dạy toán ở tiểu học theo định hướng phát triển năng lực cho học sinh

Thực hành dạy bài: Diện tích hình tròn Toán 5 SGK hiện hành, trang 99; HD học Toán 5 theo MHTHM, trang 22 theo hướng phát triển năng lực cho học sinh.. Phân tích các năng lực toán học đ

Trang 1

Quảng Bình, ngày 22 tháng 11 năm 2017

Trang 2

I Mục tiêu:

1 Nêu được một số năng lực có thể hình thành và phát triển

cho học sinh thông qua môn Toán

2 Mô tả được một số hoạt động dạy học môn Toán để hình

thành và phát triển năng lực cho học sinh

3 Thực hành thiết kế, tổ chức một hoạt động dạy học môn Toán

để hình thành và phát triển năng lực cho học sinh

4 Có ý thức rèn luyện nâng cao năng lực bản thân Thường

xuyên áp dụng các phương pháp dạy học, các hoạt động dạy học tích cực để nâng cao năng lực cho học sinh

Trang 3

1 Năng lực toán học cần hình thành và phát triển cho học

sinh tiểu học

2 Các nguyên tắc cơ bản trong dạy toán theo hướng phát

triển năng lực học sinh tiểu học

3 Tổ chức hoạt động dạy học toán ở tiểu học theo hướng

phát triển năng lực cho học sinh

4 Thực hành dạy bài: Diện tích hình tròn (Toán 5 SGK

hiện hành, trang 99; HD học Toán 5 theo MHTHM, trang 22) theo hướng phát triển năng lực cho học sinh.

II Nội dung:

5 Phân tích các năng lực toán học được phát triển trong

quá trình tổ chức dạy bài: Diện tích hình tròn cho học sinh.

Trang 4

1 Năng lực toán học cần hình thành và phát triển cho học sinh tiểu học

Việc 1 Thảo luận nhóm, nêu một số năng lực có thể hình thành

và phát triển cho học sinh thông qua môn Toán (ghi vào giấy A0) (10 phút)

Việc 2 Trình bày trước lớp

Việc 3 Trao đổi, bổ sung

Năng lực toán học cần hình thành và phát triển cho học sinh tiểu học là:

1 Năng lực tư duy toán học

2 Năng lực giải quyết vấn đề

3 Năng lực giao tiếp toán học

4 Năng lực sử dụng các công cụ, phương tiện học toán

Trang 5

1.1 Năng lực tư duy:

Là tổng hợp những khả năng ghi nhớ, tái hiện, trừu tượng hóa, khái quát hóa, tưởng tượng, suy luận-giải quyết vấn đề, xử lý và linh cảm trong quá trình phản ánh, phát triển tri thức và vận dụng chúng vào thực tiễn Năng lực tư duy của học sinh tiểu học trong quá trình dạy học toán thể hiện qua các thao tác chủ yếu: Phân tích và tổng hợp; so sánh và tương tự; đặc biệt hóa

và khái quát hóa

2.2 Năng lực giải quyết vấn đề:

Là khả năng cá nhân sử dụng hiệu quả các quá trình nhận thức, hành động và thái độ, động cơ, xúc cảm để giải quyết những tình huống có vấn đề mà ở đó không có sẵn quy trình, thủ tục, giải pháp thông thường

Đây là một trong những năng lực mà môn Toán có nhiều thuận lợi để phát triển cho học sinh thông qua tiếp nhận khái niệm, quy tắc toán học, đặc biệt là qua giải toán

Trang 6

1.3 Năng lực giao tiếp toán học:

Là khả năng sử dụng các dạng ngôn ngữ nói, viết và biểu diễn toán học để thuyết trình và giải thích làm sáng tổ vấn đề toán học Năng lực giao tiếp liên quan tới việc sử dụng ngôn ngữ toán học (chữ, ký hiệu, biểu đồ, các liên kết loogic, ) kết hợp với ngôn ngữ thông thường Năng lực này được thể hiện qua việc hiểu các văn bản toán học, đặt câu hỏi, trả lời câu hỏi, lập luận khi giải toán,…

1.4 Năng lực sử dụng các công cụ, phương tiện học toán (bao gồm các phương tiện thông thường và bước đầu làm quen với

sử dụng công nghệ thông tin)

Trang 7

2 Các nguyên tắc cơ bản trong dạy toán theo hướng phát triển năng lực học sinh tiểu học

2.1 HS phải được học thông qua việc quan sát các sự vật, hiện tượng của thế giới thực tại xẩy ra hằng ngày, gần gũi với đời sống, dễ cảm nhận đối với các em; các em sẽ thực hành để qua

đó thu nhận được kiến thức mới

2.2 HS phải trải qua quá trình tìm hiểu, suy nghĩ và lập luận; đưa ra tranh luận trước tập thể những ý nghĩ và lập luận của mình, từ đó HS tự điều chỉnh nhận thức và lĩnh hội tri thức mới.2.3 Những HĐ do GV đề xuất cho HS được tổ chức theo một tiến trình dạy học nhằm nâng cao dần mức độ tiếp thu tự lực và sáng tạo của các em Các HĐ này phải làm cho các ND học tập được nâng cao lên và dành phần lớn HĐ ở trường cho sự tự chủ của HS

2.4 Qua các HĐ, HS chiếm lĩnh dần dần các khái niệm toán học

và kĩ năng thực hành, đồng thời củng cố và phát triển ngôn ngữ viết và nói

Trang 8

phát triển năng lực cho học sinh (gợi ý tiến trình dạy học)

Bước 1: Tình huống xuất phát/câu hỏi nêu vấn đề:

Đây là một tình huống do GV chủ động đưa ra như cách dẫn nhập vào bài học

Trang 9

Bước 2: Giúp HS bộc lộ ý tưởng ban đầu.

Đây là bước quan trọng của quá trình dạy học theo hướng phát triển năng lực cho HS

Lưu ý:

1 Để hình thành ý tưởng ban đầu, GV có thể yêu cầu HS nhắc lại những kiến thức cũ đã học có liên quan đến kiến thức mới của bài học

2 Khi HS trình bày ý tưởng ban đầu GV có thể gợi ý cho HS có nhiều hình thức biểu hiện: bằng lời, bằng viết hay vẽ,…để biểu hiện suy nghĩ

Trang 10

Bước 3: Đề xuất phương án thực hành/giải quyết vấn đề.

Từ ý tưởng ban đầu của HS, GV giúp HS đề xuất phương án đặt các câu hỏi giải quyết vấn đề

Trang 11

Bước 4: Tiến hành giải quyết vấn đề.

Từ các phương án giải quyết vấn đề mà HS nêu ra, GV khéo léo nhận xét và gợi ý để HS lựa chọn phương án tiến hành

Lưu ý:

1 Ưu tiên thực hiện các phương án thực hành trực tiếp trên vật thật (nếu được), nếu không thì sử dụng mô hình hoặc quan sát tranh vẽ

2 Khi HS thực hành (cá nhân, cặp đôi, nhóm,…) GV bao quát lớp, quan sát từng em/nhóm Nếu thấy HS hoặc nhóm nào làm sai thì GV chỉ nhắc nhở, gợi ý riêng cho HS/nhóm đó làm lại cho đúng theo yêu cầu

Trang 12

Bước 5: Kết luận, hợp thức hóa kiến thức.

Mặc dù đã hoàn thành bước 4, tuy nhiên kiến thức vẫn chưa có

hệ thống hoặc chưa chuẩn xác một cách khoa học, nên GV có nhiệm vụ tóm tắt, kết luận để HS ghi vào vở coi như là kiến thức bài học

Lưu ý:

Có trường hợp có thể không có bước 5 (nếu ở bước 4 các câu hỏi được giải quyết, kiến thức hình thành có hệ thống chuẩn xác)

Trang 13

4 Thực hành dạy bài: Diện tích hình tròn (Toán 5, trang 99) theo hướng phát triển năng lực cho học sinh.

I Mục tiêu.

Sau khi học xong bài này HS đạt được các yêu cầu sau:

- Có biểu tượng về diện tích hình tròn, nắm vững quy tắc tính diệntích hình tròn và công thức tính

- Vận dụng quy tắc vào việc tính diện tích các hình tròn có số đo(bán kính, đường kính, chu vi) cho trước

- Tích cực hợp tác trong nhóm, cẩn thận và sáng tạo trong thựchành

Trang 14

4 Thực hành dạy bài: Diện tích hình tròn theo hướng phát triển năng lực cho học sinh.

III Các hoạt động dạy học chủ yếu (trình bày phần tiến trình BH)

2 Bài mới:

Bước 1 Tình huống xuất phát và nêu vấn đề.

1 Khởi động:

Bước 2 Giúp HS bộc lộ ý tưởng ban đầu.

Bước 3 Đề xuất phương án tính diện tích hình tròn có bán kính

20cm

Bước 4 Thực hành giải quyết vấn đề.

Bước 5 Kết luận, hợp thức hóa kiến thức.

Việc 1: Thảo luận nhóm để thiết kế phần tiến trình bài học theo

hướng phát triển năng lực cho HS với các nội dung sau:

Việc 2: Đại diện nhóm trình bày thiết kế phần tiến trình bài học.

Việc 3: Cả lớp cùng chia sẻ.

Trang 16

4 Thực hành dạy bài: Diện tích hình tròn theo hướng phát triển năng lực cho học sinh.

III Gợi ý các hoạt động dạy học chủ yếu

2 Bài mới:

Bước 1 Tình huống xuất phát và nêu vấn đề.

- GV yêu cầu HS lấy ra hình tròn từ bộ đồ dùng học tập và chỉ cho nhau cùng thấy diện tích hình tròn, sau đó chọn 1 HS cầm hình tròn lên bảng hoặc đứng tại chỗ chỉ ra phần diện tích hình tròn cho

cả lớp cùng xem

- GV nêu vấn đề “Các em đã biết chu vi hình tròn và cách tính chu

vi hình tròn Vậy làm thế nào để tính được diện tích hình tròn?”

1 Khởi động:

- Đưa hình tròn bằng bìa có bán kính 20cm và gọi 2 HS lên bảng:+ HS1 cầm hình tròn chỉ rõ đường kính và nêu cách tính chu vi của hình tròn đó; HS2 nêu kết quả tính chu vi hình tròn

+ Các HS còn lại nêu kết quả tính chu vi của hình tròn đó vào vở nháp

- HS3 nêu cách tính diện tích hình bình hành

Trang 17

2 Bài mới:

Bước 2 Giúp HS bộc lộ ý tưởng ban đầu.

- GV gợi ý HS: Chu vi hình tròn bằng bán kính nhân 2 rồi nhân với 3,14 hoặc đường kính nhân với 3,14 Vậy diện tích hình tròn có liên quan đến các số liệu: bán kính, đường kính, chu vi, số 3,14 hay không?

- HS đưa ra các ý tưởng ban đầu (hoạt động này diễn ra 1 cách tự nhiên trong suy nghĩ của HS, không nhất thiết phải diễn đạt bằng ngôn ngữ), chẳng hạn:

+ “Diện tích hình tròn có bằng chu vi nhân với 3,14?”

+ “Phải chăng diện tích hình tròn bằng bán kính nhân đường kính rồi nhân với 3,14?”

+ Có khi nào “Diện tích hình tròn bằng bán kính nhân bán kính rồi nhân với 3,14?”

Trang 18

đã học mà đã biết cách tính diện tích hình đó

- HS thảo luận để đưa ra phương án nên chia hình tròn thành mấy phần bằng nhau

Trang 19

2 Bài mới:

Bước 4 Thực hành giải quyết vấn đề.

- HS tiến hành cách thao tác:

+ Cắt hình tròn thành các phần bằng nhau (6 phần, 8 phần, 12 phần, 16 phần, )

+ Ghép các mảnh hình thành các hình quen thuộc (hình chữ nhật, hình bình hành,…)

Trang 20

2 Bài mới:

Bước 5 Kết luận, hợp thức hóa kiến thức.

- Đại diện nhóm trình bày cách tiến hành và kết quả tính diện tích hình tròn có bán kính 20cm

- Nhận xét, chỉnh sửa ngôn từ, kiến thức nếu cần

- Cho HS dự đoán quy tắc tính diện tích hình tròn

- GV chốt quy tắt tính diện tích hình tròn, HS ghi vào vở

Kết thúc phần hình thành kiến thức mới, tiếp theo GV tổ chức cho

HS thực hành bài tập trong SGK để củng cố rồi dặn dò và nhận xét tiết học

Trang 21

5 Phân tích các năng lực toán học được phát triển trong quá trình tổ chức dạy bài: Diện tích hình tròn cho học sinh.

Việc 1: Thảo luận nhóm để thống nhất các năng lực toán học nào

được hình thành trong phần Khởi động, trong từng bước trong phần bài mới (trình bày vào giấy A0, thời gian 20 phút)

Việc 2: Đại diện nhóm trình bày thiết kế phần tiến trình bài học.

Việc 3: Cả lớp cùng chia sẻ.

Trang 22

- Bước 1: Phát triển năng lực tư duy toán học (mô hình hóa)

- Bước 2: Phát triển năng lực tư duy toán học: HS phân tích, so sánh, phán đoán,

- Bước 3 và bước 4:

+ Phát triển năng lực giao tiếp toán học (thảo luận cách chia, lựa chọn phương án giải quyết và biểu diễn trực quan các mảnh ghép)+ Phát triển năng lực giải quyết vấn đề (tính diện tích tấm bìa hình tròn)

+ Phát triển năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán (sử dụng khéo léo, hợp lý dụng cụ để chia hình tròn)

Trang 23

2 Bài mới:

- Bước 1: Phát triển năng lực tư duy toán học (mô hình hóa)

- Bước 2: Phát triển năng lực tư duy toán học: HS phân tích, so sánh, phán đoán,

- Bước 3 và bước 4:

+ Phát triển năng lực giao tiếp toán học (thảo luận cách chia, lựa chọn phương án giải quyết và biểu diễn trực quan các mảnh ghép)+ Phát triển năng lực giải quyết vấn đề (tính diện tích tấm bìa hình tròn)

+ Phát triển năng lực sử dụng công cụ, phương tiện học toán (sử dụng khéo léo, hợp lý dụng cụ để chia hình tròn)

- Bước 5: Phát triển năng lực tự duy toán học, mô hình hóa toán học và giao tiếp toán học, thể hiện qua cách mà HS loại bỏ dấu hiệu không bản chất (tấm bìa, con số cụ thể) mà giữ nguyên yếu tố bản chất của toán học (hình tròn, số đo bán kính) để khái quát hóa thành quy tắc tính diện tích hình tròn và biểu diễn bằng công thức

Định dạng
Số trang	23
Dung lượng	3,52 MB