slide 1 ñaát nöôùc nguyễn khoa điềm tröôøng thpt chu vaên an ñaklak ngöõ vaên lôùp 12 chuaån – tieát 28 29 giaùo vieân nguyeãn thò ngaùt a tìm hiểu chung i tác giả nguyễn khoa điềm sinh năm 1943 tại

=> Cảm nhận mới mẻ của tác giả về lịch sử, văn hoá của đất nước; vẻ đẹp tâm hồn của nhân dân. Ngày...[r]

Trang 2

ĐẤT NƯỚC

NGUYỄN KHOA ĐIỀM

TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN - ĐAKLAK NGỮ VĂN LỚP 12 (CHUẨN) – TIẾT 28-29 GIÁO VIÊN : NGUYỄN THỊ NGÁT

Trang 3

A Tìm hiểu chung.

I Tác giả.

-Nguyễn Khoa Điềm sinh năm 1943 tại xã Phong Hoà,

huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế, trong một gia đình trí thức có truyền thống yêu nước và cách mạng.

- Ông từng giữ nhiều trọng trách: Tổng thư kí hội nhà văn Việt Nam khoá V, Bộ trưởng bộ văn hoá thông tin, Bí thư Trung ương Đảng,

Ngày Đọc văn ĐẤT NƯỚC

Tiết 28,29 Nguyễn Khoa Điềm

Dựa vào tiểu dẫn, em hãy nêu những nét cơ bản nhất về tác giả ?

Trang 4

-Ông thuộc thế hệ các nhà thơ thời kì chống Mĩ cứu

Trang 5

Trang 6

II Đoạn trích.

1 Xuất xứ.

- Đoạn trích thuộc phần đầu chương V của trường ca Mặt đường khát vọng.

- Trường ca Mặt đường khát vọng được tác giả hoàn

thành ở chiến khu Trị - Thiên năm 1971, viết về sự thức tỉnh của tuổi trẻ đô thị vùng tạm chiếm miền Nam về non sông đất nước, về sứ mệnh của thế hệ mình, xuống đường đấu tranh hoà nhịp với cuộc chiến đấu chống đế quốc Mĩ xâm lược.

Trình bày hiểu biết của em về xuất xứ của đoạn trích ?

Trang 7

Đoạn trích có thể chia làm mấy phần ? Nội dung của mỗi phần ?

Trang 8

B Đọc - hiểu văn bản

I Hướng dẫn đọc.

Giọng đọc phù hợp giọng điệu chung của đoạn trích: giọng tâm tình tha thiết, trầm lắng, trang nghiêm.

Trang 9

II Tìm hiểu văn bản

1.Cảm nhận về đất nước (Phần một)

Đất nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa” mẹ thường hay kể.

Đất nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn

Đất nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc.

Tóc mẹ thì bới sau đầu

Cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn

Cái kèo, cái cột thành tên

Hạt gạo phải một nắng hai sương xay, giã, giần, sàng Đất nước có từ ngày đó

Nhà thơ cảm nhận về đất nước qua những điều gì ? Đất nước hiện lên trong những phương diện nào ?

Trang 10

-> Cảm nhận về đất nước qua những gì đơn sơ, gần gũi,

thân thiết trong đời sống của con người Việt Nam

-> Đất nước hiện lên với những phong tục tập quán lâu đời;

truyền thống yêu nước, cần cù, thuỷ chung của dân tộc.

=> Cảm nhận đất nước trong chiều sâu văn hoá và bề dày

lịch sử.

Trang 11

II Tìm hiểu văn bản

1 Cảm nhận về đất nước

Tác giả tách ý niệm đất nước thành hai yếu tố đất và nước

để cảm nhận và suy tư.

Đọc đoạn thơ: “Đất là nơi…giỗ Tổ.”.Ở đoạn thơ này, tác giả cảm nhận

về đất nước trên phương

diện nào?

Trang 12

Đất là nơi anh đến trường.

Không gian mênh mông

Đất Nước là nơi dân mình đoàn tụ

Trang 13

-> Đất nước là không gian gần gũi với cuộc sống mỗi con người; là không gian gắn với kỉ niệm đầy dịu ngọt của tình yêu đôi lứa; là núi sông, rừng bể; là không gian sinh tồn

của cộng đồng dân tộc qua bao thế hệ

-> Đất nước hiện ra vừa thiêng liêng, lớn lao, vừa gần gũi, thân thiết với mỗi người

Đất nước trên phương diện địa lí và lịch sử, không gian và thời gian.

Trang 14

-> Sử dụng sáng tạo chất liệu văn hoá dân gian: tục ăn

trầu, bới tóc; truyện cổ tích Trầu cau; truyền thuyết

Thánh Gióng, Hùng Vương; ca dao, tạo nên cách cảm nhận tự nhiên, bình dị mà mới mẻ, sâu sắc

Tóm lại: khái niệm về Đất Nước không phải là cái gì trừu tượng mà rất cụ thể trong đời sống vật chất và tinh thần của người Việt Đoạn thơ là một định nghĩa về Đất Nước thấm đẫm văn hoá của người Việt.

Em hãy nhận xét về cách sử dụng các chất liệu dân gian trong đoạn thơ trên ?

Trang 15

ĐẤT TỔ

Trang 16

LỄ GIỖ TỔ HÙNG VƯƠNG

Trang 17

-Đất nước kết tinh, hóa thân trong cuộc sống mỗi con

người, là sự gắn bó giữa Cá nhân và Cộng đồng, giữa thế

hệ này và thế hệ khác.

-Khi có sự kết hợp giữa các cá thể thì đất nước bền vững

và đầy sức sống Khi chúng ta gắn bó với cộng đồng thì đất nước có sức mạnh và tầm vóc vĩ đại.

- Thế hệ sau sẽ "mang" đất nước đến những tương lai tốt đẹp hơn, huy hoàng hơn hôm nay.

Đọc đoạn thơ: “Trong anh và em…muôn đời…”.Ở đoạn thơ này, mạch thơ hướng vào những

suy ngẫm về điều gì ?

Trang 18

- Đất nước là máu xương, là sinh mệnh của mình.

- Phải yêu quí, bảo vệ, khi cần, có thể hi sinh cho đất

nước.

-> Lời nhắn nhủ với thế hệ trẻ về trách nhiệm với đất nước -> chỉ như lời tự nhủ, tự dặn mình, chân thành, tha thiết.

Trang 19

2 Tư tưởng: " Đất Nước của Nhân dân"

-Những cảnh quan thiên nhiên kì thú gắn liền và chứa đựng

cuộc đời, tâm hồn, lối sống của nhân dân

-> Cảm nhận độc đáo, mới mẻ về thiên nhiên đất nước

-> Gợi lên cội nguồn thiêng liêng của đất nước và truyền thống tốt đẹp của dân tộc: thuỷ chung, tình nghĩa, anh hùng, hiếu học -> niềm yêu mến, tự hào về đất nước.

- Cảm nhận khái quát sâu sắc và đầy thấm thía:

Ôi Đất Nước sau bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy Những cuộc đời đã hoá núi sông ta…

-> Sự hoá thân của nhân dân vào dáng hình đất nước

Nhà thơ cảm nhận về những thắng cảnh của đất nước như thế nào ?

Sự cảm nhận ấy gợi lên những điều

gì ?

Trang 20

NÚI VỌNG PHU

Trang 21

VỊNH HẠ LONG

HÒN GÀ CHỌI

Trang 22

CHÙA BÀ ĐEN

Trang 23

HÒN TRỐNG MÁI

Hòn Trống Mái

Trang 24

- Vai trò của nhân dân trong bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước:

+ Cần cù trong lao động.

+ Anh hùng trong chiến đấu chống ngoại xâm

+ Gìn giữ những nét văn hoá của dân tộc qua bao bão táp phong ba của lịch sử

=> Nhân dân đã làm ra đất nước.

Khi nhìn vào bốn nghìn năm đất nước, nhà thơ cảm

nhận như thế nào ?

Trang 25

- Vẻ đẹp tinh thần của nhân dân:

+ Say đắm trong tình yêu;

+ Quý trọng nghĩa tình;

+ Quyết liệt trong căm thù và chiến đấu.

-> Vẻ đẹp tâm hồn của nhân dân được gợi lên từ những câu ca dao quen thộc.

=> Cảm nhận mới mẻ của tác giả về lịch sử, văn hoá của đất nước; vẻ đẹp tâm hồn của nhân dân.

Trang 26

3 Nghệ thuật.

- Sử dụng nhuần nhị, đa dạng, sáng tạo các chất liệu văn hoá và văn học dân gian trong câu thơ hiện đại -> đem lại sức hấp dẫn của đoạn trích

-Giọng thơ trữ tình - chính luận sâu lắng, thiết tha.

- Hình thức biểu đạt giàu suy tư.

Em hãy nêu những ví dụ cụ thể và nhận xét về cách sử dụng chất liệu văn hoá dân gian của tác giả ?Vì sao có thể nói chất liệu văn hoá dân gian ở đoạn trích này gợi ấn tượng vừa quen thuộc vừa mới lạ ?

(Các nhóm thảo luận)

Trang 27

Nêu khái quát nội dung

và nghệ thuật của bài

thơ ?

III Kết luận

-Đoạn trích thể hiện cảm nghĩ mới mẻ của Nguyễn Khoa Điềm

về đất nước qua những vẻ đẹp được phát hiện ở chiều sâu trên nhiều bình diện: lịch sử, địa lí, văn hoá,

- Đoạn thơ đã tạo ra một không gian nghệ thuật riêng đưa ta vào thế giới gần gũi, mĩ lệ và bay bổng của ca dao, truyền

thuyết, của văn hoá dân gian nhưng lại mới mẻ, qua cách cảm nhận và tư duy hiện đại với hình thức câu thơ tự do

Trang 28

Bài tập về nhà

Phân tích một đoạn thơ mà em thích nhất trong đoạn trích Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm.

Định dạng
Số trang	28
Dung lượng	7,07 MB