Hỗ trợ nuôi trồng thủy sản xuất khẩu ở khu vực Nam Trung Bộ.LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

TR NăKH CăXIN Hç trî nu«i trång thñy s¶n xuÊt khÈu ë khu vùc Nam Trung Bé LU NăỄNăTI NăS ăKINHăT HẨăN Iă- 2014... TỄCăGI ăLU NăỄN Tr năKh căXin... 2.ăM căđíchăvƠănhi măv ănghiênăc uăl

TR NăKH CăXIN

Hç trî nu«i trång thñy s¶n xuÊt khÈu

ë khu vùc Nam Trung Bé

LU NăỄNăTI NăS ăKINHăT

HẨăN Iă- 2014

TR NăKH CăXIN

Hç trî nu«i trång thñy s¶n xuÊt khÈu

ë khu vùc Nam Trung Bé

Chuyên ngành :ăQu nălỦăKinhăt

Mã s : 62 34 01 01

LU NăỄNăTI NăS ăKINHăT

Ng i h ng d n khoa h c: PGS,ăTSăLểăQU CăLụ

HẨăN Iă- 2014

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u nêu trong lu n án là trung th c và

có ngu n g c rõ ràng Nh ng k t lu n c a lu n án là k t

qu nghiên c u c a tác gi

TỄCăGI ăLU NăỄN

Tr năKh căXin

M ă U 1

Ch ngă 1: T NG QUANă TỊNHă HỊNHă NGHIểNă C Uă V ă H ă TR

NUỌIăTR NGăTHU ăS NăXU TăKH U 6 1.1 Các công trình nghiên c u v h tr nuôi tr ng thu s n xu t kh u

1.2 Các công trình nghiên c u v h tr nuôi tr ng thu s n xu t kh u

Ch ngă2: C ăS ăLụăLU NăVẨăTH CăTI NăV ăH ăTR ăNUỌIăTR NGă

2.1 T ng quan v nuôi tr ng th y s n xu t kh u 24 2.2 H tr nuôi tr ng thu s n xu t kh u trong đi u ki n h i nh p kinh t

2.3 Kinh nghi m h tr nuôi tr ng thu s n xu t kh u c a m t s n c và

Ch ngă 3: TH Că TR NGă H ă TR ă NUỌIă TR NGă THU ă S Nă XU Tă

KH U ăCỄCăT NHăKHUăV CăNAMăTRUNGăB 67 3.1 i u ki n t nhiên, kinh t , xư h i có nh h ng đ n nuôi tr ng thu

3.2 Th c tr ng h tr nuôi tr ng thu s n xu t kh u khu v c Nam Trung B 77 3.3 ánh giá h tr nuôi tr ng thu s n xu t kh u khu v c Nam Trung B 101

Ch ngă 4:ă PH NGă H NGă VẨă GI Iă PHỄPă Iă M I H ă TR ă NUỌIă

TR NGăTHU ăS NăXU TăKH Uă ăKHUăV C NAMăTRUNGăB 114

4.1 Ph ng h ng đ i m i công tác h tr nuôi tr ng thu s n xu t kh u

4.2 Gi i pháp hoàn thi n ho t đ ng h tr nuôi tr ng thu s n xu t kh u

CỄCăCỌNGăTRỊNHăKHOAăH CăLIểNăQUANă Nă ăTẨI 145

PH ăL C

B ng 2.1: So sánh m t s ch tiêu ngành thu s n giai đo n 2006 - 2010 33

B ng 3.2: Hi n tr ng nuôi tr ng thu s n t nh Phú Yên n m 2012 74

B ng 3.3: Quy ho ch vùng nuôi tr ng thu s n c a các t nh trong vùng

B ng 4.2: D báo nhu c u tiêu th thu s n toàn c u đ n n m 2020 117

B ng 4.3: Cân đ i cung c u s n ph m thu s n toàn c u đ n n m 2020 117

DANHăM CăBI Uă

AQSIQ : T ng c c Giám sát ch t l ng ki m tra và ki m d ch Trung Qu c ASIA : Châu Á

ATVSTP : An toàn v sinh th c ph m

BFAR : C c ngh cá và ngu n l i th y s n Philippines

DoF : C c Th y s n Thái Lan

DTI : B Công th ng Philippines

FAO : T ch c l ng th c và nông nghi p

GAP : Quy ph m th c hành nuôi tr ng th y s n t t

GDP : T ng s n ph m qu c n i

GMP : Qu n lỦ th c hành t t

GTA : Công ty d li u toàn c u

HACCP : H th ng phân tích m i nguy và đi m ki m soát t i h n

ITC : Trung tâm Th ng m i qu c t

MSGS : H i ch ng ch m l n trên tôm sú

NAFIQAD : Ki m tra ch t l ng nông th y s n

NEDA : y ban Phát tri n kinh t qu c gia

NN&PTNT : Nông nghi p và Phát tri n nông thôn

NTTS : Nuôi tr ng th y s n

QCCC : Qu ng canh c i ti n

RODG : Nhóm phát tri n và đi u hành n i đ a

TC : Thâm canh

TFFA : Hi p h i Th c ph m đông l nh Thái Lan

TRTA3 : Ch ng trình h tr k thu t liên quan đ n th ng m i l n 3 VASEP : Hi p h i ch bi n và xu t kh u th y s n Vi t Nam

VPN : M ng l i o

WTO : T ch c Th ng m i th gi i

XK : Xu t kh u

XKTS : Xu t kh u th y s n

M ă U

1.ăTínhăc păthi tăc aăđ ătƠi

Xây d ng và phát tri n ngành thu s n Vi t Nam đ t trình đ tiên ti n trên

th gi i và khu v c là m t trong nh ng ch tr ng c a ng và Nhà n c ta

V n ki n i h i i bi u toàn qu c l n th XI c a ng đư nêu rõ:

Khai thác b n v ng, có hi u qu ngu n l i thu s n Phát tri n đánh

b t xa b , g n v i b o đ m qu c phòng, an ninh và b o v môi tr ng

bi n Phát tri n nuôi tr ng thu s n theo quy ho ch, t p trung vào

nh ng s n ph m có th m nh, có giá tr cao; xây d ng đ ng b c s

h t ng vùng nuôi; đ y m nh áp d ng ti n b khoa h c công ngh vào

s n xu t ch bi n, nâng cao n ng su t, ch t l ng, s c c nh tranh và đáp ng yêu c u v sinh, an toàn th c ph m [24, tr.115]

Th c ti n, NTTS XK là m t trong nh ng h ng phát tri n thu s n mang tính b n v ng phù h p v i quá trình h i nh p kinh t qu c t , cho phép phát huy

l i th c a n c ta là m t qu c gia có b bi n dài, nhi u đ m phá, eo v nh, có hàng ngàn đ o l n nh ven bi n, có h th ng sông ngòi kênh r ch ch ng ch t, cùng các h thu l i, thu đi n đa d ng,ầ Th i gian qua, cùng v i khai thác đánh b t trên bi n, NTTS đư cung c p kh i l ng s n ph m ngày càng l n cho

xu t kh u Các vùng NTTS có quy mô l n xu t hi n trên c n c, nhi u nh t

mi n Trung và đ ng b ng sông C u Long n nay, ngành thu s n n c ta không nh ng đư t kh ng đ nh là ngành kinh t có ti m n ng, mà còn t ng b c

tr thành ngành kinh t m i nh n, góp ph n vào đ y nhanh t ng tr ng kinh t ,

b o đ m an ninh l ng th c qu c gia, t ng thu nh p cho nông dân, xoá đói gi m nghèo, chung s c b o v ch quy n bi n đ o c a đ t n c

Nh ng n m qua, các t nh khu v c Nam Trung B , v i s h tr c a chính ph và s n ng đ ng c a chính quy n đ a ph ng, đư bám sát, ch đ o

s n xu t, chuy n giao k thu t, thông tin cho ng i NTTS, khoanh vùng, phân

nhóm di n tích, khuy n khích ng i NTTS h p tác v i nhau, nuôi tr ng theo

ph ng pháp khoa h c, công ngh m i nh m nâng cao hi u qu , h n ch nh ng thi t h i không đáng có cho ng i NTTS Nh đó, l nh v c NTTS vùng Nam Trung B đư có s phát tri n t ng đ i n đ nh, quy mô m r ng d n,

ph ng th c nuôi tr ng đư ngày càng phù h p h n v i yêu c u c a th tr ng

th gi i Nuôi tr ng và xu t kh u thu s n đây đang d n tr thành th m nh, ngành kinh t tr ng y u c a khu v c

Tuy nhiên, so v i nhu c u và ti m n ng, nh ng h tr này còn quá khiêm

t n và m t s ph ng th c h tr ch a phù h p v i th c t M t s n i dung h

tr nh đ nh h ng, quy ho ch phát tri n theo h ng NTTS xu t kh u, đ u t công ngh nuôi tr ng, c s h t ng ch bi n xu t kh u, h tr đào t o ngu n nhân l c, h tr tìm ki m th tr ng xu t kh u trong quá trình h i nh p kinh t

qu c t ầ v n còn nhi u h n ch

nâng cao hi u qu NTTS xu t kh u, phát huy h t th m nh, ti m n ng NTTS XK c a vùng Nam Trung B , góp ph n c i thi n m c s ng c a ng i dân

và t ng c ng s c m nh an ninh qu c phòng (ANQP) khu v c c ng nh c n c

c n rà soát l i toàn b nh ng h tr hi n có và b sung thêm nh ng h tr m i

ó là lỦ do nghiên c u sinh l a ch n "ả tr nuôi tr ng thu s n xu t kh u

khu v c Nam Trung B " làm đ tài lu n án ti n s kinh t c a mình

2.ăM căđíchăvƠănhi măv ănghiênăc uălu năán

2.1 M c đích nghiên c u c a lu n án

M c đích nghiên c u đ tài là làm rõ c s lỦ lu n, th c ti n c a h tr NTTS XK khu v c Nam Trung B , đánh giá th c tr ng và đ xu t ph ng

h ng, gi i pháp đ i m i h tr NTTS XK khu v c Nam Trung B trong th i gian đ n

2.2 Nhi m v nghiên c u c a lu n án

th c hi n m c đích trên, lu n án có nhi m v nghiên c u sau đây:

- H th ng hoá và làm rõ thêm nh ng v n đ lỦ lu n v h tr NTTS XK

trong đi u ki n h i nh p kinh t qu c t

- ánh giá th c tr ng h tr NTTS XK vùng Nam Trung B trong

- T p trung nghiên c u các ho t đ ng h tr NTTS XK trong ph m vi các

t nh c a khu v c Nam Trung B (bao g m: à N ng, Qu ng Nam, Qu ng Ngưi, Bình nh, Phú Yên, Khánh Hòa)

- Th i gian nghiên c u th c tr ng h tr NTTS XK ch y u t n m 2001

đ n nay

- Các gi i pháp đ xu t đ n n m 2020, t m nhìn 2030

4 P h ngăphápănghiênăc uăđ ătƠi

- Vi c nghiên c u lu n án d a trên ph ng pháp lu n duy v t bi n ch ng

và duy v t l ch s c a ch ngh a Mác - Lênin, t t ng H Chí Minh, đ ng l i

c a ng và Nhà n c Ngoài ra, lu n án s s d ng các ph ng pháp nghiên

c u chung trong khoa h c kinh t nh : ph ng pháp phân tích đ nh tính, đ nh

l ng, so sánh, t ng h p, ph ng pháp th ng kê mô t , th ng kê phân tích,

- tài đư s d ng các ph ng pháp nghiên c u kinh t truy n th ng nh :

phân tích th ng kê, logic phân tích h th ng, d báo d a trên các s li u đi u tra

có s n, phân tích, t ng h p d a trên d li u c a các công trình khoa h c, báo cáo

c a các c quan, t ch c trong và ngoài n c, d li u th ng kê chính th c hi n có

- S d ng ph ng pháp đi u tra b ng phi u kh o sát đi u tra và ph ng v n chuyên sâu đ i v i m t s h nông dân nuôi tr ng th y s n xu t kh u v s h

tr c a nhà n c đ i v i NTTS XK khu v c Nam Trung B (đ c ti n hành

t i th i đi m n m 2012) Tác gi đi u tra 150 h nông dân các t nh Qu ng Nam và Khánh Hòa, tuy nhiên, trong quá trình x lỦ s li u, có nhi u phi u không đ c s d ng do các h nông dân không đ a ra ph ng án tr l i đ y đ

Do các phi u đi u tra không đ c "làm s ch" tr c khi thu h i nên tác gi không

- Lu n án c ng s d ng ph ng pháp SWTO đ đánh giá đi m m nh,

đi m y u, c h i và thách th c đ i v i h tr NTTS XK khu v c Nam Trung

B , t đó đ xu t các gi i pháp h tr phù h p Bên c nh đó, đ làm rõ thêm các

v n đ lỦ lu n và th c ti n liên quan đ n lu n án, tác gi có s d ng ph ng

pháp chuyên gia, ph ng v n sâu 5 nhà lưnh đ o, qu n lỦ nhà n c v công tác

qu n lỦ NTTS XK khu v c Nam Trung B

5.ăNh ngăđóngăgópăm iătrongălu năán

- a ra nh ng gi i pháp và ki n ngh mang tính h th ng nh m đ i m i

h tr NTTS XK khu v c Nam Trung b trong th i gian t i

6.ăK tăc uăc aălu năán

Ngoài ph n m đ u, k t lu n, danh m c tài li u tham kh o và ph l c,

Ch ngă1

T NGăQUANăTỊNHăHỊNHăNGHIểNăC UăV ăH ăTR

NUỌIăTR NGăTHU ăS NăXU TăKH U

1.1.ăCỄCăCỌNGăTRỊNHăNGHIểNăC UăV ăH ăTR ăNUỌIăTR NGăTHU ă

S NăXU TăKH Uă ăN CăNGOẨI

1.1.1.ăNh ngănghiênăc uăn căngoƠiăv ănuôiătr ngăthu ăs n

T nh ng n m 60 c a th k XX tr l i đây, nh t là trong nh ng n m g n đây, do ngu n thu s n khai thác t nhiên không đáp ng nhu c u c a dân s

t ng nhanh, đ ch đ ng h n trong xu t kh u thu s n, nhi u n c đư phát tri n ngành NTTS nh m thay th m t ph n s n ph m đánh b t c ng nh đ cung ng

ch đ ng s n ph m thu s n cho th tr ng trong n c và n c ngoài Nhi u

n c đư m r ng, phát tri n nhanh chóng s n l ng thu s n nuôi tr ng, nh t là

s n l ng thu s n nuôi tr ng ph c v xu t kh u Ph c v cho nhu c u phát tri n ngành NTTS, đư xu t hi n nhi u công trình nghiên c u l nh v c NTTS theo các góc đ khác nhau nh sinh h c, nông h c, k thu t nuôi tr ng, kinh t thu

s nầ Có th khái quát thành qu đ t đ c trong nh ng công trình đó nh sau:

Th nh t, phân tích t m quan tr ng c a ngành NTTS trong c c u ngành

nông nghi p nói riêng, c c u n n kinh t nói chung Tác gi Cát Quang Hoa và các c ng s (2005), trong cu n Qu n lỦ kinh doanh các xí nghi p nuôi tr ng thu s n, cho r ng: NTTS ph i gi vai trò ch đ o đ i v i ngh cá nói chung và ngành thu s n nói riêng Theo các tác gi , NTTS có các vai trò nh : cung c p

th c ph m giàu dinh d ng; khai thác t ng h p tài nguyên, qua đó duy trì cân

b ng sinh thái; t o vi c làm, t ng thu nh p, gi m nghèo; thúc đ y các ngành khác phát tri n; đ y m nh XK [26, tr.10; 24-29]

c bi t, khi khái quát hoá đ c đi m c a ngh NTTS, các tác gi đư phân tích

nh ng đ c đi m riêng bi t c a NTTS so v i các ngành khác nh : không chi m đ t nông nghi p; đ u t ít, hi u qu nhanh; ho t đ ng s n xu t ph c t p; đòi h i k thu t cao và có đ r i ro t ng đ i l n; đòi h i chuyên nghi p hoá [26, tr.10; 24-29]

Th hai, nghiên c u phát tri n NTTS theo h ng b n v ng, T ch c

l ng th c và nông nghi p (FAO) đư ban hành b quy t c Code of Conduct for Responsible Fisheries, Food and Agriculture Organization of the United Nations,

đ c p đ n phát tri n NTTS có trách nhi m nh ng vùng thu c tài phán qu c gia, s d ng các ngu n di truy n thu sinh cho m c đích NTTS, NTTS có trách nhi m c p đ s n xu t [141] B quy t c này ch có tính khuy n ngh các qu c gia t nguy n th c hi n có th th c hi n đ c b quy t c này, m i qu c gia

c n c th hoá chúng thành các nguyên t c qu c gia đi đôi v i b ch s phù h p

N m 1999 FAO và B Nông, Lâm, Ng c a Australia đư ph i h p xây d ng b

ch s đa chi u v th c hi n ngh cá có trách nhi m trên các m t kinh t , xư h i, môi tr ng, th ch B ch s này có th là tài li u tham kh o cho nhi u n c, trong đó có Vi t Nam

D án "Nghiên c u chính sách ph c v phát tri n b n v ng-PORESSFA"

c a c ng đ ng chung châu Âu đư nghiên c u ngh nuôi tôm m t s n c nh

n , Bangladet, Thái Lan, Vi t Nam giai đo n 2002-2005 và đ a ra m t s khuy n ngh nh m b o v môi tr ng sinh thái và c i thi n th ch , chính sách

nh m phát tri n NTTS theo h ng b n v ng

Th ba, nghiên c u xu h ng phát tri n NTTS m t s n c và khu v c

Các nhà nghiên c u trong c ng đ ng ASEAN đư khái quát các xu h ng phát tri n NTTS nh : nh m góp ph n gi v ng an ninh l ng th c qu c gia, nâng cao

m c s ng cho c ng đ ng, t o s n ph m xu t kh u, thu ngo i t cho đ t n c Theo đó g n 1/4 l ng cá trong b y qu c gia ASEAN (Cambodia, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Phillippines, Thái Lan, Vi t Nam) xu t phát t NTTS, riêng

Vi t Nam đư v t quá 1/3 T i Vi t Nam NTTS đư cung c p th c ph m có hàm

l ng đ m cao giá r cho ng i dân, t o đi u ki n c i thi n ch t l ng dinh

d ng c a nh ng ng i có thu nh p th p T i Campuchia NTTS không ng ng

t ng lên; và s n l ng NTTS và n ng su t trên m t đ n v di n tích nâng lên;

ch ng lo i nuôi tr ng, c c u s n ph m ngày càng đa d ng; k thu t nuôi tr ng

đ c c i ti n nhanh [132, tr.24]

Th t , đ môi tr ng đ c b o v trong quá trình NTTS, Thái Lan đ a ra

m t s nguyên t c sau: "Nguyên t c phòng ng a" và "s n xu t hi n đ i t th công" ngh a là s n xu t b ng công ngh t t nh t và g n k t thân thi n môi tr ng không đ c làm nh h ng môi tr ng, thi t l p trang web qu n lỦ tuyên truy n,

th c hi n cách qu n lỦ trang tr i t t, coi đó là y u t cho s thành công trong

vi c s n xu t, NTTS TC, khuy n ngh ng i nuôi không x các ch t đ c h i và thu c kháng sinh ra môi tr ng, khuy n khích s d ng công ngh hi n đ i, quy

đ nh t t c các ch t th i gi t m và thu s n ch t ph i đ c x lỦ đ không gây

ra nguy c ô nhi m môi tr ng, đ ra các tiêu chu n v sinh an toàn th c ph m trong NTTS phù h p v i các tiêu chu n qu c t ,ầ [136]

Th n m, m t s thành qu nghiên c u c a ng i n c ngoài v NTTS

Vi t Nam: N m 2005, trong khuôn kh Ch ng trình Qu U thác toàn c u c a

Nh t B n dành cho phát tri n thu s n b n v ng c a Vi t Nam và Ngân hàng th

gi i, các nhà nghiên c u c a Ngân hàng th gi i, Australia, Thái Lan h p tác v i các nhà nghiên c u Vi t Nam đư đ a ra b c tranh t ng th v ngành thu s n c a

Vi t Nam đ u nh ng n m 2000, trong đó có đ c p đ n m t s v n đ liên quan

đ n NTTS xu t kh u: nh n m nh t m quan tr ng c a ngành NTTS trên các m t thành qu và ti m n ng (giai đo n 1999-2003 NTTS Vi t Nam phát tri n v i t c

đ 12%/n m, đóng góp trên 40% t ng s n l ng thu s n, ch y u là nuôi n c

ng t); khó kh n c a NTTS là n ng l c th p c a các c p ho ch đ nh và th c thi chính sách khuy n khích và qu n lỦ NTTS theo h ng b n v ng; v n đ cung

c p gi ng, th c n có ch t l ng t t, ki m soát d ch b nh và qu n lỦ môi tr ng; khuy n ng , cung c p thông tin th tr ng ch a đ c gi i quy t t t; v n đ ch t

l ng s n ph m c n đ c quan tâm đ đáp ng yêu c u c a th tr ng nh p

kh u Các nhà khoa h c c ng ki n ngh c n h tr NTTS trên các m t: h tr NTTS t Ngân hàng Th gi i, coi đó là ho t đ ng h tr sinh k ng i nghèo các xư khó kh n ven bi n và b o t n đa d ng hoá sinh h c, h tr đa d ng hoá các hình th c nuôi tr ng; h ng h tr u tiên là c i thi n môi tr ng, nâng cao

ch t l ng d ch v NTTS, nâng cao n ng l c qu n lỦ c a ng i dân và các c p chính quy nầ [58]

1.1.2 Nh ngă nghiênă c uă n că ngoƠiă v ă h ă tr ă nuôiă tr ngă thu ă s nă

xu tăkh u

h n ch áp l c khai thác và duy trì phát tri n ngu n l i thu s n t nhiên nh t là nh ng s n ph m có giá tr cao, m t s n c nh Hàn Qu c, Nh t

B n, Trung Qu c, M , EU,ầ đư đ u t l n cho s n xu t gi ng, xây d ng c s h

t ng n đ nh cho NTTS, nh đó đư thu đ c m t s thành công trong các m t sau:

+ M t s c s s n xu t gi ng t i các n c này đư t o gi ng có ch t l ng cao và th ra bi n, sông,ầ nh m h i ph c b y đàn c a chúng trong môi tr ng

s ng t nhiên Nh t B n đư th cá h i gi ng ra bi n, Trung Qu c th tôm th chân tr ng ra bi n

+ M t s d án l n các n c ph ng Tây, trong đó có Na Uy t ch c nuôi cá tuy t i Tây D ng và d báo n m 2015 các c s này cung c p s n

l ng đ t 500 ngàn t n và n m 2030 đ t 1 tri u t n [132], [133]

H i ngh Tôm Toàn c u t ch c h ng n m luân phiên các n c nuôi tôm đư đ a ra nhi u thành t u nghiên c u, ki n gi i th c ti n và ki n ngh chính sách đa chi u Ví d nh H i ngh Tôm Toàn c u t ch c n m 2005 t i Vi t Nam đư phân tích th tr ng nh p kh u tôm M , EU, Nh t B n, xu h ng s n

xu t tôm trên th gi i và khuy n ngh các chính sách h tr c a Nhà n c và

c ng đ ng nh m t ng c ng n ng l c đ i phó v i d ch b nh và gi m ô nhi m môi tr ng

Lan, Vi t Nam t n m 2002- 2005 D án này đư khái quát tình hình nghiên c u, phát tri n nuôi tôm n , B ng-la-đét, Thái Lan, Vi t Nam Thông qua các

ho t đ ng đó, d án đư đi đ n k t lu n r ng mu n phát tri n b n v ng ch ng trình nuôi tôm thì các nhà ho ch đ nh chính sách c a các n c có ngh nuôi tôm

ph i k t h p v i các ch th c a các ngành, ngh khác có liên quan đ n nuôi

tr ng đ nghiên c u t t c các v n đ có liên quan nh : môi tr ng, kinh t , xư

h i, k thu tầ c ng nh m i quan h gi a ng i s n xu t v i th tr ng, gi a

nh p kh u và xu t kh uầ đi m m nh, đi m y u c a ngành nuôi tôm nh m h n

ch th p nh t nh ng b t l i cho ng i nuôi tôm

Nghiên c u c a nhóm t v n APFIC/FAO (2011) [134] v t ng c ng các công c đánh giá nh m ph c v phát tri n chính sách ngh cá và NTTS t i khu

v c châu Á - Thái Bình D ng cho th y, m c đích ban đ u c a các nhà ho ch

đ nh chính sách nhi u n c trong khu v c ch y u là phát tri n NTTS đ t ng

s n l ng, thu ngo i t , t o vi c làm và t o sinh k Phát tri n NTTS theo h ng

b n v ng th ng không đ c quy đ nh trong giai đo n đ u và ch y u d a vào các ph ng th c truy n th ng trong t nhiên và quy mô nh i u này làm cho

vi c l p k ho ch, qu n lỦ ngành g p nhi u khó kh n và phát tri n b n v ng không ph i là m t u tiên Nhi u n c không có khung pháp lỦ và các quy đ nh

v các công c đánh giá và khuôn kh pháp lỦ, không th b t k p v i t c đ c a công ngh và th ng m i trong phát tri n NTTS Ch khi các n c ph i đ i m t

v i các v n đ liên quan đ n phát tri n NTTS (ví d : môi tr ng kém ch t

l ng, d ch b nh, ô nhi m th c ph m, xư h i b t bình đ ng), h m i b t đ u nhìn vào các công c đánh giá th c tr ng, chính sách và khung pháp lỦ Hi n trên th

gi i xu h ng d ch chuy n t s n xu t truy n th ng sang NTTS có trách nhi m

h n, t p trung vào h th ng s n xu t b n v ng, đang ngày càng rõ nét

Vi c th c hi n các công c đánh giá đòi h i chuyên môn, ngu n l c tài chính và m t khuôn kh pháp lỦ v n th ng thi u nhi u n c trong khu v c châu Á Trong nh ng n m g n đây các n c đư phát tri n các chi n l c NTTS

qu c gia, nh ng chi n l c này càng cho phép và yêu c u s d ng các công c

đánh giá chính sách Có nhi u đ nh h ng trong vi c s d ng các công c đánh giá trong NTTS

- L c l ng th tr ng và yêu c u th ng m i;

- Các v n đ an toàn th c ph m;

- Các v n đ v nuôi tr ng an toàn;

- S c n thi t ph i tuân th các yêu c u qu c gia và khung pháp lỦ;

- S c n thi t ph i tuân th các tho thu n và quy đ nh qu c t ;

- a d ng sinh h c (phân tích nguy c di truy n);

- Loài ngo i lai xâm h i (phân tích r i ro sinh thái);

- An toàn th c ph m (ki m tra d l ng, truy xu t ngu n g c);

- Phát tri n (quy ho ch không gian) NTTS;

- Kh n ng v n chuy n (quy ho ch);

- Quá trình s n xu t (c p gi y ch ng nh n công và t nhân);

- Phát th i khí nhà kính;

- Ch t l ng đ u vào (th c n, gi ng, thu c) (đánh giá ch t l ng);

- Các v n đ kinh t xư h i (đánh giá, phân tích chu i giá tr tác đ ng xư h i) Nghiên c u c a Khondker Murshed-E- Jahan và c ng s (2013) [143] v i

s tài tr c a Qu qu c t v phát tri n nông nghi p (IFAD) v đánh giá tác đ ng kinh t và xư h i c a mô hình tích h p NTTS và nông nghi p t i Bangladesh

Nghiên c u này c tính t l tích h p (IAA) công ngh NTTS - nông nghi p Bangladesh và tác đ ng đ n nghèo đói và tiêu th th c ph m trong các

h gia đình Các tác gi s d ng mô hình phân tích s đánh đ i trong đánh giá tác đ ng đa chi u (TOA MD) Các tác gi s d ng mô hình TOA MD đ tính t

su t áp d ng trong các qu n th có liên quan và đ đ nh l ng tác đ ng trên k t

qu phân ph i nh nghèo và an ninh l ng th c, đ ch ng minh r ng ti m n ng phát tri n m nh cho đ u t công ngh Phân tích s d ng c s và s li u đi u tra cu i cùng c a d án phát tri n ngh m t cách b n v ng (DSAP) c a Trung tâm ngh cá th gi i NTTS, nh m thúc đ y s tích h p công ngh NTTS và nông nghi p trong NTTS B d li u này đ c s d ng đ mô ph ng và đánh giá tác đ ng c a nó đ i v i đói nghèo và an ninh l ng th c trong dân s m c tiêu

Báo cáo đư đ a ra các h ng d n v tiêu chu n thu s n nh p kh u vào các th tr ng l n trên th gi i khá phong phú, h ng d n v tiêu chu n an toàn

th c ph m theo tiêu chu n châu Âu, tiêu chu n Hoa K , trong các b lu t và tài li u h ng d n c a các n c và t ch c qu c t n c nh tài li u v "Th

tr ng xu t kh u châu Âu" do Trung tâm h tr nh p kh u t các n c đang phát tri n n hành đ c VASEP t ch c biên d ch và xu t b n n m 2009

1.2.ăCỄCăCỌNGăTRỊNHăNGHIểNăC UăV ăH ăTR ăNUỌIăTR NGăTHU ă

S NăXU TăKH Uă ăTRONGăN C

NTTS đư thu hút s quan tâm, nghiên c u c a nhi u nhà khoa h c trong

n c Có th t ng quan thành t u nghiên c u v h tr NTTS XK qua m t s

ch ng trình, d án, đ tài khoa h c, lu n án, bài vi t trên t p chí nh sau:

1.2.1.ăNh ngănghiênăc uăv ănuôiătr ngăthu ăs nă

Nhi u công trình khoa h c nh n đ nh, Vi t Nam có ti m n ng và l i th to

l n trong NTTS nói chung, ph c v XK nói riêng Nguy n Duy Chinh (2008),

v i công trình T ng quan v ngu n l i thu s n, chi n l c và chính sách phát tri n ngành thu s n Vi t Nam [15], đư đ a ra b c tranh t ng quát v ngu n l i thu s n, ti m n ng, l i th NTTS c a Vi t Nam trên các m t: môi tr ng n c

m n, n c ng t, n c l đ u khá thu n ti n cho phát tri n NTTS Vi t Nam n m

bên b Tây c a Bi n ông, m t bi n l n c a Thái Bình D ng Vi t Nam có b

bi n dài 3260km v i 226.000km2 vùng n i thu và lưnh h i, h n 1 tri u km2

vùng đ c quy n kinh t , 1,7 ha m t n c ng t NTTS Bi n Vi t Nam có tính đa

d ng sinh h c khá cao v i hàng ch c nghìn lo i thu sinh khác nhau Ngu n l i

thu s n không nh ng cho phép n c ta khai thác b n v ng hàng n m g n 2 tri u t n thu s n, mà còn có kh n ng phát tri n ngh NTTS cho phép cung c p

t i h n 1/3 t ng l ng thu s n h ng n m Hi n nay, Vi t Nam đ ng th ba th

gi i v s n l ng thu s n và phát tri n đ ng th hai th gi i v t c đ t ng

tr ng ngành NTTS (sau Myanmar) Ti m n ng NTTS c a Vi t Nam đư đ c Chính ph đ a vào k ho ch qu c gia trong Quy t đ nh s 1690/Q -TTg c a

ch c vào kinh t th gi i ng th i t ng b c nâng cao trình đ dân trí, đ i

s ng v t ch t và tinh th n c a ng dân g n v i b o v môi tr ng sinh thái và

qu c phòng an ninh vùng bi n, đ o c a T qu c

2 Kinh t thu s n đóng góp 30-35% GDP trong kh i nông - lâm - ng nghi p, t c đ t ng giá tr s n xu t ngành thu s n t 8-10%/n m Kim ng ch XKTS đ t 8-9 t USD T ng s n l ng thu s n đ t 6,5-7 tri u t n, trong đó NTTS chi m 65-70% t ng s n l ng

3 T o vi c làm cho 5 tri u lao đ ng ngh cá có thu nh p bình quân đ u ng i cao g p 3 l n so v i hi n nay; trên 40% t ng s lao đ ng ngh cá qua đào t o Xây

d ng các làng cá ven bi n, h i đ o thành các c ng đ ng dân c giàu truy n th ng

t ng thân, t ng ái, có đ i s ng v n hoá tinh th n đ m đà b n s c riêng [78]

Nh ng nghiên c u v th c tr ng NTTS Vi t Nam đ c phân tích đánh giá theo nhi u góc đ , nhi u ph m vi và v i các tác gi khác nhau n c ra

m t s công trình:

- Báo cáo tóm t t Quy ho ch t ng th phát tri n ngành thu s n Vi t Nam

đ n n m 2020, t m nhìn 2030, đư đánh giá khá toàn di n th c tr ng NTTS Vi t Nam Theo báo cáo này, trong nh ng n m qua, nh t là 10 n m g n đây, NTTS

Vi t Nam có b c t ng tr ng nhanh, di n tích nuôi tr ng n m 2012 g p 1,45

l n so v i n m 2001, bình quân t ng 4,2%/n m, trong đó các vùng có di n tích NTTS l n nh t là vùng đ ng b ng sông C u Long (70,19%), vùng đ ng b ng sông H ng (11,64%) và vùng B c Trung B và duyên h i mi n Trung (7,35%);

s n l ng NTTS n m 2010 đ t 2,74 tri u t n, g p 863 l n so v i n m 2001 Vùng đ ng b ng sông C u Long cung c p t i 70,94% s n l ng thu s n nuôi

tr ng T c đ t ng bình quân s n l ng thu s n nuôi tr ng đ t 16,2%/n m cho

c giai đo n Các s n ph m nuôi tr ng chính là tôm, cá, nhuy n th , rong bi n,

m t s h i s n khác

Quy ho ch t ng th phát tri n ngành thu s n Vi t Nam đ n n m 2020,

t m nhìn 2030 đư đánh giá hi n tr ng phát tri n thu s n giai đo n 2001-2011; xác đ nh m c tiêu t ng th phát tri n ngành thu s n Vi t Nam đ n n m 2020,

t m nhìn 2030; đ a ra đ nh h ng phát tri n b n v ng ngành thu s n; đ xu t

ph ng án quy ho ch ngành thu s n đ n n m 2020, t m nhìn 2030; xác đ nh các ch ng trình, d án u tiên đ u t trong ngành thu s n giai đo n đ n n m 2020; c tính t ng nhu c u v n đ u t và phân k đ u t ; đ xu t m t s gi i pháp ch y u th c hi n quy ho ch[7, tr.25-31]

- tài khoa h c c a Vi n Nghiên c u NTTS (2007) v Ngh NTTS

đ ng b ng sông C u Long: Hi n tr ng và xu h ng phát tri n [128], đư nêu ra

b c tranh t ng quát v ngh NTTS đ ng b ng sông C u Long và đ xu t gi i pháp phát tri n

- K y u H i th o VINAFISH (2004) [60], đư ph n ánh Ủ ki n c a nhi u tham lu n v phát tri n nuôi tr ng và đánh b t thu s n; nâng cao hi u qu và tính b n v ng c a ngh NTTS; đ nh h ng phát tri n thu s n vùng n c ng t,

n c m n m t cách b n v ng và hi u qu ; phát tri n các d ch v nuôi tômầ

- Lê Th Kim Cúc (2001), Quá trình lan truy n tìm và gi i pháp công trình thu l i vùng quang đê l n bi n [16] Trong lu n án trình bày k t qu nghiên c u

ch t l ng môi tr ng, h nuôi nh m khai thác b n v ng h sinh thái vùng bưi

b i B c B ; x lỦ h th ng thu l i t t nh t ph c v cho nuôi tôm qu ng canh;

c i ti n khai thác h sinh thái vùng hi u qu nh t và đi u ti t t t nh t h th ng

n c ra vào cho h tôm

- Hoàng H u Th ng (ch nhi m ) (2007), Nghiên c u chuy n d ch c c u kinh t vùng đ m phá ven bi n Th a Thiên Hu theo h ng xu t kh u b n v ng [70] tài phân tích m t s tác đ ng đ n chuy n d ch c c u kinh t vùng đ m phá ven bi n Th a Thiên Hu và gi i pháp thúc đ y chuy n d ch c c u kinh t theo h ng XK b n v ng

- Ph m Xuân Thu (2008), Qu n tr - Doanh nghi p nuôi tr ng thu s n [86] Tác gi đư phân tích đ c v trí, vai trò c a ngành h i s n; kêu g i đ u t xây d ng c s v t ch t đ ng b cho NTTS và đ i m i công ngh g n li n khoa

h c hi n đ i, h n ch t i đa s d ng các ch t hoá h c nh h ng đ n s c kho con ng i và gây ô nhi m môi tr ng

- Nguy n Duy Chinh (2008), T ng quan ngu n l i Thu s n, Chi n l c

và chính sách phát tri n ngành thu s n Vi t Nam [15] Tài li u d án đư th ng

kê, phân tích s phát tri n r t nhanh chóng di n tích NTTS; phân tích vai trò

"xoá đói gi m nghèo" c a NTTS; đ a ra nh n xét v kh n ng qu n lỦ và t ch c

c a chính quy n và c ng đ ng ch a đáp ng yêu c u khi n n y sinh nhi u v n

đ ph c t p v vùng nuôi tr ng, x lỦ ch t th i, hoá ch t nuôi tr ng,ầ D án

ki n ngh ban hành các chính sách h tr cho ngành NTTS v v n, k thu t, tiêu

th , qu n lỦ s phát tri n, b o v ngu n l i thu s n

- Bùi c Tu n (2011), Nâng cao n ng l c c nh tranh c a ngành ch bi n thu s n Vi t Nam [84], đư h th ng hoá nh ng v n đ c b n v n ng l c c nh tranh c a ngành thu s n; đ a ra các tiêu chí đánh giá n ng l c c nh tranh thu

s n Vi t Nam; đ xu t các ki n ngh v b o v môi tr ng, áp d ng k thu t nuôi tr ng tiên ti n, xác đ nh h th ng x lỦ ch t th i r n; s n xu t th c n s ch cho thu sinh, xây d ng chính sách b o hi m, h tr cho NTTS

- Nguy n Tài Phúc (2005), Nghiên c u phát tri n nuôi tr ng thu s n vùng đ m phá ven bi n Th a Thiên Hu [50], nêu lên quá trình NTTS và và các

y u t làm nh h ng đ n NTTS Lu n án c ng nêu nh ng thu n l i và khó

kh n c a vi c NTTS vùng đ m phá ven bi n Th a Thiên Hu , đ xu t m t s

ph ng pháp thúc đ y nuôi tr ng đ nâng cao n ng su t và phát tri n thu s n vùng đ m phá Th a Thiên Hu

- Phan V n Hoà (2009), Nuôi tr ng thu s n Th a Thiên Hu [27], đư

h th ng hoá n n t ng c s lỦ lu n, t ng k t l i kinh nghi m NTTS trong và ngoài n c; phân tích nh ng nhân t , nh h ng đ n hi u qu vi c NTTS

Th a Thiên Hu , nêu th c tr ng NTTS c a Th a Thiên Hu t 2002 đ n 2008,

- ng Thanh S n (2009), C ch tài chính phát tri n ngành thu s n khu

v c đ ng b ng sông C u Long [64], ngoài nh ng v n đ chung c a ngành thu

s n, đ tài đư đi sâu phân tích c ch h tr tài chính cho ngành thu s n qua ví

- Tài li u H i ngh (2006), ánh giá k t qu th c hi n ch ng trình nuôi

tr ng thu s n giai đo n 2000-2005 và bi n pháp th c hi n đ n n m 2010 [65],

v i các n i dung: t ng k t công tác khuy n ng , tri n khai khuy n ng , nuôi

h i s n trên bi n; khai thác ti m n ng m t n c, nuôi các đ i t ng có giá tr kinh t cao nh tôm hùm, cá giò, trai ng c, cua bi n và h tr các thông tin

k thu t, công ngh nh m chuy n t i ch tr ng chính sách c a ng và Nhà

n c v thông tin th tr ng, giá c , lu t pháp đ n các ng dân; h ng d n cho ng dân nuôi thu s n, cách x lỦ môi tr ng không nh h ng hay ô nhi m môi tr ng; h ng d n ng dân cách b o v ATVSTP, cách nuôi h i s n

nh m đáp ng đ c nhu c u th c ph m cho th tr ng; h tr cho ng i dân

ph ng pháp nuôi thu s n đ gi i quy t v n đ xoá đói gi m nghèo, m r ng

và phát tri n di n tích NTTS

- tài nghiên c u khoa h c, Qu n lỦ d a vào c ng đ ng và xây d ng vùng nuôi tr ng thu s n an toàn, chuy n d ch c c u kinh t m t s đ a

ph ng theo h ng xu t kh u Nhóm nghiên c u đ tài kêu g i đ u t xây d ng

c s v t ch t nh m b o v sinh thái c ng đ ng, đ a công ngh cao vào nuôi

tr ng, đánh giá lo i thu s n nuôi tr ng phù h p v i vùng, ki n ngh đ u t đ ng

b và đ i m i công ngh g n li n khoa h c hi n đ i, phát tri n NTTS s ch

- Nguy n Quang L ch (2009), Qu n lỦ d a vào c ng đ ng và xây d ng vùng nuôi tr ng thu s n an toàn [35], tác gi khuy n ngh t ng c ng qu n lỦ

d a trên c ng đ ng trong xây d ng vùng nuôi thu s n an toàn nh m h n ch r i

- Nguy n Xuân Minh (2006), H th ng gi i pháp đ ng b đ y m nh

xu t kh u thu s n Vi t Nam t nay đ n 2020 [41], tác gi nh n m nh r ng:

Ph i áp d ng h th ng gi i pháp đ ng b đ y m nh XKTS Vi t Nam t nay

đ n 2020, bao g m: nâng cao ch t l ng thu s n XK theo h ng thu s n

s ch, an toàn đ nâng cao kh n ng c nh tranh thâm nh p th tr ng n c ngoài; đ y m nh ho t đ ng xu t ti n, xây d ng, qu ng bá th ng hi u và nâng cao hàm l ng ch t xám trong s n ph m; t ng c ng, tri n khai các gi i pháp đ ng b trong h th ng khép kín nuôi tr ng và đánh b t, ch bi n, XKTS; nghiên c u th tr ng ngách, phân khúc th tr ng và m r ng th

tr ng m i Trung ông, Ai C p,ầ

- V n ki n Ch ng trình h p tác gi a B Thu s n Vi t Nam và B Ngo i giao an M ch ngày 15 tháng 12 n m 2005 Pef 104.Vietnam.803-200 nêu rõ Chính ph an M ch s h tr B Thu s n xây d ng m t k ho ch t ng

th cho ngành và hai d án ánh giá ngu n l i sinh v t bi n Vi t Nam (ALMRV-I), C i thi n ch t l ng và XKTS (SEAQUYP-I) Ch ng trình này

- H tr tái c c u ngành và c ph n hoá DN (SIRED);

Ch ng trình h tr này g n li n v i các ch ng trình qu c gia đ c tri n khai trong ngành thu s n, nh tr giúp k thu t cho DN v các m t gi i thi u các h th ng qu n lỦ ch t l ng, h tr xây d ng n ng l c, h tr marketing

qu c t phù h p v i nhu c u ngành thu s n; h tr các ho t đ ng khuy n ng

c ng nh các ho t đ ng NTTS n c ng t, n c l , bi n t i c p t nh và đ a

ph ng [5]

phát huy ti m n ng s n có v NTTS trong t nhiên c ng nh t o đi u

ki n cho NTTS ngày càng phát tri n, Nhà n c ta đư ban hành chính sách, lu t pháp v phát tri n thu s n phù h p v i th i k h i nh p Th hi n rõ nh t là

Qu c h i đư phê chu n Lu t Thu s n vào ngày 26 tháng 11 n m 2003 Lu t Thu s n quy đ nh nh ng khuôn kh pháp lỦ c b n v ho t đ ng thu s n,

kh c ph c nh ng h n ch c a "Pháp l nh b o v và phát tri n ngu n l i thu

s n tr c đó Lu t Thu s n t o c n c pháp lỦ đ Nhà n c tích c c h tr phát tri n thu s n, b o đ m n đ nh s l ng và ch t l ng s n ph m thu s n, trong đó có NTTS

T p tài li u H ng d n qu n lỦ môi tr ng trong đ u t nuôi tr ng thu

s n Vi t Nam (2006) [8], theo yêu c u c a B Thu s n và Ngân hàng Th

gi i b i Vi n Qu n lỦ thu s n - Vi n Nghiên c u nuôi tr ng thu s n, m ng

l i Trung tâm Nuôi tr ng thu s n châu Á - Thái Bình D ng, Tr ng i h c

C n Th , Qu Qu c t b o v thiên nhiên Tài li u đư ch ra nh ng thách th c chính đ i v i NTTS và đ a ra m t s h ng d n qu n lỦ và xây d ng c n ph i

đ c u tiên khi đ u t vào NTTS trong giai đo n ti p theo

- Ngày 05/7/2011, B NN&PTNT đư kỦ Quy t đ nh s 1503 v vi c ban hành Quy ph m th c hành NTTS t t t i Vi t Nam (VietGAP) cho 3 đ i t ng là

cá tra, tôm sú và tôm th chân tr ng L i ích c a VietGAP trong NTTS là quy

ph m th c hành s n xu t t t đ c xây d ng d a trên 4 tiêu chí c b n là đ m

b o an toàn d ch b nh, an toàn môi tr ng, an toàn xư h i và truy xu t đ c ngu n g c s n ph m Do đó, s ra đ i c a VietGAP là b c c n thi t nh m đ a ngh NTTS n c ta vào trong khuôn kh , đ ng th i t ng b c thay th nh ng tiêu chu n qu c t mà nhi u DN, nhóm h NTTS trong c n c đang áp d ng

nh SQF, GlobalGAP, MSC, ASC nh m ti n t i th ng nh t theo m t quy chu n chung

- B Thu s n (2001), Chi n l c phát tri n nuôi tr ng b n v ng góp ph n xoá đói gi m nghèo [3] Tinh th n ch đ o c a Chi n l c là thông qua phát tri n NTTS qu n lỦ b n v ng ngu n l i thu s n và góp ph n xoá đói, gi m nghèo

- Lê B o (2010), Phát tri n nuôi tôm b n v ng các t nh duyên h i mi n Trung [2], nêu nh ng nhân t nh h ng đ n phát tri n c a nuôi tôm b n v ng,

nh ng thu n l i khó kh n c a dưy đ t duyên h i mi n Trung này và nh ng v n đ phát tri n NTTS mi n Trung ch a đ c đ t đ n ho c Ph m Th Dung (2009),

Ph ng h ng và nh ng gi i pháp nh m phát tri n b n v ng khai thác thu s n vùng Duyên h i Nam Trung B [20], đư phân tích toàn di n th c tr ng khai thác thu s n khu v c Nam Trung B , khái quát nh ng k t lu n v k t qu tích

c c và nh ng h n ch trong khai thác h i s n theo quan đi m phát tri n b n

v ng, Lu n án v n ch a làm rõ gi i h n ph m vi nghiên c u theo h ng gi i trình đ c đi m các t nh Nam Trung B n i khai thác h i s n gi v trí hàng đ u còn khai thác thu s n n c ng t chi m t tr ng không đáng k , ch a lu n gi i

rõ quan h gi a vi c qu n lỦ khu v c và c quan qu n lỦ khai thác h i s n t i các t nh

1.2.3.ă Nh ngă nghiênă c uă liênă quană đ nă quyă đ nhă qu că t ă v ă h ă tr ă nuôiătr ngăthu ăs năxu tăkh uă

Nh m h n ch các bi n pháp h tr c a Chính ph , d n t i s bóp méo

th ng m i, khi n c nh tranh không bình đ ng, không lành m nh (đ c bi t là s

c nh tranh gi a hàng n i đ a và hàng nh p kh u) WTO đư có m t hi p đ nh riêng v tr c p và các bi n pháp đ i kháng Nh ng quy đ nh trong hi p đ nh này

áp d ng chung cho s n ph m t nông nghi p

Theo hi p đ nh này tr c p Nhà n c cho hàng nông s n XK ph i d a vào quy đ nh c a h th ng lu t th ng m i qu c t áp d ng có l i cho qu c gia, các chính ph ph i xây d ng h th ng tr c p c th , rõ ràng v i nh ng đi u

ki n chi ti t sao cho có th h tr cho ng i s n xu t nông nghi p mà không vi

ph m hi p đ nh c a WTO, c ng nh không b các n c nh p kh u gây khó d

Doanh nghi p c n đ c bi t chú Ủ đ n các bi n pháp h tr đ c phép đ

ch đ ng đ xu t v i Chính ph , n u có đi u ki n yêu c u Chính ph can thi p,

n u phát hi n đ i th n c ngoài có c nh tranh không lành m nh do đ c tr

c p trái phép

H p 1.1: Các nhóm tr c p Nhà n c theo quy đ nh c a Hi p đ nh nông nghi p (AoA) Hi p đ nh Nông nghi p c a WTO s d ng h th ng các "h p" v i màu s c phân bi t khác nhau (d a trên h th ng đèn giao thông) đ th ng kê và

t p h p các nhóm bi n pháp h tr trong n c theo phân lo i tác đ ng c a bi n pháp t i s n xu t, th ng m i hàng nông s n Hi p đ nh không c m các n c thành viên s d ng h tr trong n c (vì th mà không có đèn đ - t c là không

có h p màu đ ) nh ng quy đ nh không cho phép h tr trong n c v t quá m c cam k t c t gi m theo l trình trong H p H phách (còn g i là h p màu vàng)

Theo quy đ nh s tr c p WTO đ c chia thành 3 nhóm bao g m:

Nhóm " èn " là tr c p b c m s d ng bao g m tr c p XK và tr c p thay th nh p kh u, đ khuy n khích s d ng đ u vào trong n c, khuy n khích

Vào WTO không có ngh a là các tr c p c a Chính ph cho n n kinh t s

bi n m t Theo TS, Giáo s Claudio Dordi - Giám đ c D án h tr k thu t giúp Vi t Nam gia nh p WTO (do B Ngo i giao ụ tài tr ) - cho bi t:

- Theo quy đ nh c a WTO, có nh ng chính sách tr c p b c m mà chúng

ta th ng g i là H p H phách (amber box) và nh ng chính sách tr c p đ c phép áp d ng trong H p Xanh l (blue box) và Xanh l c (green box)

Lo i tr c p b c m liên quan t i tr c p XK và tr c p thay th hàng nh p

kh u Theo đó, các kho n th ng XK và h tr các d án đ u t s n xu t đ ng

c môtô hai bánh, tr c p tài chính cho s n xu t dùng nguyên v t li u n i đ a hay h tr tài chính cho DN XK thua l đang t n t i Vi t Nam đ u trái v i cam k t gia nh p WTO c a Vi t Nam Tuy nhiên Vi t Nam v n ch a s d ng

h t các bi n pháp tr c p đ c phép c a WTO

1.3.ăNH NGăV Nă ăTI PăT CăNGHIểNăC UăTRONGăLU NăỄN

Ph n trình bày khái quát trên cho th y, đa ph n các nhà khoa h c đư th ng

nh t v i nhau m t s v n đ lỦ lu n và th c ti n khi nghiên c u các công trình

có liên quan đ n h tr NTTS XK nh :

M t là, kh ng đ nh vai trò ch đ o c a NTTS nói chung và NTTS XK nói

riêng trong c c u ngành nông nghi p Qua đó đ y m nh NTTS XK là h ng đi phù h p trong quá trình h i nh p kinh t qu c t , nh m gi i quy t vi c làm, t ng thu nh p, gi m nghèo và thúc đ y khu v c nông nghi p - nông thôn phát tri n

Hai là, trên c s phân tích các nhân t nh h ng đ n NTTS xu t kh u,

theo các tác gi , NTTS XK ch u nh h ng l n c a đi u ki n t nhiên, v trí đ a

lỦ, khí h u, ầ Vì v y, trong quá trình ho ch đ nh chính sách h tr NTTS xu t

kh u, Nhà n c c n ph i tính đ n và có gi i pháp kh c ph c b i đây là công vi c đòi h i chi phí cao, th i gian th c hi n lâu,ầ mà các đ i t ng NTTS XK không có kh n ng th c hi n đ c

Ba là, các tác gi cho r ng vi c h tr c a Nhà n c đ i v i NTTS XK

ph i tuân th các quy đ nh đ ra nh m h n ch các bi n pháp h tr không phù

h p v i các quy đ nh đư cam k t Mu n làm đ c đi u này, Nhà n c c n t ng

c ng tuyên truy n, ph bi n cho ng i NTTS XK đ ng th i c n ph i hoàn thi n các n i dung h tr NTTS XK nh :

- Hoàn thi n các quy ho ch, th c thi chính sách khuy n khích và qu n lỦ NTTS XK theo h ng b n v ng Các tác gi cho r ng c n ph i nâng cao n ng

l c c a các c p chính quy n ngay t khâu ho ch đ nh, coi đó là c s đ huy

đ ng, phân b và s d ng ngu n l c h tr m t cách hi u qu

- H tr NTTS XK g m nhi u n i dung liên quan đ n nhi u ch th tham gia Vì v y, các tác gi cho r ng mu n h tr NTTS XK hi u qu các nhà ho ch

đ nh chính sách c n ph i có chính sách t ng th , k t h p v i các ch th c a các ngành, ngh khác có liên quan đ nghiên c u t t c các v n đ thành h th ng

nh môi tr ng, kinh t , xư h i,ầ

Tuy nhiên, bên c nh k t qu các công trình nghiên c u đư đ t đ c có liên quan đ n h tr NTTS xu t kh u, các v n đ còn tr ng, ch a có tác gi nào nghiên c u đó là:

tr NTTS XK khu v c Nam Trung B , t đó tìm ra các nguyên nhân và đ

Ch ngă2

C ăS ăLụăLU NăVẨăTH CăTI NăV ăH ăTR ă NUỌIăTR NGăTHU ăS NăXU TăKH Uă

2.1.ăT NGăQUANăV ăNUỌIăTR NGăTH YăS NăXU TăKH U

2.1.1.ăKháiăni măvƠăcácălo iăhìnhănuôiătr ngăth yăs năxu tăkh u

NTTS là khái ni m ch hai ho t đ ng "nuôi" và "tr ng" các đ i t ng thu

s n, g m nuôi các loài đ ng v t nh cá, tôm, cua, ch và tr ng các lo i th c v t

nh rong câu ch vàng, rong s n trong môi tr ng n c ng t, m n và l Nói cách khác, NTTS bao hàm m i ho t đ ng có liên quan đ n nuôi d ng sinh v t

s ng trong môi tr ng n c nh m m c đích t ng c ng h tr , c i thi n và nâng cao ch t l ng ngu n sinh v t s ng và ph c v t t nhu c u c a con ng i

ph ng th c bán t nhiên nh : nuôi bưi tri u, nuôi trên ru ng tr ng lúaầ

- Nuôi ao: là lo i hình nuôi các loài thu s n trong ao đ t (ao n m trên đ t

li n) Có nhi u lo i ao khác nhau đ c thi t k cho nuôi thu s n nh ao cho cá

đ , ao trú đông, ao m cá b t, ao nuôi tôm, ao nuôi cá th ng ph m (nuôi th t)

- Nuôi bè: là lo i hình nuôi các loài thu s n trong bè Bè ch y u làm

b ng tre, g đ n i trên sông, h , bi n, bên d i có l i quây đ nuôi cá tra, cá basa, cá mè Kích c các bè r t khác nhau, t 100m3đ n 1000m3/bè

- Nuôi l ng: là lo i hình nuôi các loài thu s n trong các l ng làm b ng

l i v i kích c r t khác nhau t 10m3 đ n 1.000m3/l ng (tr ng h p là nuôi

l ng ngoài bi n) Tuy nhiên nuôi l ng c ng có th ch hình th c nuôi trong l ng làm b ng g , tre, n a kích th c nh

C n c vào đ a hình, th nh ng, tính ch t nuôi tr ng, NTTS XK đ c chia thành nuôi tr ng chuyên canh, luân canh và xen canh h n h p

- Nuôi tr ng chuyên canh: là hình th c nuôi, tr ng m t lo i thu s n duy

nh t trong vùng nuôi tr ng Hi n nay hình th c này đ c s d ng nhi u do có

th cung c p s n ph m ch t l ng cao và quy mô s n l ng l n, ng i nuôi có

th áp d ng các k thu t đáp ng nh ng yêu c u cao v b o v môi tr ng, v sinh an toàn th c ph m

- Nuôi tr ng luân canh: là hình th c nuôi tr ng xen k các đ i t ng nuôi

tr ng trong vùng nuôi các th i đi m khác nhau nh : tôm - tr ng lúa, cá - tr ng lúa, tôm - cá rô phiầ Nuôi luân canh có u đi m là gi i quy t t t v n đ b o v môi tr ng, ít d ch b nh, gi m r i ro mùa v , nh ng khó áp d ng các k thu t

hi n đ i Lo i hình này th ng áp d ng vùng nuôi n c l , yêu c u ng i nuôi

ph i có ki n th c, k thu t nuôi tr ng t ng h p, ph i có kinh nghi m thích ng

v i đi u ki n t nhiên t ng vùng

- Nuôi xen k , h n h p: là nuôi, tr ng thu s n t ng h p nhi u lo i trong cùng m t th i gian Hình th c này t n d ng đ c ao, h nuôi, t n d ng đ c ngu n th c n gi a các lo i nuôi tr ng Hình th c này gi m đ c chi phí, x lỦ

t t môi tr ng, gi m r i ro, nh ng k thu t nuôi ph c t p

Xét theo k thu t nuôi, có các hình th c NTTS sau:

- Nuôi tr ng TC là hình th c đ u t gi ng, th c n, các thi t b h tr đòi

h i v n l n, công ngh cao có kh n ng t o ra n ng su t, s n l ng l n, ch t

l ng cao, đ ng nh t, phù h p v i th tr ng tiêu th s n ph m Nh ng đ nuôi

tr ng TC ng i nuôi tr ng ph i có v n l n, có tri th c khoa h c và kinh nghi m nuôi tr ng, ki m soát đ c th tr ng ây là các yêu c u mà nhi u c s NTTS n c ta khó đáp ng Hi n nay, m t s c s NTTS đư kh c ph c các khó kh n này b ng cách nuôi BTC đòi h i v n và k thu t ít h n

- Nuôi tr ng qu ng canh là hình th c k t h p gi a nuôi tr ng t nhiên

v i đ u t có m c đ và khoanh vùng b o v Hi n nay, nông dân n c ta áp

d ng khá ph bi n hình th c nuôi tr ng này do chúng có th m nh là có th

d a vào con gi ng và th c n s n có trong t nhiên, đ u t ít, k thu t nuôi không cao Tuy nhiên, hình th c nuôi này có nh c đi m là n ng su t th p,

ch t l ng không đ u, khó ch đ ng quy mô s n ph m đ u ra, đòi h i di n tích nuôi l n kh c ph c các nh c đi m này, nhi u c s NTTS áp d ng hình th c nuôi tr ng QCCT d a trên ph ng pháp nuôi qu ng canh là ch y u

có b sung thêm công vi c c i t o ao, h , đ u t thêm gi ng, t ng m t đ nuôi

tr ng và b sung thêm th c n nh ng không đáng k Ph ng th c nuôi này

đư đem l i nh ng thay đ i theo h ng tích c c nh chi phí đ u t ban đ u ít,

t n d ng di n tích m t n c t nhiên Nh ng nh c đi m v n còn t n t i là

n ng su t th p, d l ng kháng sinh cao và khó ki m soát ô nhi m môi

tr ng, d ch b nh

- Nuôi tr ng BTC là hình th c lai ghép gi a nuôi tr ng TC và nuôi tr ng

qu ng canh v i m c đ áp d ng công ngh nuôi tr ng cao h n hình th c nuôi QCCT Gi ng nuôi và th c n nuôi ch y u trong hình th c này ch y u là nhân

t o Hình th c này đòi h i khá nghiêm kh c v k thu t nuôi, nh ph i xây d ng

và x lỦ ao, h theo tiêu chu n nuôi hi n đ i, ch đ ng x lỦ môi tr ng n c,

ch đ ng cho n theo quy trình đ tu i Ng i nuôi BTC ph i am hi u k thu t nuôi, có kinh nghi m v t ch c NTTS

- Nuôi công nghi p (nuôi siêu TC) là hình th c nuôi tr ng tiên ti n nh t

hi n nay, thành qu c a vi c áp d ng k t h p gi a ph ng th c s n xu t công nghi p v i k thu t nuôi TC hi n đ i D a trên c s nuôi TC nh ng hình th c nuôi này đư ph n nào thoát kh i s ph thu c vào thiên nhiên và cho phép t o ra các đi u ki n s ng t t nh t có th cho đ i t ng nuôi v các m t môi tr ng

s ng, gi ng, th c n, ch đ ng phòng d ch Xét v n ng su t, quy mô, ch t

l ng và hi u qu thì nuôi tr ng công nghi p có u th v t tr i so v i các hình

th c nuôi tr ng khác Nh ng khó kh n khi áp d ng hình th c nuôi này là v n

đ u t ban đ u l n, ng i nuôi không nh ng ph i làm ch k thu t nuôi hi n đ i

mà còn ph i có th tr ng đ l n ây là nh ng tr ng i mà các nông h Vi t Nam khó v t qua

2.1.2 ă căđi măc aănuôiătr ngăthu ăs n xu tăkh u

Nuôi tr ng thu s n liên quan đ n sinh tr ng c a các loài thu sinh

i t ng NTTS là các loài sinh v t sinh tr ng và phát tri n d i n c (đ ng v t: cá, tômầ th c v t: rong, t o,ầ) thu sinh M c dù di n tích sông,

su i, ao h và bi n trên trái đ t khá l n, nh ng m t đ t có n c có th khai thác làm môi tr ng nuôi s ng thu s n không có nhi u Chính vì v y, ngay t nh ng

b c đ u tiên phát tri n ngành này, v n đ tài nguyên h u h n đư là đ c đi m n i

b t c a ngành NTTS kh c ph c, ng i ta đư ph i nghiên c u nhi u bi n pháp TC Nh ng kh n ng TC trong NTTS v p ph i nh ng tr ng i sau đây:

Th nh t, sinh v t nuôi tr ng, dù đư đ c lai t o b ng nhi u k thu t hi n

đ i, v n ph i tr i qua quá trình sinh tr ng nh t đ nh trong m t kho ng th i gian nào đó Do đó, v i m t di n tích m t n c có h n, v i kho ng th i gian sinh

tr ng c n thi t, NTTS không th t ng s n l ng nhanh và nhi u trong m t đ n

v th i gian, ngay c khi nuôi công nghi p H n n a, n u các k thu t hi n đ i c

g ng rút ng n th i gian, đ a vào ng d ng các k thu t ch bi n th c n ch t

l ng cao, kích thích t ng tr ng cho phép t ng s n l ng trên đ n v di n tích

và trong m t đ n v th i gian, thì nó l i làm n y sinh các v n đ đi ng c l i

m c đích c a NTTS là gi m ch t l ng s n ph m, có nguy c gây m t cân b ng sinh h c nh ng ng i tiêu dùng s n ph m thu s n nuôi tr ng k thu t cao

Th hai, nh m i lo i sinh v t khác, thu sinh ph thu c r t l n vào khí

h u trái đ t Nh ng bi n đ i khí h u không theo quy lu t truy n th ng có th làm thu sinh ch t hàng lo t mà nh ng k thu t nuôi tr ng đư bi t h u nh b t l c

Ví d , h n hán b t th ng, bưo l , nhi t đ quá cao ho c quá th p đ u có th xoá

s ch thành qu lao đ ng c a ng i NTTS Trong đi u ki n bi n đ i khí h u nh

hi n nay, nh ng r i ro t thiên tai càng đe do m c đ l n ngành NTTS

Th ba, s lo i thu sinh con ng i có th thu n d ng và nuôi tr ng

không nhi u Nhi u lo i thu sinh, có ch t l ng cao, có nhu c u l n không th nuôi tr ng do không th t o đ c các đi u ki n thích h p v i chúng Chính vì

th , ch ng lo i s n ph m nuôi tr ng không phong phú, n u t ng s n l ng nuôi

tr ng s có nguy c cung v t c u t i th i đi m thu ho ch thích h p khi n giá c

gi m, làm t n h i đ n ng i nuôi tr ng S n ph m c a NTTS khó d tr , n u có

th d tr thì ch t l ng s n ph m gi m, chi phí d tr cao (kho đông l nh ho c

s y khô) Vì th quy ho ch và ki m soát NTTS quy mô s n l ng h p lỦ là

đi u ki n quan tr ng đ ngành NTTS có th thu đ c hi u qu kinh t h p lỦ

Tóm l i, NTTS ph thu c vào môi tr ng n c, môi tr ng đ t, môi

tr ng không khí Nh ng tác đ ng c a môi tr ng b ô nhi m nh h ng l n

đ n n ng su t, ch t l ng và v sinh an toàn th c ph m Vì v y trong NTTS ph i quan tâm b o v , c i t o môi tr ng nh t là môi tr ng n c

Nuôi tr ng thu s n đòi h i k thu t khá ph c t p

Loài ng i đ c th h ng thành qu c a thiên nhiên có s n, đó là các loài thu sinh sinh tr ng t nhiên trong các sông, su i, ao h , bi n c Trong nhi u th k qua, loài ng i đư quen đánh b t và tiêu dùng các lo i thu sinh đó

Th m chí, m t b ph n không nh dân c trên trái đ t đư sinh s ng b ng ngh khai thác thu s n t nhiên Khoa h c thu s n đư xu t hi n nhi u n m tr c đây, nh ng còn ch a đ s c ph l p các kho ng tr ng tri th c v các lo i thu sinh và môi tr ng s ng c a chúng Chúng ta c ng ch a am t ng v quy trình sinh tr ng, đ c đi m sinh lỦ c a nhi u loài thu sinh có trong t nhiên Chính

vì v y, làm ch k thu t NTTS là m t nhi m v khó kh n đ i v i ng i hành ngh này

Ngay c đ i v i các ch ng lo i thu s n đư đ c nuôi tr ng ph bi n nh

cá h i, cá chép, cá rô phi, tôm sú, tôm th , tôm hùm, hàu, ngao, cuaầ tri th c và

k thu t ph c v nuôi tr ng v n còn h n h p Ng i nuôi và các c s nghiên

c u v n bó tay tr c m t s b nh c a v t nuôi Vi c tìm ki m môi tr ng và hình th c nuôi phù h p v i các lo i thu s n có th nuôi tr ng v n còn nhi u

vi c ph i làm Nh ng k thu t t o gi ng m i và ch bi n th c n g p tr ng i v

ch t l ng và an toàn v sinh c a s n ph m Nh ng v n đ v x lỦ môi tr ng nuôi hài hoà v i môi tr ng sinh thái c a đ a ph ng c ng đòi h i nhi u k thu t và công ngh ph c t p i t ng NTTS là sinh v t d b d ch b nh làm

Nuôi tr ng thu s n là ngành có t tr ng hàng hoá cao nh ng m c đ r i

v n chuy n s n ph m, trong đó c n quan tâm nh t đ n khâu ch bi n s n ph m

t i ch Trong phát tri n s n xu t ngành thu s n, ngày nay ph i quan tâm phát tri n theo chu i giá tr s n ph m:

Ng iănuôiătr ngă>ăNg iăthuăgomă>ăNg iăch ăbi nă> ng iătiêuăth ă

s năph mă(xu tăkh u)

S đ 2.1:ăChuătrìnhăkhépăkínăc aăm tăquáătrìnhăho tăđ ngănuôiătr ngăthu ăs n

Vi c tiêu th s n ph m thu s n XK ph thu c r t l n vào nhu c u và v n hoá m th c c a t ng n c khác nhau H n n a, các qu c gia đ u s d ng h

th ng tiêu chu n k thu t đ b o h s n ph m trong n c m t cách tinh vi Vì

th , tiêu th s n ph m thu s n, nh t là xu t kh u, th ng g p nhi u khó kh n, chi phí l n h n các lo i hàng hoá khác

Ngoài ra, ng i tiêu dùng r t khó tính Ngay c khi đư quen dùng m t lo i

s n ph m thu s n nào đó, nh ng ch c n m t thông tin không t t v s n ph m

ho c s n ph m đó nh h ng đ n s c kho , khách hàng có th t ch i ngay và

s d ng s n ph m khác đ thay th ó còn ch a k tâm lỦ b o h có tính ph

bi n thông qua chính sách u tiên tiêu dùng s n ph m qu c n i c a chính ph

T p h p t t c nh ng y u t trên, ta th y kinh doanh ngành NTTS ti m n r t nhi u r i ro

Nuôi tr ng thu s n là ho t đ ng nông nghi p có kh n ng công nghi p hoá cao

NTTS có th t n d ng m t n c bi n, sông, su i, ao h nên không c nh tranh di n tích đ t li n v i các ngành công nghi p và nông nghi p khác ây là

m t l i th r t l n đ i v i các qu c gia có bình quân di n tích đ t li n trên đ u

ng i th p nh Vi t Nam Nh phát tri n NTTS các qu c gia có kh n ng t o thêm công n vi c làm cho dân c mà không làm nông dân m t ru ng H n n a, NTTS có tác d ng lan to , kéo theo s phát tri n c a các ngành s n xu t đ u vào cho nó và cung c p vi c làm cho l nh v c ch bi n, tiêu th , v n chuy n hàng hoá thu s n

B n thân NTTS có kh n ng áp d ng ph ng th c s n xu t công nghi p

m c đ cao Các mô hình nuôi công nghi p cho phép ng d ng không ch quy trình nuôi ch đ ng, mà còn cho phép t o ra các s n ph m đ ng nh t, ch t l ng cao Tuy nhiên, nuôi công nghi p đòi h i đ u t l n và có m t th tr ng t ng

đ i n đ nh Ngày nay, khi công ngh sinh h c có nh ng b c ti n b m i, nuôi

tr ng theo hình th c công nghi p không nh ng cho phép cung ng s n ph m ch

đ ng theo nhu c u th tr ng, mà còn đa d ng hoá các ch ng lo i thu sinh có

th nuôi tr ng công nghi p

2.1.3.ăVaiătròăc aănuôiătr ngăth yăs năxu tăkh u ăVi tăNamă

Nuôi tr ng thu s n cung c p th c ph m giàu dinh d ng, ngu n nguyên

li u cho nhà máy và góp ph n đ y m nh t ng tr ng kinh t và xu t kh u

NTTS là ngu n cung c p th c ph m giàu dinh d ng, d tiêu hoá cho con

ng i S n ph m c a NTTS là d c li u cung c p cho ngành d c ph m

n c ta n u nh tr c th i k đ i m i, ngành thu s n m i đóng góp không đáng k vào GDP và kim ng ch xu t kh u, thì 12 n m tr l i đây,

ph n đóng góp c a thu s n đư t ng lên rõ r t Giai đo n 2001-2012 ngành thu s n đóng góp kho ng 3,1 - 3,7% GDP Trong thành tích chung c a ngành thu s n có ph n đóng góp đáng k c a NTTS N m 2011 t ng s n

l ng thu s n đ t trên 5,2 tri u t n (t ng g p 5,1 l n so 1990, bình quân

t ng 8,49%/n m); s n l ng nuôi tr ng đ t 3 tri u t n (t ng g p 9,7 l n so

1990, bình quân t ng 12,02%/n m) Hàng thu s n Vi t Nam đư có m t trên

164 qu c gia và vùng lưnh th trên th gi i Kim ng ch XK n m 2011 đ t trên 6,11 t USD (t ng g p 29,8 l n so n m 1990, bình quân t ng 18,5

%/n m) c bi t Tôm và cá tra là hai m t hàng XK ch l c trong nhi u

n m, n m 2011 đ t kim ng ch XK tôm là 2,39 t USD và cá tra là 1,8 t USD [7, tr.12] Trong t ng lai, ngành thu s n nói chung, NTTS nói riêng còn đóng góp nhi u h n n a vào n n kinh t

Phát tri n NTTS góp ph n s d ng h p lý, có hi u qu di n tích m t

n c, đ t cát ven bi n, t o vi c làm, nâng cao thu nh p cho ng i dân

S phát tri n c a ngành thu s n và s d ng h p lỦ đư góp ph n đ a 43 xư bưi ngang ven bi n đ c bi t khó kh n ra kh i danh sách xư nghèo [7, tr.19] Các

d án đ u t NTTS vùng nông thôn ven bi n và nh ng vùng đ t khô c n ho c

b ng p m n không th làm nông nghi p đư góp ph n t ng thu nh p cho ng i nghèo Nh ng n m g n đây, có r t nhi u vùng trên c n c đư thay da đ i th t

m t cách nhanh chóng do ng i nông dân ch p nh n chuy n đ t tr ng lúa ho c

vùng tr ng sang NTTS NTTS t o công n vi c làm cho nông dân, giúp nông dân thoát đói, nghèo, t ng b c ti n đ n cu c s ng đ y đ , n đ nh và có đi u

ki n thích nghi v i s phát tri n kinh t th tr ng

Phát tri n nuôi tr ng thu s n góp ph n công nghi p hoá, hi n đ i hoá nông nghi p, nông thôn

NTTS theo hình th c TC và công nghi p khuy n khích phát tri n m nh

m các c s kinh doanh d ch v cho NTTS nh c s ch bi n th c n, thu c phòng d ch, tiêu th , ch bi n thu s nầ B n thân ngành NTTS c ng t mình

ti n hành công nghi p hoá thông qua vi c ng d ng công ngh sinh h c và

ph ng th c nuôi ch đ ng, theo quy trình công nghi p Nh phát tri n m nh

m NTTS, c s h t ng đi kèm nh đ ng xư, đi n, b u chính, ngân hàng c ng theo v đ t tr s nông thôn, t o đi u ki n cho c dân nông thôn th h ng các

ti n ích c a xư h i hi n đ i Chính sách khuy n khích đ u t vào thu s n c a Nhà n c c ng h tr và t o đi u ki n thu n l i cho các DN nhanh chóng đ a khoa h c, công ngh , k thu t tiên ti n vào trong nuôi tr ng và ng d ng r ng rưi, nh đó thay đ i b m t nông thôn, t o c s đ a nông thôn và nông dân t ng

b c ti n lên hi n đ i

Phát tri n nuôi tr ng thu s n góp ph n d ch chuy n c c u kinh t

Phát tri n NTTS thu hút s tham gia c a nhi u thành ph n kinh t nh

DN Nhà n c, các công ty t nhân, các liên doanh c bi t s tham gia v i

s l ng l n c a các h gia đình nông thôn vào NTTS đư thúc đ y s phát tri n

c a không ch kinh t t nhân, mà còn đóng góp vào s chuy n d ch c c u lao

đ ng theo h ng tích c c Bình quân giai đo n 2001-2010 ngành thu s n gi i quy t vi c làm cho kho ng 150.000 lao đ ng/n m (trong đó NTTS chi m 40,52%) Phát tri n NTTS theo h ng b n v ng c ng kéo theo s phát tri n ngành d ch v và công nghi p ph tr nh mua bán kinh doanh nguyên li u, các c s ch bi n `thu s n XK và các d ch v v n t i, các d ch v bán th c

n, hoá ch t, thu c, qua đó xu t hi n nhi u lo i vi c làm phi nông nghi p nông thôn u t nh m phát tri n NTTS XK đư góp ph n thay đ i b m t kinh

t nông thôn, chuy n d ch c c u kinh t và đ a n n kinh t Vi t Nam ti n t i

Các n c nh p kh u th y s n ngày càng gia t ng các bi n pháp ki m soát

ch t l ng th y s n nh p kh u T ch ki m soát tr c ti p s n ph m, gi đây, nhi u n c còn ki m soát c quy trình, ch t l ng nuôi tr ng, ch bi n s n ph m

t i qu c gia xu t kh u Theo th ng kê c a các t ch c nghiên c u v th y s n,

h u h t các v g p khó kh n trong nh p kh u th y s n liên quan đ n ch t l ng

s n ph m Khi n n kinh t g p khó kh n, các qu c gia càng t ng c ng s d ng hàng rào tiêu chu n k thu t đ h n ch nh p kh u th y s n

Nhìn chung, các qu c gia nh p kh u th ng đ a ra các quy đ nh v tiêu chu n ch t l ng s n ph m th y s n theo ba ph ng th c:

M t là, các quy đ nh v truy xu t ngu n g c c a s n ph m th y s n theo

nguyên t c ki m soát t ao nuôi đ n bàn n Yêu c u c b n c a nh ng quy đ nh này là các c s nuôi tr ng, v n chuy n, kinh doanh th y s n ph i ghi chép l i

các thông s liên quan đ n s n xu t, v n chuy n, ch bi n kh i l ng s n ph m theo các tiêu chí, m u b ng nh t đ nh cho phép ng i tiêu dùng có th truy xu t

nh m bi t rõ s n ph m mà mình tiêu dùng có lỦ l ch nh th nào Th c ch t đây

là bi n pháp phòng ng a t xa c a các n c nh p kh u th y s n M t s n c còn quy đ nh các tiêu chí c th đ i v i quy trình s n xu t s n ph m th y s n và

ch cho phép các s n ph m đáp ng yêu c u s n xu t theo tiêu chu n c a h m i

đ c nh p kh u

Hai là, các quy đ nh v v sinh an toàn th c ph m M i n c có b quy đ nh

c a mình v tiêu chu n ch t l ng s n ph m, trong đó chú tr ng các gi i h n cho phép c a các ch t có th gây h i cho s c kh e con ng i t n d trong s n ph m

th y s n nh vi khu n, d l ng ch t kháng sinh, ch t kích thích t ng tr ngầ Các

ch tiêu ch bi n an toàn, ch tiêu an toàn s n ph mầ c ng đ c chú tr ng

Ba là, các quy đ nh v b o v môi tr ng Nhi u n c đ a ra các tiêu chí

kh t khe v b o v môi tr ng, vào quy trình ki m soát hàng th y s n nh p

kh u Ví d nh quy đ nh v b o v đ ng v t hoang dư có nguy c tuy t ch ng

c a M M t s n c s d ng các quy đ nh này đ th c hi n chính sách phân

bi t đ i x th ng m i v i các đ i tác c a h

Ngoài ra có m t s n c g n các đi u ki n chính tr v i chính sách nh p

kh u, nh s n ph m có xu t x t n c b phân bi t đ i x v m t chính tr (c m

v n) ho c g n nh p kh u v i nh ng nh ng b chính tr c a n c XK (d i chiêu bài b o v t do tôn giáo, nhân quy n, dân ch ầ)

Th tr ng xu t kh u th y s n có m c đ c nh tranh khá cao

Tính ch t c nh tranh trên th tr ng XK s n ph m th y s n r t ph c

t p M t m t n c nào c ng có hàng hóa th y s n có th XK nên đ i th

c nh tranh đông đ o và khá khác bi t nhau Ti p n a là c nh tranh gi a các

n c bán cùng m t lo i hàng, nh t là gi a các n c đang phát tri n trên th

tr ng c a n c phát tri n Do các n c đang phát tri n ph thu c vào XKnông s n nên các n c phát tri n th ng có l i th h n trong th a thu n

th ng m i Các n c đang phát tri n v a v th y u, v a có nhu c u c p