị… ở khu vực này như thế nào

+ Thông qua việc tìm hiểu về cơ cấu bộ máy nhà nước và quyền lực của nhà vua, HS cần hiểu rõ thếnào là chế độ chuyên chế cổ đại

+ Những thành tựu lớn về văn hóa của các dân tộc phương Đông

2.Về tư tưởng : Bồi dưỡng lòng tự hào về truyền thống lịch sử của các dân tộc phương Đông , trong đó

có Việt nam

3.Về kĩ năng : Rèn luyện cho HS biết sử dụng bản đồ để phân tích những thuận lợi , khó khăn và vai

trò của điều kiện địa lí ở các quốc gia cổ đại phương Đông

II.THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:

1.Tài liệu tham khảo:

-Lịch sử thế giới cổ đại – NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Những mẩu chuyện lịch sử thế giới, tập 1, NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

2.Đồ dùng dạy học:

-Bản đồ thế giới

-Một số tranh ảnh minh hoạvề thành tựu văn hoá

III.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY – HỌC :

1.Ổn định tổ chức :

Sĩ số , vệ sinh , trang phục , thái độ học tạp

2.Kiểm tra bài cũ :

Nguyên nhân tan rã của xã hội nguyên thủy ? Biểu hiện ? ( 5phút)

3.Giới thiệu bài mới:

Trên cơ sở của sự phát triển về mặt tư liệu sản xuất ( công cụ lao động và đối tượng lao động) cùngvới điều kiện tự nhiên phù hợp với việc canh tác nông nghiệp và chăn nuôi nên trên lưu vực các consông lớn ở Châu Á và Châu Phi từ thiên niên kỷ IV TCN cư dân ở đây đã xây dựng các quốc gia đầutiên của mình, đó là xã hội có giai cấp đầu tiên , sự hình thành và phát triển , thể chế chính trị , thànhtựu văn hóa, văn minh … như thế nào ta vào bài

15’

GV treo bản đồ “ Các quốc gia

cổ đại” trên bảng Giới thiệu

các quốc gia cổ đại phương

Đông chỉ các quốc gia nào

Hỏi:

Các quốc gia cổ đại phương

Đông có những thuận lợi và

Hoạt động 1 : Làm việc cá

nhân

HS:

+Thuận lợi : Đất đai phù samàu mỡ, mềm xốp nên côngcụ gỗ, đá đều tác dụng được ,

1) Điều kiện tự nhiên và sự phát triển của các ngành kinh tế :

- Điều kiện tự nhiên :+Thuận lợi : Đất đai phù samàu mỡ, mềm xốp nên côngcụ gỗ, đá đều tác dụng được ,lại gần nguồn nước tưới phùhợp cho sản xuất và sinh

khó khăn gì về điều kiện tự

nhiên ?

Các quốc gia cổ đại phương

Đông nằm ở đâu, có những

thuận lợi và khó khăn gì ?

GV nhấn mạnh nét chung về

đặc điểm tự nhiên, liên hệ với

Việt Nam cho học sinh rõ

Từ điều kiện tự nhiên như vậy

, cư dân ở đây sinh sống chủ

yếu bằng nghề gì?

Liên hệ đến Việt Nam

Với khó khăn đó, muốn bảo

vệ mùa màng và cuộc sống, cư

dân phương Đông phải làm

gì ?

Nhóm1:

Cơ sở nào dẫn đến sự ra đời

sớm của các nhà nước cổ đại

phương Đông ?

GV bổ sung thêm

Nhóm 2:

Các quốc gia cổ đại phương

Đông hình thành sớm nhất ở

đâu, trong khoảng thời gian

nào?

GV có thể chỉ trên bản đồ

quốc gia cổ đại Ai Cập hình

thành như thế nào , và liên hệ

ở Việt Nam bên lưu vực sông

Hồng, sông Cả…

lại gần nguồn nước tưới phùhợp cho sản xuất và sinh sống

+Khó khăn : Dễ bị lũ lụt, gâymất mùa , ảnh hưởng đến đờisống của nhân dân

HS:

-Sự phát triển của các ngànhkinh tế : Nông nghiệp tướinước là gốc, ngoài ra cònchăn nuôi và làm thủ côngnghiệp

HS: muốn bảo vệ mùa màngvà cuộc sống của mình, ngaytừ đầu cư dân phương Đôngđã phải đắp đê, trị thủy, làmthủy lợi

Hoạt động 1: Theo nhóm

Cho HS thảo luận sau đó mờiđại diện từng nhóm trả lời,các em khác bổ sung cho bạn

Nhóm 1: Do điều kiện tựnhiên thuận lợi, sản xuất pháttriển mà không cần đợi đếnkhi xuất hiện công cụ bằngsắt, trong xã hội đã xuất hiệncủa cải dư thừa-> sự phân hóakẻ giàu, người nghèo ( tầnglớp quí tộc và bình dân ) ->

nhà nước ra đời

Nhóm2:

_ Các quốc gia cổ đại đầu tiên xuất hiện ở Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Quốc, vào khoảng thiên niên kỷ thứ IV – III TCN

Hoạt động theo nhóm

Nhóm1:

Nông dân công xã: Chiếm số

sống +Khó khăn : Dễ bị lũ lụt, gâymất mùa , ảnh hưởng đến đờisống của nhân dân

-Sự phát triển của các ngành kinh tế : Nông nghiệp tưới

nước là gốc, ngoài ra còn chănnuôi và làm thủ công nghiệp.-Do nhu cầu sản xuất và trịthủy, làm thủy lợi nên người tađã sống quần tụ thành nhữngtrung tâm quần cư lớn và gắnbó với nhau trong tổ chức côngxã Nhờ đó nhà nước sớmhình thành

2) Sự hình thành các quốc gia cổ đại :

-Cơ sở hình thành : Sự pháttriển của sản xuất dẫn tới sựphân hóa giai cấp, từ đó nhànước ra đời

-Các quốc gia cổ đại đầu tiênxuất hiện ở Ai Cập, LưỡngHà, Ấn Độ, Trung Quốc, vàokhoảng thiên niên kỷ thứ IV –III TCN

3) Xã hội có giai cấp đầu tiên :

-Nông dân công xã: Chiếm sốđông trong xã hội, ở họ vừatồn tại “cái cũ” vừa là thànhviên của xã hội có giai cấp.Họ tự nuôi sống bản thân vàgia đình , nộp thuế cho nhànước và làm các nghĩa vụ khác

-Quí tộc : Gồm các quan lại ở

địa phương, các thủ lĩnh quânsự và những người phụ trách lễnghi tôn giáo Họ sống sung

sướng dựa vào sự bóc lột

+ Nhóm 1 :

Nguồn gốc và vai trò của

nông dân công xã trong xã

hội cổ đại phương Đông ?

+ Nhóm 2 :

Nguồn gốc của quí tộc ?

GV phân tích : họ vốn xuất

thân từ các bô lão đứng đàu

các thị tộc hay các quan lại từ

TW->địa phương ( ở nhà to

rộng, xây lăng mộ lớn …)

+ Nhóm 3 :

Nguồn gốc của nô lệ ? Nô lệ

có vai trò gì?

đông trong xã hội, ở họ vừa tồn tại “cái cũ” vừa là thành viên của xã hội có giai cấp Họ tự nuôi sống bản thân và gia đình , nộp thuế cho nhà nước và làm các nghĩa vụ khác

Nhóm 2:

Quí tộc : Gồm các quan lại ở địa phương, các thủ lĩnh quân sự và những người phụ trách lễ nghi tôn giáo Họ sống sung sướng dựa vào sự bóc lột nông dân

Nhóm 3:

Nô lệ : Chủ yếu lầ tù binh và thành viên công xã bị mắc nợ hoặc bị phạm tội Vai trò của họ làm việc nặng, khó nhọc , hầu hạ quí tộc

Cùng với nông dân công xã họ là tầng lớp bị bóc lột trong xã hội

nông dân

-Nô lệ : Chủ yếu lầ tù binh và

thành viên công xã bị mắc nợ hoặc bị phạm tội Vai trò của họ làm việc nặng, khó nhọc , hầu hạ quí tộc

4.Củng cố bài : GV tóm tắt các nội dung chính

-Các quốc gia cổ đại phương Đông sớm xuất hiện bên lưu vực các sông lớn ở khu vực các con sông lớn thuộc châu Á và châu Phi.Trên cơ sở của công cụ lao động bằng đá và một ít đồ đồng nhưng với điều kiện tự nhiên thuận lợi nó cho phép nơi đây sớm hình thành nên nhiều quốc gia cổ đại sớm nhất trên thế giới

-Trên cơ sở đó, cư dân ở đây sinh sống chủ yếu bằng nghề nông trồng lúa nước

-Xã hội cổ đại phương Đông gồm có ba tầng lớp: Nông dân công xã, Quí tộc và nô lệ Trong đó nông dân công xã là lực lượng sản xuất chính

5.Dặn dò và bài tập về nhà

-Nắm lại bài học và trả lời các câu hỏi trong SGK

-Chuẩn bị bài học tiếp theo

IV.RÚT KINH NGHIỆM:

………

………

………

………

………

Ngày soạn : 29 – 08 Bài 03 : CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG ĐÔNG (TT)

Tiết : 04

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1.về kiến thức:

Học sinh cần nắm được :

+ Những đặc điểm về điều kiện tự nhiên của các quốc gia cổ đại phương Đông và sự phát triển banđầu của các ngành kinh tế Từ đó thấy được ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đến nền tảng kinh tế vàquá trình hình thành nhà nước , cơ cấu xã hội, thể chế chính trị… ở khu vực này như thế nào

+ Thông qua việc tìm hiểu về cơ cấu bộ máy nhà nước và quyền lực của nhà vua, HS cần hiểu rõ thếnào là chế độ chuyên chế cổ đại

+ Những thành tựu lớn về văn hóa của các dân tộc phương Đông

II.THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:

1.Tài liệu tham khảo:

-Lịch sử thế giới cổ đại – NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Những mẩu chuyện lịch sử thế giới, tập 1, NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Lịch sử văn hoá thế giới cổ trung đại - NXB Giáo dục , 1999

2.Đồ dùng dạy học:

-Bản đồ thế giới

-Một số tranh ảnh minh hoạvề thành tựu văn hoá

III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY – HỌC :

1.Ổn định tổ chức :

Sĩ số , vệ sinh , trang phục , thái độ học tập

2.Kiểm tra bài cũ :

Các quốc gia cổ đại phương Đông đã được hình thành ở đâu ? và tự bao giờ ? (5phút)

3.Giới thiệu bài mới:

Ở tiết trước chúng ta đã tìm hiểu về điều kiện tự nhiên, kinh tế , dẫn đến sự hình thành các quốc giavà xã hội có giai cấp Bây giờ chúng ta tìm hiểu về chế độ chuyên chế và nền văn hóa cổ đại phươngĐông

15’ Nhà nước phương Đông hình

thành như thế nào ? thế nào

là chế độ chuyên chế ?

GV nhận xét và chốt ý :

Do nhu cầu trị thuỷ, xây dựng

các công trình , chống ngoại

xâm-> các liên minh bộ lạc

liên kết với nhau -> Nhà nước

ra đời để điều hành, quản lí xã

hội Quyền hành tập trung

Hoạt động1: tập thể và cá

nhân

Do nhu cầu trị thủy và xâydựng các công trình thủy lợicác bộ lạc liên kết với nhau ->

nhà nước ra đời để điều hành

4) Chế độ chuyên chế cổ đại :

-Quá trình hình thành nhànước:

+Do nhu cầu trị thủy và xâydựng các công trình thủy lợi

vào tay vua-> Ch chế

Vua dựa vào đâu để trở thành

chuyên chế ?

GV có thể khai thác kênh hình

3 SGKtr16, để thấy được cuộc

sống sung sướng của vua ngay

cả khi chết(quách vàng tạc

hình vua…)

GV sử dụng tài liệu tham khảo

để minh hoạ

GVđặt câu hỏi cho các nhóm

+ Nhóm 1 : Cách tính lịch

của dân cư phương Đông ?

Tại sao 2 ngành lịch và thiên

văn lại ra đời sớm nhất ở

phương Đông ?

+ Nhóm 2 : Vì sao chữ viết ra

đời ? tác dụng của chữ viết?

GV minh hoạ về chữ tượng

hình , tượng ý Kể chuyện

minh hoạ thêm dựa vào tài

liệu tham khảo

+ Nhóm 3 : Nguyên nhân ra

đời của toán học? Những

thành tựu của toán học

phương Đông và tác dụng của

Hoạt động 2 :Thảo luận lớp

HS:

+Vua dựa vào bộ máy quí tộcvà tôn giáo để bắt mọi ngườiphải phục tùng, vua trở thànhvua chuyên chế

+Vua đứng đầu có quyền lựctối cao vô hạn ( thiên tử ) giúpviệc là bộ máy quan liêu

Hoạt động 1 : theo nhóm

-Nhóm 1 :

+Thiên văn học và Lịch là 2ngành khoa học ra đời sớmnhất, gắn liền với nhu cầu sảnxuất nông nghiệp Để cày cấyđúng thời vụ, người nông dânđều phải “trông trời, trôngđất” Vì vậy, họ quan sát sựchuyển động của mặt Trăng,mặt Trời và từ đó sáng tạo ralịch

+Nông lich , lấy 365 ngày làmột năm và chia làm 12 tháng

-Nhóm 2 :

+Chữ viết ra đời là do xã hộingày càng phát triển, các mốiquan hệ phong phú, đa dạng

Hơn nữa do nhu cầu ghi chép,cai trị, lưu giữ những kinhnghiệm mà chữ viết đã ra đời

-Ban đầu là chữ tượng hình, sauđó là tượng ý, tượng thanh -Tác dụng của chữ viết : Đây làphát minh quan trọng nhất, nhờnó mà chúng ta hiểu được phầnnào lịch sử thế giới cổ đại

-Nhóm 3:

-Nguyên nhân ra đời : Do nhu

nên các bộ lạc liên kết vớinhau Nhà nước ra đời đểđiều hành, quản lí xã hội

+Đứng đầu nhà nước là vuacó quyền lực tối cao, dưới đócó một bộ máy hành chínhquan liêu giúp việc thừahành …gọi là chế độ chuyênchế cổ đại

5) Văn hóa cổ đại phương Đông

a) Sự ra đời của lịch và thiên văn học :

-Thiên văn học và Lịch là 2ngành khoa học ra đời sớmnhất, gắn liền với nhu cầusản xuất nông nghiệp

-Việc tính lịch chỉ đúng tươngđối, nhưng nông lịch thì cóngay tác dụng đối với việcgieo trồng

b) Chữ viết :

-Nguyên nhân ra đời của chữviết : Do nhu cầu trao đổi ,lưu giữ kinh nghiệm mà chữviết sớm hình thành từ thiênniên kỷ IV TCN

-Ban đầu là chữ tượng hình,sau đó là tượng ý, tượngthanh

-Tác dụng của chữ viết : Đâylà phát minh quan trọng nhất,nhờ nó mà chúng ta hiểuđược phần nào lịch sử thếgiới cổ đại

c) Toán học :

-Nguyên nhân ra đời : Donhu cầu tính lại ruộng đất,nhu cầu xây dựng , tính toán

… mà toán học ra đời -Thành tựu : Các công thức

sơ đẳng về hình học, các bàitoán đơn giản về số học…phát minh ra số 0 của cư dânẤn Độ

Gv phân tích thêm: Do phải

tính lại ruộng đất sau khi bị

ngập nước, tính toán vật liệu

và kích thước khi xây dựng

các công trình , nợ nần… toán

học sớm ra đời Người Ai cập

giỏi về tính hình học , tính

diện tích tam giác , hình thang

hay tính được số pi = 3,16

(tương đối), Người Lưỡng Hà

hay buôn xa nên giỏi về số

học, họ đã tính phép nhân,

chia cho tới hàng triệu

+ Nhóm 4 : Hãy giới thiệu

những công trình kiến trúc cổ

đại phương Đông? Những

công trình nào còn tồn tại đến

ngày nay

GV giới thiệu một trong những

công trình tiêu biểu đó hoặc

cho học sinh giới thiệu trên cơ

sở hiễu biết của mình rồi gv

bổ sung thêm

cầu tính lại ruộng đất, nhu cầuxây dựng , tính toán … mà toánhọc ra đời

-Thành tựu : Các công thức sơđẳng về hình học, các bài toánđơn giản về số học… phát minh

ra số 0 của cư dân Ấn Độ -Tác dụng : Phục vụ cuộc sốnglúc bấy giờ và để lại kinhnghiệm quí cho giai đoạn sau

-Tác dụng : Phục vụ cuộcsống lúc bấy giờ và để lạikinh nghiệm quí cho giaiđoạn sau

d) Kiến trúc :

-Với các công trình kiến trúcnổi tiếng đã ra đời: Kim tựtháp Ai Cập, vườn treoBabilon, Vạn lý trườngthành…

-Các công trình này thườngđồ sộ thể hiện cho uy quyềncủa vua chuyên chế

-Những công trình này là kìtích về sức lao động sáng tạocủa con người

4) Củng cố bài : ( 5phút )

_ Kiểm tra hoạt động nhận thức của HS thông qua các câu hỏi tái hiện kiến thức cũ

_ Điều kiện tự nhiên, nền kinh tế của các quốc gia cổ đại phương Đông , thể chế chính trị và các tầnglớp xãhội, vai trò của họ ?

_ Những thành tựu văn hóa mà cư dân phương Đông để lại cho loài người ?

5) Dặn dò , ra bài tập về nhà :

Học thuộc bài cũ , đọc SGK bài tiếp theo và trả lời các câu hỏi ở cuối bài vùa học

6) Rút kinh nghiệm bổ sung :

Ngày soạn : 30 – 08

Tiết : 05 Bài 04 : CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI

PHƯƠNG TÂY – HI LẠP VÀ RÔ – MA

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1.Về kiến thức: Bài này tiếp tục giúp HS thấy rõ quan hệ tương ứng tất yếu giữa cơ sở hạ tầng và kiến

trúc thượng tầng, thông qua những hiểu biết về :

+ Điều kiện thiên nhiên của vùng Địa Trung Hải với sự phát triển thủ công nghiệp, thương nghiệpđường biển với chế độ chiếm nô

+ Từ cơ sở kinh tế – xã hội đã dẫn đến việc hình thành thể chế Nhà nước dân chủ – cộng hòa ởHilạp và Rô-ma

2.Về tư tưởng: Giáo dục cho các em thấy chính sự áp bức bóc lột dẫn đến mâu thuẫn giai cấp gay gắt

làm bùng cháy các cuộc khởi nghĩa của nô lệ và dân nghèo Qua đó giúp HS nhận thức rõ về vai tròcủa quần chúng nhân dân trong lịch sử

3.Về kỉ năng: Rèn luyện cho HS biết sử dụng bản đồ để phân tích những thuận lợi , khó khăn và vai

trò của điều kiện địa lí ở các quốc gia cổ đại phương Tây

II.THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:

1.Tài liệu tham khảo:

-Lịch sử thế giới cổ đại – NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Những mẩu chuyện lịch sử thế giới, tập 1, NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Lịch sử văn hoá thế giới cổ trung đại - NXB Giáo dục , 1999

2.Đồ dùng dạy học:

-Bản đồ thế giới

-Một số tranh ảnh minh hoạvề thành tựu văn hoá

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY – HỌC :

1.Ổn định tổ chức : Sĩ số , vệ sinh , trang phục , thái độ học tập.

2.Kiểm tra bài cũ : Trình bày những đóng góp về mặt văn hóa của cư dân cổ đại phương Đông ?

(10phút)

3.Giới thiệu bài mới: Hy lạp và Rô-ma bao gồm nhiều đảo nhỏ , nằm trên bờ bắc Địa Trung Hải-ĐTH

nó giống như một cái hồ lớn , tạo nên sự giao thông thuận lợi giữa các nước với nhau , do đó từ rấtsớm đã có những hoạt động hàng hải , ngư nghiệp và thương nghiệp biển Trên cơ sở đó , Hy lạp vàRô-ma đã phát triển rất cao về kinh tế và xã hội làm cơ sở cho một nền văn hóa rất rực rỡ Để hiểuvề sự phát triển ấy ta đi vào nội dung của bài

15’

15’

GV gợi lại; Các quốc gia cổ đại

phương Đông hình thành sớm nhờ

điều kiện tự nhiên thuận lợi Còn

điều kiện tự nhiên ở các quốc gia

cổ đại Địa Trung Hải có những

thuận lợi và khó khăn gì ?

GV sử dụng bàn đồ để phân tích

minh hoạ

-Trong điều kiện tự nhiên hnư vậy

đồ sắt ra đời có ý nghĩa như thế

nào?

GV chốt lại và so sánh với phương

Đông

=> Như vậy cuộc sống ban đầu

của cư dân Địa Trung Hải là :

Sớm biết buôn bán , đi biển và

trồng trọt

+ Nhóm 1 : Nguyên nhân ra đời

của thị quốc ? Nghề chính của thị

quốc ?

+ Nhóm 2 :Tổ chức của thị quốc ?

Hoạt động 1: Làm việc cá nhân

HS:

Hy Lạp , Rô-ma nằm ở ven biểnĐịa Trung Hải, nhiều đảo, đấtcanh tác ít và khô cứng , đã tạo ranhững thuận lợi và khó khăn :+Thuận lợi : Có biển, nhiều hảicảng, giao thông trên biển dễdàng, nghề hàng hải sớm pháttriển

+Khó khăn : Đất ít và xấu, nênchỉ thích hợp loại cây lâu năm,

do đó thiếu lương thực luôn phảinhập khẩu

HS:

Việc công cụ bằng sắt ra đời có ýnghĩa không chỉ trong canh táccày sâu, cuốc bẫm, mở rộng diệntích trồng trọt mà còn mở ra mộttrình độ kỷ thuật cao hơn và toàndiện

Hoạt động 1 : HS làm việc theo

nhóm

-Nhóm 1:

Nguyên nhân ra đời của thị quốc:

do tình trạng đất đai phân tán nhỏvà đặc điểm của cư dân sốngbằng nghề thủ công và thươngnghiệp nên đã hình thành các thịquốc

Nhóm 2:

Tổ chức của thị quốc : Về đơn vịhành chính là một nước, trongnước thành thị là chủ yếu Thành

1) Thiên nhiên và đời sống của con người :

-Hy Lạp , Rô-ma nằm ởven biển Địa Trung Hải:+Thuận lợi : Có biển,nhiều hải cảng, giao thôngtrên biển dễ dàng, nghềhàng hải sớm phát triển +Khó khăn : Đất ít và xấu,nên chỉ thích hợp loại câylâu năm, do đó thiếu lươngthực luôn phải nhậpkhẩu

-Khi công cụ bằng sắt rađời diện tích trồng trọttăng , sản xuất thủ công vàkinh tế hàng hóa tiền tệphát triển

2) Thị quốc Địa Trung Hải.

-Nguyên nhân hình thành:+Do địa hình bị chia cắtthành nhiều vùng đất nhỏ+Do đặc điểm cư dân sốngbằng nghề thủ công vàthương nghiệp

-Về tổ chức: Mỗi thị quốclà một nước mà trong đóthành thị là chủ yếu.Thành thị có phố xá , lâu

+Nhóm 3: Thể chế dân chủ cổ đại

ở các thị quốc được biểu hiện như

thế nào?

GV cho HS tìm hiểu SGKvề thành

thị A-ten để minh họa

Thể chế dân chủ cổ đại này cógì

khác so với phương Đông ?

Có phải ai cũng có quyền công

dân hay không? Vậy bản chất của

nền dân chủ ở đây là gì?

Gv nhận xét và chốt ý :

-> đây cũng là bước tiến lớn so

với chế độ chuyên chế ở pĐông

Ngoài tình hình về chính trị GV

còn hướng dẫn học sinh tìm hiểu

các khía cạnh về kinh tế – xã hội

của các thị quốc

thị có lâu đài , phố xá, sân vậnđộng và bến cảng

-Nhóm 3:

-Tính chất dân chủ của thị quốc :Quyền lực không nằm trong tayquí tộc mà nằm trong tay Đại hộicông dân, Hội đồng 500, mọicông dân đều được phát biểu vàbiểu quyết những công việc lớncủa quốc gia

Hoạt động 2: cá nhân và tập thểHS:

Không chấp nhận có vua, có Đạihội công dân, Hội đồng 500 như

ở A-ten, tiến bộ hơn phươngĐông

HS suy nghĩ trả lời : Bản chất củanền dân chủ cổ đại ở Hy lạp, Rô-

ma đó là nền dân chủ chủ nô(phụ nữ và nô lệ ko có quyềncông dân)

Vai trò của chủ nô rất lớn trongxã hội vừa có quyền lực chính trịvừa giàu có dựa trên sự bóc lộtnô lệ

đài, … đặc biệt là bến cảng

-Tính chất dân chủ của thịquốc : Quyền lực khôngnằm trong tay quí tộc mànằm trong tay Đại hộicông dân, Hội đồng 500,mọi công dân đều đượcphát biểu và biểu quyếtnhững công việc lớn củaquốc gia

-Bản chất của nền dân chủcổ đại ở Hy Lạp , Rô-ma :Đó là nền dân chủ chủ nô,dựa vào sự bóc lột thậm tệcủa chủ nô đối với nô lệ

4) Củng cố :( 5 phút )

_ Điều kiện tự nhiên đã đưa đến sự hình thành các quốc gia cổ đại Địa Trung Hải , đời sống của họ ?_ Nguyên nhân ra đời của thị quốc , thể chế chính trị của Hy Lạp , Rô-ma có gì khác so với pĐông ?

5) Dặn dò – bài tập về nhà :

_ Về nhà học thuộc nội dung vừa học, xem trước phần còn lại của bài “văn hóa” để tiết sau xây dựngbài

_ Trình bày ý nghĩa của việc xuất hiện công cụ bằng sắt ở Địa Trung Hải ?

IV RÚT KINH NGHIỆM BỔ SUNG :

Ngày soạn : 02 – 09

Tiết : 06 Bài 04 : CÁC QUỐC GIA CỔ ĐẠI PHƯƠNG TÂY HY LẠP VÀ RÔMA(TT)

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :

Giống như tiết 05

II.THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:

1.Tài liệu tham khảo:

-Lịch sử thế giới cổ đại – NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Những mẩu chuyện lịch sử thế giới, tập 1, NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Lịch sử văn hoá thế giới cổ trung đại - NXB Giáo dục , 1999

2.Đồ dùng dạy học:

-Bản đồ thế giới

-Một số tranh ảnh minh hoạvề thành tựu văn hoá

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY-HỌC :

1.Ổn định tổ chức :

Sĩ số , vệ sinh, trang phục , thái độ học tập

2.Kiểm tra bài cũ :

Điều kiện tự nhiên dẫn đến sự ra đời các quốc gia cổ đại Địa Trung Hải ? ( 10 phút )

3.Giảng bài mới:

Tiết học vừa rồi các em đã được tìm hiểu về sự ra đời các quốc gia cổ đạiĐịa Trung Hải Sự phát triểnnền kinh tề công thương và thể chế dân chủ ở đây đã tạo điều kiện thuận lợi cho nền văn hoá ở đâyphát triển rực rỡ, để lại nhiều thành tựu quý giá cho nhhân loại Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểuvấn đề đó

20’

Những hiểu biết của cư dân Địa

Trung Hải về tự nhiên như thế nào?

GV lí giải vì sao họ có những hiểu

biết sớm về những vấn đề đó

Trên cơ sở của những hiểu biết đó

người ta có cách tính lịch như thế

nào? so với cư dân cổ đại Phương

Đông có giống không ?

GV giải thích thêm về cách tính lịch

và liên hệ đến lịch ngày nay Đối

vớichữ viết thì dễ viết và dễ đọc

Trước kia, ở các nước cổ đại phương

Đông, chữ viết đã ra đời và phát huy

tác dụng, nhưng chữ viết này có quá

nhiều hình, nét khó vẽ

Hoạt động 1: Cá nhân

HS: Cư dân cổ đại Địa TrungHải sớm đi biển và xác định tráiđất là hình cầu, mặt trời quayxung quanh quả đất

-Lịch : Người ta đã tính đượclịch một năm có 365 ngày và ¼nên định ra một tháng lần lượtcó 30 và 31 ngày, riêng thánghai có 28 ngày

HS:

-Chữ viết : Phát minh ra hệthống chữ cái A, B, C, … lúc đầucó 20 chữ , sau thêm 6 chữ nữađể trở thành hệ thống chữ cái

3) Văn hóa cổ đại HyLạp và Rô-ma

a ) Lịch và chữ viết :

-Lịch : Người ta đã tínhđược lịch một năm có 365ngày và ¼ nên định ramột tháng lần lượt có 30và 31 ngày, riêng thánghai có 28 ngày Dù chưathật chính xác nhưng cũngrất gần với hiểu biết ngàynay

-Chữ viết :+Phát minh ra hệ thốngchữ cái A, B, C, … vàhoànchỉnh dần thành hệ thống

Người Hy Lạp và Rôma có những

cống hiến gì về chữ viết? Ý nghĩa của

nó?

GV phân tích thêm : Chỉ với hơn 20

chữ cái, với cách ghép linh hoạt và

ngữ pháp chặt chẽ, người ta có thể

thể hiện trên mặt giấy mọi kết quả

của tư duy, khoa học, văn thơ…

GV Ngoài thành tựu về lịch và chữ

viết, cư dân Địa Trung Hải còn có

những hiểu biết nhiều trên lĩnh vực

khoa học.Hãy trình bày những hiểu

biết của em về các lĩnh vực khoa học

của cư dân cổ đại Địa Trung Hải ?

GV có thể cho học sinh nêu nội dung

các định luật , định lý có liên quan

để minh hoạ

Tại sao nói : “Khoa học đã có từ lâu

nhưng đến Hy-lạp, Rô- ma khoa học

mới thực sự trở thành khoa học”.

GV nhận xét và phân tích thêm : Ở

con người, từ nhận thức -> khoa học

phải trải qua thời gian dài Điều cần

nhấn mạnh ở đây là độ chính xác của

khoa học -> phát triển thành định

luật, lý thuyết, mang tính khái quát

hóa cao

Những thành tựu về văn học, nghệ

thuật của cư dân cổ đại Địa Trung

Hải ?

GV giớpi thiệu hình10 và11 SGK Sử

hoàn chỉnh như ngày nayĐây là cống hiến lớn lao của cưdân Địa Trung Hải cho nền vănminh nhân loại

Hoạt động cá nhân

HS lần lượt nêu từng lĩnh vực-Toán học : xuất hiện với nhiều định lý, định đề nổi tiếng của :

+ Talét (Hình học) + Pi-ta-go (bảng nhân) + Ơc lít (định đề về đường //) -Vật lý : Tiêu biểu là nhà toán học- vật lý học Acsimet với công thức tính diện tích, thể tích hình trụ, hình cầu, nguyên lý về vật nổi và nhiều phát minh khác (Ròng rọc, đòn bẩy).

-Sử học : Tiêu biểu như Hêrôđốt, Tuyxidit, Taxit đã biết trình bày có chủ đề, có hệ thống.

-Địa lý : Tiêu biểu là nhà địa lý học Strabôn với nhiều tài liệu khảo cứu và ghi chép có giá trị về quả đất.

Hoạt động 2: Thảo luận lớp

HS thảo luận và trình bàýy kiếncủa mình

-Những tri thức trước đây còn lẻtẻ rời rạc, riêng biệt

-Những hiểu biết của cư dân ĐịaTrung hải đã mang tính kháiquát, hệ thống cao trên nhiềulĩnh vực

Hoạt động 1: Cá nhân-Xuất hiện nhiều tác phẩm vănhọc viết, chủ yếu là kịch (kịchkèm theo hát)

-Một số nhà viết kịch tiêu biểunhư Sô phốc, Ê-sin, …

-Giá trị của các vở kịch: Cangợi cái đẹp, cái thiện và có tínhnhân đạo sâu sắc

Hoạt động cá nhân-Người Hylạp để lại nhiều tượngvà đền đài đạt tới trình độ tuyệt

chữ cái như ngày nay.+Sáng tạo ra hệ chữ số

La mã+Ý nghĩa: Đây là cốnghiến lớn lao của cư dânĐịa Trung Hải cho nềnvăn minh nhân loại

b) Sự ra đời của khoa học

: -Toán học : xuất hiệnvới nhiều định lý, định đềnổi tiếng Tiêu biểu cóTalét, Pitago, Ơcơlít… -Vật lý : Tiêu biểu cóAcsimet với công thứctính diện tích, thể tíchhình trụ, hình cầu, nguyênlý về vật nổi và nhiềuphát minh khác (Ròngrọc, đòn bẩy)

-Sử học : Tiêu biểu nhưHêrôđốt, Tuyxidit, Taxitđã biết trình bày có chủđề, có hệ thống

-Địa lý : Tiêu biểu là nhàđịa lý học Strabôn vớinhiều tài liệu khảo cứuvà ghi chép có giá trị vềquả đất

c) Văn học :

-Xuất hiện nhiều tácphẩm văn học viết, chủyếu là kịch (kịch kèmtheo hát)

-Một số nhà viết kịchtiêu biểu như Sô phốc, Ê-sin, …

-Giá trị của các vở kịch:

Ca ngợi cái đẹp, cái thiệnvà có tính nhân đạo sâusắc

d) Nghệ thuật :

dụng tranh thần Vệ Nữ giới thiệu vẻ

đẹp tuyệt mĩ với những số đo lý

tưởng cũa bức tượng Phần này có

thể cho các em giới thiệu về các tác

phẩm nghệ thuật mà các em sưu tầm

được hoặc hiểu biết, miêu tả đền

Pác-tê-nông, đấu trường ở Rô-ma

-Người Hylạp để lạinhiều tượng và đền đàiđạt tới trình độ tuyệt mĩ.Tiêu biểu có đền Pác-tê-nông, tượng thần Vệ nữ…-Người Rôma cũng cónhững đền đài, đấutrường đồ sộ, hoành tráng

…

Củng cố bài : (kiểm tra 15’ còn lại )

Những thành tựu về mặt văn hóa của cư dân cổ đại Hy Lạp và Rô-ma ?

5) Dặn dò – bài tập về nhà :

Học thuộc bài cũ , làm bài tập trong SGK và lập bảng so sánh hai mô hình xã hội cổ đại ( về điềukiện tự nhiên, kinh tế, chính trị , xã hội )

6) Rút kinh nghiệm bổ sung :

Ngày soạn : 05 – 09 Chương III : TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN

Tiết : 07 Bài 05 : TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :

_ Giúp HS hiểu :

+ Sự hình thành xã hội phong kiến ở Trung Quốc và quan hệ giai cấp trong xã hội

+ Bộ máy chính quyền phong kiến được hình thành , củng cố từ thời Tần , Hán cho đến thời Minh ,Thanh

Chính sách xâm lược , chiếm đất đai của các hoàng đế Trung Hoa

+ Những đặc điểm về kinh tế Trung Quốc thời phong kiến : nông nghiệp là chủ yếu , hưng thịnh theochu

kì , mầm mống quan hệ tư bản đã xuất hiện nhưng còn yếu ớt

+Văn hóa phát triển rực rỡ

_ Giáo dục cho các em thấy được tính chất phi nghĩa của các cuộc chiến tranh xâm lược của các triềuđại phong kiến Trung Quốc Qua đó các em biết quí trọng các di sản văn hóa, hiểu được những ảnhhưởng của văn hóa Trung Quốc đối với Việt Nam

_ Trên cơ sở sự kiện lịch sử, rèn luyện cho HS biết phân tích rút ra kết luận , biết sử dụng sơ đồ ( hoặctự vẽ sơ đồ ) biểu đồ , nắm vững được các khái niệm cơ bản

II.THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:

1.Tài liệu tham khảo:

-Lịch sử thế giới cổ đại – NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Những mẩu chuyện lịch sử thế giới, tập 1, NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Lịch sử văn hoá thế giới cổ trung đại - NXB Giáo dục , 1999

2.Đồ dùng dạy học:

-Bản đồ thế giới

-Một số tranh ảnh minh hoạvề thành tựu văn hoá : Vạn lý trường thành, Lăng mộ Tần Thuỷ Hoàng …

II/ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC :

Đặt vấn đề , nêu vấn đề, phân tích , so sánh, chứng minh, trực quan (niên biêủ), lựa chọn các hoạtđộng cho từng nội dung của bài cho phù hợp

III/ CHUẨN BỊ CỦA THẦY VÀ TRÒ :

_ Chuẩn bị của Thầy : Soạn bài , tham khảo Giáo trình LSTG cổ –trung đại, Sách GV, tranh , ảnh bảnđồ

_ Chuẩn bị của Trò : Học thuộc bài cũ , làm bài tập về nhà , đọc SGK bài mới, sưu tầm tranh, ảnh

IV/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY – HỌC :

Ổn định tổ chức : Sĩ số , vệ sinh , trang phục , thái độ học tập

Kiểm tra bài cũ : Trình bày những thành tựu văn hóa của Hy lạp và Rô-ma ? (5 phút )

Dẫn dắt vào bài: Trên cơ sở của mô hình các quốc gia cổ đại phương Đông , Trung Quốc vào nhữngthế kỷ cuối công nguyên do sự phát triển của sản xuất, xã hội phân hóa giai cấp nên chế độ phong

kiến ở đây đã hình thành sớm Để hiểu được quá trình hình thành chế độ phong kiến ra sao ? pháttriển qua các thời đại như thế nào ? ( chính trị, kinh tế , văn hóa…) Bài học hôm nay sẽ giúp các emnắm bắt được những vấn đề trên

15’ Gv gọi một HS nhắc lại các

quốc gia cổ đại Phương Đông

xuất hiện ở những nơi nào?

Ở Trung Quốc cũng vậy trên

lưu vực Hoàng Hà và Trường

Giang thời cổ đại có nhiều nước

nhỏ thường chiến tranh xâu xé

thôn tính lẫn nhau làm thành

cục diện Xuân Thu – Chiến

Quốc

Quá trình thống nhất các quốc

gia này và sự xác lập chế độ

Tần – Hán diễn ra như thế

nào?

GV phân tích thêm: Do chính

sách cai trị khắc nghiệt (pháp

trị) nên nhà Tần bị sụp đổ

GV treo sơ đồ và đặt câu hỏi :

Tổ chức bộ máy nhà nước pk

thời Tần – Hán ở TW và địa

phương như thế nào ?

GV treo sơ đồ lên bảng để hS

trình bày

Chính sách đối ngoại của nhà

Tần Hán ?

GV liên hệ đến lịch sử Việt

Nam về cuộc kháng chiến

Đến thế kỉ IV TCN, nhà Tần cótiềm lực kinh tế, quân sự mạnhhơn cả đã lần lượt tiêu diẹt cácđối thủ Đến Năm 221 TCN đãthống nhất Trung Quốc , vuaTần tự xưng là Tần ThủyHoàng chế độ pk TQ được hìnhthành

Nhà tần tồn tại 15 Năm sau đó

bị cuộc k/n Trần Thắng và NgôQuảng làm sụp đổ

Sau khi nhà Tần sụp đổ LưuBang lên nắm quyền và lập ranhà Hán 206TCN-220

Đến đây chế độ phong kiến TQđã được xác lập

Hoạt động cá nhân

HS dựa vào SGK và sơ đồ trìnhbày:

-Ở TW : Hoàng đế có quyềntuyệt đối, bên dưới có thừatướng , thái úy cùng các quanvăn , võ

-Ở địa phương : Quan thái thúvà huyện lệnh ( tuyển dụngquan lại chủ yếu là hình thứctiến cử )

HS:

Các vua Tàn – Hán có thamvọng bành trướng, tiến hànhxâm lược các vùng xung quanhnhư : Triều Tiên và đất đai củangười Việt cổ

Hoạt động 1 : Cá nhân

HSSau nhà Hán TQ lâm vào tìnhtrạng loạn lạc kéo dài , LýUyên dẹp được loạn , lên ngôi

1) Trung Quốc thời Tần, Hán :

a) Sự hình thành nhà Tần -Hán :

-Năm 221 TCN , nhà Tầnđã thống nhất Trung Quốc Tần Thuỷ Hoàng lên ngôihoàng đế Chế độ phongkiến Trung Quốc được xáclập

-Năm 206TCN Lưu Banglên ngôi lập ra nhà Hán

b) Tổ chức bộ máy nhà nước thời Tần – Hán :

-Ở TW : Hoàng đế cóquyền tuyệt đối, bên dướicó thừa tướng , thái úy cùngcác quan văn , võ

-Ở địa phương : Quan tháithú và huyện lệnh ( tuyểndụng quan lại chủ yếu làhình thức tiến cử )

-Các vua Tần – Hán cótham vọng bành trướng,tiến hành xâm lược cácvùng xung quanh như :Triều Tiên và đất đai củangười Việt cổ

2) Sự phát triển chế độ phong kiến dưới thời Đường :

-Về kinh tế : Dưới thời

+ Nhóm 1: Kinh tế thời Đường

so với các triều đại trước ? Nội

dung của chính sách quân

điền ?

+ Nhóm 2 : Bộ máy nhà nước

thời Đường có gì khác so với

các triều đại trước ?

+ Nhóm 3 : Vì sao lại nổ ra các

cuộc k/n nông dân vào cuối

triều đại nhà Đường ?

HS trả lời dưới sự dẫn dắt của

GV : mâu thuẫn xã hội đó là

giữa nông dân với địa chủ quan

lại ngày càng gay gắt -> k/n ->

Nhà Đường sụp đổ -> nhà Tống

lên thay sau đó là nhà Nguyên

GV đưa ra một vài dẫn chứng

về sự xâm lược của nhà Đường

như : xâm lược Nội Mông, Tây

Vực, Triều Tiên, đô hộ VN

( năm722 k/ n của Mai Thúc

Loan , chống lại sự đô hộ của

+Thủ công nghiệp và thươngnghiệp phát triển thịnh đạt :cócác xưởng thủ công luyện sắt,đóng tàu

Đường kinh tế phát triểncao hơn các triều đại trướcvề mọi mặt :

+Nông nghiệp : thi hànhchế độ quân điền, áp dụng

kĩ thuật canh tác mới, chọngiống-> sản lượng tăng +Thủ công nghiệp vàthương nghiệp phát triểnthịnh đạt :có các xưởng thủcông luyện sắt, đóng tàu

-Về chính trị : Đã hoànthiện bộ máy chính quyềntừ TW-> địa phương , có

chức tiết Tiết độ sứ :

+Tuyển dụng quan lại bằngthi cử ( bên cạnh vẫn cònhình thức tiến cử con emthân tín xuống các địaphương )

+Tiếp tục chính sách xâmlược và bành trướng lãnhthổ

-Cuối triều đại nhà Đường ,mâu thuẫn xã hội dẫn đếnkhởi nghĩa nông dân thế kỷ

X khiến cho nhà Đường sụpđổ

4) Củng cố tiết : chế độ pk TQ được hình thành như thế nào ? Những biểu hiện sự thịnh trị về kinh

tế , chính trị của xã hội phong kiến thời Đường ? (5 phút)

5) Dặn dò : Về nhà học bài và xem phần còn lại của bài , nhớ soạn bài cẩn thận và đầy đủ

6) Rút kinh nghiệm bổ Sung :

Ngày soạn : 08 – 09

Tiết : 08 Bài 05 : TRUNG QUỐC THỜI PHONG KIẾN ( Tiếp theo )

IV/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY – HỌC :

Ổ định tổ chức : Sĩ số , vệ sinh , trang phục , thái độ học tập

Kiểm tra bài cũ : Trình bày sơ đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Tần – Hán ? (10 phút)

Dẫn dắt vào bài : Sau khi nhà Đường sụp đổ thì tình hình TQ rơi vào tình trạng chia cắt thành NamTống và Bắc Tống rồi đưa đến sự thống trị của ngoại bang là triều Nguyên Sau khi lật đổ sự thốngtrị của ngoại bang thì TQ như thế nào chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài :

10’ GV

Nhà Minh được thành lập như

thế nào ?

Dưới thời Minh kinh tế TQ có

điểm gì mới so với các triều đại

trước? Biểu hiện ?

Trong lĩnh vực chính trị của nhà

Minh thì sao ?

Tại sao nhà Minh với nền kinh

tế và chính trị thịnh đạt như vậy

lại sụp đổ ?

Hoạt động 1 : Cá nhân

HS: Dưới sự áp bức của nhàNguyên nông dân TQ liên tục nổidạy k/n dưới sự lãnh đạo của ChuNguyên Chương đã lật đổ triềuNguyên lập nên nhà Minh ( 1368– 1644 )

Hoạt động 2 : Thảo luận lớp

HS : Sau khi được thành lập các Vuanhà Minh đã thi hành nhiều biệnpháp nhằm khôi phục và pháttriển kinh tế

Đầu TK XVI quan hệ sản xuấtTBCN đã xuất hiện ở TQ , biểuhiện trong các ngành NN, TCN,thương nghiệp, các thành thị mọclên nhiều và rất phồn thịnh : BắcKinh, Nam Kinh không chỉ làtrung tâm chính trị mà còn là trungtâm kinh tế lớn

HS trả lời : Ngay từ khi lên ngôi, Minh TháiTổ đã quan tâm đến xây dựng chếđộ QCCC TW tập quyền ( quyềnlực tập trung trong tay nhà vua ,bỏ chức Thừa Tướng, Thái úy,giúp việc cho vua là 6 bộ, vua trựctiếp chỉ huy quân đội )

HS : Cũng như các triều đại PK trước đó, cuối triều Minh ruộng đất ngày càng tập trung vào tay giai cấp quí tộc, địa chủ còn nông dân thì không có, sưu cao, thuế nặng + với việc đi lính phục vụ chiến tranh Vì vậy nông dân >< địa chủ ngày càng gay gắt -> cuộc k/n nông dân Lý Tự thành làm cho nhà Minh sụp đổ

3) Trung Quốc thời Minh , Thanh :

a) Sự thành lập nhà Minh :

_ Năm 1368 khởi nghĩa nôngdân do Chu Nguyên Chươnglãnh đạo đã lật đổ triềuNguyên và lập nên nhàMinh ( 1368 – 1644 )

_ Các Vua nhà Minh thihành nhiều biện pháp nhằmkhôi phục phát triển kinh tế Từ thế kỷ XVI đã xuất hiệnmầm mống kinh tế TBCN : + Thủ công nghiệp : Xuấthiện công trường thủ công ,quan hệ chủ – người làmthuê

+ Thương nghiệp phát triển,thành thị mở rộng và phồnthịnh

_ Chính trị : Bộ máy nhànước PK ngày càng tậpquyền , quyền lực tập trungtrong tay nhà vua nhiều hơn

_ Ngoài ra, nhà Minh còn mởrộng sự bành trướng ra bênngoài trong đó có sang xâmlược Đại Việt nhưng đã thấtbại nặng nề

b) Nhà Thanh và chính sách cai trị

_ Đối nội : Áp bức dân tộc,

GV sơ lược sự hình thành nhà

Thanh

Sau khi được thành lập nhà

Thanh thi hành chính sách cai

trị như thế nào?

GV phân tích thêm : nhà Thanh

thành lập ( 1644 –1911)

+ Chính trị : người Mãn giữ các

chức vụ quan trọng của nhà

nước

+ Văn hóa : buột người TQ

phải theo phong tục người Mãn

“muốn để đầu thì đừng để tóc,

muốn để tóc thì đừng để đầu”

Làm việc theo nhóm : GV chia

cả lớp ra làm 2 nhóm chính và

giao nhiệm vụ

+ Nhóm 1: Những thành tựu

trên lĩnh vực tư tưởng của chế

độ pk Trung Quốc

GV phân tích thêm: Người khởi

xướng nho học là Khổng Tử ,

Mạnh Tử , Đổng Trọng Thư ,

Chu Hi với quan niệm cơ bản

“Tam cương , ngũ thường” :

+ Vua – tôi, chồng – vợ,

cha-con

+ Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín

= > giáo lý củng cố vững chắc

chế độ phong kiến

Về Phật giáo: Thời Đường, vua

Đường đã cử các nhà sư sang

Ấn Độ lấy Kinh như cuộc hành

trình của Đường Huyền Trang

+ Nhóm 2 : Những thành tựu

trên các lĩnh vực sử học, văn

học?

Gv sơ lợc một số tác phẩm, tác

giả tiêu biểu có liên quan và

nổi tiếng như Lý Bạch, Đổ Phủ,

Bạch Cư Dị với các tác phẩm :

Hoạt động 3 : Cá nhân

HS: Người Mãn Thanh khi vào TQ lập

ra nhà Thanh và thi hành chính sách áp bức dân tộc bắt người TQ ăn mặc và theo phong tục người Mãn mua chuộc địa chủ người Hán , giảm thuế cho nông dân nhưng mâu thuẫn dân tộc vẫn tăng -

> k/n nông dân khắp nơi Đối ngoại : thi hành chính sách “bế quan tỏa cảng” trong bối cảnh bị sự nhòm ngó của tư bản pTây-> cách mạng Tân Hợi

1911 đã làm cho nhà Thanh sụp đổ Hoạt động 1: Thảo luận nhóm

-Nhóm 1:

+Nho giáo và giữ vai trò quantrọng trong hệ tư tưởng phong kiếnlà công cụ tinh thần bảo vệ chế độphong kiến Nhưng về sau nó trởnên bảo thủ, lỗi thời và kìm hãmsự phát triển của xã hội

+Phật giáo cũng thịnh hành, nhấtlà thời Đường

-Nhóm 2 :+Sử học với bộ sử kí của Tư MãThiên

+Văn học với những tác phẩm thơ

ca và tiểu thuyết nổi tiếng :+Thơ : phát triển mạnh dưới thờiĐường

+Tiểu thuyết : phát triển mạnh ởthời Minh - Thanh

mua chuộc địa chủ ngườiHán

_ Đối ngoại : Thi hành chínhsách “bế quan tỏa cảng” bị

tư bản phương Tây xâu xé ->Chế độ phong kiến nhàThanh sụp đổ năm 1911

4) Văn hóa Trung Quốc :

a) Tư tưởng :

- Sự ra đời của Nho giáo vàgiữ vai trò quan trọng tronghệ tư tưởng phong kiến làcông cụ tinh thần bảo vệ chếđộ phong kiến Nhưng vềsau nó trở nên bảo thủ, lỗithời và kìm hãm sự pháttriển của xã hội

-Phật giáo cũng thịnh hành,nhất là thời Đường

b) Sử học và Văn học :

-Sử học với bộ sử kí của TưMã Thiên Thời Hán sử họcđã trở thành lĩnh vực độclập

-Văn học với những tácphẩm thơ ca và tiểu thuyếtnổi tiếng :

+Thơ : phát triển mạnh dướithời Đường

+Tiểu thuyết : phát triểnmạnh ở thời Minh - Thanh

c) Khoa học – kỷ thuật :

-Toán học, thiên văn học , ydược… đạt được nhiều thành

Thủy Hử của Thi Nại Am , Tam

Quốc diễn nghĩa của La Quán

Trung, Tây Du Kí Ngô Thừa

Ân, Hồng Lâu Mộng của Tào

Tuyết Cần

+ Nhóm 3: Những thành tựu về

khoa học kỷ thuật ? ý nghĩa ?

GV tóm tắt và bổ sung thêm

Gv hướng dẫn HS xem ảnh 13,

14 ,15 trong SGK và nhận xét

GV đánh giá:

Những thành tựu văn hóa đó

chính là tài năng sáng tạo của

nhân dân Trung Quốc và là

đóng góp to lớn vào nền văn

hoá nhân loại

-Nhóm 3:

Đạt được nhiều thành tựu tronglĩnh vực Hàng hải, nghề in , làmgiấy, gốm, dệt, luyện sắt, và kỷthuật xây dựng các cung điệnphục vụ cho các triều đại phongkiến

Những thành tựu văn hóa TQ đạtđược không chỉ làm phong phúcho nhân dân TQ mà còn có ảnhhưởng và tác dụng lớn đ/v khu vựcvà t/g

tựu-Về kĩ thuật: Trung Quốc có

4 phát minh quan trọng :Giấy, kĩ thuật in, la bàn vàthuốc súng

-Có nhiều công trình kiếntrúc nghệ thuật đặc sắc như :Vạn lý trường thành, Cốcung, …

4) Củng cố kiến thức :( 5 phút)

_ Yêu cầu HS nêu lại sự hình thành chế độ phong kiến TQ qua các triều đại , điểm nổi bật của mỗitriều

đại ? Vì sao cuối mỗi triều đại đều có khởi nghĩa nông dân ?

_ Những thành tựu văn hóa tiêu biểu của TQ thời phong kiến ?

5) Dặn dò và cho bài tập về nhà :

_ Học thuộc bài cũ , làm bài tập cuối bài ở SGK , đọc bài mới tiếp theo

_ Bài tập : Kể tên các triều đại phong kiến TQ , thời gian tồn tại ? Triều đại nào c/đ phong kiến đạtđến

đỉnh cao ? Biểu hiện ?

6) Rút kinh nghiệm bổ sung :

Ngày soạn : 21 – 09 Chương 04 : ẤN ĐỘ THỜI PHONG KIẾN

Tiết : 09 Bài 06 : CÁC QUỐC GIA ẤN VÀ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG ẤN ĐỘ

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1 Kiến thức : HS cần nắm được :

_ Ấn Độ là quốc gia có nền văn minh lâu đời và phát triển cao, có ảnh hưởng nhiều đến các nướcchâu Á và thế giới

_ Thời vương triều Gúpta là thời kì định hình văn hóa truyền thống Ấn Độ

_ Nội dung văn hóa truyền thống Ấn Độ

2 Tư tưởng : HS cần thấy rõ , văn hóa Ấn Độ có ảnh hưởng trực tiếp đến văn hóa Việt Nam, đó là

cơ sở tạo nên mối quan hệ kinh tế và văn hóa mật thiết giữa 2 quốc gia

3 Kĩ năng : Rèn luyện kĩ năng phân tích tổng hợp các sự kiện lịch sử

II.THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:

1.Tài liệu tham khảo:

-Lịch sử thế giới cổ đại – NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

-Những mẩu chuyện lịch sử thế giới, tập 1, NXB Giáo Dục, Hà Nội, 1999

2.Đồ dùng dạy học:

-Bản đồ thế giới

-Một số tranh ảnh minh hoạvề thành tựu văn hoá

II/ CHUẨN BỊ :

Chuẩn bị của giáo viên:

_ Bản đồ Ấn Độ cổ đại Tranh ảnh về các công trình nghệ thuật của Ấn Độ

_ Băng video (nếu có ) về văn hóa Ấn Độ

Chuẩn bị của trò :

_ Đọc và soạn bài trước ở nhà, với những câu hỏi mà GV đã cho trước

_ Sưu tầm tranh ảnh về văn hóa kiến trúc của Ấn Độ

III/ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

Ổn định tổ chức : Sĩ số , vệ sinh , trang phục , thái độ học tập

Kiểm tra bài cũ : Trình bày sự phát triển kinh tế thời Đường ở Trung Quốc ? ( 5 phút )

Giới thiệu bài mới : GV dùng bản đồ Ấn Độ cổ đại giới thiệu cho HS những nét khái quát về vị trí,

lãnh thổ, điều kiện tự nhiên của Ấn Độ Ấn Độ như hình “tam giác ngược” 2 bên giáp biển phía Bắcnối với châu Á bỡi dãy núi cao nhất thế giới (Himalaya) là 1 quốc lớn , diện tích 3 triệu km2, gấpkhoảng 10 lần VN và gần 15 lần nước Anh từ rất sớm trên lưu vực sông Ấn và sông Hằng người dânđã xây dựng nhà nước với nền văn hóa độc đáo

15’

Sau khi giới thiệu bài mới cho

HS đọc SGK mục 1 và GV

đặt câu hỏi :Vì sao một số

nhà nước đầu tiên lại hình

thành bên lưu vực sông

Hằng ?

GV minh họa thêm :

Từ những công xã cổ xưa,

hàng loạt các tiểu quốc hình

thành trên hai bờ sông Hằng

Đến thế kỉ V TCN Ma-ga-đa

mạnh hơn cả, ông vua đầu

tiên của Ma-ga-đa là

Bimbisara (khoảng 550-490

TCN) trị vì cùng thời của Phật

(560-480 TCN)

Quá trình hình thành và phát

triển của nhà nước Magađa ?

Gv minh họa thêm :

_ Asôca đã đưa vương triều

Môrya phát triển đến mức

cực thịnh (272-232 TCN) với

chiến công rực rỡ, nhưng tàn

sát ác liệt Có lẽ vì thế ông

luôn cảm thấy day dứt, luôn

ám ảnh nỗi kinh hoàng nên

đã dốc lòng thờ Phật và theo

Phật

_ Dưới thời Asôca, Phật giáo

phát triển rất mạnh, Năm 250

Hoạt động 1 : Làm việc cá nhân

Trả lời : +khoảng 1500 Năm TCN, ở lưu

vực sông Hằng (Đbắc Ấn Độ) cóđiều kiện thiên nhiên thuận lợi

“mưa thuận gió hòa” + Từ các bộ lạc trồng lúa và chănnuôi , trên bờ sông Hằng đã bắtđầu hình thành 1 số quốc gia đầutiên , đứng đầu là các tiểu vươngxây dựng đất nước lớn mạnh vàtranh giành ảnh hưởng lẫn nhau

+ Đến khoảng 500 Năm TCN,nước Ma-ga-đa lớn mạnh hơn cả,được nhiều nước tôn phục

_ Kinh tế, nông nghiệp là củ yếu,đã xuất hiện những thành thị cổđại

* Người Hi Lạp đã từng đếnthăm kinh đô Ma-ga-đa làPataliputra kể lại : có phố dài2Km, trên bến dưới thuyền

+ Thế kỉ III TCN, xuất hiện ôngvua kiệt xuất nhất, nổi tiếng vàobậc nhất của Ấn Độ là Asôca

_ Asôca xây dựng đất nước hùngmạnh rồi đem quân đi đánh cácnước nhỏ để thâu tóm quyền lực,thống nhất Ấn Độ, ông đã thốngnhất gần hết Ấn Độ, trừ vùng cựcNam xa xôi (nước Pan-đi-a)

_ Sau đó ông chán cảnh binh đao,

1) Thời kì các quốc gia đầu tiên :

Quá trình hình thành:

_ Khoảng 1500 Năm TCN ở lưuvực sông Hằng (Đ Bắc Ấn) cácquốc gia cổ đại xuất hiện

_ Cư dân sống chủ yếu là trồnglúa và chăn nuôi

_ Các tiểu vương luôn tranhgiành ảnh hưởng với nhau

b) Sự phát triển :

_ Khoảng 500 Năm TCN quốcgia Ma-ga-đa lớn mạnh nhất,chinh phục nhiều quốc gia nhỏ _ Kinh tế chủ yếu là nôngnghiệp, thủ công nghiệp vàthương nghiệp xuất hiện

_ Xuất hiện thành phố cổ, códãy phố dài hàng cây số, trênbến, dưới thuyền

_ Thời Asôca đánh bại hầu hếtcác quốc gia nhỏ để thống nhấtẤn Độ

_ Sau đó, ông một lòng theoPhật, tạo điều kiện cho đạo Phậttruyền bá khắp đất nước

_ Cuối thế kỉ III, Asôca qua đời,Ấn Độ bước vào thời kì chia rẽ

TCN đại hội Phật giáo lần 3

họp tại Pataliputra nhằm ngăn

chặn sự phân chia của đạo

Phật, nhưng sau đó đạo Phật

tách thành 2 bộ phận : Đại

thừa và Tiểu thừa

Hoạt động 2 theo nhóm

GV yêu cầu HS đọc SGK mục

2 và đặt câu hỏi :

_ Nhóm 1: Quá trình hình

thành vương triều Gút ta ?thời

gian tồn tại ? Vai trò chính trị

của Vương triều này ?

_Nhóm2 : Em hãy trình bày

những thành tựu của văn hóa

truyền thống Ấn Độ ?

GV giải thích thêm :

_ Đạo Phật đề xướng con

đường giải phóng “thân

nhân” bằng diệt dục, bằng sự

chống đối mọi ham muốn về

sắc, lợi, danh… nói lên sự

khác biệt xã hội, sự bon chen,

cạnh tranh của xã hội, tư hữu

phân đẳng cấp và khổ sở vì

tàn sát trở về một lòng theo Phậtvà tạo điều kiện để Phật giáotruyền bá rộng khắp Ấn Độ,nhiều nơi ông còn cho đúc vàtrồng cột sắt, khắc chữ gọi là cộtAsôca để nói đến chiến công vàlòng sùng tín của mình

Trả lời :

+ Đầu công nguyên, Ấn Độ đượcthống nhất lại, bước vào thời kìphát triển cao, đặc sắc của Ấn Độ,đó là vương triều Gúp-ta

_ Vua Gúp-ta tổ chức kháng cự,không cho người Trung Á xâm lấntừ phía Tây Bắc

* Thống nhất vùng Bắc Ấn Độ

* Tiếp đó tấn công cao nguyênĐêcan, làm chủ gần như toàn bộvùng Trung Ấn Độ

_ Vương triều Gúp-ta có 9 đờivua, gần 150 Năm (319-467), sựphát triển và nét đặc sắc vẫn đượcphát huy cả thời kì Hậu Gúp-ta(thế kỉ V – VII) và dưới vươngtriều Hác-sa (606-647)

_ Nét đặc sắc của thời kì (thế kỉ

IV – VII) là sự định hình và pháttriển văn hóa truyền thống Ấn Độ

Trả lời :

+ Đạo Phật : _ Thành phố Ka-pi-la-va-xtu (BắcẤn) là quê hương của thích camâu ni (Sakya Muni – Phật tổ) _ Đạo Phật được truyền bá mạnhdưới thời Asôca, tiếp tục dướivương triều Gúp-ta và Hác-sa(đến thế kỉ VII)

* Cùng với sự truyền bá Phậtgiáo và lòng tôn sùng đối với Phậtngười ta đã làm hàng chục ngôichùa hang (đục đẽo hang đá thành

kéo dài, khủng hoảng mấy thế

kỉ đến đầu Công nguyên

2) Thời kì Vương triều Gúp-ta và sự phát triển văn hóa truyền thống Ấn Độ :

a) Vương triều Gúp-ta :

_ Đầu Công nguyên, Bắc Ấn Độđược thống nhất lại, phát triểncao, dưới vương triều Gúp-ta( 319 – 467 )

_ Vua Gúp-ta tổ chức kháng cự,không cho người Trung Á xâmlấn-> Thống nhất Bắc Ấn Độ _ Tấn công cao nguyên Đêcan,làm chủ hầu hết Trung Ấn _ Sự phát triển này còn duy trìđến vương triều Hác-sa (606-647)

-> Thế kỉ IV – VIII là sự địnhhình và phát triển văn hóatruyền thống Ấn Độ

b) Sự phát triển văn hóa truyền thống Ấn Độ :

_ Đạo Phật được truyền bámạnh dưới thời Asôca, Vươngtriều Gúpta và Hácta (TK VII) _ Cùng với sự truyền bá vàsùng tín đạo Phật, người ta đãlàm hàng chục ngôi chùa hangvà tượng Phật rất đẹp

_ Ấn Độ giáo (Hinđu giáo).-> Đây là tín ngưỡng bắt nguồntừ tín ngưỡng cổ xưa của Ấn Độ

sự tham lam, khuyên người ta

sống “Hướng thiện”

Gv giới thiệu với HS hình 17 :

Lễ đường trong chùa hang

A-gian-ta (Ấn Độ), GV chú ý

giải thích đỉnh của lễ đường

_ Chùa A-gian-ta là di tích

của thời kì thịnh đạt của đạo

Phật, được xây dựng từ thế kỉ

II TCN đến thế kỉ VII, trong

ngót 1000 Năm, chùa bao

gồm 30 động lớn nhỏ, trong

đó mỗi động, trên tường vách

và trần đều có những công

trình chạm khắc và những bức

bích họa rất điêu luyện

_ Nhóm 3 : thành tựu về kiến

trúc , điêu khắc, văn học và

ảnh hưởng của nó ra bên

ngoài ?

GV minh họa thêm :

_ Về văn học thời Gúp-ta tiếng

Sanxcrít được đề cao trở thành một

thứ “thế giới ngữ” cho tất cả các trí

thức Ấn Độ, người ta viết các anh

hùng ca Mahabarata và Ramayana

bằng tiếng Sanscrít.

chùa)

+ Ấn Độ giáo : _ Đây là tôn giáo bắt nguồn từ tínngưỡng cổ xưa của người Ấn Độ

+ Ấn Độ giáo thờ nhiều thần, chủyếu là bộ ba :

_ Brama (thần sáng tạo thế giới) _ Siva (thần hủy diệt)

_ Visun (thần bảo hộ) và thầnInđra (thần sấm sét) -> đó là lựclượng siêu nhiên mà con người sợhãi

+ Ấn Độ xây dựng nhiều ngôiđền bằng đá, đồ sộ, hình chóp núi(nơi ngự trị của thần thánh)

_ Nhiều pho tượng được tác bằngđá, hoặc đúc bằng đồng, để thờthần thánh với phong cách nghệthuật rất độc đáo

+ Kiến trúc, điêu khắc, văn học

_ Thời Gúp-ta đã có những kiếntrúc, điêu khắc và những tác phẩmvăn học tuyệt vời, làm cho nềnvăn hóa Ấn Độ phát triển rực rỡ,vĩnh cửu, xuyên suất thời gian lịchsử của loài người

+ Văn hóa Ấn Độ ảnh hưởng rấtlớn đến văn hóa Đông Nam Á

_ Nhiều ngôi đền bằng đá xâydựng rất đồ sộ có hình chóp núi(nơi ngự trị của thánh thần) vànhiều pho tượng đá, đồng, vớiphong cách nghệ thuật rất độcđáo ra đời

_ Chữ viết :+ Người Ấn Độ có chữ viết rấtsớm

* 3000 Năm TCN, chữ viết cổẤn Độ ra đời ở vùng sông Ấn

* 1000 Năm TCN, chữ viết cổ rađời ở vùng sông Hằng

+ Ban đầu là chữ đơn giản, sauđó sáng tạo thành chữ Phạn.+ Chữ Phạn được hoàn chỉnh ởthời Asôca, phổ biến rộng rãi ởthời Gúp-ta

_ Kiến trúc, điêu khắc, văn học + Thời Gúp-ta có những kiếntrúc, điêu khắc và tác phẩm vănhọc tuyệt vời, làm cho văn hóaẤn Độ phát triển rực rỡ

+ Văn hóa Ấn Độ ảnh hưởngtrực tiếp đến văn hóa ĐôngNam Á

_ Thế kỉ V – VI, người Ấn Độ đã

biết lấy căn số 2 và 3, biết tính khă

chính xác số pi = 3,1414, đồng thời

biết cả những cơ sở của lượng

giác,

4) Củng cố : ( 5 phút )

HS trả lời những câu hỏi cuối bài :

+ Tại sao nói : thời Gúp-ta là thời kì định hình và phát triển của văn hóa truyền thống Ấn Độ

+ Những yếu tố văn hóa truyền thống nào của Ấn Độ đã ảnh hưởng ra bên ngoài và ảnh hưởng đếnnhững nơi nào

5) Dặn dò và bài tập về nhà : học thuộc bài cũ và làm bài tập ( câu hỏi ) trang 39 ở SGK

IV/ Rút kinh nghiệm bổ sung :

………

…

………

Ngày soạn : 25 – 09 Chương 04 : ẤN ĐỘ THỜI PHONG KIẾN

Tiết : 10 Bài 07 : SỰ PHÁT TRIỂN LỊCH SỬ VÀ NỀN VĂN HÓA

ĐA DẠNG CỦA ẤN ĐỘ

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1) Kiến thức :

_ HS cần nắm được nội dung của 3 thời kì lịch sử

+ Ấn Độ trong các thế kỉ VII – XII Vương triều Hồi giáo Đêli Vương triều Môgôn

+ Những biến đổi trong lịch sử, văn hóa Ấn Độ

2) Tư tưởng :

_ HS cần thấy rã nhân dân Ấn Độ đã sáng tạo ra nền văn hóa với những thành tựu rất rực rỡ,có ảnh hưởng nhiều đến văn hóa Đông Nam Á và văn minh loài người

3) Kĩ năng :

_ Rèn luyện kĩ năng phân tích, đánh giá, nhận định các sự kiện lịch sử

_ Kĩ năng trình bày sự kiện lịch sử kết hợp với miêu tả

II/ CHUẨN BỊ :

1) Chuẩn bị của thầy :

_ Bản đồ Ấn Độ cổ, trung đại Một số tranh ảnh về văn hóa Ấn Độ

_ Đĩa video (nếu có) về văn hóa Ấn Độ

2) Chuẩn bị của học sinh :

_ Đọc SGK và chuẩn bị phần GV dặn dò về nhà, sưu tầm tranh, ảnh …

III/ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

15’

Hoạt động 1 : Làm việc cá

nhân

Em haỹ cho biết tình hình Ấn

Độ sau thời kì Gúp ta và Hác

sa ?

GV phân tích thêm : ở mỗi

miền Nam-Bắc tách ra thành 3

vùng -> 6 nước nhỏ

Việc đất nước bị phân chia như

vậy thì văn hóa phát triển như

Trong đó có 2 quốc gia nổi trộihơn là Pa-la ở vùng Đông Bắc vàPa-la-va ở miền Nam

-Sự phân biệt này không phải làsự khủng hoảng suy yếu, mà làphản ánh sự cường thịnh và pháttriển đi lên của các địa phương

GV hướng dẫn HS tham khảoSGK trả lời :

+Mỗi nước lại tiếp tục phát triểnsâu rộng hơn nền văn hóa của

1/ Sự phát triển của lịch sử và văn hóa truyền thống trên toàn lãnh thổ Ấn Độ :

a) Sự phát triển của lịch sử:

-Từ thế kỉ VII, Ấn Độ suy yếulại rơi vào tình trạng chia cắt,phân tán thành nhiều nướcnhỏ :

+Nhiều vùng lãnh thổ có điềukiện và sắc thái riêng phânchia thành 2 vùng Nam, Bắc.+Nổi trội là Pa-la (Đông Bắc)và Pa-la-va (Nam)

b) Văn hóa truyền thống :

-Mỗi nước phát triển sâu rộnghơn văn hóa của mình trên cơsở văn hóa truyền thống Ấn Độ

10’

Tại sao nước Palava đóng vai

trò tích cực trong việc phổ

biến văn hóa Ấn Độ ?

Hoạt động 1 :Cá nhân

Hoàn cảnh ra đời của vương

triều Hồi giáo Đê li ?

GV khái quát :

Do sự phân tán đã không đem

lại sức mạnh để chống lại cuộc

tấn công bên ngoài của người

Hồi giáo gốc Thổ

Hoạt động 2 : Nhóm

_ Nhóm 1 : Nêu chính sách về

tôn giáo ? về kinh tế ?

_ Nhóm 2 : Nêu chính sách về

văn hóa và kiến trúc ? Vị trí

của vương triều Đê li ?

mình trên cơ sở văn hóa truyềnthống Ấn Độ : Chữ viết, văn học,nghệ thuật Hin-đu, đặc biệt làvăn học nghệ thuật thời Gúp-ta

+Miền Nam Ấn Độ, nước

Pa-la-va thuận tiện về bến cảng Pa-la-vàđường biển, có vai trò tích cựctrong việc phổ biến văn hóa ẤnĐộ ở các nước Đông Nam Á

-> Như vậy, văn hóa Ấn Độ từđầu công nguyên đến thế kỉ XIIđã phát triển rộng khắp Ấn Độvà ảnh hưởng ra bên ngoài

HS dựa vào SGK và sự hướngdẫn của GV để trả lời :

+Thế kỉ XI, người Thổ (Tuốc) đãđem quân đánh chiếm một loạtcác quốc gia ở Trung Á, rồi sauđó tiến quân vào Ấn Độ, lập nênvương quốc Hồi giáo Đê-li

+Trong hơn 300 Năm tồn tại(1206-1526) người Thổ Nhĩ Kì đãthực hiện chính sách thống trị :-Đã áp đặt Hồi giáo vào Ấn Độ

-Người Thổ tự dành cho mình vềquyền ưu tiên ruộng đất và địa vịtrong bộ máy quan lại

* VD : ngoài thuế ruộng đất (thuhoạch), những người không theođạo Hồi phải nộp thêm mộtkhoản thuế, gọi là thuế ngoại đạo(jaziah)

-Văn hóa :+Khi đạo Hồi được du nhập ẤnĐộ làm cho văn hóa Ấn Độ ngàycàng phong phú và đa dạng

+Một số công trình kiến trúcđược xây dựng mang dấu ấn Hồigiáo

*Kinh đô Đê-li thế kỉ XIV là mộttrong những thành phố lớn nhấtthế giới lúc bấy giờ

*Khi đạo Hồi vào Ấn Độ đã cósự giao lưu văn hóa Đông – Tây(Hin-đu giáo và Hồi giáo)

-Thời kì vương triều Hồi giáo

2/ Vương triều Hồi giáo

Đê-li :

-Đầu thế kỉ XIII, người Thổ(Tuốc) đã xâm nhập Ấn Độ,lập nên vương quốc Hồi giáoĐê-li

-Trong hơn 300 Năm tồn tại(1206-1526) người Thổ đã thựchiện chính sách áp bức dân tộc.+Áp đặt đạo Hồi vào Ấn Độ +Giành quyền ưu tiên vềruộng đất và nắm chức vụ quantrọng trong bộ máy nhà nước,mặt khác họ thực hiện một sốbiện pháp mềm dẻo để xoa dịumâu thuẫn sắc tộc và tôn giáo.-> Mâu thuẫn giữa người Thổvà Ấn Độ ngày càng sâu sắc

-Văn hóa :+Đạo Hồi vào Ấn Độ làm chovăn hóa Ấn Độ phong phú hơn.+Một số công trình kiến trúcHồi giáo được xây dựng nhưKinh đô Đê-li là một trong sốthành phố lớn nhất thế giới lúcđó

GV giải thích “Mô gôn” :

_ Môgôn (hay Mônggôn hoặc

Mu gun) là tên gọi những dân

cư vùng “Mônggôlixtan” bao

gồm những vùng đất ở phía

Bắc Ấn Độ và miền Nam

Trung Á

_ Người Ấn xưa nay gọi tất cả

những người theo Hồi giáo ở

vùng này là người Môgôn (trừ

Aùpganixtan) Chính vì vậy mà

quốc gia Babua dựng nên gọi

là quốc gia Môgôn

Em hãy trình bày sự phát

triển và những chính sách của

vương triều Môgôn ?

Acơ ba mới 14 tuổi lên ngôi

vua

GV giới thiệu hình 18 :

Cổng lăng Acơba ở Xicanđra

(chú ý phân tích giữa kiến trúc

Đê-li thống trị, các thương nhânẤn Độ đã mang đạo Hồi đến mộtsố nơi, một số nước ở Đông Nan

Á để truyền bá

HS tham khảo SGK tìm ý trả lời :

-Thế kỉ XV, vương triều Hồi giáoĐê-li bắt đầu suy yếu, lúc đó mộtbộ phận dân Trung Á do vua Ti-mua-Leng chỉ huy (theo đạo Hồi)tự nhận là dòng dõi Mông Cổ,bắt đầu tấn công Ấn Độ (1398)nhưng phải đến cháu nội của ônglà Ba-bua mới thực hiện đượcviệc đánh chiếm Đê-li lập ra mộtvương triều mới gọi là vươngtriều Môgôn (gốc Mông Cổ)

+Đây là thời kì cuối cùng của chếđộ phong kiến Ấn Độ

-Các đời vua đầu tiên ra sức củngcố vương triều theo hướng “ẤnĐộ hóa” đến đời vua thứ tư là A-cơ-ba trị vì, Ấn Độ đạt được bướcphát triển mới

HS tham khảo SGK trả lời :-Những chính sách tiến bộ của A-cơ-ba (1556 – 1605)

+Xây dựng chính quyền mạnhmẽ dựa trên sự liên kết quý tộc :số quan lại gốc Mông Cổ, Ấn ĐộHồi giáo và Ấn Độ giáo có tỉ lệgần ngang nhau

+Xây dựng khối hòa hợp dân tộctrên cơ sở hạn chế sự phân biệtsắc tộc, tôn giáo, có biện pháphạn chế bóc lột quá đáng của quýtộc, địa chủ

+Đo đạc lại ruộng đất để định ramức thuế đúng và hợp lí, thốngnhất các hệ thống cân đong và đolường

-Khuyến khích và hỗ trợ các hoạtđộng sáng tạo văn hóa nghệthuật

Trả lời :

-Vị trí của vương triều Đê li :+Bước đầu tạo sự giao lưu vănhóa Đông – Tây

+Đạo Hồi được truyền bá đếnmột số nước trong khu vựcĐông Nam Á

3/ Vương triều Môgôn :

a) Sự hình thành :

-Thế kỉ XVI, vương triều Hồigiáo Đê-li suy yếu Người gốcMông Cổ tấn công Ấn Độ lậpnên vương triều Mô gôn (1526– 1707)

-Các vị vua thời kì đầu ra sứcxây dựng vương triều theohướng “Ấn độ hóa” Đến đờivua A-cơ-ba Ấn Độ có sự pháttriển mới

b) Sự phát triển của vương triều Mô-gôn :

-Chính sách tiến bộ của

A-cơ-ba (1556 – 1605)

+Xây dựng chính quyền mạnhmẽ trên cơ sở liên kết quý tộc,khối hòa hợp dân tộc , tôngiáo

+Hạn chế sự bóc lột quá nặngcủa quý tộc và địa chủ

+Đo đạc lại ruộng để định ramức thuế đúng hợp lí, thốngnhất hệ thống cân, đo lường.+Khuyến khích hoạt động sángtạo văn hóa nghệ thuật

-> Những chính sách này làm

Hin-đu và kiến trúc Hồi giáo)

Vì sao sau một thời gian

thịnh đạt, vương triều Mô gôn

lại khủng hoảng, suy yếu ?

* Con và cháu Acơba là ghi-a và Sa-gia-han chiếm đoạtrất nhiều của cải

Gia-han-* Để chứng tỏ quyền lực, các ôngvua này đẫ khởi công xây dựngnhiều công trình kiến trúc, đặcbiệt là lăng mộ Ta-giơ-ma-hanvà lâu đài đỏ La Ki-la dưới thờiSa-Gia-han trên 2 bờ sông Y-a-mu-na ở Bắc Ấn Độ

-Những công trình đó đã trởthành di sản văn hóa bất hủ,niềm tự hào về sự sáng tạo

-Đúng lúc đó thực dân Bồ ĐàoNha lập các thương điểm : Điu,Đa-man; sau đó Anh chiếm Ma-đrát, Bombay

cho xã hội Ấn Độ ổn định, kinhtế phát triển, Acơba được coinhư vị anh hùng dân tộc

-Giai đoạn cuối do chính sáchcai trị hà khắc, Ấn Độ lâm vàokhủng hoảng và đứng trướcthách thức xâm lược của thựcdân phương Tây ( BĐNha-Anh)

1) Ổn định tổ chức : Sĩ số, vệ sinh, trang phục, thái độ học tập.

2) Kiểm tra bài cũ : ( 5 phút )

_ Tại sao nói : Thời kì Gúp-ta là thời kì định hình và phát triển của văn hóa truyền thống ẤnĐộ

_ Những yếu tố văn hóa truyền thống nào của Ấn Độ có ảnh hưởng ra bên ngoài và ảnh hưởngđến

những nơi nào ?

3) Giới thiệu bài mới :

Ấn Độ thời kì vương triều Gúp-ta bắt đầu phát triển ở lưu vực sông Hằng và phía Bắc, làm

cơ sở cho văn hóa truyền thống Ấn Độ – văn hóa Hin-đu Nền văn hóa đó tiếp tục phát triển ở thờiHác-sa (thế kỉ V- VII) và được duy trì, mở rộng trên khắp lãnh thổ Ấn Độ ở những thời kì sau nàycùng với những nền văn hóa khác

4) Củng cố : (5 phút )

HS trả lời những câu hỏi dưới đây :

+ Trình bày ý nghĩa của thời kì sau Gúp-ta trong lịch sử Ấn Độ

+ Em cho biết : vị trí của vương triều Hồi giáo Đê-li và vương triều Môgôn trong lịch sử ẤnĐộ

5) Bài tập :

Em hãy nêu những thành tựu rực rỡ của văn hóa Ấn Độ thời kì phong kiến và ảnh hưởng củanó

IV/ Rút kinh nghiệm bổ sung :

Chuẩn bị của thầy :

_ Chọn nội dung cơ bản các bài đã học để làm đề kiểm tra

_ Dặn dò học sinh nắm chắc kiến thức để làm bài đạt hiệu quả tốt không được lật tài liệu , quay cốp.

2) Chuẩn bị của học sinh :

_ Học bài thật kĩ , nhận thức đúng yêu cầu của đề làm bài nghiêm túc đạt hiệu quả

III/ DIỄN BIẾN :

1) Chép đề : _ Trình bày điều kiện tự nhiên dẫn đến sự hình thành các quốc gia cổ đại ở Phương

Đông

từ đó hãy so sánh với điều kiện hình thành của các quốc gia cổ đại Phương Tây ?

_ Những thành tựu về mặt văn hóa của chế độ phong kiến Trung Quốc ? Việt Nam cóảnh

hưởng gì bỡi văn hóa Trung Quốc không ?

Thu bài và dặn dò về nhà chuẩn bị bài học tới

Nhận xét , đánh giá tiết kiểm tra , rút kinh nghiệm bổ sung

lớp Điểm tốt Điểm khá Điểm TB Điểm yếu Điển kém10a6

10a7

10a8

10a9

10a10

Ngày soạn : 25 – 09 Chương V : ĐÔNG NAM A ÙTHỜI PHONG KIẾN

Tiết : 12 Bài 08 : SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

CÁC VƯƠNG QUỐC CHÍNH Ở ĐÔNG NAM Á

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1) Kiến thức :

_ HS có cách nhìn khái quát về lịch sử và văn hóa các nước Đông Nam Á

_ Tên gọi và vị trí của các nước trong khu vực Đông Nam Á

_ Một vài nét nổi bật về tiến trình phát triển lịch sử và văn hóa Đông Nam Á

2) Tư tưởng : HS hiểu rõ quá trình phát triển lịch sử và văn hóa các nước Đông Nam Á, có

nhiều nét tương đồng, các nước Đông Nam Á có sự gắn bó từ lâu đời

3) Kĩ năng : Biết sử dụng bản đồ địa lí hành chính Đông Nam Á để phân tích điều kiện tự

nhiên của khu vực và xác định vị trí của mỗi quốc gia phong kiến Đông Nam Á

II/ CHUẨN BỊ :

1) Chuẩn bị của Thầy :

_ Bản đồ Đông Nam Á cổ đại và phong kiến

_ Tranh ảnh một số công trình kiến trúc văn hóa Đông Nam Á

2) Chuẩn bị của học sinh :

_ Học thuộc bài cũ , đọc sách giáo khoa bài mới và chuẩn bị sẵn các phương án tham gia hoạt động

ở lớp

_ Sưu tầm tài liệu , tranh, ảnh cho bài học

III/ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

1) Ổn định tổ chức : Sĩ số , vệ sinh , trang phục , thái độ học tập.

2) Kiểm tra bài cũ : (5phút )

_ Trình bày những chính sách của A-cơ-ba và ý nghĩa của nó ?

_ Em hãy cho biết vị trí của vương triều Hồi Giáo Đê-li và vương triều Mô-gôn trong lịch sử Ấn

Độ ?

3) Giới thiệu bài mới :

Khu vực Đông Nam Á từ lâu đã được coi là khu vực địa lí – lịch sử – văn hóa riêng biệt

Người ta còn

gọi đây là khu vực Châu Á gió mùa Điều kiện khí hậu ở vùng này rất thuận lợi cho kinh tế

nông nghiệp

đặc biệt là trồng lúa nước Từ đầu công nghuyên, các vương quốc cổ Đông Nam Á đầu tiên đã được

hình thành, đến thế kỉ IX – X các quốc gia phong kiến Đông Nam Á được xác lập và phát triển thịnh

đạt đến nửa đầu thế kỉ XVIII

15

’

Hoạt động 1: Làm việc cả lớp

và cá nhân

GV dùng bản đồ các nước Đông Nam

Á cổ đại và phong kiến để giới thiệu

về Đông Nam Á; yêu cầu các em kể

tên các nước Đông Nam Á hiện nay

và xác định vị trí của các nước trên

bản đồ.

Sau đó, yêu cầu HS đọc SGK mục 1

và đặt câu hỏi :

Các quốc gia cổ Đông Nam Á

được hình thành trong điều kiện

nào ?

Hoạt động 2 : Theo Nhóm

Nêu những nét tương đồng của

các nước trong khu vực ?

+Nhóm 1 : Lịch sử ?

+Nhóm 2 : kinh tế ?

+Nhóm 3 : văn hóa ?

* Điều kiện tự nhiên

_ Đông Nam Á là khu vực khárộng lớn, nhưng không có nhữngđồng bằng rộng lớn để trồng lúa,những thảo nguyên mênh môngđể chăn nuôi gia súc, bởi vì cácquốc gia này thường bị chia cắtbởi những dãy núi đá vôi và rừngnhiệt đới

_ Nhưng thiên nhiên ưu đãi vùngnày là khí hậu nhiệt đới, gió mùarất thích hợp cho sự phát triểnnông nghiệp trồng lúa nước

HS dựa vào SGK để trả lời :+ Lịch sử : Ngay từ thời đại đồđá, người ta đã tìm thấy dấu vếtcủa con người cư trú ở hầu khắpcác nước Đông Nam Á

+ Đến đầu công nguyên ngườiĐông Nam Á đã biết sử dụngcông cụ đồ sắt

+ Kinh tế : Kinh tế nông nghiệptrồng lúa nước là chính nhưngmỗi nước đã hình thành một số

1) Sự ra đời của các vương quốc cổ ở Đông Nam Á :

+ Địa hình : Đông Nam Á là khuvực khá rộng lớn, các quốc giathường bị chia cắt bởi những dãynúi đá vôi và rừng nhiệt đới.Không có đồng bằng rộng lớn.+ Khí hậu : Nhiệt đới gió mùa,thích hợp cho kinh tế nôngnghiệp trồng lúa nước

+ Lịch sử : Các quốc gia ĐôngNam Á có lịch sử phát triển lâuđời, có trìng độ văn hóa pháttriển tương đồng với văn hóa thếgiới ( đầu công nguyên đã cócông cụ sắt)

+ Kinh tế :Nông nghiệp trồng

GV có thể minh họa bằng một

số tranh ảnh, chùa tháp ở các

nước Đông Nam Á có nhiều

dáng dấp của kiến trúc Hinđu

_ Chữ viết : chữ Phạn

_ Đạo Phật

Quá trình hình thành các quốc

gia cổ ở Đông Nam Á ?

Hoạt động 1 : Cả lớp và cá

nhân

GV yêu cầu HS đọc SGK mục

2 và đặt câu hỏi :

Em hãy trình bày, sự hình

thành và phát triển của các

quốc gia phong kiến Đông Nam

Á ?

GV minh họa thêm :

nghề thủ công truyền thống : dệt,làm gốm, đúc đồng và sắt

+ Ngoại thương : Do phải trao đổisản phẩm, hàng hóa, việc buônbán theo đường biển phát đạt,một số thành thị hải cảng ra đờivà hoạt động nhộn nhịp như Oùc

Eo (An Giang – Việt Nam), kô-la (bán đảo Mã Lai) …

Ta-_ Đông Nam Á thường buôn bánvới Ấn Độ, cho nên ảnh hưởngrất nhiều của văn hóa Ấn Độ

HS dựa vào SGK để trả lời :+ Trong khoảng 10 thế kỉ đầucông nguyên, hàng loạt các quốcgia Đông Nam Á hình thành vàphát triển : vương quốc Cham-pa,Phù Nam, các vương quốc ở hạlưu sông Mê Kông, Mê Nam vàtrên các đảo của Inđônêxia

HS tham khảo SGK và hướng

dẫn của GV trả lời :+ Khoảng từ thế kỉ VII đến thế kỉ

X, khu vực Đông Nam Á đã hìnhthành hàng loạt các quốc gia, lấymột bộ tộc đông và phát triểnlàm nòng cốt, thường gọi là cácquốc gia phong kiến “dân tộc”,vương quốc Campuchia của người Khơme, vương quốc của người Môn và người Miến ở hạ lưu sông Mê Nam của người Inđônêxia ở vùng Xu-ma-tơ-ra và Gia-va…

+ Từ nửa sau thế kỉ X đến đầu XVIII là thời kì phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á.

+ Inđônêxia, đến cuối thế kỉ XIII, dòng Gia-va mạnh lên đã chinh phục được Xu-ma-tơ-ra thống nhất.

_ Inđônêxia dưới vương triều pa-hít hùng mạnh trong suốt 3 thế kỉ (1213 – 1527) bao gồm hơn 10 nước nhỏ và đảo phụ thuộc.

Mô-giô-+ Đông Dương : ngoài các quốc gia Đại Việt, Cham-pa, vương quốc Campuchia từ thế kỉ IX cũng bước vào thời kì Ăng

Eo ở An Giang – Việt Nam , Takô la ở Mã lai )

+ Văn hóa : Chịu ảnh hưởngnhiều của văn hóa Ấn Độ

+ Thời gian hình thành : Khoảng

10 thế kỉ đầu công nguyên làthời gian hình thành của hầu hếtcác quốc gia cổ ở Đông Nam Á

2) Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á :

a) Sự hình thành :

+ Khoảng từ thế kỉ VII đến thế

kỉ X là thời kì hình thành hàngloạt các quốc gia phong kiến

“dân tộc”

+ Từ đầu thế kỉ X đến nửa đầuthế kỉ XVIII là thời kì phát triểncủa các quốc gia Đông Nam Á.+ Inđônêxia, đến cuối thế kỉXIII, dòng Gia-va mạnh lên, đãchinh phục Xu-ma-tơ-ra, thốngnhất Inđônêxia (hơn 10 nướcnhỏ)

+ Trên bán đảo Đông Dương :ngoài quốc gia Đại Việt, Chăm-

pa và Campuchia (văn minhĂng-co)

+ Mianma : quốc gia Pa-gan

_ Từ thế kỉ X, sau chiến thắng

Bạch Đằng của Ngô Quyền,

đánh bại quân Nam Hán, lịch

sử Việt Nam bắt đầu của thời kì

phong kiến “dân tộc”

GV giới thiệu hình 21 – Toàn

cảnh đô thị Pa-gan (Mianma)

cho HS xem

Những biểu hiện của sự phát

triển kinh tế ?

Nếu có điều kiện, GV cho HS

xem một vài đoạn băng về Mê

Công kí sự của kênh VTV1 đã

phát tháng 3 và 4 –2006

GV giới thiệu cho HS hình 22

– Toàn cảnh khu đền tháp

Bô-rô-bu-đua (Inđônêxia)

tiểu quốc khác, thống nhất lãnh thổ, mở đầu cho quá trình hình thành và phát triển của vương quốc Mianma.

+ Cuối thế kỉ XIII do sự tấn công của người Mông Cổ, một bộ phận người Thái vốn sinh sống ở thượng nguồn sông Mê Công đã di cư ồ ạt xuống phía Nam, định cư ở sông Mê Nam, lập nên vương quốc Su-khô-thay, tiền thân của Thái Lan sau này.

_ Giữa thế kỉ XIV, một bộ phận khác định cư ở trung lưu sông Mê Công, lập nên vương quốc Lan Xang (Lào).

+ Về kinh tế :_ Thế kỉ X – XVIII là giai đoạnphát triển thịnh vượng của khuvực Đông Nam Á

_ Hình thành những vùng kinh tếquan trọng

_ Có khả năng cung cấp một khốilượng lớn về lương thực, cá, sảnphẩm thủ công : vải, đồ gốm sứ…

nhất là những sản phẩm tự nhiên,gỗ quý, hương liệu, gia vị, đáquý, ngọc trai cánh kiến vv …_ Đã có nhiều thương nhân thếgiới đến đây buôn bán

+ Từ nửa sau thế kỉ XVIII, cácquốc gia Đông Nam Á bước vàogiai đoạn suy thoái, mặc dù chếđộ phong kiến vẫn tiếp tục tồn tạicho tới khi trở thành thuộc địacủa các nước phương Tây giữathế kỉ XIX

+ Cuối thế kỉ XIII, một bộ phậnngười Thái sinh sống ở thượngnguồn sông Mê Công di cưxuống phía Nam, định cư ở sôngMê Nam Hình thành vươngquốc Su-khô-thay (tiền thân củanước Thái Lan)

b) Sự phát triển

_ Thế kỉ X – XVIII là giai đoạnphát triển thịnh vượng của ĐôngNam Á

+ Hình thành những trung tâmkinh tế lớn

+ Có khả năng cung cấp khốilượng lớn về lương thực, cá, sảnphẩm thủ công nghiệp, gốm sứ,dệt và những sản phẩm tự nhiên,gỗ quý, hương liệu, đá quý, ngọctrai …

-> Nhiều thương nhân thế giớiđến buôn bán

_ Từ nửa sau thế kỉ XVIII, ĐôngNam Á bước vào giai đoạn suythoái

_ Giữa thế kỉ XIX, với sự xâmlược của các nước tư bản phươngtây, nhiều nước Đông Nam Á trởthành thuộc địa của chủ nghĩathực dân

4 / Củng cố ( 5 phút )

_ HS trả lời những câu hỏi dưới đây :

+ Em kể tên và xác định vị trí trên bản đồ của các vương quốc chính Đông Nam Á

+ Điều kiện tự nhiên của Đông Nam Á có những thuận lợi và khó khăn gì cho sự phát triển và lịch sử

khu vực

+ Sự phát triển thịnh đạt của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á thế kỉ X – XVIII được biểu hiệnnhư thế nào ?

5/ Bài tập về nhà :

Lập bảng tóm tắt các giai đoạn lịch sử trong sự phát triển của khu vực Đông Nam Á đến giữa thế kỉXIX ?

IV/ RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG :

………

………

………

Ngày soạn : 28-09 Bài 9 : VƯƠNG QUỐC CAM-PU-CHIA

Tiết : 13 VÀ VƯƠNG QUỐC LÀO

I/ MỤC TIÊU BÀI HỌC :

1) Kiến thức : Học sinh cần nắm được :

_ Vị trí địa lí và những giai đoạn phát triển lịch sử Canpuchia và Lào, hai nước láng giềng gầngũi với Việt Nam

_ Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đối với việc xây dựng nền văn hóa dân tộc của 2 nước này

_ Nhận thức, đánh giá, so sánh các sự kiện lịch sử

_ Biết sử dụng phương pháp lập biểu đồ các giai đoạn phát triển của lịch sử

II / CHUẨN BỊ :

1) Chuẩn bị của thầy :

_ Bản đồ Đông Nam Á cổ đại và phong kiến Tranh ảnh về kiến trúc nổi tiếng ở Campuchia vàLào

_ Soạn bài và lựa chọn các phương án tổ chức hoạt động cho phù hợp với nội dung từng mục

2) Chuẩn bị của học sinh :

_ Học thuộc bài cũ sạon các câu hỏi cho về nhà để lên lớp góp ý xây dựng bài

_ Sưu tầm tài liệu , tranh , ảnh về kiến trúc ở 2 quốc gia Lào và Campuchia

_ III/ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :.

1) Ổn định tổ chức : Sĩ số , trang phục , vệ sinh , thái độ học tập.