Vấn đề nữ quyền trong văn xuôi nguyễn thị thụy vũ

Trước năm 1954, vấn đề nữ quyền bắt đầu nổi lên với các tác phẩm văn xuôi của Phan Thị Bạch Vân, Thụy An, Đoàn Tâm Đan… Dòng văn học này được các nữ nhà văn miền Nam giữa thế kỉ XX viết

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC VIỆT NAM

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS NGUYỄN KHẮC HÓA

Thành phố Hồ Chí Minh năm 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của riêng tôi Toàn bộ dữ liệu được sử dụng trong luận văn đều có nguồn gốc rõ ràng, đúng quy định Kết quả cuối cùng của luận văn này là do tôi tự tìm hiểu, khám phá

và phân tích một cách độc lập, khách quan, trung thực phù hợp với thực tiễn văn học Việt Nam hiện nay Đặc biệt, kết quả luận văn này chưa từng được công bố ở một công trình nghiên cứu nào trước đó

LỜI CẢM ƠN

Tôi chân thành xin gửi lời cảm ơn đến TS.Nguyễn Khắc Hóa, người luôn nhiệt tình định hướng, động viên, hướng dẫn và tạo điều kiện để tôi hoàn thành luận văn theo đúng thời gian quy định

Đồng thời, tôi xin gửi lời cảm ơn đến thầy cô khoa Văn học trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã hết lòng tạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành tốt khóa học

Tôi đặc biệt gửi lời cảm ơn đến nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ đã nhiệt thành cung cấp một số tư liệu về cuộc đời nhà văn rất đáng quý

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể người thân đã hỗ trợ, động viên

để tôi chuyên tâm hoàn thành luận văn

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 9

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT TRONG NGHIÊ N CỨU NGUYỄN THỊ THỤY VŨ VÀ VẤN ĐỀ NỮ QUYỀN 9

1.1 Khái niệm Nữ quyền và cách nhìn nữ quyền trong văn hóa Đông – Tây 9

1.1.1 Khái niệm Nữ quyền 9

1.1.2 Cách nhìn Nữ quyền trong văn hóa Đông – Tây 12

1.2 Bối cảnh xã hội ảnh hưởng đến vấn đề Nữ quyền 15

1.2.1 Bối cảnh xã hội và ảnh hưởng vấn đề Nữ quyền trên thế giới 15

1.2.2 Bối cảnh xã hội và sự phát triển tất yếu của văn học Nữ quyền Việt Nam 20

1.3 Nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ và vấn đề Nữ quyền trong văn học Việt Nam 23

1.3.1 Nguyễn Thị Thụy Vũ – cây bút nữ độc đáo và táo bạo 23

1.3.2 Vấn đề Nữ quyền và sự ảnh hưởng trong văn xuôi của nhà văn Thụy Vũ 26

Tiểu kết chương 1 33

CHƯƠNG 2: VẤN ĐỀ NỮ QUYỀN QUA CÁ I NHÌN CHỦ THỂ NỮ TRONG VĂN XUÔI NGUYỄN THỊ THỤY VŨ 34

2.1 Cái nhìn khách quan về số phận và khát vọng bứt phá của phụ nữ 34

2.1.1 Thân thể - yếu tính của bản thể nữ 34

2.1.2 Vẻ đẹp bản tính nữ trong văn xuôi Nguyễn Thị Thụy Vũ 37

2.1.3 Sự bứt phá khỏi mẫu hình phụ nữ truyền thống 41

2.2 Nhìn lại định kiến xã hội với phụ nữ ở văn xuôi Nguyễn Thị Thụy Vũ 46

2.2.1 Quan niệm thất tiết trong những cú trượt của giới nữ 46

2.2.2 Quan niệm sinh con cầu tự và không chồng mà chửa 52

2.2.3 Quan niệm giai cấp, thứ bậc trong xã hội nam quyền 55

2.3 Bình đẳng giới trong văn xuôi Nguyễn Thị Thụy Vũ 59

2.3.1 Bình đẳng về mặt kinh tế 59

2.3.2 Sự vùng dậy của giới nữ qua cái nhìn bình đẳng của nhà văn Thụy Vũ 62

2.3.3 Bình đẳng trong mối quan hệ gia đình 65

Tiểu kết chương 2 68

CHƯƠNG 3: NGHỆ THUẬT TRẦN THUẬT QUA VẤN ĐỀ NỮ QUYỀN TRONG VĂN XUÔI NGUYỄN THỊ THỤY VŨ 69

3.1 Điểm nhìn trần thuật 69

3.1.1 Sự kết hợp điểm nhìn bên trong và điểm nhìn bên ngoài 69

3.1.2 Điểm nhìn văn hóa 72

3.1.3 Điểm nhìn thời gian và không gian 74

3.2 Ngôn ngữ - hình thức biểu đạt của Văn học Nữ quyền 78

3.2.1 Ngôn ngữ bình dị 78

3.2.2 Ngôn ngữ thông tục 81

3.2.3 Sự độc đáo và táo bạo trong độc thoại và đối thoại 84

3.3 Giọng điệu, cốt truyện và nhân vật 87

3.3.1 Tính truyền thống và hiện đại qua cốt truyện 87

3.3.2 Giọng điệu khách quan, chất vấn và mạnh mẽ 89

3.3.3 Hệ thống nhân vật nam – yếu tố làm bật vấn đề Nữ quyền 91

Tiểu kết chương 3 94

KẾT LUẬN 95

TÀ I LIỆU THAM KHẢO 97

PHỤ LỤC 102

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Phong trào nữ quyền đã đi được quãng thời gian khá dài từ thế kỉ XVIII

cho đến nay nhưng vấn đề nữ quyền vẫn còn nhiều điều chưa thể giải quyết Vì thế,

nữ quyền luôn là một vấn đề nóng được đề cập trong xã hội, đặc biệt là văn học Việc đấu tranh cho nữ quyền hiện nay chủ yếu nghiêng về lực lượng nữ giới, trong khi đó,

sự đấu tranh này cũng cần ủng hộ của nam giới để tiến tới sự bình đẳng Văn học nữ quyền nhấn mạnh, đấu tranh cho nữ quyền không có nghĩa là triệt tiêu, hạ thấp nam giới mà hướng tới bình đẳng giới Văn học nữ quyền ở Việt Nam xét trong bối cảnh văn học thế giới cũng đang trên đà phát triển Lực lượng sáng tác và số lượng tác phẩm viết về vấn đề này ngày một tăng Do đó, nghiên cứu về đề tài nữ quyền hứa hẹn sẽ đem đến nhiều điều hấp dẫn và thú vị

1.2 Trước năm 1975, văn xuôi Việt Nam sáng tác về nữ giới chủ yếu được

chấp bút bởi các nhà văn nam nhưng với số lượng ít Nguyễn Thị Thụy Vũ lúc bấy giờ là nhà văn vô cùng đặc biệt viết về hiện thực một cách chân thật và táo bạo Tuy nhiên, sau 1975, các tác phẩm của Nguyễn Thị Thụy Vũ bị cấm xuất bản Mãi đến năm 2016, các tác phẩm của nữ nhà văn mới được xuất bản lại và có được sự đón nhận nồng nhiệt của độc giả Do đó, nghiên cứu về sáng tác của nhà văn Thụy Vũ

hứa hẹn đem đến nhiều điều thú vị và mới mẻ cho văn học

1.3 Văn xuôi của Nguyễn Thị Thụy Vũ như xé tan bức màn định kiến của xã

hội về phụ nữ Việt Nam giữa thế kỉ XX Người viết nghiên cứu đề tài này để góp phần khẳng định tài năng độc đáo, dám bứt phá và vị trí của Nguyễn Thị Thụy Vũ trong văn học nữ Văn xuôi của Nguyễn Thị Thụy Vũ đã bị bỏ quên một khoảng thời gian dài cho nên đóng góp của nhà văn cần có chỗ đứng xứng đáng trong văn học Vấn đề nữ quyền trong văn xuôi của Nguyễn Thị Thụy Vũ là vấn đề mới gây hứng thú thôi thúc người viết hoàn thành công trình luận văn này

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

2.1 Nghiên cứu về vấn đề Nữ quyền

Vào thế kỉ XV, vấn đề nữ quyền bắt đầu được Christine de Pisan đề cập đến vấn đề đấu tranh cho nữ giới ở vấn đề xã hội và yếu tố bình đẳng giới Tuy nhiên, vấn

đề bình đẳng giới được nhắc đến chưa thể tạo nên phong trào đấu tranh cho phụ nữ Sau cuộc cách mạng tư sản Pháp và chiến tranh thế giới thứ nhất thì phong trào đấu tranh cho nữ giới xuất hiện và phát triển nhanh chóng Phụ nữ ở các nước Pháp, Mĩ

đã được công nhận quyền bầu cử và bình đẳng trong lao động Chủ nghĩa nữ quyền chính thức được ra đời tại Pháp vào năm 1837 bởi triết gia người Pháp Charles Fourier Chủ nghĩa nữ quyền ngày càng đẩy nhanh phạm vi ảnh hưởng của nó đến các nước khác trong suốt 3 giai đoạn thể hiện nổi trội

Năm 1872, nhà văn Mary Wollstonecraft nêu lên tư tưởng nữ quyền ở quyển

Một biện minh cho người phụ nữ và nhận được nhiều hưởng ứng Nối tiếp sau sự

vang dội của Mary Wollstonecraft, hàng loạt tác phẩm viết về nữ quyền của các nhà văn cùng thời ra đời từ các quốc gia khác nhau Ở làn sóng thứ nhất này, phong trào

nữ quyền bước đầu diễn ra khá thành công khi tiến hành đòi bình đẳng về mặt pháp

lý Phong trào này đòi hỏi sự tự do bỏ phiếu và bình đẳng trước pháp luật, giáo dục

và vấn đề nghề nghiệp của phụ nữ Giai đoạn thứ nhất kéo dài từ Thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế kỉ XX đã xây dựng một nền móng đầy nội lực để đấu tranh cho nữ quyền Đây chính là bệ đỡ giúp cho giai đoạn thứ 2 ra đời

Mặc dù giai đoạn thứ 2 chỉ vỏn vẹn từ giữa thế kỉ XX đến 1980, nhưng nó đem lại âm vang lớn cho thời đại Phạm vi nữ quyền không chỉ giới hạn ở châu  u, châu

Mĩ mà đã có sức công phá lớn đến châu Phi, châu Á Tác phẩm nổi tiếng về nữ quyền

trong giai đoạn này là một sáng tác của Betty Friedan mang tên Bí ẩn nữ tính, xuất bản năm 1963 Bên cạnh đó còn có quyển Giới thứ hai của nữ nhà văn người Pháp -

Simone de Beauvoir Bằng tiếng nói đầy trọng lượng của nữ giới, bà mạnh mẽ lên tiếng vạch ra những nguyên nhân gây bất bình đẳng giới tính Phong trào nữ quyền giai đoạn thứ hai điểm huyệt vào sự bất bình đẳng về quyền riêng tư của giới nữ, đòi

hỏi được chăm sóc vấn đề sức khỏe một cách công bằng Các nhà đấu tranh nữ quyền trong giai đoạn thứ hai chú trọng nâng cao về mặt tinh thần Họ quan niệm người phụ

nữ phải tự giải phóng chính mình chứ không trông chờ sự giải phóng từ bên ngoài

Họ phải vượt lên trên sự lao động không công trong gia đình và tìm kiếm sự bình đẳng trong tất cả các mối quan hệ với gia đình, với xã hội

Giai đoạn thứ ba bắt đầu từ những năm 1980 và thực sự phát triển mạnh mẽ vào 1990 trong bối cảnh toàn cầu hóa Các nhà nữ quyền luôn tự tin về bản lĩnh của mình và không ngừng kêu gọi đấu tranh Giai đoạn này phát triển rầm rộ khi các nhà

nữ quyền đặc biệt chú trọng vào việc trang bị và nâng cao kiến thức của nữ giới Hành trình phát triển của vấn đề nữ quyền đã tạo nên ảnh hưởng lớn đến các nước trên thế giới kể cả Việt Nam

Tùy vào hoàn cảnh xã hội cụ thể mà các nước có cách thức đấu tranh cho nữ quyền khác nhau Đấu tranh nữ quyền về cơ bản là đòi quyền bình đẳng cho phụ nữ trong kinh tế, văn hóa xã hội và tất cả các mặt đời sống Do ảnh hưởng của chế độ nam quyền thống trị từ lâu đời nên phụ nữ luôn bị chèn ép Vào giai đoạn văn học trung đại Việt Nam, một số ít thi sĩ nữ mới tìm được tiếng nói của họ Tiếng nói của

bà Huyện Thanh Quan, Đoàn Thị Điểm và Hồ Xuân Hương phá tan bức tường nam quyền vững chắc Đặc biệt là Hồ Xuân Hương Nữ thi sĩ không những khẳng định giá trị và vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam mà còn công khai chỉ trích những hủ tục lâu đời Tuy nhiên, thật đáng tiếc khi những âm thanh ít ỏi ấy của các nữ thi sĩ cất lên lại không đủ để mở ra phong trào nữ quyền trong văn học Việt Nam

Trước năm 1954, vấn đề nữ quyền bắt đầu nổi lên với các tác phẩm văn xuôi của Phan Thị Bạch Vân, Thụy An, Đoàn Tâm Đan… Dòng văn học này được các nữ nhà văn miền Nam giữa thế kỉ XX viết rất hay như: Túy Hồng, Nguyễn Thị Hoàng, Nhã Ca, Trùng Dương, Nguyễn Thị Thụy Vũ… Điều đáng buồn là sau năm 1975, nhiều tác phẩm của một số nhà văn nữ, trong đó có Nguyễn Thị Thụy Vũ đã bị tịch thu Văn học đang khẳng định lại giá trị của một số nhà văn có đóng góp trong thời

kì văn học chưa “cởi trói” ở ta (trước 1986) Gần đây, các nhà phê bình văn học đang chú ý đến những tác giả nữ nổi tiếng ở miền Nam 1954 – 1975 Họ chưa được khai

thác nhiều nhưng được đánh giá là độc đáo, tài năng và có sức ảnh hưởng lớn trong giai đoạn văn học miền Nam 1954 – 1975 nói riêng và văn học nữ Việt Nam nói chung

Văn học Việt Nam sau 1986 là giai đoạn bùng nổ như một cuộc chiến về vấn

đề nữ quyền Văn học giai đoạn này xuất hiện những cây bút nữ đầy sáng tạo, độc đáo chưa từng thấy: Lý Lan, Phạm Thị Hoài, Dạ Ngân, Võ Thị Hảo, Y Ban… Ảnh hưởng của giới thuyết nữ quyền ở phương Tây, cộng hưởng với sự “mở cửa” của nước ta nên vấn đề nữ quyền trong văn học càng phát triển Số lượng sáng tác của các nhà văn nữ đương đại về vấn đề này ngày một tăng lên

Sáng tác của nữ nhà văn Thụy Vũ có sức hấp dẫn để những người nghiên cứu

“tìm về” Trên tinh thần sục sôi của văn học nữ quyền, văn xuôi viết về nữ giới của Nguyễn Thị Thụy Vũ sẽ cho thấy nhiều điều thú vị và độc đáo Tinh thần sáng tác về vấn đề nữ quyền của Nguyễn Thị Thụy Vũ bên cạnh văn xuôi đô thị miền Nam 1954 – 1975 sẽ được khơi gợi lại một cách khái quát Nghiên cứu sáng tác của Thụy Vũ dựa trên vấn đề nữ quyền là một hướng đi khá mới Nếu trước đó, hướng đi này chỉ dừng lại ở những nhận xét chung, bài viết ngắn thì nay vấn đề này sẽ được khai thác nhiều hơn trong luận văn mà người viết thực hiện

2.2 Nghiên cứu văn xuôi Nguyễn Thị Thụy Vũ

Thụy Vũ sáng tác từ năm 1965, nữ nhà văn cống hiến các tác phẩm hay cho văn học miền Nam 1954 – 1975 Thụy Vũ viết về vấn đề của nữ giới trong hầu hết các tác phẩm của nhà văn một cách tự nhiên Từ sau năm 1975, các tác phẩm của Thụy Vũ bị tịch thu và cấm xuất bản vì sự “xiết chặt” văn học Không riêng Thụy Vũ

mà còn có nhiều nhà văn khác như: Bình Nguyên Lộc, Thanh Tâm Tuyền, Nhã Ca…

và rất nhiều nhà văn khác cũng gặp phải trường hợp tương tự Năm 2016, các tác phẩm của Thụy Vũ được in lại sau thời gian dài Sự vắng bóng suốt gần 50 năm đó

đã khiến văn xuôi của Nguyễn Thị Thụy Vũ chưa được nghiên cứu nhiều

Đa số các nhà phê bình đề cập đến Nguyễn Thị Thụy Vũ chỉ dừng lại ở những lời phê bình ngắn như Nguyễn Hiến Lê, Võ Phiến… Còn lại, Thụy Vũ chỉ xuất hiện

gần đây trong các bài viết ngắn: “Sự khác biệt về tính dục trong truyện Nguyễn Thị Thụy Vũ và các nhà văn nữ khác” của Du Tử Lê (2010) “Hai mươi năm văn học miền Nam (1954 – 1975): Phẩm tính và ý nghĩa” của Bùi Vĩnh Phúc viết tại California

năm 2014 “Nguyễn thị Thụy Vũ với quyển truyện dài Khung rêu” của Hồ Trường An

(2014) “Nguyễn Thị Thụy Vũ giữa dòng đời nghiệt ngã” của Vương Trùng Dương

(2015) Thụy Vũ còn được nhắc đến trong công trình Mặt khác Sài Gòn của Tô Kiều

Ngân (2014) Ngoài ra, nữ nhà văn này còn được nhắc đến trực tiếp ở đề tài “Ý thức

nữ quyền trong tác phẩm của các nhà văn nữ từ 1954 đến 1975” của nhà văn nữ Trịnh Thanh Thủy ở buổi hội thảo 20 năm văn học Miền Nam 1954 – 1975 diễn ra tại Hà Nội vào năm 2014 Tuy nhiên, những bài viết này khi nhắc đến Thụy Vũ cũng là nói chung về văn học miền Nam hoặc nữ giới miền Nam sáng tác từ 1954 đến 1975 mà thôi Hầu như chưa có một công trình nào chuyên nghiên cứu riêng về Nguyễn Thị Thụy Vũ

Trong bài Mười khuôn mặt văn nghệ hôm nay (1973), Tạ Ty đã nhắc đến Thụy

Vũ như sau: “Nguyễn Thị Thụy Vũ, nhà văn phái nữ, hiện diện giữa khung trời văn

nghệ với sắc thái đặc thù Những ý nghĩ bỏng cháy và rẫy rụa về thân xác trong mỗi tác phẩm, đôi khi vượt qua ý nghĩ của nhiều người” Thụy Vũ đề cập đến vấn đề nữ

giới như một sự tự nhiên vốn có Tài năng độc đáo ấy là tiếng nói có giá trị lớn giữa

xã hội nam quyền Thụy Vũ viết những vấn đề nhạy cảm mà các nhà văn nam khá e ngại Ở đó, ta bắt gặp những mầm đau khổ mà người phụ nữ phải chịu đựng trong xã hội Ta còn bắt gặp tinh thần đấu tranh cho sự bình đẳng giới thật quật cường qua bản lĩnh của nữ giới miền Nam giữa thế kỉ XX

Nguyễn Thị Thụy Vũ đã trải qua những thăng trầm trong sáng tác và đời sống

Tư liệu quý giá trong văn xuôi Thụy Vũ đem lại giá trị lớn và có sức hấp dẫn mạnh

mẽ Nghiên cứu về vấn đề nữ quyền trong văn xuôi Nguyễn Thị Thụy Vũ là một vấn

đề mới hứa hẹn đem lại sự thú vị trong công trình nghiên cứu này Hiện nay đang có các công trình luận văn nghiên cứu về Nguyễn Thị Thụy Vũ Tuy đang trong quá trình hình thành nhưng cho thấy sức hấp dẫn trong sáng tác của Thụy Vũ

3 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài này, người viết khẳng định đóng góp của nhà văn Thụy Vũ trong văn học Việt Nam Người viết đi sâu khám phá những ngóc ngách cảm xúc, những bứt phá của phụ nữ miền Nam giữa thế kỉ XX trong sáng tác của Nguyễn Thị Thụy Vũ Đồng thời nói lên giá trị của Thụy Vũ trong dòng văn học nữ Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Người nghiên cứu đề tài xác định rõ đối tượng nghiên cứu chủ yếu của luận văn này là vấn đề nữ quyền trong tác phẩm của Nguyễn Thị Thụy Vũ Từ đó, nêu lên những quan niệm cũ và những bứt phá của nữ giới Ngoài ra, luận văn này còn khẳng định đóng góp của nhà văn Thụy Vũ vào nền văn học Việt Nam

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Người viết gói gọn phạm vi nghiên cứu trong các tác phẩm: Mèo đêm, Lao vào

lửa, Chiều mênh mông, Ngọn pháo bông, Thú hoang, Khung rêu, Cho trận gió kinh thiên, Nhang tàn thắp khuya, Như thiên đường lạnh, Đêm tối bao la, Nắng chiều vàng

5 Phương pháp nghiên cứu

Người viết sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

5.1 Phương pháp phê bình tiểu sử

Người viết vận dụng phương pháp phê bình tiểu sử để làm rõ đóng góp của nhà văn Thụy Vũ trong văn học miền Nam 1954 – 1975 Đồng thời nói lên vị trí của

nữ nhà văn này trên hành trình văn học Việt Nam Phương pháp phê bình tiểu sử tạo điều kiện cho việc khai thác nội dung, nghệ thuật trong sáng tác của Thụy Vũ

5.2 Phương pháp phê bình thi pháp học

Phương pháp này giúp người viết có thể đi sâu khai thác hình thức nghệ thuật của văn xuôi Thụy Vũ Phương pháp này còn giúp cho người viết có một cách nhìn tổng quát và sâu sắc hơn về vấn đề nữ quyền trong văn xuôi Nguyễn Thị Thụy Vũ

5.3 Phương pháp phê bình nữ quyền

Người viết thực hiện phương pháp phê bình nữ quyền để khai thác những khía cạnh về phụ nữ trong các sáng tác của Nguyễn Thị Thụy Vũ Qua đó, người viết có

cơ sở đưa đến những kết luận về vấn đề nữ quyền trong văn xuôi Nguyễn Thị Thụy

Vũ

5.4 Phương pháp xã hội – lịch sử

Người viết sử dụng phương pháp này để thấy được đóng góp của lý thuyết nữ quyền Tiếp theo, người viết khám phá những đặc điểm quan trọng và nổi bật của văn xuôi Nguyễn Thị Thụy Vũ nằm trong dòng chảy văn học nữ Việt Nam Đồng thời, người viết làm rõ những tác động mà xã hội đã ảnh hưởng đến tư tưởng trong văn xuôi của Nguyễn Thị Thụy Vũ

5.5 Ngoài ra, người nghiên cứu còn sử dụng nhiều phương pháp khác

để phục vụ cho việc nghiên cứu được hoàn chỉnh như: Tiếp cận theo phương pháp thống kê, khảo sát và nghiên cứu theo cấu trúc hệ thống…tạo điều kiện thuận lợi cho luận văn được hoàn thành

6 Đóng góp của đề tài

Về ý nghĩa khoa học, đề tài luận văn Vấn đề nữ quyền trong văn xuôi Nguyễn

Thị Thụy Vũ giúp tìm hiểu một cách khái quát những thông tin về nhà văn nữ độc đáo

trước 1975 – Nguyễn Thị Thụy Vũ Qua đó, đề tài này khẳng định giá trị của nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ trong nền văn học nữ quyền Việt Nam

Về ý nghĩa thực tiễn, luận văn không chỉ dừng lại ở việc khai thác tài năng độc đáo của nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ mà còn nhìn lại những quan điểm cũ về phụ

nữ trong xã hội trước 1975 và xã hội đương thời Luận văn này cũng là một tài liệu đáng tin cậy khi nghiên cứu về tác giả Nguyễn Thị Thụy Vũ và vấn đề nữ quyền trong văn học nữ quyền Việt Nam

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo nội dung chính của luận văn được sắp xếp thành ba chương Chương 1, Cơ sở lý thuyết trong nghiên cứu nữ quyền Nguyễn Thị Thụy Vũ Chương 1 chủ yếu nói đến Nguyễn Thị Thụy Vũ – cây bút nữ độc đáo và táo bạo của văn học nữ quyền Việt Nam Đồng thời nêu ngắn gọn hành trình của lý thuyết nữ quyền Chương 2 đi sâu phân tích vấn đề nữ quyền qua cái nhìn chủ thể nữ trong văn xuôi Nguyễn Thị Thụy Vũ Chương này nhắc đến cái nhìn khách quan về số phận, khát vọng bứt phá của nữ giới và những yếu tố hướng đến bình đẳng giới trong văn xuôi Thụy Vũ Chương 3 nói đến nghệ thuật mà Nguyễn Thị Thụy Vũ đã sử dụng để thể hiện sự thành công của các tác phẩm viết về nữ giới qua cái nhìn trần thuật

1.1.1 Khái niệm Nữ quyền

Trong quá trình hình thành của lý thuyết nữ quyền, khái niệm nữ quyền đã được định nghĩa bởi nhiều nhà nghiên cứu Để đưa ra một định nghĩa duy nhất cho lý thuyết nữ quyền khá khó khăn vì có đến hơn 600 cách định nghĩa khác nhau về nữ

quyền trên thế giới Do đó, cách hiểu về “lý thuyết Nữ quyền” rất phong phú và mang nhiều chiều kích khác nhau “Feminism” là từ khóa “nóng” được tìm kiếm trong

những năm gần đây, nhất là khi những phong trào đòi bình đẳng cho phụ nữ ngày

càng được đẩy mạnh Feminism được Hồ Khánh Vân nhắc đến trong bài viết “Phê bình văn học Nữ quyền” rất cụ thể: “Khái niệm (Feminism, Women’s right) gắn liền

với hoạt động chính trị và xã hội, sinh ra từ ý thức về sự bình đẳng trên phương diện giới Nói một cách khái quát, khái niệm này chỉ quyền lợi về chính trị và xã hội của người phụ nữ Thông qua những hoạt động đấu tranh chính trị và xã hội, giới nữ đòi lại những lợi ích chính đáng của mình để đạt đến sự bình đẳng với nam giới” Từ

khóa “Feminism” dịch theo từ điển của Oxford Dictionaries được hiểu là “niềm tin

và mục tiêu của phụ nữ về các quyền và cơ hội như nam giới; những cuộc đấu tranh đạt được mục tiêu này”

Phong trào nữ quyền khẳng định tầm quan trọng và sự rộng lớn với nhiều lý thuyết khác nhau Những lý thuyết nữ quyền nổi bật cần phải kể đến đó là: lý thuyết

nữ quyền Tự do, lý thuyết nữ quyền Macxit, lý thuyết nữ quyền Cấp tiến, lý thuyết

nữ quyền Hậu hiện đại, lý thuyết nữ quyền Hiện sinh… Ở quyển Triết học Nữ quyền,

Lý thuyết Triết học về công bằng xã hội cho Phụ nữ, Nguyễn Thị Nga đã nêu rất rõ

những điểm cơ bản của hệ thống lý thuyết nữ quyền

Đầu tiên là lý thuyết nữ quyền Tự do, lý thuyết này được hình thành từ thế kỉ XVIII, chủ yếu tập trung đấu tranh bình đẳng về mặt giáo dục, sau đó tiếp tục đấu tranh về mặt kinh tế và quyền công dân chính đáng cho phụ nữ Cho đến thế kỉ XX,

lý thuyết này mở rộng phạm vi đấu tranh trên các mặt luật pháp, xã hội… Lý thuyết

nữ quyền Tự do được đánh dấu với tác phẩm A Vindication of the Rights of Woman của Mary Wollstonecraft và hai tác phẩm: The Feminine Mystique, The second Stage

của Betty Friedan Lý thuyết nữ quyền Tự do khẳng định quyền bình đẳng và khả năng trí tuệ thực thụ của phụ nữ Tuy nhiên, sự bình đẳng với nam giới bị phá vỡ khi chế độ nam quyền lên ngôi Đồng thời, phản đối việc gia đình tách bạch khỏi đời sống chính trị, không thuộc quyền quản lý của nhà nước, khiến phụ nữ bị chèn ép trong đời sống gia đình Do đó, phụ nữ bị hạn chế về nhu cầu học tập cũng như công việc

và các chế độ xã hội khác Họ không được hưởng những quyền lợi như nam giới Có thể nói, lý thuyết nữ quyền Tự do đem đến sự tích cực cho phong trào nữ quyền nhưng vẫn chưa thay đổi triệt để quan điểm giới để tiến tới bình đẳng

Lý thuyết nữ quyền Macxit cũng có những điểm tương đồng với lý thuyết nữ quyền Tự do Lý thuyết này hưởng ứng quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen Xuất phát từ đất nước Canada – một nơi sớm đấu tranh cho bình đằng xã hội Lý thuyết này nhấn mạnh yếu tố giai cấp và vật chất ảnh hưởng lớn đến bất bình đẳng về giới

Lý thuyết nữ quyền Macxit cho thấy phụ nữ trở thành nô lệ ngay cả trong gia đình lẫn ngoài xã hội Đồng thời đặt ra quan niệm sự bình đẳng mà người phụ nữ có được trong gia đình vô sản lớn hơn trong gia đình tư sản Nó cho thấy cần xóa bỏ chế độ

tư bản để thành lập chế độ vô sản, giải phóng giai cấp, nhưng thực tế thì mỗi chế độ lại có cách bóc lột phụ nữ một cách khác nhau Kinh tế cũng là yếu tố có tác động đến mức độ bình đẳng nam nữ trong xã hội Việc phụ nữ chấp nhận đồng lương rẻ mạt cũng vì họ chấp nhận hi sinh để chăm lo cho gia đình Vì thế, giai cấp không phải

là mấu chốt của việc phụ nữ bị tước mất quyền bình đẳng Việc xóa bỏ chế độ tư bản, giải phóng giai cấp chưa thể đem lại sự bình đẳng cho phụ nữ Lý thuyết này có những mặt hạn chế nhất định Tuy nhiên, sự tác động mạnh mẽ của lý thuyết nữ quyền Macxit là không thể phủ nhận Lý thuyết này mở ra hướng nhìn cho phụ nữ trên toàn

cầu, dù họ thuộc giai cấp nào đi chăng nữa Lý thuyết nữ quyền Macxit chỉ ra được những gánh nặng mà phụ nữ phải chịu không chỉ từ bất bình đẳng giai cấp mà còn từ

áp bức của chế độ nam quyền trong gia đình và ngoài xã hội

Bên cạnh hai lý thuyết trên thì lý thuyết nữ quyền Cấp tiến cũng có nhiều đóng góp mạnh mẽ cho sự bình đẳng giới Từ việc phá vỡ sự bình đẳng về giới, lý thuyết

nữ quyền Cấp tiến kêu gọi xóa bỏ chế độ nam quyền một cách triệt để, giúp nữ giới tìm lại vị trí xứng đáng của mình Họ đặc biệt chú trọng đến vấn đề sinh học và xã hội của phụ nữ, vì chế độ nam quyền đã dựa vào hai yếu tố lớn này đề thống trị giới

nữ Các nhà nữ quyền cấp tiến khuyến khích phụ nữ thoát khỏi sự bó buộc tình dục với nam giới và tạo ra sự riêng biệt trong tính dục của bản thân giới nữ Lý thuyết nữ quyền Hiện sinh cũng góp mặt vào hành trình đấu tranh cho sự bình đẳng giới với gương mặt nổi tiếng là S.D.Beauvoir Nhà nữ quyền người Pháp nhấn mạnh việc xóa

bỏ những định kiến về huyền thoại giới nữ để tiến hành một cuộc cách mạng triệt để Phụ nữ là người tự nắm trong tay số phận của họ, vì thế tự giải phóng là sự đấu tranh lớn nhất mà họ có được Dựa vào lí thuyết Hiện sinh, các nhà nữ quyền hiện sinh khẳng định mạnh mẽ vai trò, vị trí của người phụ nữ trong xã hội và khẳng định sự

tự do của phụ nữ

Tiếp theo, chúng ta phải nhắc đến lý thuyết nữ quyền Hậu hiện đại Xuất hiện

từ những năm 80 của thế kỉ XX, lý thuyết này phát triển mạnh tại khu vực bắc Mỹ với những cái tên nổi tiếng: Alice Walker, Grace Paley, Toni Morrison… Các nhà nữ quyền Hậu hiện đại phủ nhận sự diễn giải theo hướng bản thể luận và tự nhiên Thậm chí, họ ủng hộ sự khác biệt trong giới nữ Họ tiến tới kêu gọi phụ nữ giải phóng cho chính mình, đem lại sự tự do trong tư tưởng của nữ giới và thoát khỏi những tư tưởng bóc lột của nam quyền Họ yêu cầu xem xét lại phạm trù về giới – một trong những nguyên nhân gây mất bình đẳng giới Lý thuyết nữ quyền Hậu hiện đại vạch trần những nền văn hóa đậm sắc thái nam quyền, từ đó vạch ra con đường giải phóng cho

nữ giới

Ngoài những lý thuyết nữ quyền nêu trên còn có lý thuyết nữ quyền Phân tâm học, lý thuyết nữ quyền Chủ nghĩa Xã hội, lý thuyết nữ quyền Da đen… Với số lượng

lớn như vậy, chúng ta thấy được nổ lực và sức thuyết phục của việc đấu tranh “bình đẳng giới” mà các nhà hoạt động nữ quyền mang lại Hành trình đấu tranh cho sự bình đẳng của phong trào nữ quyền mang nhiều sắc thái thú vị từ những lý thuyết nữ quyền khác nhau Tuy mỗi lý thuyết nữ quyền có những điểm khác biệt nhưng mục đích cuối cùng vẫn hướng đến sự bình đẳng giới và tìm lại giá trị cho người phụ nữ trong các mặt của đời sống và xã hội Khái niệm nữ quyền đi một đoạn đường khá dài, được định nghĩa trên nhiều loại ngôn ngữ, nhiều cách nhìn khác nhau như thế đã cho thấy tầm ảnh hưởng rộng lớn của nó

Trần Hàn Giang trong bài viết “Lịch sử tư tưởng Nữ quyền” nhắc đến việc

“Nhiều tài liệu cho thấy vấn đề nữ quyền bắt đầu được đề cập vào thế kỉ XV, trong công trình khoa học của một phụ nữ Pháp là Christine de Pisan” Tuy nhiên, đây

mới chỉ là một sự “manh nha” nên chưa đủ sức để khuấy đảo thành một phong trào rộng lớn Mặc dù mãi cho đến thế kỉ XVII, vấn đề nữ quyền mới được đẩy mạnh nhưng vấn đề nữ quyền dần dần đạt đến độ chín mùi cả về lý thuyết lẫn phương hướng thực hiện Ngày nay, lý thuyết nữ quyền luôn nổ lực tìm kiếm những giải pháp phù hợp trong cả cách sáng tác và phê bình để tích cực chạy đua cho sự bình đẳng của nữ giới

1.1.2 Cách nhìn Nữ quyền trong văn hóa Đông – Tây

Trước khi nói đến sự khác nhau trong cách nhìn nữ quyền Đông – Tây, chúng

ta phải thừa nhận rằng có mẫu số chung cho quan niệm về giới nữ trên toàn cầu Từ thuở xa xưa, loài người đã phải ghi nhận vai trò của người phụ nữ trong xã hội qua chế độ mẫu hệ Sau khi chế độ mẫu hệ bị lật đổ, chế độ nam quyền lên cai trị, thì giới

nữ đã chịu rất nhiều áp bức ở nhiều khía cạnh khác nhau trong đời sống xã hội Nếu Khổng Tử cho rằng nữ nhi là loại tiểu nhi khó dạy bảo, thì Aristole cũng cho rằng nữ giới thấp kém hơn nam giới Phụ nữ trong quan niệm của các tôn giáo khác nhau, của những nền văn hóa khác nhau hầu như được xem là mầm mống của tội lỗi Eva chính

là ngọn nguồn của sự cám dỗ khi thành công thuyết phục Adam ăn trái cấm ở vườn

Địa đàng trong Kinh thánh Ở Thần thoại Hi lạp, Poseidon đã xâm hại Medusa nhưng

nữ thần Athena lại tức giận, biến Medusa với một mái tóc đầy rắn và trở thành quỷ

dữ vì dụ dỗ Poseidon Như vậy, chẳng phải người đàn ông cũng mắc sai lầm nhưng chỉ có phụ nữ trở thành mầm mống của tội lỗi và chịu phạt đấy sao Đây cũng là một thành kiến nghiêm trọng dẫn đến sự bất bình đẳng về giới

Phong trào nữ quyền cho thấy các mặt đa dạng của một phong trào rộng lớn Nhiều nhà nghiên cứu lại đồng nhất hoặc đưa một lý thuyết nữ quyền nào đó để tìm hiểu một cách cứng nhắc thì việc nghiên cứu không mang lại hiệu quả Chúng ta nhìn thấy được những góc độ khác nhau của sự áp bức mà chế độ nam quyền đã đặt ra Vì thế, ta nên nhìn nhận những nguyên nhân khác nhau dẫn đến sự bất bình đẳng giới ở từng vùng địa lí, văn hóa để có hướng giải quyết phù hợp Chỉ có như vậy thì con đường đấu tranh nữ quyền mới đi đúng hướng, phát triển mạnh mẽ và giành được thắng lợi Lý thuyết nữ quyền đã tạo nên một bức tranh nhiều màu sắc cho phong trào

nữ quyền trong đời sống và văn học Lý thuyết nữ quyền Hậu hiện đại ảnh hưởng đến suy nghĩ mở về phong trào nữ quyền Họ nhấn mạnh việc đề cao sự khác biệt giữa những người phụ nữ Bởi vì, chính phụ nữ cũng có những cách cảm nhận khác nhau tùy thuộc vào văn hóa hay giai cấp của họ Vấn đề nữ quyền ở phương Đông và phương Tây cũng có những điểm khác nhau, dù mục đích chung của phong trào nữ quyền đều hướng về sự bình đẳng giới tính và đòi quyền tự do cho giới nữ

Một trong những sự khác nhau của việc đấu tranh nữ quyền ở phương Đông

và phương Tây là vấn đề chính trị Bằng chứng là số lượng nữ giới gia nhập vào vấn

đề chính trị ở phương Tây khá lớn trong khi đó ở phương Đông ít hơn nhiều Năm

1906, Phần Lan khai mở bầu cử, giới nữ được tham gia bầu cử bình đẳng như nam giới Thụy Điển là nước công nhận quyền bỏ phiếu của phụ nữ từ năm 1921 – cột mốc thời gian khá sớm Nữ giới các nước phương Tây tích cực tham gia chính trị và các hoạt động xã hội để tự khẳng định giá trị của bản thân mình một cách quyết liệt Trong khi đó, việc chạy đua trong con đường chính trị của nữ giới phương Đông lại chậm hơn và diễn ra với số lượng thấp

Ngoài ra, người phương Tây thường có khả năng phân tích tốt Vì thế, người phụ nữ phương Tây thường nâng tầm cái tôi riêng không hòa lẫn vào ai Trong khi

đó, phụ nữ phương Đông lại sống hài hòa với cộng đồng trong nền văn hóa nông

nghiệp nên thường giỏi sức chịu đựng Phụ nữ phương Tây khi bị phản bội thường

có thể độc lập li dị và sẵn sàng với hành trình của bà mẹ đơn thân Hình ảnh người

mẹ đơn thân xuất hiện nhiều trong xã hội phương Tây, nữ giới khá tự tin về vai trò vừa làm cha, vừa làm mẹ của họ Nữ giới phương Tây sau khi tan vỡ trong vấn đề hôn nhân thì đa số có thể tự tin, mạnh mẽ để tìm kiếm tình yêu mới Điều này ở phương Đông cũng có, nhưng nó diễn ra yếu hơn nhiều Phần lớn phụ nữ phương Đông được giáo dục để phục tùng người chồng, chấp nhận hi sinh sự nghiệp để lùi

về làm hậu thuẫn cho gia đình Khi họ gặp phải cuộc hôn nhân tan vỡ thì dễ dàng đuối sức vì không tự chủ về mặt tài chính Mặc dù đây hoàn toàn không phải là sự khác biệt vì có những trường hợp tương tự giữa phương Đông và phương Tây, nhưng xét về độ phổ biến thì rõ ràng người phụ nữ phương Tây vẫn đang độc lập hơn người phụ nữ ở phương Đông Nữ giới phương Đông không hẳn phải làm được những điều nam giới làm được thì mới cảm thấy hạnh phúc Trong khi phụ nữ phương Tây đánh giá cao vấn đề trên Phụ nữ phương Đông đa phần cảm thấy hạnh phúc khi họ được

tự do thể hiện tính nữ

Ngoài những sự chênh lệch trên thì còn có một sự khác biệt khá lớn trong quan niệm về “trinh tiết” giữa phụ nữ phương Đông và phương Tây Xã hội phương Đông đặt nặng vấn đề “trinh tiết” hơn xã hội phương Tây Ngày nay, Phương Đông vẫn còn xem “chữ trinh đáng giá ngàn vàng”, nếu nữ giới làm mất cái ngàn vàng ấy đi thì khó

có thể lấy chồng Tập tục cưới xin của nhiều gia đình ở Việt Nam vẫn giữ hình thức rước dâu “đi cửa sau” hoặc “trèo tường” vào nhà Nữ giới không được tôn trọng cho

đi cửa chính nếu có thai trước khi cưới Nhiều cô gái ở Ấn Độ bị xâm hại còn có thể

bị cả làng thiêu chết Quan niệm về trinh tiết đã từng khiến cho nữ giới trong lịch sử phải chịu nhiều uất ức Điều này thúc đẩy phong trào nữ quyền đấu tranh về mặt “tự

do tính dục” mạnh mẽ hơn bao giờ hết

Ngoài ra, sự khác biệt rõ nét mà chúng ta nhận thấy còn nằm ở vấn đề xuất phát Giới nữ phương Tây bắt đầu xây dựng lý thuyết nữ quyền sớm hơn ở phương Đông Nó được thể hiện rõ trong lịch sử hình thành lý thuyết nữ quyền trên thế giới

Trong bài viết “Lý thuyết nữ quyền Hậu hiện đại”, Vũ Thị Minh Thắng đã nhắc đến cái nhìn nữ quyền giữa Đông và Tây như sau:

“Ở các nước phương Tây, công bằng xã hội tập trung vào vấn đề thu nhập,

khả năng thăng tiến sự nghiệp, quyền tự do thiên hướng tình dục và đặc biệt

là tiếp cận các nguồn phúc lợi xã hội Trong khi đó, ở nhiều quốc gia Nam Á , việc hoàn thiện hệ thống luật pháp và đảm bảo chăm sóc y tế cơ bản lại là một trong những vấn đề có ý nghĩa quan trọng hàng đầu” [tr 132]

Việc nhìn nhận sự khác biệt này dựa trên hiện thực về các khía cạnh kinh tế, văn hóa, xã hội là rất xác đáng Đây cũng là một điểm đáng ghi nhận giúp phong trào

nữ quyền ở phương Tây và phương Đông tìm thấy con đường phù hợp cho đấu tranh

vì nữ giới

Như vậy, tùy vào mỗi vùng văn hóa, địa lý, kinh tế, chính trị xã hội mà cách nhìn nữ quyền phương Đông và phương Tây cũng có những điểm khác nhau Dựa trên những điểm khác nhau mà phong trào nữ quyền, lý thuyết nữ quyền và văn học

nữ quyền của mỗi vùng văn hóa lại có cách đấu tranh riêng Tuy nhiên, những sự khác biệt không làm chia rẽ sự đoàn kết của phong trào đấu tranh nữ quyền trên toàn cầu

1.2 Bối cảnh xã hội ảnh hưởng đến vấn đề Nữ quyền

1.2.1 Bối cảnh xã hội và ảnh hưởng vấn đề Nữ quyền trên thế giới

Câu hỏi mà loài người hay đặt ra về giống loài có lẽ là “tại sao có giới nam và

giới nữ” Vậy chúng ta sẽ trả lời cho câu hỏi đó như thế nào? Theo quan điểm riêng

của người viết thì việc có giới nam và giới nữ là do sự bình đẳng của tạo hóa Cả hai

giới đều góp phần tạo nên sự sinh sôi nảy nở và duy trì sự tồn tại của loài người Thử đặt ra câu hỏi, có thể thiếu một trong hai giới này được không? Câu trả lời chắc chắn

sẽ là không Nữ giới và nam giới vốn có vai trò bình đẳng như nhau Tuy nhiên, sự cân bằng đó đã bị phá vỡ Vì thế, sự đấu tranh cho bình đẳng giới là điều bắt buộc phải diễn ra Từ nhiều lí do khác nhau mà giới nữ trong xã hội ngày nay mất đi vị thế cân bằng so với với nam giới

Vào giai đoạn lịch sử thời kì đồ đá, nữ giới có những đóng góp quan trọng trong việc trồng trọt, chăm sóc gia đình cho nên họ rất được tôn vinh Chế độ mẫu hệ được kéo dài từ khoảng 6000 đến 4000 năm trước Công nguyên Việc ngành nghề dệt vải ra đời giúp tăng kinh tế trong gia đình và bàn tay làm nên sản phẩm chính là người phụ nữ Ngoài ra, họ còn đảm nhận vai trò quan trọng ở việc dạy dỗ con cái trong khi nam giới lại chủ yếu đi săn bắt ở bên ngoài Từ vai trò trọng yếu đó, xã hội nâng tầm vị thế của người phụ nữ Nhưng sau thời kì ấy, người đàn ông không còn dành nhiều thời gian đi săn bắt bên ngoài, họ có thể chuyển sang chăn nuôi ở nhà hay phát triển việc trồng trọt và dạy bảo con cái Người đàn ông góp phần thúc đẩy kinh

tế gia đình phát triển và song song với nó là sự đòi hỏi quyền lực chính trong nhà Có nhiều nguyên nhân khác khiến cho chế độ phụ quyền thay thế chế độ mẫu quyền Cho đến nay, chúng ta vẫn còn phải tìm hiểu về nó, nhưng chắc chắn trong đó có một phần

“sắp đặt” từ chế độ nam quyền

Tôn giáo và văn hóa cũng là hai giá trị tinh thần có ảnh hưởng sâu sắc đến quan niệm về giới nữ trong xã hội Một trong những tôn giáo có quan niệm rất hà khắc với người phụ nữ là Hồi giáo Những người đàn ông đạo Hồi luôn giữ vị trí tối thượng trong gia đình Nam giới sẽ nắm mọi quyền hành và có quyền quyết định thân phận của người phụ nữ, kể cả việc gả hoặc bán họ Nữ giới cùng chung cảnh đa thê, phục tùng chồng như một vị chúa và không có quyền tự quyết về số phận của mình

Họ còn phải chịu rất nhiều thiệt thòi về mặt y tế, giáo dục, sở hữu… Thân phận của người phụ nữ trong đạo Hồi luôn bị hạn chế, nhiều luật lệ hà khắc đặt ra nhằm ngăn cản một cách vô lý các quyền cơ bản của nữ giới Cho đến nay, những tập tục hà khắc

và tàn nhẫn mà phụ nữ Hồi giáo phải gánh chịu vẫn còn tồn tại Hơn thế, Hồi giáo đang có sự phát triển với số lượng gia tăng nhanh chóng, soán ngôi cả Kitô giáo cho nên những luật lệ hà khắc đối với phụ nữ vẫn là một điều rất đáng quan ngại

Kitô giáo khi nói đến việc hình thành người đàn bà cũng có phần thiên vị nghiêng về người đàn ông Thiên chúa tạo nên người phụ nữ từ chiếc xương sườn của

người đàn ông được ghi rất rõ trong Kinh thánh Nhiều giả thiết cho rằng người phụ

nữ cũng chỉ được tạo từ người đàn ông và đến sau người đàn ông nên vị thế phải thấp

hơn, họ dựa vào cớ đó để hạ thấp người phụ nữ Tuy nhiên, nếu đọc kĩ Kinh thánh thì

chúng ta thấy rằng ý nghĩa của câu chuyện khởi tạo người phụ nữ lại ngầm khẳng

định sự quan trọng của họ trong Kinh thánh Người đàn bà bị Chúa trách phạt, người đàn ông cũng như thế Sự lí giải người nữ trong Kinh thánh có giá trị thấp hơn đàn

ông vì được tạo nên từ xương sườn của đàn ông là không thỏa đáng Ngược lại, điều

đó dường như lại nhấn mạnh thân phận của người đàn ông cũng như người đàn bà, phải trân trọng và không thể tách rời nhau Vậy, đa số chúng ta chỉ đọc một chi tiết

mà bỏ qua nhiều chi tiết cũng như cố tình hiểu theo một phía, kéo theo sự hiểu sai về

ý nghĩa của người phụ nữ Phật giáo lại khá trung lập khi nói đến người phụ nữ trong

xã hội, tuy nhiên vẫn có những quan niệm ngầm coi phụ nữ là mầm mống của tội lỗi, điều này có phần giống với Kitô giáo Những người tìm kiếm sự giải thoát nơi Đức Phật là giới nữ cũng phải chịu nhiều quy tắc hơn giới nam

Ba tôn giáo lớn được nêu trên tuy có những khía cạnh hạ thấp thân phận người phụ nữ nhưng cũng khẳng định sự cần thiết của người phụ nữ trong gia đình Tôn giáo không hoàn toàn hạ thấp người phụ nữ mà vẫn cho thấy giá trị quan trọng của

nữ giới trong đời sống thường ngày Kitô giáo xem đức mẹ Maria là hình mẫu của người mẹ chuẩn mực trong gia đình, rất nhiều người tìm đến mẹ Maria để cầu nguyện Phật giáo khẳng định vị trí của người mẹ trong gia đình là rất quan trọng, tôn giáo này luôn có những bài thuyết giảng về mẹ Các tín đồ Phật giáo cũng dành niềm tin nơi Phật bà Quan  m và sốt sắng cầu nguyện Hồi giáo hạn chế quyền của người phụ

nữ nhưng cũng khẳng định vai trò không thể thiếu của người phụ nữ trong gia đình Phụ nữ cũng có những vai trò quan trọng nhất định trong tôn giáo này Ngoài các tôn giáo lớn trên, còn có nhiều tôn giáo tôn thờ các vị nữ thần như: Bà La Môn, Linh Sơn thánh mẫu, Nữ thần Mặt trời và các thánh mẫu khác nhau của mỗi vùng trên thế giới Tôn giáo đã đi một đoạn đường rất dài trong đời sống tâm linh của con người và đem theo nhiều quan niệm về người phụ nữ Mặc dù có nhiều quan niệm khác nhau về giá trị của người phụ nữ nhưng nhìn chung tôn giáo vừa dành sự ưu ái cho nữ giới, đồng thời tạo nên những rào cản để giới nữ có thể thức tỉnh và đấu tranh cho chính mình

Ngoài ảnh hưởng của tôn giáo thì vị trí của người phụ nữ trong xã hội bị ảnh hưởng rất lớn từ sau khi chế độ phụ quyền thay thế chế độ mẫu quyền trên thế giới Phụ nữ bị hạn chế tham gia vào vấn đề chính trị, ngoại giao… ở nhiều nơi trên thế giới Phụ nữ không được tự quyết vấn đề hôn nhân mà phụ thuộc vào người đàn ông

có quyền trong gia đình Vấn đề này thường xuất hiện nhiều trong văn học thế giới Phụ nữ ở khắp nơi gặp phải một vấn đề chung đó là lao động với công sức ngang bằng người đàn ông nhưng lại không được trả công bằng người đàn ông Phụ nữ bị hạn chế đến trường, họ phải gánh vác việc nuôi dạy con cái kể cả phần của một người cha mà không có sự san sẻ xứng đáng Cho đến thời điểm hiện tại, việc trẻ em dưới tuổi vị thành niên phải kết hôn vẫn diễn ra hằng ngày ở các nước Trung Đông và nhiều nơi khác Tình trạng các em bé gái bị xâm hại và bị bạo hành, kìm hãm về mặt tinh thần vẫn diễn ra từng ngày từng giờ trên toàn cầu Sự bất bình đẳng giới kéo dài như thế làm cho giá trị tự nhiên của loài người – bình đẳng giữa nam và nữ không cân bằng Vì vậy, phụ nữ phải tự tìm con đường giải phóng tự do, bình đẳng cho chính họ

Song song với sự kìm hãm thân phận của nữ giới là cuộc đấu tranh âm thầm

từ nhiều khía cạnh và đối tượng khác nhau Phụ nữ còn có xu hướng đấu tranh cho những người phụ nữ khác Một người cha sẽ sẵn sàng đấu tranh cho con gái của mình nếu đứa con ấy bị xâm hại Điều chúng ta phải đặc biệt chú ý là việc đấu tranh cho

nữ giới không chỉ có tiếng nói của phụ nữ mà còn có sự lên tiếng của nam giới Số lượng tham gia đấu tranh cho nữ giới từ trước thế kỉ XVII rất thấp Hầu như việc đấu tranh chỉ mang tính chất cá nhân, nhỏ lẻ và rải rác Sự đấu tranh ấy chỉ là những cơn bùng phát dữ dội của những cá nhân hoặc tập thể nhỏ nhưng cũng mau chóng bị dập tắt vì thế lực của chế độ nam quyền quá lớn Cộng hưởng với sự tác động của tôn giáo và văn hóa, chế độ nam quyền đã từng bước phá vỡ sự bình đẳng về giới Chúng

ta muốn làm sống lại sự bình đẳng giới thì phải có sự đấu tranh mạnh mẽ từ phía nữ giới và sự ủng hộ, cộng tác đấu tranh hết lòng từ phía nam giới

Xuất phát từ những yếu tố đó, thế kỉ XVIII bắt đầu bùng nổ mạnh mẽ các cuộc đấu tranh cho phụ nữ, vì sức chịu đựng và sự chèn ép đối với giới nữ đã vượt quá giới

hạn Sự xúc phạm mà phụ nữ gánh chịu có khi trùng khớp với sự xúc phạm về nhân quyền Xem xét kĩ, chẳng phải việc không cho giới nữ đi học là vi phạm đến quyền học tập của con người đó sao? Chẳng phải việc cấm phụ nữ tham gia chính trị, tự do kết hôn… là vi phạm quyền làm việc và quyền sống của con người đó sao? Cho nên, các cuộc đấu tranh nữ quyền diễn ra trên thế giới được xem là một điều tất yếu sẽ xảy

ra trong lịch sử loài người Phong trào nữ quyền do đó cũng là một phong trào chính đáng đấu tranh cho quyền cơ bản của phụ nữ, của con người

Đánh dấu bước ngoặc to lớn của phong trào nữ quyền là sự đấu tranh chia làm

ba giai đoạn: Giai đoạn 1 từ thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế kỉ XX, đây là giai đoạn làm dấy lên tinh thần đấu tranh mạnh mẽ của giới nữ Nữ quyền nổi lên ở Pháp, với

sự tham gia của nhiều nhà nữ quyền Trong đó, bà Marie –Olympe de Rouges là người

có tầm ảnh hưởng lớn nhất cho giai đoạn đầu tiên Giai đoạn 2 không dài lắm nhưng đem lại nhiều chiều hướng tích cực cho đấu tranh nữ quyền Từ giữa thế kỉ XX đến năm 1980, không chỉ ở Pháp mà các khu vực bắc Mĩ, tây Âu cũng đã tham gia đường đua đấu tranh quyết liệt Giai đoạn này đánh dấu thời khắc quan trọng cho sự trở lại của nữ quyền khi mọi mặt đời sống đều được phơi bày để tìm lại sự tự do, bình đẳng

cho nữ giới Hai tổ chức nữ quyền là phong trào Giải phóng Phụ nữ ở Pháp và Tổ chức Quốc gia vì Phụ nữ ở Mĩ đã cho thấy thành quả tích cực mà cuộc đấu tranh nữ

quyền đem lại Giai đoạn 3 từ năm 1980 đến nay càng đẩy mạnh phong trào nữ quyền phát triển toàn diện Tuy nhiên, hiện tại có nhiều vấn đề nan giải vẫn chưa được tháo

gỡ Nếu chỉ một vài nước phát triển quan tâm đến vấn đề bình đẳng giới vẫn chưa đủ

để tạo sức mạnh giải phóng sự mất bình đẳng của nữ giới trên toàn cầu Những đóng góp to lớn của ba giai đoạn đấu tranh nữ quyền đem lại nhiều tích cực, đồng thời cho thấy đấu tranh nữ quyền là một cuộc đấu tranh không hề dễ dàng

Các cuộc đấu tranh nữ quyền đã ảnh hưởng đến triết học, văn học, văn hóa và rất nhiều ngành khoa học khác Với tính chất đặc biệt là phản ánh xã hội, văn học đã ủng hộ phong trào này như một lẽ đương nhiên Văn học còn là tiếng nói giúp cho phong trào nữ quyền trên thế giới có thể lan rộng Nó còn là một hình thức đấu tranh văn minh và đầy tri thức của nữ giới Hơn nữa, những tục lệ hà khắc gán ghép vào

thân phận người phụ nữ cũng là một hình thức vi phạm nhân quyền Với tính chất nhân văn, văn học đã mở cửa đón nhận và thúc đẩy đấu tranh nữ quyền phát triển Số lượng các tác phẩm viết về vấn đề nữ và lực lượng nữ giới, nam giới tham gia sáng tác về vấn đề này cũng ngày một gia tăng Cùng với những bất công đã bị phơi bày, phong trào nữ quyền ngày càng tìm thấy tiếng nói riêng rất mạnh mẽ trên con đường giải phóng bất bình đẳng giới

1.2.2 Bối cảnh xã hội và sự phát triển tất yếu của văn học Nữ quyền Việt Nam

Nền văn hóa Việt Nam từ thuở khai nguyên đã gắn liền với sự hào phóng của

mẹ thiên nhiên Văn hóa lúa nước hun đúc lên sự hợp tác giữa người với người, đặc biệt là sự hợp tác giữa người nam và người nữ cũng như các thành viên trong gia đình Khi nhắc đến việc đồng áng, chúng ta không quên những giọt mồ hôi của người phụ

nữ

“Thân em vất vả trăm bề,

Sớm đi ruộng lúa, tối về ruộng dâu

Có lược chẳng kịp chải đầu,

Có cau chẳng kịp têm trầu mà ăn.”

Ngày xưa, người phụ nữ đã có một vai trò quan trọng trong vấn đề kinh tế gia đình và được trân trọng trong xã hội Câu ca dao như một lời kết nối từ quá khứ đến tương lai Xã hội Việt Nam từng đi qua giai đoạn mẫu quyền nên có thể nói rằng xã hội đã từng rất coi trọng nữ giới Hiện nay, chế độ mẫu hệ vẫn còn tồn tại ở các vùng Tây Nguyên, Tây Bắc

Nữ giới còn có tầm quan trọng rất lớn trong đấu tranh bảo vệ đất nước Hình tượng bà Trưng, bà Triệu làm sống dậy khí thế hiên ngang của người phụ nữ Việt Nam khi đất nước bị xâm lăng Cho đến nay, người dân vẫn dành tình cảm đặc biệt trong ngày 6 tháng 2 hằng năm để tưởng nhớ công lao to lớn của hai vị nữ tướng lừng danh:

“Bà Trưng quê ở Châu Phong Giận người tham bạo thù chồng chẳng quên

Chị em nặng một lời nguyền Phất cờ nương tử thay quyền tướng quân”

Đất nước Việt Nam trải qua rất nhiều cuộc chiến tranh, vì vậy đàn ông trong gia đình thường phải tòng quân nơi biên thùy Tất cả các công việc từ nhỏ đến lớn đều do bàn tay của người phụ nữ chăm sóc Người phụ nữ có mặt nơi đồng ruộng, trong chái bếp nghi ngút khói là chỗ dựa tinh thần cho chồng con Vai trò to lớn của người phụ nữ trong đời sống Việt Nam không ai là không công nhận

Trong cuộc sống thường ngày của con người Việt Nam, người dân luôn tìm đến “mẹ thiên nhiên” hay “bà chúa đất” để cầu nguyện Tuyệt nhiên chưa hề có ai gọi

“cha thiên nhiên” bao giờ Trong khi đó, đời sống của người dân Việt Nam lại dựa trên nguồn nông sản là chủ yếu, vì vậy việc thờ “Mẫu” là một việc vô cùng thiêng

liêng nhằm bày tỏ lòng thành kính Sách Triết học Nữ quyền, lý thuyết triết học về

công bằng xã hội cho phụ nữ của Nguyễn Thị Nga có nhắc đến tấm lòng thành dành

cho tục thờ Mẫu:

“Thờ các thánh mẫu được xem như một chỗ dựa tinh thần của người Việt Nam,

thường mang đậm màu sắc tín ngưỡng của các vùng thuần nông nghiệp Việc thờ các nữ thần nông nghiệp như bà Dâu (chùa Dâu), bà Đậu (chùa Bà Đậu), đến các nghi lễ thờ cúng Mẹ Lúa của nhiều dân tộc ở Việt Nam đã phản ánh vai trò quan trọng của người phụ nữ trong nghề nông từ thời cổ đại và xuyên suốt quá trình lịch sử cho đến nay” [tr 139]

Điều đó càng chứng tỏ phụ nữ trong văn hóa Việt Nam rất được tôn trọng Tuy nhiên, thời kì phong kiến cũng khiến cho họ chịu nhiều áp bức thiệt thòi do ảnh hưởng của Nho giáo Khổng Tử khi nói đến nữ giới thì lại cho rằng họ khó dạy bảo và so

sánh với tiểu nhân: “Duy nữ tử dữ tiểu nhân vi nán dưỡng dã, cận chi tắc bất tốn,

viễn chi tắc oán” Nho giáo không chấp nhận người phụ nữ tái giá nhưng lại cho phép

người đàn ông trong gia đình được có “năm thê, bảy thiếp” Nữ giới trong xã hội phong kiến bị hạn chế các hoạt động học tập, tự do đời sống tình cảm…

Từ nền văn học dân gian phong phú cho đến nền văn học trung đại, hiện đại

Việt Nam, hình tượng người phụ nữ luôn được nhắc đến với thân phận lênh đênh

Nền văn học dân gian Việt Nam phong phú đã lột tả được phần nào nỗi cơ cực của người phụ nữ Việt Nam Đây cũng là một trong những cách thức mà văn học dân gian

muốn truyền tải về thân phận người phụ nữ:

“Cô kia cắt cỏ đồng màu Chăn trâu cho béo làm giàu cho cha Giàu thì chia bảy chia ba Phận cô là gái được là bao nhiêu”

Câu “phận cô là gái được là bao nhiêu” thể hiện trọn vẹn quan niệm về giới

của xã hội Việt Nam Văn học trung đại chủ yếu nói về khí thế hào hùng dân tộc nhưng cũng có những tác giả dành ưu ái khi nói đến hình ảnh người phụ nữ Nguyễn

Du trong Truyện Kiều nhắc đến những tác động xã hội và nội tâm của Thúy Kiều ảnh

hưởng đến chính nhân vật, cùng những nỗi truân chuyên của một cô gái tài hoa Thân phận ấy qua cái nhìn của Nguyễn Du là một nỗi xót xa, thương cảm Thân phận nữ giới không được gặp gỡ nhiều trong nền văn học trung đại nhưng mỗi lần xuất hiện

là một lần vĩnh viễn được lưu lại Thân phận bạc bẽo ấy đâu chỉ dừng lại dưới con mắt của Nguyễn Du mà còn day dứt trong ánh nhìn thời đại của Hồ Xuân Hương Hồ Xuân Hương trao cho nữ giới thời kì phong kiến một đặc ân mới trong dòng thanh

âm lên án trực tiếp lề thói gia trưởng của chế độ nam quyền Từ phận làm lẽ, đến một

kẻ tôi đòi không được trả công đều toát lên một nỗi phẫn uất Bà đã dùng sức mạnh của nữ giới để vạch trần bộ mặt giả dối của quân tử trong nhiều bài thơ dí dỏm Hồ Xuân Hương như đại diện cho nữ văn nghệ sĩ, cho nữ giới để đỏi hỏi sự bình đẳng về công trạng mà nữ giới đã làm được Tú Xương còn tự dằn vặt bản thân khi để gánh

nợ cuộc đời mình và đàn con cho bà Tú Ông vừa ca ngợi vẻ đẹp của bà Tú vừa lên tiếng kêu than cho thân phận của phụ nữ xã hội phong kiến Như vậy, vấn đề bất bình

đẳng của nữ giới đã được đề cập từ rất sớm trong văn học dân gian, văn học trung đại Việt Nam

Tiếng kêu cho nữ giới trong xã hội Việt Nam được các nhà văn nhà thơ xây dựng Tuy nhiên, âm lượng và độ khuếch tán của nó không đủ lớn để tạo nên một lý thuyết nữ quyền, một trào lưu đấu tranh nữ quyền rộng lớn trong văn học Lực lượng sáng tác không nhiều, việc nghiên cứu về nữ giới cũng hạn chế Do đó, văn học từ thời kì trung đại trở về trước chỉ mang “yếu tố nữ” Tuy nhiên, “yếu tố nữ” xuất hiện

từ sớm trong văn học và bối cảnh xã hội đã tạo nên nguồn lực mạnh mẽ, thúc đẩy văn học nữ Việt Nam manh nha và phát triển Từ những uẩn ức dồn nén lâu dài của nữ giới Việt Nam kết hợp với sự thúc đẩy phát triển văn học nữ quyền trên thế giới mà văn học nữ quyền ở Việt Nam đã tạo nên chỗ đứng riêng và sắc thái riêng từ thế kỉ

XX cho đến nay

1.3 Nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ và vấn đề Nữ quyền trong văn học Việt Nam

1.3.1 Nguyễn Thị Thụy Vũ – cây bút nữ độc đáo và táo bạo

Cuộc đời của nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ diễn ra liên hồi những sóng gió nhưng đầy thú vị Nguyễn Thị Thụy Vũ sinh năm 1937, quê hương của nhà văn tọa lạc tại vùng đất Vĩnh Long – vùng đất đi vào văn xuôi của tác giả Nguyễn Thị Thụy

Vũ tên thật là Nguyễn Thị Băng Lĩnh Thụy Vũ sáng tác trước những năm 1975 tại miền Nam Cha của Thụy Vũ là nhà văn Mặc Khải, cô của Thụy Vũ là thi sĩ Phương Đài Thụy Vũ xuất thân trong gia đình có cống hiến văn chương nghệ thuật nên chất nghệ sĩ thấm sâu trong nhà văn khi còn rất trẻ Nền tảng nghệ thuật cộng thêm bản lĩnh đời sống đã tạo nên một Thụy Vũ rất độc đáo

Từ năm 1965, Nguyễn Thị Thụy Vũ rời quê nhà lên Sài Gòn dạy tiếng Anh cho những cô gái lấy chồng Mỹ hoặc những cô gái làm trong quán bar Song song với việc đó, Nguyễn Thị Thụy Vũ bắt đầu viết văn, mở ra thời kì sáng tác mang phong cách độc đáo vào giai đoạn bấy giờ Từ 1965 đến 1975, Nguyễn Thị Thụy Vũ cho xuất bản 10 tác phẩm Những tác phẩm này đều tạo nên ấn tượng mạnh mẽ cho người

đọc Trong đó, có 3 tập truyện ngắn: Mèo đêm, Lao vào lửa, Chiều mênh mông Ngoài

ra còn có 7 tiểu thuyết: Ngọn pháo bông, Thú hoang, Khung rêu, Như thiên đường

lạnh, Nhang tàn thắp khuya, Chiều xuống êm đềm, Cho trận gió kinh thiên Đặc biệt,

tác phẩm Khung rêu đã được giải thưởng Văn học toàn quốc năm 1971

Phong cách viết văn của Nguyễn Thị Thụy Vũ khá độc đáo Tuy nhiên do sự

“xiết chặt” của thời đại mà những tác phẩm của Thụy Vũ bị thu hồi, không được xuất bản từ sau năm 1975 Thụy Vũ phải dừng nghề viết văn và lao vào những công việc nặng nhọc để có thể gánh vác chuyện gia đình Nhà văn trải qua những tháng ngày

cơ cực sau năm 1975 khi phải nuôi đến bốn người con, trong đó có một người đang sống đời thực vật

Thụy Vũ dấn thân vào đời sống với nhiều nghề như: Buôn bán vặt, lơ xe, làm vườn,… Những điều mà nhà văn nữ này trải qua càng chứng tỏ đời sống tinh thần mạnh mẽ và tư tưởng viết văn táo bạo, độc đáo mà Thụy Vũ thể hiện trong sáng tác của mình Từ năm 2017, các tác phẩm bị cấm xuất bản của Nguyễn Thị Thụy Vũ được xuất bản trở lại Cuộc sống hiện tại của nữ nhà văn cũng ổn định ở vùng đất Bình Phước Đầu năm 2018, nhà văn kiên cường chống chọi với căn bệnh ung thư ác tính Thụy Vũ luôn bản lĩnh vượt qua sóng gió với tinh thần lạc quan, hóm hỉnh Chính phong thái bản lĩnh, kiên cường đó tạo thành mạch chảy rất tự nhiên trong các sáng tác viết về nữ quyền của nhà văn

Nguyễn Thị Thụy Vũ sáng tác trước 1975 với hàng loạt tác phẩm viết về nữ rất hay Các tác phẩm ấy xoay quanh chuyện buôn phấn bán hương của các cô gái quán bar Những điều tế nhị về giới nữ nổi lên trong sáng tác của Nguyễn Thị Thụy

Vũ là một sự táo bạo đối với một nhà văn nữ trước 1975 Một nhà văn cầm bút viết

về vấn đề này không hề dễ, các nhà văn nam thậm chí còn hạn chế đụng chạm đến vấn đề này Với tư cách là một nhà văn nữ tân tiến, Nguyễn Thị Thụy Vũ đã chạm đến đáy những mặc cảm, tâm hồn sâu thẳm của giới nữ trong đời sống xã hội miền Nam trước 1975 Ngoài ra, Nguyễn Thị Thụy Vũ còn nói đến thân phận những người phụ nữ truyền thống Nam bộ mang trong mình những khao khát thay đổi để khẳng định giá trị bản thân Qua cốt truyện độc đáo và táo bạo về giới nữ của nhà văn

Nguyễn Thị Thụy Vũ, chúng ta có thể khám phá một cách khách quan tư tưởng nữ quyền mà nhà văn gửi gắm bằng cách phân tích điểm nhìn trần thuật

Nguyễn Thị Thụy Vũ nhấn mạnh “Câu chuyện tôi viết có những chuyện đến

70 phần trăm là sự thật” Dựa trên những câu chuyện độc đáo của Thụy Vũ, người

đọc có thể thấy được đời sống của những cô gái miền Nam giai đoạn trước 1975 Thụy Vũ luôn toát ra một khí chất bản lĩnh Trong những cuộc đối thoại ngắn có thể

dễ dàng nhận ra sự dí dỏm qua cách trao đổi của tác giả Ngoài tư tưởng hiện sinh được xây dựng qua các tác phẩm nghệ thuật của mình, Thụy Vũ còn xây dựng vấn đề

xã hội học rất đáng bàn luận Đặc biệt, tâm hồn Thụy Vũ như được nhắc đến trong các câu chuyện mang đầy bí ẩn nữ tính và sự bứt phá đổi mới khi người đọc bắt gặp nhiều lần tác giả sử dụng tên nhân vật là Linh – cái tên rất gần với tên thật của Thụy

Vũ

Người viết trong lần gặp gỡ nhà văn Thụy Vũ vào năm 2017 có dịp cảm nhận

sự chân thật ở cách trò chuyện của nữ nhà văn Nhà văn Thụy Vũ trải qua ca phẫu thuật vào năm 2017 nhưng tinh thần lạc quan, thần thái tràn trề sức sống luôn hiện trên gương mặt rất khả ái của nữ nhà văn Thụy Vũ chân tình từ trong tác phẩm đến ngoài đời sống Thụy Vũ kể câu chuyện đầy cảm động khi gặp lại cô gái làm quán bar năm nào trên chuyến xe buýt mưu sinh của nhà văn ở Sài Gòn Cô gái ấy đã nắm tay Thụy Vũ khóc sướt mướt và không muốn rời đi vì quá nhiều nỗi uất ức trong quá khứ hiện về cho một đời buôn phấn bán hương Thụy Vũ còn vẽ lại một cách sống động đời sống sinh hoạt gia đình của vùng đất Nam bộ Phan Khôi trong bài “Theo tục ngữ phong dao, xét về sự sanh hoạt của phụ nữ nước ta” nhắc đến sự giỏi giang

của người phụ nữ Nam bộ qua lời nhận xét của người ngoại quốc: “Cái mẫu nghi của

đàn bà An Nam không đâu bằng, đàn bà Tàu cũng phải chịu thua nữa”! Từ đầu thế

kỉ XX, cái nhìn của người ngoại quốc với đàn bà An Nam đã có phần “khao khát” Phải chăng vì nữ giới An Nam ai cũng giỏi giang việc gia đình cho nên nam giới An Nam mới cảm thấy đó là chuyện bình thường, chuyện xảy ra hàng ngày, không đáng

trân trọng, quan tâm? “Cái công khó đàn bà ta ở chốn gia đình là của quý thật, chúng

ta có thể đem mà khoe với thiên hạ thật, song lâu nay đã bị ông cha chúng ta cho đến chúng ta đây nữa cũng xem thường xem khinh”!

Ở các tác phẩm của mình, Thụy Vũ còn tạo dựng các hình tượng nhân vật nam giới mang sự “yếu đuối” trong các mặt kinh tế, tình yêu, gia đình Rõ ràng không phải nam giới lúc nào cũng mạnh mẽ như hình tượng quân tử được xây dựng trong văn học trung đại Nam giới trong tác phẩm của Thụy Vũ còn dằn vặt về những chuyện rất đời thường trong cuộc sống hằng ngày Thụy Vũ còn xây dựng vấn đề đồng giới

trong Khung rêu, Nhang tàn thắp khuya Đặc biệt, Thụy Vũ chỉ viết về sự sai lệch

giới tính của đối tượng nam giới chứ không có sự xuất hiện của nữ giới Chứng tỏ, Thụy Vũ cũng khơi gợi một ý tưởng rất riêng cho đấu tranh của nữ giới Qua Thụy

Vũ, chúng ta thấy có bóng dáng rất mờ của Hồ Xuân Hương lướt qua trong vấn đề

“sư biến chất” khi các lần xuất hiện của những người tu hành lại theo hướng tiêu cực Như vậy, văn chương của Nguyễn Thị Thụy Vũ mở ra rất nhiều vấn đề đáng nghiên cứu Riêng vấn đề nữ quyền có thể khai mở để tìm hiểu một cách thấu đáo Nghiên cứu vấn đề nữ quyền của văn xuôi Nguyễn Thị Thụy Vũ cũng sẽ mở ra cái nhìn bình đẳng từ chất giọng văn đến tư tưởng dành cho giới nữ

Trong bài “Vài khía cạnh đặc thù của 20 năm văn học miền Nam”, Du Tử Lê

đã đưa ra khía cạnh đặc thù thứ 6 đó là: “trong ghi nhận của tôi là sự xuất hiện rực

rỡ, tươi tốt của hàng ngũ những nhà văn nữ… Họ hiện diện như những điểm đứng nổi bật Có thể kể Trùng Dương, Nhã Ca, Túy Hồng, Nguyễn Thị Hoàng, Nguyễn Thị Thụy Vũ, Trần Thị NgH” Mặc dù có gần 50 năm ẩn mình, Thụy Vũ vẫn là một trong

số những nhà văn nữ đặc biệt và nổi tiếng trong văn học miền Nam trước 1975 Những cống hiến Thụy Vũ để lại cho văn học bùng phát lại vào thời điểm hiện tại góp phần

bổ sung giá trị của nhà văn Thụy Vũ vào văn học Việt Nam

1.3.2 Vấn đề Nữ quyền và sự ảnh hưởng trong văn xuôi của nhà văn Thụy Vũ

Như đã nói đến ở phần trước, những yếu tố về mặt xã hội của nữ giới từ xa xưa đã được văn học Việt Nam nhắc đến nhưng chỉ dừng lại ở “yếu tố nữ” chứ chưa thể đẩy lên thành một trào lưu trong văn học Sau sự di chuyển mạnh mẽ của làn sóng

nữ quyền trên thế giới, Việt Nam cũng có những ảnh hưởng nhất định Thế kỉ XX diễn ra với nhiều biến động về tình hình chính trị, xã hội ở Việt Nam Văn học cũng

có những bước chuyển mình đáng ghi nhận Trong đó, sự xoay mình đáng chú ý là

văn học nữ quyền Việc định nghĩa “văn học Nữ quyền” ở Việt Nam có nhiều cách

khác nhau nhưng vẫn còn nhiều tranh cãi Vậy, trên tinh thần sôi nổi như thế, người viết ưu tiên định nghĩa cách hiểu nữ quyền trong văn học theo ý kiến chủ quan của

người viết Có thể nói, Văn học Nữ quyền là những tác phẩm văn học, những công

trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề bình đẳng giới và những tư tưởng nỗ lực đấu tranh cho sự bình đẳng giới Việc hiểu vấn đề nữ quyền trong văn học ngày nay cần

được đẩy thoáng hơn về mặt tư tưởng Không chỉ giới nữ sáng tác về vấn đề của chính

họ mới được gọi là văn học nữ quyền Nếu người sáng tác là nam giới hoặc viết về nam giới nhưng trong đó có yếu tố đấu tranh cho nữ quyền cũng được xem là văn học

nữ quyền Nói như thế là vì hiện nay còn nhiều nguồn tranh luận khác nhau về dòng văn học này Nhiều ý kiến cho rằng nếu định nghĩa văn học nữ quyền quá hẹp thì sẽ tạo nên cảm giác phân biệt về giới Vì thế, người nghiên cứu đặc biệt nhấn mạnh đến việc định nghĩa văn học nữ quyền trên tinh thần “bình đẳng giới”

Có ý kiến cho rằng, văn học Nữ quyền xuất hiện từ thời kì văn học trung đại với các sáng tác của Bà huyện Thanh Quan, Đoàn Thị Điểm, Hồ Xuân Hương… Nhưng điều đó không đúng vì xét về mặt số lượng vẫn rất ít và chưa có hệ thống lý thuyết về văn học nữ quyền Phan Khôi nhắc đến quá trình hình thành của văn học

nữ quyền Việt Nam trong bài viết “Về văn học của phụ nữ Việt Nam” in trên tờ báo

Phụ nữ Tân văn năm 1929 như sau: “Nếu vậy thì chị em ta phải thú thiệt rằng nền

văn học của nữ giới ta, từ xưa đến nay, chưa hề có bao giờ Có chăng là từ ngày nay Ngày chị em chúng ta phải lập riêng một nền văn học cho chị em chúng ta” Nhận

định này cũng phần nào giúp định hướng cái nhìn khách quan về vấn đề văn học nữ quyền ở nước ta Đầu thế kỉ XX, văn học nữ quyền bắt đầu manh nha và phát triển với số lượng tác phẩm lớn và các công trình nghiên cứu ngày một gia tăng Bên cạnh việc sáng tác về vấn đề nữ quyền thì mảng phê bình văn học nữ quyền cũng có tiến triển đáng kể Lâm Hoàng Mai trong bài viết “Về nữ quyền Nam bộ những năm đầu

thế kỉ XX nhìn từ góc độ văn học” đã nhắc đến vị trí quan trọng của Phan Khôi trong nền văn học nữ bằng một luận điểm: “Phan Khôi – Người tạo tiền đề cho lý thuyết

Nữ quyền trong Văn học” Đây được xem là một luận điểm xác đáng vì Phan Khôi

đã cho đăng hàng loạt các bài báo nói đến sự bình đẳng cần được tôn trọng của nữ giới trên tờ báo Phụ nữ Tân văn Những bài viết ấy mang giá trị lí luận sâu sắc đủ cơ

sở hình thành nên lý thuyết nữ quyền Đến giai đoạn thế kỉ XX thì văn học nữ quyền

ở Việt Nam đã đủ cơ sở để hình thành và phát triển rõ nét

Văn học nữ quyền Việt Nam có sự góp mặt với các tên tuổi như: Trùng Dương, Nhã Ca, Nguyễn Thị Hoàng, Túy Hồng, Nguyễn Thị Thụy Vũ, Y Ban, Dạ Ngân, Lê Vân, Nguyễn Ngọc Tư, Dương Thụy, Di Li, Phan Hồn Nhiên, Đỗ Bích Thúy, Võ Thị Hảo… Họ đều vượt qua những rào cản xã hội, những quan niệm xưa cũ bất lợi cho giới nữ để vươn lên giải thoát chính mình Họ đều cất lên tiếng nói bình đẳng cho nữ giới bằng cách này hay cách khác Chủ yếu họ dùng lối viết tự truyện để thể hiện chính con người mình trong đó Ngoài sự góp mặt của các nhà văn nữ thì văn học nữ quyền còn có sự đóng góp của các nhà văn nam nhằm đấu tranh ủng hộ nữ giới như: Nguyễn Huy Thiệp, Sương Nguyệt Minh, Quang Thiều… Những tác giả này đều mang tư tưởng mới khi ý thức việc đấu tranh cho bình đẳng giới Những tên tuổi lớn được kể ở đây và sự đóng góp của rất nhiều nhà văn khác nữa trong nền văn học Việt Nam đang được nghiên cứu và tìm hiểu làm cho văn học nữ quyền Việt Nam ngày càng phát triển

Trong một bài phỏng vấn “Về nữ văn sỹ miền Nam Nguyễn Thị Thụy Vũ” của

An Nam, độc giả đã hỏi: “Vậy bà có quan tâm đến nữ quyền không, ở thời điểm đó? Nhà văn Thụy Vũ đã đáp lại: “Tui ít biết về cái đó Nhưng nếu có nữ quyền trong

truyện tui thì đó là viết một cách tự nhiên” Thụy Vũ thừa nhận bản thân không chủ

ý viết về vấn đề nữ quyền nhưng có thể thấy những tác phẩm của Thụy Vũ đều có thể khai thác dựa trên vấn đề nữ quyền Hơn nữa, để tôn trọng giá trị riêng của văn bản thì khi tách văn bản ra khỏi đời sống của tác giả chúng ta vẫn hoàn toàn có thể tiếp cận văn bản dựa trên nhiều khía cạnh nội dung Khảo sát các sáng tác của Nguyễn Thị Thụy Vũ, rõ ràng vẫn nhận thấy sự dồi dào về vấn đề nữ quyền được nói đến

trong các tác phẩm để tiến hành nghiên cứu Hơn nữa, vấn đề nữ quyền vốn ẩn sâu trong vô thức của giới nữ Nguyễn Thị Thụy Vũ lại sống trong không khí đầy ngột ngạt ở miền Nam trước 1975 nên đấu tranh cho nữ giới một cách tự nhiên là điều không thể tránh khỏi

Hòa nhịp vào không khí tự do sáng tác của miền Nam giai đoạn 1954 – 1975,

nữ giới tham gia sáng tác khá nhiều Năm nữ nhà văn nổi tiếng giai đoạn này thường được nói đến là: Nhã Ca, Túy Hồng, Nguyễn Thị Thụy Vũ, Nguyễn Thị Hoàng, Trùng Dương Tinh thần sáng tác của họ rất mạnh mẽ, họ góp phần vào bầu không khí sôi nổi của văn học miền Nam Thụy Vũ xuất hiện với phong cách viết văn độc đáo bên cạnh các nữ nhà văn nổi tiếng trên Thụy Vũ gắn bó với nghề dạy học cho các cô gái làm ở quán bar Nữ nhà văn còn có sự hiểu biết sâu sắc về đời sống nữ giới Nam bộ Thụy Vũ có một cuộc hôn nhân không trọn vẹn, mặc dù tránh nhắc đến nhưng quan

niệm “hôn nhân giống như một cuộc xổ số” cứ lặp đi lặp lại trong các tác phẩm của

nữ nhà văn Ở bài viết “Nhà văn nữ trước 1975: Nguyễn Thị Thụy Vũ”, Châu Xuân Nguyễn nhắc đến cuộc tình của Thụy Vũ và Tô Thùy Yên bằng việc nhắc lại lời tâm

sự của nữ nhà văn: “Nhiều người hỏi tôi rằng hồi lúc ông Tô Thùy Yên với bà chia

tay sao bà không lầy chồng? Tôi trả lời rằng khi lấy ông Yên là coi như tôi lấy hết đàn ông trên thế giới này – đàn ông thế giới nghe chứ không phải chỉ đàn ông Việt Nam –thế là đủ quá rồi – sợ quá rồi” Từ đây, nói việc Thụy Vũ đấu tranh cho bình

đẳng về nữ giới là hoàn toàn có sơ sở Các câu chuyện của Thụy Vũ cũng xoay quanh thói trăng hoa của nam giới hay nghị lực, bứt phá của nữ giới như chính Thụy Vũ

Thụy Vũ nói về những người phụ nữ làm nghề “ăn sương” một cách bình đẳng

và thú vị trong các tác phẩm: Ngọn pháo bông, Lao vào lửa, Đêm nổi lửa Nếu như

Nguyễn Du ngày trước nói đến thân phận Thúy Kiều cũng từng bị bán vào lầu xanh với sự xót thương cho thân phận người phụ nữ tài hoa bạc mệnh, thì Nguyễn Thị Thụy Vũ lại có một cái nhìn bình đẳng nhất khi nói đến những người phụ nữ này trong xã hội Thụy Vũ không dừng lại chỉ ở cái nhìn xót thương đối với những người phụ nữ làm nghề ăn sương mà còn đặc biệt trân trọng, có cái nhìn bình đẳng với họ Đồng thời mạnh mẽ lên án các thế lực đẩy họ vào con đường đen tối của nghề ăn

sương Đây là cái nhìn khá mới trong văn học nữ quyền Việt Nam Thụy Vũ còn nêu bật lên những sự bứt phá trong tư tưởng về nghề nghiệp, khát vọng được yêu, được sống và làm theo điều bản thân giới nữ muốn làm trên con đường tìm kiếm sự tự do

và bình đẳng

Thụy Vũ sống trong gia đình truyền thống ở vùng đất Nam bộ, nơi số phận của giới nữ vẫn chịu nhiều chi phối bởi những quan niệm cũ trong xã hội Các tác phẩm của Thụy Vũ hầu hết bộc lộ được những quan niệm ấy Chẳng hạn như nhân

vật bà Phủ trong Khung rêu phải chịu đựng sự ngoại tình của chồng để giữ gìn thể

diện của gia đình Sức chịu đựng của người phụ nữ Nam bộ trong bản lĩnh giữ gìn thanh danh của gia đình là vô cùng lớn, nhưng mặt trái của nó cũng khiến cho người phụ nữ phải chịu thiệt thòi trong khi tội lỗi lại do người đàn ông gây ra Khi ông Phủ mất, bà Phủ gói ghém chuyện gia đình tan nát, bỏ qua việc ông Phủ ngoại tình để lo

ma chay cho ông chu đáo: “Dầu sao đi nữa, giấy rách mình cũng phải giữ lấy lề

Trước hết cho linh hồn ổng yên vui, sau nữa, bà con chòm xóm không biết được sự suy sụp của gia đình mình” Tin chắc rằng, sự tham lam của chế độ phụ quyền trong

xã hội Nam bộ trước 1975 đã đem đến sự sát thương cực lớn cho nữ giới Đặc biệt, Thụy Vũ cũng có hoàn cảnh tương tự khi ông nội của nhà văn cũng là người có nhiều

vợ lẽ như lời nhà văn đã kể lại

Ngoài ra, Thụy Vũ còn nhắc đến sự nổi dậy trong tư tưởng của nữ giới, sự bứt phá muốn chinh phục tri thức của nữ giới Đây là một sự đấu tranh tư tưởng hết sức nhân văn Không ít lần, thụy Vũ để các nhân vật nữ trong tác phẩm của mình khao

khát được đi học trong Khung rêu: “Ngần ấy tuổi, đáng lẽ Ngự phải được đi học như

bọn trẻ hàng xóm, chớ đâu sớm biến thành kẻ lãnh những bổn phận nặng còn hơn đội đất, giết lần hồi tuổi thơ ấu” [tr 25] Hay ở Nhang tàn thắp khuya: “Cô Ba Ngoạn đòi thi vào trường Sư Phạm để có nghề nghiệp với người ta Vậy mà cậu Đốc phủ sứ lại cản đản, sợ người ta đàm tiếu là nhà cửa suy vi mới để con cháu đi dạy học với

số lương ba cọc ba đồng” [tr 93] Thụy Vũ còn khắc sâu khát vọng tự do yêu đương

của các nhân vật nữ trong hầu hết các tác phẩm của mình Điều này cho thấy việc đấu tranh cho quyền tự do tình cảm trong xã hội trước 1975 cần thiết và nhân vật nữ trong

tác phẩm Thụy Vũ cũng rất bứt phá Không ít lần các nhân vật nữ phải chìm xuống

vì đã “lên đò”, phải chịu chi phối bởi chế độ nam quyền trong gia đình lẫn ngoài xã

hội ở tác phẩm Khung rêu và Thú hoang: “Con gái có chồng chỉ vui được ba tháng

đầu, rồi buồn ba năm, rồi khổ một đời” Điều đó còn bắt gặp ở Nhang tàn thắp khuya:

“Nhưng thật ra, ai biết được cuộc hôn nhân sẽ ra sao? Cầm bằng cứ coi như là cuộc

xổ số, hoặc như là xăm xin ở đền chùa” [tr 210] Thụy Vũ sống trong xã hội đang

oằn mình đổi mới, nữ giới cũng chật vật để thay đổi nhưng lại vướng phải sự ngăn cản quá lớn bởi chế độ phụ quyền đã ăn sâu vào tiềm thức của con người Qua sự đấu tranh cho việc tự chủ trong nghề nghiệp của các nhân vật nữ trong sáng tác của mình, Nhân vật trong truyện giống như hình ảnh của Thụy Vũ vì nữ nhà văn tham gia viết

báo từ rất sớm và cũng vấp phải cái nhìn khó chịu từ phía xã hội “Làm thân con gái

mà đảm đương công việc của đàn ông, phải uống thuốc liều họa may mới làm được

Mợ nghĩ coi, việc viết nhựt trình đâu phải là việc của đàn bà?” [Nhang tàn thắp khuya, tr 217] Lời nói của nhân vật trong truyện như vạch rõ giới hạn của nữ giới là

phải tòng phu chứ không thể tìm kiếm địa vị ngoài xã hội bằng việc viết văn Nhưng Thụy Vũ đã phản kháng lại điều đó qua nhân vật nữ tân tiến - cô Ba Ngoạn trong

Nhang tàn thắp khuya

Viết về những cô gái làm nghề ăn sương, Thụy Vũ đã trải lòng khi trò chuyện cùng chúng tôi qua câu chuyện cô gái làm nghề ăn sương nhưng lại giữ khư khư chiếc

áo khoác rách Nhà văn hỏi ra thì mới biết đó là món quà của mối tình đầu ở dưới quê

gửi tặng Thụy Vũ chốt lại một nhận xét: “Những cô gái đó cũng rất có tình người”

Nói đến một đề tài nhạy cảm và những cô gái dưới đáy xã hội nhưng Thụy Vũ không

hề có một chút khinh miệt trong giọng văn của mình Thụy Vũ dùng một giọng văn rất bình đẳng Những câu chuyện về nghề ăn sương được viết dựa trên hiện thực cuộc sống của Thụy Vũ khi nhà văn làm nghề dạy tiếng Anh cho các cô gái làm trong những quán bar ở Sài Gòn giai đoạn trước 1975 Vì vậy, những điều mà Thụy Vũ thể hiện trong tác phẩm cũng phải đến gần 70% là sự thật như lời khẳng định của tác giả

Từ những yếu tố trên, mặc dù không khẳng định sáng tác về vấn đề nữ quyền nhưng vấn đề ấy lại gắn với đời sống và tư tưởng của Thụy Vũ từ đời sống đến vô thức trong

tâm hồn tác giả Chính văn hóa làng quê Nam bộ và hoàn cảnh đặc biệt của mảnh đất Sài Gòn những năm tháng nhà văn sinh sống đã tạo nên một chất văn rất riêng của Nguyễn Thị Thụy Vũ Mặc dù số lượng sáng tác của Thụy Vũ không quá nhiều vì bị tịch thu và do nhà văn đốt đi nhưng người đọc dễ dàng theo dõi đời sống của biết bao

cô gái vùng đất Nam bộ giữa thế kỉ XX chỉ với chục tác phẩm vừa được tái bản Thụy

Vũ còn gửi gắm biết bao đấu tranh nội tâm và đấu tranh xã hội công khai của nữ giới giai đoạn ấy một cách phức tạp Như vậy, ảnh hưởng của phong trào nữ quyền trên thế giới, tình hình xã hội cụ thể của vùng đất Nam bộ đã ảnh hưởng đến sáng tác về vấn đề nữ của Thụy Vũ Điều này làm nên một nhà văn nữ rất bạo dạn, thú vị, vẽ nên màu sắc rất riêng trong biển người sáng tác về nữ quyền

Tiểu kết chương 1

Việc định nghĩa khái niệm về “lý thuyết Nữ quyền”, “văn học Nữ quyền” đã được rất nhiều các nhà nghiên cứu trình bày Tuy nhiên, về cơ bản, người viết vẫn thực hiện thao tác ấy trong chương 1 của luận văn Ngoài ra, người viết cũng nhấn mạnh những bất bình đẳng mà nữ giới phải gánh chịu trong các mặt của đời sống xã hội để cho thấy đấu tranh cho bình đẳng giới trên mặt trận văn học là điều vô cùng cần thiết Đồng thời cho thấy vai trò, vị trí quan trọng của nữ giới trong tự nhiên, xã hội đã bị chế độ nam quyền lấn lướt khiến nữ giới mất đi vị trí bình đẳng với nam giới Chương 1 còn khái quát sự phát triển của văn học nữ quyền Việt Nam Đồng thời nhìn nhận lại và trân trọng một tài năng nghệ thuật độc đáo, táo bạo là Nguyễn Thị Thụy Vũ

CHƯƠNG 2: VẤN ĐỀ NỮ QUYỀN QUA CÁ I NHÌN CHỦ THỂ NỮ TRONG VĂN XUÔI NGUYỄN THỊ THỤY VŨ

2.1 Cái nhìn khách quan về số phận và khát vọng bứt phá của phụ nữ

2.1.1 Thân thể - yếu tính của bản thể nữ

2.1.1.1 Thân thể - sự ý thức về quyền lực

Con người gồm có hai phần chính đó là thể xác và tinh thần Tùy vào tư tưởng khác nhau mà con người có cách nhìn nhận giá trị của thân xác và tinh thần khác nhau Tuy nhiên, xét về mặt sinh học thì tinh thần và thể xác có giá trị bình đẳng Trong tôn giáo, tinh thần được đề cao còn thân xác lại gắn với những mầm mống của tội lỗi Trong văn học, tinh thần là đối tượng được tôn vinh, sáng tác nhiều Ngược lại, thân xác là đối tượng mà các nhà văn thường tránh né bởi quan niệm về thân xác thường gắn với những điều nhỏ nhặt Phương Lựu nhắc đến hai yếu tố ấy trong bài “Văn chương với thân thể”:

“Xác và hồn tạm xem như là hình thức với nội dung, thì hình thức cũng có tính

tương đối độc lập của nó, thậm chí phải giao hẳn cho ngành y tế quản lý Nói đời người trải qua sinh lão bệnh tử, những trạng thái nhân sinh như thể trước hết là câu chuyện của thân thể Ngay những lĩnh vực của tâm trạng như vui buồn yêu ghét oán giận, thân thể đều chia phần gánh chịu hoặc phân hưởng”

Ý kiến của Phương Lựu nhấn mạnh thể xác không phải là một phần tách biệt khỏi tinh thần mà thể xác và tinh thần luôn có mối liên kết với nhau Tất nhiên thân thể trong văn học không phải là một thứ ngôn ngữ trần trụi và dâm tục nhưng là một phương tiện giúp lý thuyết nữ quyền đấu tranh cho sự bình đẳng giới, sự tự do tính dục và nhiều quyền tự do khác Vì ngôn ngữ thân thể thường gắn với âm tính nên còn toát lên vẻ đẹp của nữ giới Do đó, ngôn ngữ thân thể là yếu tố đắt giá giúp các nhà văn nữ quyền tìm về vẻ đẹp bản thể nữ trên tinh thần đấu tranh cho quyền bình đẳng

đã bị đánh mất

Phần lớn khi nghiên cứu về nữ quyền thì khía cạnh “thân thể” của nữ giới sẽ được đề cập Bởi vì thân thể vốn được xem là “yếu tính” của bản thể nữ, là một yếu